Kwaliteit en doelmatigheid van voorschrijven van medicijnen. Rob Essink, apotheker MPH, 28 maart 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kwaliteit en doelmatigheid van voorschrijven van medicijnen. Rob Essink, apotheker MPH, 28 maart 2013"

Transcriptie

1 Kwaliteit en doelmatigheid van voorschrijven van medicijnen Rob Essink, apotheker MPH, 28 maart 2013

2 Inhoud presentatie 1. Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik 2. Monitoren voorschrijfgedrag, hoe doe je dat? 3. Praktijkvariatie in de eerste lijn 4. Praktijkvariatie in de tweede lijn

3 Wat is het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM)? Bevordert kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van het medicijn- en hulpmiddelengebruik Gespecialiseerd in het verspreiden van praktijkgerichte kennis en bewezen effectieve oplossingen Projecten in opdracht van VWS, zorgverzekeraars, beroepsorganisaties, gezondheidsfondsen, patiëntenorganisaties en zorginstellingen. Ruim 20 adviseurs met een medische, farmaceutische, epidemiologische, economische, organisatiekundige of communicatie achtergrond

4 Wat voor type projecten? Ontwikkelen prescriptie-indicatoren en prescriptiematen voor eerste en tweede lijn Begeleiden doelmatigheidsprojecten rond indicatoren in eerste en tweede lijn Implementatieprojecten rondom richtlijnen in de eerste lijn Verbeteren medicatieproces inclusief geneesmiddeldistributie in zorginstellingen Begeleiden aanbesteding farmaceutische zorg van instellingen

5 Doel van monitoren voorschrijfgedrag Inzicht kwaliteit en doelmatigheid voorschrijfgedrag Variaties in voorschrijfgedrag identificeren Verschillen terugdringen

6 Wat is een prescriptie-indicator? aantal gebruikers dat richtlijn volgt totaal aantal gebruikers of aantal voorschriften van voorkeursmiddel totaal aantal voorschriften

7 Wat zijn de kenmerken van een prescriptie-indicator? - Gebaseerd op farmacotherapeutische adviezen in behandelrichtlijnen eigen beroepsgroep of Farmacotherapeutisch Kompas - Gebaseerd op declaratiegegevens apotheek - Streefwaarde - Betrouwbaar en valide

8 Wat zijn de voor- en nadelen van prescriptie-indicatoren? Voordelen: - Eenvoudig en snel te meten. De gegevens zijn er al. Geen aparte registraties nodig - Goed beeld van verschillen tussen huisartsen, ziekenhuizen, regio s Nadelen: - Kans op enige invloed confounders (praktijkvariatie) - Sommige aspecten van voorschrijven niet met prescriptie-indicatoren in beeld te brengen (ontbreken diagnostische gegevens)

9 Welke type prescriptie-indicatoren bestaan er? Kwaliteit: voorschrijven conform richtlijnen beroepsgroep Doelmatigheid: voorschrijven goedkoopste variant binnen een groep/groepen van onderling vergelijkbare geneesmiddelen Medicatieveiligheid: nemen van adequate maatregelen om mogelijke schadelijke nevenwerkingen van geneesmiddelen te voorkomen

10 Welke subtypes zijn te onderscheiden? Keuze Dosering Onderbehandeling Overbehandeling Therapietrouw

11 Hoe ontwikkelt het IVM prescriptie-indicatoren? 1. Selectie richtlijnen (inclusief selectie voorkeursmiddelen) 2. Opstellen indicatoren door arts en apotheker 3. Operationaliseren indicatoren door apotheker en methodoloog 4. Controle/schatting noemer indicator (> 20 per arts of > 50 ziekenhuis) 5. Voorleggen aan experts (o.a. beroepsgroepen, wetenschappers, zorgverzekeraars) 6. Betrouwbaarheid en validiteit (o.a. noemer groot genoeg, voldoende discriminerend vermogen, controle indicaties waarvoor geneesmiddelen worden voorgeschreven, herkennen de artsen zich in de scores et cetera) 7. Jaarlijks updaten van de indicatoren

12 Publicaties van het IVM

13 Monitor voorschrijfgedrag huisartsen Sinds 2006, jaarlijks een rapport In 2011: 18 indicatoren, waarvan 6 indicatoren met 2 vormen Landelijk rapport Webrapportage voor huisartsen met eigen cijfers

14

15 Praktijkvariatie in de eerste lijn voorbeeld 1 Indicator Voorkeursmiddelen RAS-remmers Aantal nieuwe gebruikers ACE-remmers (incl. combinaties) Aantal nieuwe gebruikers RAS-remmers Definitie nieuwe gebruiker: Iemand met een voorschrift ATC-code C09 (RAS-remmers) die in de 365 dagen daaraan voorafgaand geen voorschrift C09 heeft gehad.

16 Voorkeursmiddelen RAS-remmers

17 Praktijkvariatie in de eerste lijn: voorbeeld 2 Indicator Behandeling diabetespatiënten met statines Gebruikers (40-79 jr) orale bloedglucoseverlagende middelen met statine Gebruikers (40-79 jr) orale bloedglucose verlagende middelen

18 Behandeling diabetespatiënten met statines

19 Wat zijn de verklaringen voor de verschillen? Wat weten we en zien we? Vrouwelijke huisartsen en jongere huisartsen schrijven vaker volgens de richtlijnen voor dan mannelijke en oudere huisartsen. Apotheekhoudende huisartsen scoren anders dan gewone huisartsen. Stimuleren FTO en/of gebruik Monitor werkt positief op indicatorscores. Regionale invloed Samenstelling praktijk huisarts?

20 Hoe is het voorschrijfgedrag te verbeteren? Duidelijke richtlijnen die gedragen worden door beroepsgroep Goed FTO Regionale afstemming eerste en tweede lijn Belonen voor goed voorschrijven Onafhankelijk artsenbezoek Medicatiereview EVS met strikte formulariumafspraken.

21 Wat levert simuleren zwak voorschrijvende huisarts op? Type besparing Lagere geneesmiddelkosten als gevolg meer doelmatige keuze - Voorkeursmiddelen RAS-remmers (nieuwe gebruikers) - Voorkeursmiddelen statines (nieuwe gebruikers) - Voorkeursmiddelen antidepressiva (nieuwe gebruikers) - Voorkeursmiddelen protonpompremmers (alle gebruikers) - Voorkeursmiddelen bisfosfonaten (nieuwe gebruiker) Besparing zorgkosten per huisarts in 3.5 jaar Minder zorgkosten als gevolg van kwalitatief beter voorschrijven - Behandeling diabetespatiënten met statines - Behandeling HVZ-patiënten met statines Totaal

22 Hoe schrijft de tweede lijn voor? Tot ongeveer > onduidelijk, wel signalen dat het beter kan. VWS en de Orde hebben daarom de volgende lijnen uitgezet: Lijst van fabrikanten en ziekenhuizen die de meeste specialité s in de extramurale circulatie brengen (Vektis) Monitor poliklinisch voorschrijven medisch specialisten (IVM) Leidraad doelmatig voorschrijven (Orde)

23 Het Vektis onderzoek. Wat is onderzocht? Op basis van geneesmiddeldeclaraties ( ) is gekeken per ziekenhuis naar het aandeel merkgeneesmiddelen. Uitsplitsing naar geneesmiddelgroep (cholesterolverlagers, maagzuurremmers, bloeddrukverlagers, triptanen, antidepressiva, astma-middelen en overige middelen) Uitsplitsing naar type ziekenhuis (algemeen, topklinisch, academisch)

24

25 Wat zijn de belangrijkste resultaten van het Vektis onderzoek? Aandeel merkgeneesmiddel nagenoeg constant over de jaren ; in % Algemene ziekenhuizen schrijven de meeste merkgeneesmiddelen voor (57% versus 54% in topklinische en 55% in academische ziekenhuizen) Grote verschillen tussen ziekenhuizen; aandeel merkgeneesmiddel over alle geneesmiddelgroepen tussen de 43 en 70% Bij algemene ziekenhuizen varieert aandeel merkgeneesmiddelen bij maagzuurremmers tussen de 24 en 77%

26 Monitor poliklinisch voorschrijven medisch specialisten In 2010/2011 heeft het IVM een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Resultaten: 28 prescriptie-indicatoren voor voorschrijven van astma- en COPDmiddelen, CVRM-middelen, antidepressiva, pijnstillende middelen en maagmiddelen Indicatoren bij voorkeur berekend op bestand van zorgverzekeraar/vektis

27 Praktijkvariatie in de tweede lijn een voorbeeld Indicator Voorkeursmiddelen RAS-remmers Aantal nieuwe gebruikers ACE-remmers (incl. combinaties) Aantal nieuwe gebruikers RAS-remmers Definitie nieuwe gebruiker: Iemand met een voorschrift ATC-code C09 (RAS-remmers) die in de 365 dagen daaraan voorafgaand geen voorschrift C09 heeft gehad.

28 Voorkeursmiddelen RAS-remmers 2 regio s Cardiologen Internisten Huisartsen Eindhoven 71% 70% 59% Rotterdam 66% 72% 66% Rotterdam Cardiologen Internisten Ziekenhuis A 57% 88% Ziekenhuis B 66% 72% Ziekenhuis C 78% 58%

29

30 Voorkeursmiddelen RAS-remmers landelijk Gemiddeld Minimum Maximaal Internisten 65% 14% 100% Cardiologen 75% 20% 100%

31 Leidraad doelmatig voorschrijven

32 Hoe voorschrijfgedrag medisch specialisten voorschrijven te verbeteren? Stimuleren voorschrijven op stofnaam Inzicht verschil in kosten geneesmiddelen Inzichtelijk maken voorschrijfgedrag medisch specialisten en afzetten tegen landelijk beeld Belonen voor goed voorschrijven FTO op maatschap- of vakgroepsniveau Regionale afspraken met eerste lijn Richtlijnen die gedragen worden door beroepsgroepen

Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015

Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 De toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 is een aanvulling op bijlage 6 Resultaatbeloning

Nadere informatie

Voorschrijven door internisten en cardiologen

Voorschrijven door internisten en cardiologen Cardiologie_Cardiologie 29-10-12 15:18 Pagina 1 Voorschrijven door internisten en cardiologen Beknopte weergave van de verkenning naar oorzaken van verschillen in voorschrijven van cholesterolverlagers

Nadere informatie

Rapport. Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2014

Rapport. Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2014 Rapport Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2014 Colofon Auteurs Anke Lambooij, apotheker, IVM Rob Essink, apotheker MPH, IVM Marianne Nijpels, apotheker, IVM dr. Joost de Metz, IVM Met medewerking van

Nadere informatie

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Rapport Cardiovasculair risicomanagement Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Colofon Auteur Daniëlla Theunissen, apotheker Met medewerking van Marianne Nijpels, apotheker Illustratie Len Munnik september

Nadere informatie

Rapport. Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2012

Rapport. Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2012 Rapport Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2012 Colofon Auteurs Zamire Damen, huisarts niet praktiserend, IVM Marianne Nijpels, apotheker, IVM Met medewerking van Rob Essink, MPH apotheker, IVM Henriette

Nadere informatie

Rapport. Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2013

Rapport. Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2013 Rapport Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen 2013 Colofon Auteurs Anke Lambooij, apotheker, IVM Marianne Nijpels, apotheker, IVM Met medewerking van Rob Essink, apotheker MPH, IVM Henriette Giesbers, RIVM

Nadere informatie

Leidraad doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen. door medisch specialisten

Leidraad doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen. door medisch specialisten Leidraad doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen door medisch specialisten Leidraad doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen door medisch specialisten Deze leidraad is opgesteld door de Orde van Medisch

Nadere informatie

Inhoudsopgave. bijlage 11

Inhoudsopgave. bijlage 11 CZ-Kwaliteitsmonitor Apotheken 2016 1 Inhoudsopgave 1 Kwaliteit openbare farmacie 4 2 Visie CZ ten aanzien van openbare farmacie 5 3 Doelen in de openbare farmacie 6 4 Waardemeting, toetsbare inkoop van

Nadere informatie

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Voorschrijven door internisten en cardiologen Een verkenning naar oorzaken van verschillen in voorschrijven

Nadere informatie

Rapport. Benchmark Voorschrijven 2010

Rapport. Benchmark Voorschrijven 2010 Rapport Benchmark Voorschrijven 2010 Colofon Auteurs ir. Mariëtta Eimers drs. Marianne Nijpels Met medewerking van Edgar Buijs, SFK drs. Fabiënne Griens, SFK Henriette Giesbers, RIVM november 2010 Wij

Nadere informatie

CZ-Kwaliteitsmonitor Apotheken 2015. (ook van toepassing op OHRA en Delta Lloyd)

CZ-Kwaliteitsmonitor Apotheken 2015. (ook van toepassing op OHRA en Delta Lloyd) CZ-Kwaliteitsmonitor Apotheken 2015 (ook van toepassing op OHRA en Delta Lloyd) Inhoud 1 Kwaliteit openbare farmacie 2 2 Visie CZ ten aanzien van openbare farmacie 3 3 Doelen in de openbare farmacie 4

Nadere informatie

3-10-2014. Inhoud. Samenvatting uitkomstbekostiging segment 3 voor domeinen doelmatig voorschrijven, M&I uitkomst en service en bereikbaarheid

3-10-2014. Inhoud. Samenvatting uitkomstbekostiging segment 3 voor domeinen doelmatig voorschrijven, M&I uitkomst en service en bereikbaarheid Inhoud Samenvatting uitkomstbekostiging segment 3 voor domeinen doelmatig voorschrijven, M&I uitkomst en service en bereikbaarheid Inleiding Leeswijzer Uitgangspunten zorgverzekeraars Begrippenkader betaalschema

Nadere informatie

GENEESMIDDELEN Veel gestelde vragen en antwoorden. Augustus 2008

GENEESMIDDELEN Veel gestelde vragen en antwoorden. Augustus 2008 GENEESMIDDELEN Veel gestelde vragen en antwoorden Augustus 2008 Toelichting: De vragen zijn ingedeeld in drie onderdelen: -1- vergoedingen voor geneesmiddelen, -2- preferentiebeleid van zorgverzekeraars,

Nadere informatie

Rationeel voorschrijven 3.0

Rationeel voorschrijven 3.0 Symposium Kennismanagement. Op weg naar medicatieveiligheid 3.0 Rationeel voorschrijven 3.0 Over EVS, FTO en Formularium Nieuwegein, 17 juni 2014 Gertjan Hooijman, FTO Asten Er was eens (20 jaar geleden)

Nadere informatie

Indicatoren voor de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen

Indicatoren voor de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen I-11-2173 Indicatoren voor de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen Indicatorenset Datum : januari 2011 Auteur(s) : ir. Mariëtta Eimers drs. Marianne Nijpels Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Indicatoren... 4 2.1

Nadere informatie

Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Kant en Van Gerven over het gebruik van cholesterolverlagers (2070810190)

Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Kant en Van Gerven over het gebruik van cholesterolverlagers (2070810190) Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Kant en Van Gerven over het gebruik van cholesterolverlagers (2070810190) 1 Gaat u in op het verzoek van de patiëntenorganisatie Hartpatiënten Nederland om een

Nadere informatie

Een doelmatiger gebruik van geneesmiddelen

Een doelmatiger gebruik van geneesmiddelen Een doelmatiger gebruik van geneesmiddelen Beleidsnotitie april 2005 Beleidsnotitie: een doelmatiger gebruik van geneesmiddelen Inleiding Deze beleidsnotitie gaat over een doelmatiger gebruik van geneesmiddelen.

Nadere informatie

Medicatieoverdracht protocol Verpleeghuizen

Medicatieoverdracht protocol Verpleeghuizen Medicatieoverdracht protocol Verpleeghuizen Van toepassing op Medewerkers Zorg en cliënten Datum vaststelling Versie 18 januari 2011 Evaluatiedatum INHOUD MEDICATIEOVERDRACHT PROTOCOL 1. Doel... 1 2. Beschrijving..

Nadere informatie

Cursus over geneesmiddelengebruik. Zorgbelang academie. Marion Reinartz Oktober 2012

Cursus over geneesmiddelengebruik. Zorgbelang academie. Marion Reinartz Oktober 2012 Cursus over geneesmiddelengebruik Zorgbelang academie Marion Reinartz Oktober 2012 Vier Hoofdstukken 1. Bij de arts: behandeling en voorschrijven recept 2. Van recept tot medicijn; welke informatie en

Nadere informatie

VRAAG EN ANTWOORD VOORKEURSBELEID GENEESMIDDELEN

VRAAG EN ANTWOORD VOORKEURSBELEID GENEESMIDDELEN VRAAG EN ANTWOORD VOORKEURSBELEID GENEESMIDDELEN OPGESTELD DOOR ORGANISATIES VAN ZORGVERZEKERAARS, ZORGAANBIEDERS EN CONSUMENTEN / PATIËNTEN (ZORGVERZEKERAARS NEDERLAND, LHV, KNMP, NPCF EN CONSUMENTENBOND).

Nadere informatie

Samen voor een goed en betaalbaar geneesmiddelenbeleid!

Samen voor een goed en betaalbaar geneesmiddelenbeleid! Samen voor een goed en betaalbaar geneesmiddelenbeleid! Afspraken tussen uw apotheek en Achmea Achmea heeft met uw apotheek afspraken gemaakt over het gebruik van geneesmiddelen. Deze afspraken dragen

Nadere informatie

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen.

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen. Toolkit polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie 3. De continuïteit

Nadere informatie

Reglement Farmaceutische zorg BeterDichtbij 2015. 1. Algemeen

Reglement Farmaceutische zorg BeterDichtbij 2015. 1. Algemeen Reglement Farmaceutische zorg BeterDichtbij 2015 1. Algemeen Dit Reglement is een uitwerking van de modelovereenkomst van de Zorgverzekering BeterDichtbij welke weer een uitwerking is van het Besluit zorgverzekering

Nadere informatie

Samen voor een goed en betaalbaar geneesmiddelenbeleid!

Samen voor een goed en betaalbaar geneesmiddelenbeleid! Samen voor een goed en betaalbaar geneesmiddelenbeleid! Afspraken tussen uw apotheekhoudende huisarts en Achmea Achmea heeft met uw apotheekhoudende huisarts afspraken gemaakt over het gebruik van geneesmiddelen.

Nadere informatie

Input AstraZeneca op consultatiedocument Advies langetermijnvisie geneesmiddelenbeleid

Input AstraZeneca op consultatiedocument Advies langetermijnvisie geneesmiddelenbeleid Input AstraZeneca op consultatiedocument Advies langetermijnvisie geneesmiddelenbeleid Het consultatie document geeft een uitgebreide beschrijving van de markt voor farmacotherapeutische zorg. De consultatievragen

Nadere informatie

Overzicht vragen en antwoorden Zorgovereenkomst Huisartsgeneeskundige Zorg 2015

Overzicht vragen en antwoorden Zorgovereenkomst Huisartsgeneeskundige Zorg 2015 Overzicht vragen en antwoorden Zorgovereenkomst Huisartsgeneeskundige Zorg 2015 Met dit overzicht willen wij graag antwoorden geven op terugkerende vragen over de Overeenkomst Huisartsgeneeskundige Zorg

Nadere informatie

Ander merk, zelfde werkzame stof! Preferentiebeleid Geneesmiddelen

Ander merk, zelfde werkzame stof! Preferentiebeleid Geneesmiddelen Ander merk, zelfde werkzame stof! Preferentiebeleid Geneesmiddelen De zorgverzekeraars van Achmea (Zilveren Kruis Achmea, OZF Achmea, Interpolis, Avéro Achmea, FBTO, Agis Zorgverzekeringen, Pro Life Zorgverzekeringen

Nadere informatie

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013 Evolutie statinegebruik in België 23-213 Koen Cornelis, stafmedewerker, R&D Met dank aan de medische directie en de cel geneesmiddelen, LCM Samenvatting Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen

Nadere informatie

voor goede zorg zorg je samen Voorkeursbeleid geneesmiddelen 2014 Hetzelfde geneesmiddel in een ander doosje. Mag dat?

voor goede zorg zorg je samen Voorkeursbeleid geneesmiddelen 2014 Hetzelfde geneesmiddel in een ander doosje. Mag dat? voor goede zorg zorg je samen Voorkeursbeleid geneesmiddelen 2014 Hetzelfde geneesmiddel in een ander doosje. Mag dat? Ja, uw apotheker mag u een voorkeursgeneesmiddel meegeven. Ook al ziet dat er qua

Nadere informatie

wel of niet doen Wie bepaalt welk geneesmiddel een patiënt krijgt? Generieke geneesmiddelsubstitutie: Tussen beleid en de praktijk van alledag

wel of niet doen Wie bepaalt welk geneesmiddel een patiënt krijgt? Generieke geneesmiddelsubstitutie: Tussen beleid en de praktijk van alledag Generieke geneesmiddelsubstitutie: wel of niet doen Wie bepaalt welk geneesmiddel een patiënt krijgt? Tussen beleid en de praktijk van alledag Roel Smit Journalist Wie bepaalt welk geneesmiddel een patiënt

Nadere informatie

De kracht van informatie

De kracht van informatie De kracht van informatie Vektis, informatiecentrum voor de zorg Vektis verzamelt en analyseert gegevens over de kosten en de kwaliteit van de gezondheidszorg in Nederland met als doel om kwalitatief goede

Nadere informatie

INHOUD OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG

INHOUD OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG INHOUD Inleiding...1 Hoofdstuk 2 Huisarts...1...1 Open vraag...1...1 Hoofdstuk 4 Apotheken en zorg voor geneesmiddelen...3...3 Open vraag...3...3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Dit reglement is geldig vanaf 1 januari 2011 en treedt in de plaats van het Reglement Farmacie Salland verzekeringen 2010.

Dit reglement is geldig vanaf 1 januari 2011 en treedt in de plaats van het Reglement Farmacie Salland verzekeringen 2010. REGLEMENT FARMACIE SALLAND VERZEKERINGEN 2011 Dit reglement is geldig vanaf 1 januari 2011 en treedt in de plaats van het Reglement Farmacie Salland verzekeringen 2010. Eno Zorgverzekeraar N.V. (KvK 08147983)

Nadere informatie

Zorgverlening van uw apotheek minder risico door goede voorlichting

Zorgverlening van uw apotheek minder risico door goede voorlichting Zorgverlening van uw apotheek minder risico door goede voorlichting Medicijngebruik luistert nauw; het is nooit zonder risico. Uit onderzoek blijkt dat 65-plussers twee keer zo vaak in het ziekenhuis belanden

Nadere informatie

Van Ziekenhuisapotheek. naar Regio Apotheek Vechtdal. Kennisevent 30 juni 2015. Frank Bruggeman

Van Ziekenhuisapotheek. naar Regio Apotheek Vechtdal. Kennisevent 30 juni 2015. Frank Bruggeman Van Ziekenhuisapotheek naar Regio Apotheek Vechtdal Frank Bruggeman Kennisevent 30 juni 2015 Farmaceutische achtergrond 1987-2015 studie farmacie + apothekersopleiding RUG 1987-1994 sept 1994 t/m dec 1994:

Nadere informatie

Het voorschrijven van nieuwe geneesmiddelen in de huisartspraktijk: voorschrijfvolume en off-label voorschrijven

Het voorschrijven van nieuwe geneesmiddelen in de huisartspraktijk: voorschrijfvolume en off-label voorschrijven Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in samenwerking met het RIVM en de Universiteit van Utrecht in 2003. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt. Het rapport is te bestellen via receptie@nivel.nl.

Nadere informatie

Met medicijnen alléén bent u er niet

Met medicijnen alléén bent u er niet Cholesterolverlagers Met medicijnen alléén bent u er niet Steeds meer mensen gebruiken medicijnen tegen een te hoog cholesterol. Maar wie niet tegelijkertijd zijn leefstijl aanpast (stoppen met roken,

Nadere informatie

Inkoopbeleid farmaceutische zorg 2015

Inkoopbeleid farmaceutische zorg 2015 Inkoopbeleid farmaceutische zorg 2015 Vooraf Gezien de snel wijzigende omstandigheden op het gebied van de farmaceutische zorg, behoudt VGZ zich het recht voor om op enig moment dit inkoopbeleid aan te

Nadere informatie

Reglement Farmacie Salland verzekeringen 2013

Reglement Farmacie Salland verzekeringen 2013 Farmacie Salland verzekeringen 2013 Dit reglement is geldig vanaf 1 februari 2013 en treedt in de plaats van het tot dan toe geldende Farmacie 2013. Farmacie Eno Zorgverzekeraar N.V. (KvK 08147983) Algemene

Nadere informatie

Voor 2016 worden de volgende prestaties apart, dat wil zeggen naast de prestatie Terhandstelling van een URgeneesmiddel,

Voor 2016 worden de volgende prestaties apart, dat wil zeggen naast de prestatie Terhandstelling van een URgeneesmiddel, Artikel 1 Beloning van zorgprestaties Net als voorgaande jaren zal Zilveren Kruis in 2016 farmaceutische zorgprestaties separaat van de prestatie Terhandstelling van een UR-geneesmiddel belonen. Voor 2016

Nadere informatie

Zorgtraject diabetes en chronische nierinsufficiëntie Veelgestelde vragen

Zorgtraject diabetes en chronische nierinsufficiëntie Veelgestelde vragen Zorgtraject diabetes en chronische nierinsufficiëntie Veelgestelde vragen 1. Is er steeds een attest van de educator vereist bij het afleveren van zelfzorgmateriaal? Sinds 1 april 2010 is een attest van

Nadere informatie

Juridische aspecten van behandel- en vergoedingsbeslissingen

Juridische aspecten van behandel- en vergoedingsbeslissingen Juridische aspecten van behandel- en vergoedingsbeslissingen NVTAG Symposium Juridische kaders van HTA 7 juni 2007 Koosje van Lessen Kloeke k.vanlessenkloeke@leijnseartz.com 1 Inleiding -Welke partijen

Nadere informatie

Compensatie eigen risico is nog onbekend

Compensatie eigen risico is nog onbekend Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (M. Reitsma-van Rooijen, J. de Jong. Compensatie eigen risico is nog onbekend Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt. U

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen. Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam

Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen. Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam geneesmiddel = geneesmiddel Juridische definitie: aangediend of gepresenteerd

Nadere informatie

De Achmea iden,teit 2 2 2

De Achmea iden,teit 2 2 2 1 1 De Achmea iden,teit 2 2 2 Zorginkoop MSZ zal de komende jaren langs de assen van vraag- en aanbodsturing een bijdrage leveren aan de ambities NZB Gezondheidsinfrastructuur! Optimaliseren portfolioverdeling

Nadere informatie

Persoonsgegevens, medicijnen en uw privacy

Persoonsgegevens, medicijnen en uw privacy Persoonsgegevens, medicijnen en uw privacy GEGEVENS OVER UZELF EN OVER UW MEDICIJNEN WAT WIL UW APOTHEKER WETEN WIE HEEFT INZAGE IN DE GEGEVENS EN WAARVOOR WAT KUNT U ZELF DOEN EN WAT ZIJN UW RECHTEN REGIONAAL

Nadere informatie

Controle op effectieve aflevering

Controle op effectieve aflevering Specialiteiten Magistralen Zorgtrajecten Unieke barcode VOS Zuurstof NVS Bandagisterie??? Specifieke MAF VI s 01/07/04: UB op verpakking terugbetaalde specialiteit verplicht 01/01/05: apr. wordt verplicht

Nadere informatie

Reglement Farmacie Salland Zorgverzekeringen 2014. Algemene bepalingen. Reglement Farmacie. Reglement. 2 Bijlage. 3 Voorschrijver

Reglement Farmacie Salland Zorgverzekeringen 2014. Algemene bepalingen. Reglement Farmacie. Reglement. 2 Bijlage. 3 Voorschrijver Farmacie Farmacie Salland Zorgverzekeringen 2014 Dit reglement is geldig vanaf 1 nuari 2014. Eno Zorgverzekeraar N.V. (KvK 08147983) Algemene bepalingen 1 Begripsomschrijvingen In dit verstaan wij onder:

Nadere informatie

)3= SULMV,PSOHPHQWHUHQ YDQ PHGLFDWLRQ UHFRQFLOLDWLRQ 6W /XFDV $QGUHDV =LHNHQKXLV

)3= SULMV,PSOHPHQWHUHQ YDQ PHGLFDWLRQ UHFRQFLOLDWLRQ 6W /XFDV $QGUHDV =LHNHQKXLV o o Bij opname: allergieën en contactpersoon achterhalen (verpleging en farmaceutisch consulent) De verpleging vult bij opname een formulier in. De farmaceutisch consulent voert de allergie (na verificatie

Nadere informatie

Inleiding. Methode. Resultaten. Vergelijkbaarheid Nederland en Duitsland

Inleiding. Methode. Resultaten. Vergelijkbaarheid Nederland en Duitsland Inleiding Vanaf 2007 is een aantal nieuwe bloedglucoseverlagende middelen geïntroduceerd op de se markt voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 (DM2). Het betreft onder andere de dipeptidylpeptidase-4-remmers

Nadere informatie

Rapport Meldactie medicatie

Rapport Meldactie medicatie Rapport Meldactie medicatie Ir. T. Lekkerkerk, Projectleider meldpunt Consument en de Zorg A.J.A.C. van Batenburg, Projectleider namens Zorgbelang Nederland Februari 2009 COLOFON Zorgbelang Nederland Postbus

Nadere informatie

Er komt een patiënt bij de (ziekenhuis)apotheek

Er komt een patiënt bij de (ziekenhuis)apotheek Er komt een patiënt bij de (ziekenhuis)apotheek Anne de Roos Trekker medicatieoverdracht NVZA en KNMP beleidsadviseur NVZ Medicatieoverdracht & ICT, Nictiz, KNMP, NVZA 27 september 2010 DE patiënt bestaat

Nadere informatie

Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg

Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg Aanvulling op inkoopbeleid Huisartsenzorg en Multidisciplinaire zorg 2015-2016 Ingangsdatum 1 januari 2016 Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg De afgelopen jaren is de zorgvraag in Nederland

Nadere informatie

Vragen en antwoorden geneesmiddelenprijzen

Vragen en antwoorden geneesmiddelenprijzen Vragen en antwoorden geneesmiddelenprijzen Wie bepaalt precies de prijs van een geneesmiddel? De geneesmiddelenfabrikant bepaalt in eerste instantie de prijs van een geneesmiddel. Hij doet dit binnen de

Nadere informatie

Hoeveel zorgverleners ziet iemand met een chronische aandoening?

Hoeveel zorgverleners ziet iemand met een chronische aandoening? Hoeveel zorgverleners ziet iemand met een chronische aandoening? Datum ID Nummer 19 december 2013 13014 Auteur(s) Irene van Duijvendijk (Nictiz) Michiel ten Hove (Vektis) Eindredactie Kim Idzardi 1 19

Nadere informatie

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw KEUZEMODULE THERAPIETROUW Samenwerking van ZEL, ZELA, GSK & Novo Nordisk 1 PROGRAMMA 19.00 uur Opening en presentatie Keuzemodule Therapietrouw Bart Bakkers, apotheker 19.30 uur Verdieping kennis over

Nadere informatie

Het elektronisch patiëntendossier (EPD) Huisartsenpost. Apotheek. Ziekenhuis. Zorgverleners delen snel en betrouwbaar actuele medische gegevens

Het elektronisch patiëntendossier (EPD) Huisartsenpost. Apotheek. Ziekenhuis. Zorgverleners delen snel en betrouwbaar actuele medische gegevens Huisartsenpost Apotheek Ziekenhuis Het elektronisch patiëntendossier (EPD) Zorgverleners delen snel en betrouwbaar actuele medische gegevens Huisarts Het elektronisch patiëntendossier (EPD) De zorg in

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op het onderwijsmateriaal 1 Dit onderwijsmateriaal is gebaseerd op de NHGStandaard M71 van mei 2012 Van geen enkel medicament is aangetoond dat dit effectief zou zijn bij de behandeling

Nadere informatie

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 INSPIRE klantenevenement 14 november 2013 Inhoud Farmacie 2013 Workshop scenario analyse Toekomstbeeld VJA Praktijkvoorbeelden Visiedocument Jonge Zorgverleners

Nadere informatie

RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN. als je door de pillen de patiënt niet meer ziet

RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN. als je door de pillen de patiënt niet meer ziet RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN als je door de pillen de patiënt niet meer ziet 14 maart 2013 Toelichting PAO Heyendael organiseert in samenwerking met specialisten ouderengeneeskunde, huisartsen,

Nadere informatie

Resultaten: medisch-inhoudelijk

Resultaten: medisch-inhoudelijk Hoofdstuk 4: Resultaten: medisch-inhoudelijk 4.1 Inleiding In het voorgaande hoofdstuk zijn de beleidsmatige resultaten van het onderzoek beschreven. Hiermee werden de eerste drie doelstellingen van het

Nadere informatie

Bijlage 1 Verzekeringsvoorwaarden De Friesland Zorgverzekeraar inzake farmaceutische zorg.

Bijlage 1 Verzekeringsvoorwaarden De Friesland Zorgverzekeraar inzake farmaceutische zorg. Bijlage 1 Verzekeringsvoorwaarden De Friesland Zorgverzekeraar inzake farmaceutische zorg. Polisvormen: Basisverzekering: o ALLES VERZORGD POLIS o VRIJE KEUS POLIS o KIEMER Deze polissen zijn geldig in

Nadere informatie

Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg

Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg Zorginkoopbeleid CZ Farmaceutische zorg 2015 Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg Voorbehoud Gezien de snel wijzigende omstandigheden op het gebied van farmaceutische zorg behoudt CZ zich het recht

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 98

Nadere informatie

Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en ontslagbegeleiding. Regio Amsterdam

Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en ontslagbegeleiding. Regio Amsterdam Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en ontslagbegeleiding Regio Amsterdam Amsterdam, 11 juni 2014 SIGRA sectie Ziekenhuizen Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en

Nadere informatie

Patiënte krijgt na ziekenhuisopname dubbele dosering methotrextaat. WPM 822

Patiënte krijgt na ziekenhuisopname dubbele dosering methotrextaat. WPM 822 Patiënte krijgt na ziekenhuisopname dubbele dosering methotrextaat. WPM 822 MTX 822-1 Patiënte krijgt via de poliklinische apotheek 17.5 mg MTX injectie i.m.(?) Openbare apotheek stelt weekdosering van

Nadere informatie

Specialistische farmacie vanuit het ziekenhuis; richting 2020. Bart Benraad

Specialistische farmacie vanuit het ziekenhuis; richting 2020. Bart Benraad Specialistische farmacie vanuit het ziekenhuis; richting 2020 Bart Benraad Wat is mijn baan? Ziekenhuisapotheker, Manager afdeling Farmacie Sint Maartenskliniek, Gespecialiseerde kliniek in Orthopedie,

Nadere informatie

Wettelijk verplichte informatiematerialen CBG

Wettelijk verplichte informatiematerialen CBG Wettelijk verplichte informatiematerialen CBG Summary of the Product Characteristics (SmPC), patiëntenbijsluiter en verpakking Openbaar beoordelingsrapport van geneesmiddelen (EPAR) Trainingsmateriaal

Nadere informatie

Medicijngebruik; enquête Nierpatiënten Perspectief online: www.nponline.nl

Medicijngebruik; enquête Nierpatiënten Perspectief online: www.nponline.nl Medicijngebruik; enquête Nierpatiënten Perspectief online: www.nponline.nl Samenvatting Medicijngebruik In een inventarisatie betreffende medicijngebruik onder nierpatiënten is gevraagd naar de volgende

Nadere informatie

Slapen op voorschrift. Persconferentie 27 maart 2015

Slapen op voorschrift. Persconferentie 27 maart 2015 Slapen op voorschrift Persconferentie 27 maart 2015 Op de agenda I. Inleiding II. Onderzoeken voorschrijfgedrag huisarts III. Besluit & eisen I. Inleiding I. Inleiding Huisarts heeft uitgebreid takenpakket

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Apotheek. Catharina Apotheek. www.catharinaziekenhuis.nl

Apotheek. Catharina Apotheek. www.catharinaziekenhuis.nl Apotheek Catharina Apotheek www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waarvoor kunt u bij ons terecht?... 3 Deskundig en veilig... 3 Assortiment... 4 Uitwisselen van informatie... 4 Privacy... 4 Wie werken er?...

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 29 477 Geneesmiddelenbeleid 31 200 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie. Meting over 2014

Kwaliteitsindicatoren Farmacie. Meting over 2014 Kwaliteitsindicatoren Farmacie Meting over 2014 Kwaliteitsindicatoren Farmacie Apotheekhoudende Huisarts (AHHA) Bij de totstandkoming van de kwaliteitsindicatoren hebben de volgende partijen samengewerkt:

Nadere informatie

Jodiumhoudende contrastmiddelen Informatie voor patiënten

Jodiumhoudende contrastmiddelen Informatie voor patiënten Jodiumhoudende contrastmiddelen Informatie voor patiënten Afdeling radiologie Welke contrastmiddelen? Deze informatie gaat over jodiumhoudende contrastmiddelen die bij radiologische onderzoeken in bloedvaten

Nadere informatie

Bekostiging geneesmiddelen medisch specialistische zorg in verandering

Bekostiging geneesmiddelen medisch specialistische zorg in verandering Bekostiging geneesmiddelen medisch specialistische zorg in verandering Waar staan we per 2015? 2 september 2014 Marnelle de Groot Beleidsmedewerker Nederlandse Zorgautoriteit Inhoud Achtergrond - Introductie

Nadere informatie

Bepaling multi/single source op PRK-niveau IR V-0-1-1 (1e concept)

Bepaling multi/single source op PRK-niveau IR V-0-1-1 (1e concept) 1/8 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027 Auteur(s) Drs. B. van der Meer Bepaling

Nadere informatie

Kwaliteitsjaarverslag 2004

Kwaliteitsjaarverslag 2004 Kwaliteitsjaarverslag 2004 Jaarverslag 2004 Apotheek Tholen blz. 1 van 27 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie. Meting over 2013

Kwaliteitsindicatoren Farmacie. Meting over 2013 Kwaliteitsindicatoren Farmacie Meting over 2013 Kwaliteitsindicatoren Farmacie Apotheekhoudende Huisarts (AHHA) Bij de totstandkoming van de kwaliteitsindicatoren hebben de volgende partijen samengewerkt:

Nadere informatie

Handboek FTO. Werken aan verbetering van het FTO-niveau

Handboek FTO. Werken aan verbetering van het FTO-niveau Handboek FTO Werken aan verbetering van het FTO-niveau Colofon Auteurs Els Dik, apotheker dr. Marjorie Nelissen-Vrancken, apotheker april 2013 Wij hebben de grootst mogelijke zorg besteed aan deze uitgave.

Nadere informatie

Ook met mìnder medicijnen minder zuur

Ook met mìnder medicijnen minder zuur Maagzuurremmers Ook met mìnder medicijnen minder zuur Brandend maagzuur, zure oprispingen, een opgeblazen gevoel. Vaak nemen deze klachten al af als u uw voeding en leefgewoonten aanpast. Zijn de klachten

Nadere informatie

Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg

Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg Dr Carolien Sino Hogeschool Utrecht Instituutsdirecteur-Onderzoeker Carolien.sino@hu.nl Voorstellen onderwijs Promotie zorgpraktijk onderzoek

Nadere informatie

ANTWOORDEN OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG. Hoofdstuk 2 Huisarts... 1 Stellingen... 1 Open vraag... 1

ANTWOORDEN OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG. Hoofdstuk 2 Huisarts... 1 Stellingen... 1 Open vraag... 1 ANTWOORDEN OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG INHOUD Hoofdstuk 2 Huisarts... 1... 1... 1 Hoofdstuk 4 Apotheken en zorg voor geneesmiddelen... 2... 2... 2 Hoofdstuk 5 Andere zorgverleners in

Nadere informatie

1 Wat is een geneesmiddel?

1 Wat is een geneesmiddel? 1 Wat is een geneesmiddel? Inleiding In de Wet op de geneesmiddelenvoorziening worden geneesmiddelen omschreven als: stoffen die bestemd zijn om te worden gebruikt of die worden aangeduid of aanbevolen

Nadere informatie

Best practices SIG-Diabetes 27 oktober 2015. Mehmet Darici & Mourad Ghalit

Best practices SIG-Diabetes 27 oktober 2015. Mehmet Darici & Mourad Ghalit Best practices SIG-Diabetes 27 oktober 2015 Mehmet Darici & Mourad Ghalit De diabetespatiënt bestaat niet! ZORG OP MAAT Wil je de beste zorg voor een individuele diabetespatiënt, dan is zorg op maat nodig!

Nadere informatie

uw medische gegevens elektronisch delen?

uw medische gegevens elektronisch delen? patiënteninformatie uw medische gegevens elektronisch delen? Dat kan via het LSP Ziekte, blessure of een ongeval komt vaak onverwacht. Daardoor kunt u terecht komen bij een (onbekende) arts, een andere

Nadere informatie

Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs)

Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs) Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs) Regionaal Formularium Zwolle Daphne Bertholee, ziekenhuisapotheker i.o. Douwe van der Meer, coördinator Regionaal Formularium Zwolle FTO 15 oktober 2013 Isala Inleiding

Nadere informatie

REUMATOLOGIE. Neoral BEHANDELING

REUMATOLOGIE. Neoral BEHANDELING REUMATOLOGIE Neoral BEHANDELING Neoral Uw specialist heeft voor de behandeling van uw reumatoïde artritis (chronisch gewrichtsreuma) gekozen voor Neoral. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Bijlage 1 Verzekeringsvoorwaarden De Friesland Zorgverzekeraar inzake farmaceutische zorg.

Bijlage 1 Verzekeringsvoorwaarden De Friesland Zorgverzekeraar inzake farmaceutische zorg. Bijlage 1 Verzekeringsvoorwaarden De Friesland Zorgverzekeraar inzake farmaceutische zorg. Polisvormen: Basisverzekering: o o o Polis Noord-Nederland Deze polis is geldig voor de provincies Drenthe, Flevoland,

Nadere informatie

Goedkoop voorschrijven

Goedkoop voorschrijven Goedkoop voorschrijven Focus op zo goedkoop mogelijk Brochure voor de artsen en tandartsen Inhoud 1 Inhoud In een oogopslag...2 Nieuwe definitie goedkoop voorschrijven...2 Inleiding...4 I. Goedkoop voorschrijven:

Nadere informatie

Bijzonder Kenmerk: Reden van voorschrijven IR V-1-2-2

Bijzonder Kenmerk: Reden van voorschrijven IR V-1-2-2 1/11 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027 Auteur(s) Drs. L. Grandia Drs. M.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Chapter 11

Nederlandse samenvatting. Chapter 11 Nederlandse samenvatting Chapter 11 Chapter 11 Samenvatting Dit proefschrift beschrijft de resultaten van een groot vragenlijstonderzoek over de epidemiologie van chronisch frequente hoofdpijn in de Nederlandse

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen Altijd een statine bij hart- en vaatziekten en type-2-diabetes? t Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen en inleiding Presentatie ti

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Onderzoeken van PHARMO en Vonkeman Presentatie van regionale

Nadere informatie

3. Misbruik en verslaving. Inleiding. suggestievragen

3. Misbruik en verslaving. Inleiding. suggestievragen 3. Misbruik en verslaving Inleiding De goede samenwerking tussen de huisarts en de apotheker is essentieel bij de begeleiding van patiënten waarbij er blijk is van overmatig geneesmiddelengebruik. De aanpak

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling

Pijn en pijnbehandeling Pijn en pijnbehandeling Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Het pijnteam... 1 3 Pijn beschrijven... 1 4 Wisseling in pijn... 2 5 Pijnregistratie... 2 6 Pijnbestrijding... 2 7 Pijnstillers... 3 8 Algemene

Nadere informatie

9. Farmaceutische zorg en farmaceutisch dossier

9. Farmaceutische zorg en farmaceutisch dossier INFO-FICHE - KB 2009 9. Farmaceutische zorg en farmaceutisch dossier 1. BEGRIP De farmaceutische zorg is sinds 1 mei 2006 door de wetgever erkend als een kerntaak van de apotheker: als geneesmiddelenexpert

Nadere informatie

Apotheek Diaconessenhuis Leiden

Apotheek Diaconessenhuis Leiden Apotheek Diaconessenhuis Leiden Inleiding is een openbare apotheek die is gevestigd in de centrale hal van het ziekenhuis. Bezoekers, omwonenden, medewerkers en patiënten kunnen hier terecht voor hun medicijnen.

Nadere informatie

Patiënten met multimorbiditeit en polyfarmacie

Patiënten met multimorbiditeit en polyfarmacie Postprint 1.0 Version Journal website Pubmed link DOI Patiënten met multimorbiditeit en polyfarmacie SCHELLEVIS, F.G., WIND, A.W. INLEIDING In de dagelijkse praktijk zijn er steeds meer patiënten die meerdere

Nadere informatie