Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz"

Transcriptie

1 Datum Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz Barend van Heusden Marnix Academie Utrecht, 18 maart 2016

2 Datum Inleiding Een heel bekende tegenstelling: natuur (en techniek) versus cultuur Een heel bekende taakverdeling: Alfa (geesteswetenschappen; cultuur) Bèta (natuurwetenschappen; natuur) Gamma (sociale wetenschappen; gedrag)

3 Datum De tegenstelling klopt niet helemaal, omdat: wetenschap en techniek zijn vormen van cultuur; cultuur is de natuur van de mens Dat wil zeggen dat: bèta ook alfa is, en alfa ook bèta, en gamma is zowel bèta als alfa...

4 Culturele complexiteit Datum Eerder dan om gescheiden domeinen gaat het om verschillende aspecten, of dimensies, van een complexe werkelijkheid. Om die complexiteit te kunnen hanteren, is inzicht in de onderliggende structuur nodig.

5 Datum (Menselijke) cultuur ontstaat wanneer de informatieverwerking wordt verdubbeld ( decoupling ): Mensen ervaren een instabiel hier-en-nu, Terwijl ze dit hier-en-nu herkennen op basis van stabiele herinneringen

6 Datum Dit verschil genereert de menselijke conditie: Een besef van tijd (heden, verleden en toekomst); een zekere vrijheid (mogelijkheden); gevoelens van onzekerheid en angst en zelfbewustzijn Het verschil tussen stabiele herinneringen en een instabiel hier-en-nu wordt aangepakt met behulp van verschillende cognitieve strategieën (Merlin Donald). Maar hoe gebeurt dit?

7 Datum Hier-en-nu sensorisch (accommodatie) motorisch (assimilatie) waarneming verbeelding concrete herinneringen: episodisch analyse conceptualisering abstracte herinneringen: semantisch gezicht human face nägu De vier cognitieve dimensies van cultuur

8 Datum De dragers van cultuur: de media waarneming: lichaam verbeelding: artefacten analyse: grafische tekens conceptualisering: taal

9 Datum Cumulatieve evolutie / ontwikkeling van cultuur Verdubbeling Mimetisch Mythisch Theoretisch (lichaam) (artefacten) (taal) (grafisch) 3/4 jaar 5/6 jaar 8/9 jaar 12/14 jaar

10 Datum

11 Datum Het platte vlak ((klei)tablet, papier, bord) stelt ons in staat abstracties te zien. Structuren zien ( inzicht ) is een voorwaarde voor theorie en theoretische cultuur.

12 Datum

13 Datum De theoretische cultuur hangt dus samen met een specifiek type drager (medium). Theoretische cognitie is niet aangeboren ons brein (de visuele cortex) moet leren structuren te ontdekken en te zien. Democratie veronderstelt theoretisch denken

14 Datum

15 Datum Cultuuronderwijs: onderwijs in cultureel bewustzijn Theorie: een cognitief systeem dat in staat is een onderscheid te maken tussen herinnering en hier-en-nu (door verdubbeling van de informatieverwerking), is noodzakelijk recursief: omdat het cognitieve proces zelf wordt opgeslagen in het geheugen en dus ook kan worden herkend als hier-en-nu.

16 Datum sensorisch (accommodatie) motorisch (assimilatie) Zelfwaarneming: nieuws; gechiedenis Zelfanalyse: cognitiewetenschap Zelf-verbeelding: kunsten en amusement Zelf-conceptualisering: religie, ideologie concrete herinneringen: episodisch abstracte herinneringen: semantisch Basisvormen van cultureel bewustzijn

17 Datum Cultureel bewustzijn is belangrijk omdat het een basis verschaft aan het bewuste handelen. Cultureel bewustzijn is: Persoonlijk (individueel) Gedeeld (collectief; historisch) Menselijk (universeel) In cultuuronderwijs (media, de kunsten, filosofie, geschiedenis, burgerschap, enz.) wordt het cultureel bewustzijn, in al zijn dimensies en aspecten onderwezen en ontwikkeld.

18 Datum Onderwijs Verschillende vakken? Zeker, maar: dezelfde vaardigheden, dezelfde media, voor verschillende onderwerpen.

19 Datum Onderwijs (nu) Vaardigheden Waarnemen Verbeelden Conceptualiseren Analyseren Onderwerpen Natuur anorganisch Natuur organisch Leven Gedrag Techniek Cultuur Media Lichaam Voorwerpen Taal Grafisch

20 Datum Onderwijs (anders in 2032?) Vaardigheden Waarnemen Verbeelden Conceptualiseren Analyseren Onderwerpen Natuur anorganisch Natuur organisch Leven Gedrag Techniek Cultuur Media Lichaam Voorwerpen Taal Grafisch

21 Datum Dank voor uw aandacht!

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Barend van Heusden SLO-Conferentie Wetenschap en technologie bij de zaakvakken Utrecht, 16 april 2015 2 Inleiding Wat hebben wetenschap, techniek en wereldoriëntatie

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs als cultuuronderwijs. Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media

Erfgoedonderwijs als cultuuronderwijs. Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media Erfgoedonderwijs als cultuuronderwijs Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media 12/14/2012 2 Vragen... Hoe verhoudt erfgoed- zich tot cultuureducatie? Wat zijn kenmerkende eigenschappen van

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. Regioconferenties Maart 2012

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. Regioconferenties Maart 2012 Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Regioconferenties Maart 2012 Inhoud Aanleiding tot dit onderzoek De inhoud: wat is cultuur? Wat betekent dit voor cultuuronderwijs?

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel

Cultuur in de Spiegel Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media 14 september 2011 Aanleiding Vragen vanuit het werkveld over: Inhoud cultuureducatie

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel

Cultuur in de Spiegel 11-2-2011 1 Cultuur in de Spiegel Discussie theoretisch kader Cultuurnetwerk Nederland, 3 februari 2011 Barend van Heusden Kunsten, Cultuur en Media 11-2-2011 2 Theoretisch kader 1. Achtergronden 2. Kernpunten

Nadere informatie

Volledige reactie op de stukken van Diederik Schönau en Evert Bisschop Boele over Cultuur in de Spiegel

Volledige reactie op de stukken van Diederik Schönau en Evert Bisschop Boele over Cultuur in de Spiegel Volledige reactie op de stukken van Diederik Schönau en Evert Bisschop Boele over Cultuur in de Spiegel door Barend van Heusden (een samenvatting van deze reactie is gepubliceerd in Kunstzone 6 / mei 2011)

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Het CiS-project: - Vraagstelling: tegemoet komen aan beoefte aan houvast m.b.t. -

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs 10 e Dag van Taal, Kunst & Cultuur

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs 10 e Dag van Taal, Kunst & Cultuur Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs 10 e Dag van Taal, Kunst & Cultuur Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media Bij wijze van inleiding De tijd tussen 11.45-12.30

Nadere informatie

Theorie in de praktijk: een kader voor zelfinzicht

Theorie in de praktijk: een kader voor zelfinzicht 1 Theorie in de praktijk: een kader voor zelfinzicht Hoe ontwikkelt het begrip van dit theoretisch kader zich bij docenten, en op welke wijze helpt het ze cultuuronderwijs vorm te geven? Emiel Copini e.j.copini@rug.nl

Nadere informatie

Kunst en in cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in Kunstgebouw Magazine #2 / november 2011)

Kunst en in cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in Kunstgebouw Magazine #2 / november 2011) Kunst en in cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in Kunstgebouw Magazine #2 / november 2011) In zijn cultuurbeleid schrijft staatssecretaris Halbe Zijlstra dat hij een stevig fundament voor cultuureducatie

Nadere informatie

tekst barend van Heusden ARtikeL CuLtuuR in De spiegel Kunst en in cultuur

tekst barend van Heusden ARtikeL CuLtuuR in De spiegel Kunst en in cultuur tekst Barend van Heusden artikel Cultuur in de Spiegel Kunst en in cultuur 12 Ons onderzoek, dat nog doorloopt tot januari 2013, heeft als doel een theoretisch kader te ontwikkelen voor een doorlopende

Nadere informatie

AAN HET WERK MET EEN KERK

AAN HET WERK MET EEN KERK Logica brengt je van A naar B verbeelding brengt je overal Einstein Heleen van den Broek februari 2013 Als je een kerk bezoekt met een klas kinderen en je ziet een toren zoals die van de foto, kan er dit

Nadere informatie

Cultuuronderwijs door kunstenaars

Cultuuronderwijs door kunstenaars ` Cultuuronderwijs door kunstenaars Toepassing van een analyse-instrument op de visie en lessen van beroepskunstenaars in de klas Master-scriptie Kunsten, Cultuur en Media, Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius

Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius! 1 en 2 oktober 2013 Het Praedinius Gymnasium 2 De Praediniaan 3 Is er een probleem? Status van cultuurprofielen is laag. Cultuuronderwijs op het Praedinius

Nadere informatie

Veelgestelde vragen (FAQ) door Astrid Rass en Barend van Heusden

Veelgestelde vragen (FAQ) door Astrid Rass en Barend van Heusden Veelgestelde vragen (FAQ) door Astrid Rass en Barend van Heusden Hieronder een compleet overzicht van de veelgestelde vragen die op onze website te vinden zijn. De vragen in de grijze kaders zijn nieuw

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be - Barend geeft een stavaza van CIS Nederland - Emiel Copini (10-14 jaar) - Theisje van Dorsten (4-10 jaar)

Nadere informatie

Dankwoord 11 Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19

Dankwoord 11 Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19 Dankwoord 11 Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19 Makers en doeners 21 De verschillen tussen wetenschap, vormgeving en kunst 22 Het scheppingsproces als eenheid 23 Materiële werkelijkheid

Nadere informatie

Kunst in (niet: en) cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in het Magazine Cultuureducatie van Kunstbalie, oktober 2012)

Kunst in (niet: en) cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in het Magazine Cultuureducatie van Kunstbalie, oktober 2012) Kunst in (niet: en) cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in het Magazine Cultuureducatie van Kunstbalie, oktober 2012) Het onderzoek Cultuur in de Spiegel. Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs,

Nadere informatie

Examenprograma filosofie havo/vwo

Examenprograma filosofie havo/vwo Examenprograma filosofie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be 1. Stavaza van CIS Nederland 2. Emiel Copini (14-18jaar) en Theisje van Dorsten (4-10 jaar) 3. Astrid Rass

Nadere informatie

Cultuuronderwijs in de spiegel: het nut van theorie

Cultuuronderwijs in de spiegel: het nut van theorie Cultuuronderwijs in de spiegel: het nut van theorie Eelco van Es Van cultuureducatoren (kunstvak-, erfgoed- en media-docenten) wordt steeds meer gevraagd om over cultuuronderwijs na te denken vanuit de

Nadere informatie

Aan de slag met een leerlijn Erfgoededucatie. 13 Juni 2013 World Trade Center Rotterdom

Aan de slag met een leerlijn Erfgoededucatie. 13 Juni 2013 World Trade Center Rotterdom Aan de slag met een leerlijn Erfgoededucatie 13 Juni 2013 World Trade Center Rotterdom Op zoek naar mogelijkheden en kansen voor een leerlijn erfgoededucatie in het Rotterdamse basisonderwijs Opzet presentatie

Nadere informatie

Cultuuronderwijs op het Praedinius

Cultuuronderwijs op het Praedinius Cultuuronderwijs op het Praedinius 'Wat CiS het Praedinius opleverde, en wat ook niet..' Astrid Rass Cultuur in de Spiegel/SLO Met dank aan Joke Holwerda van het Praedinius Gymnasium en Emiel Copini van

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden Erfgoedonderwijs 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren 4. Erfgoed in de klas voorbeelden ERFGOED DOEN! Wat is erfgoed? Wat is erfgoed? Definitie Materiële

Nadere informatie

filosofie vwo 2016-II

filosofie vwo 2016-II Opgave 2 Theoriegeladenheid van de waarneming 5 maximumscore 3 Een goed antwoord bevat een uitleg met de afbeelding van het eend-konijn van: Kuhns Aristoteles-ervaring: plotselinge perspectiefverandering

Nadere informatie

PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE

PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE Mastervoorlichting masterweek februari 2016 PSYCHOLOGIE: BREIN EN COGNITIE The search to understand the most complex, sophisticated and powerful information processing device known; The Human Brain - Brain

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Acute (Fase na) Niet- Aangeboren Hersenletsel. Dr. S. Rasquin 14 januari 2015

Acute (Fase na) Niet- Aangeboren Hersenletsel. Dr. S. Rasquin 14 januari 2015 Acute (Fase na) Niet- Aangeboren Hersenletsel Dr. S. Rasquin 14 januari 2015 s.rasquin@adelante-zorggroep.nl Doel en opbouw presentatie Doel: Herkennen van symptomen in de acute fase na NAH Opbouw: Cognitie

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51 Inhoud Woord vooraf 11 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13 1.1 Een definitie van de psychologie 14 1.2 Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis 16 1.2.1 Verschillen in het verzamelen

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE LKCA-conferentie, Utrecht, 24 november 2014 Lode Vermeersch, Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Kim Tintel contact: lode.vermeersch@kuleuven.be

Nadere informatie

SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider?

SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider? SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider? LEVENDAAL 11, 6715 KJ EDE - TELEFOON 06 21 24 22 55 leidjew@xs4all.nl - www.leidjewitte.nl SPIRITUALITEIT De aangeboren menselijke behoefte

Nadere informatie

Grip op cultuuronderwijs

Grip op cultuuronderwijs Grip op cultuuronderwijs door Emiel Copini (RuG) en Astrid Rass (SLO) (een beknoptere versie van dit artikel is verschenen in Kunstzone 1, januari 2012) Het onderzoeksproject Cultuur in de Spiegel (2008

Nadere informatie

Wereldbeelden in het kunstonderwijs

Wereldbeelden in het kunstonderwijs Wereldbeelden in het kunstonderwijs Een onderzoek naar de aandacht van docenten voor wereldbeelden van cultureel diverse leerlingen in het kunstonderwijs van het VMBO Irja Hartenberg Masterscriptie: Kunsten,

Nadere informatie

Je culturele vermogens, hoe werk je eraan?

Je culturele vermogens, hoe werk je eraan? Je culturele vermogens, hoe werk je eraan? kunst & maatschappij context biedt (bronnen voor) context aan legt verbanden culturele instelling of externe vakdocent leerkracht of docent tussen leerstof analyseren

Nadere informatie

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES Bijzondere procesdoelen 4.1 Verantwoordelijkheid tegenover zichzelf 4.2 Eerbied voor de anderen 4.3 Zorg voor de anderen 4.4 Eerbied

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Basisonderwijs in cultuur

Basisonderwijs in cultuur Masterscriptie Basisonderwijs in cultuur Een onderzoek naar het versterken van de positie van cultuuronderwijs door middel van een diagnose-instrument. Anja Sinnige Jaltadaheerd 39, 9737 HB Groningen Telefoonnummer:

Nadere informatie

A. De wetenschap van psychologie

A. De wetenschap van psychologie A. De wetenschap van psychologie Psychologische wetenschap Psychologie is de studie naar mentale activiteiten en gedrag. Psychologen proberen het mentale leven te begrijpen en gedrag te voorspellen. Alle

Nadere informatie

naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden

naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden Barend van Heusden Cultuur in de Spiegel 2 Barend van Heusden 3 Inhoud 5 6 10 13 1 7 19 21 24 25 26 2 8 3 1 33 35 36 Inleiding 1 Achtergrond 2 Cultuur en cognitie 3 De vier culturele basisvaardigheden

Nadere informatie

REFLECTEREN OP MULTICULTURALITEIT (60 MIN)

REFLECTEREN OP MULTICULTURALITEIT (60 MIN) 1 REFLECTEREN OP MULTICULTURALITEIT (60 MIN) INVULLING DEELSESSIE 11.45 12.45 Deelsessie ronde B programma II 15.00 16.00 Deelsessies ronde B programma I Kennismaking Projectuitleg Situaties opdracht Discussie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 39364 13 juli 2017 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 juli 2017, nr. VO/1188661,

Nadere informatie

VELOV conferentie 26 februari 2015 Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Lysbeth Jans, Lode Vermeersch, contact:

VELOV conferentie 26 februari 2015 Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Lysbeth Jans, Lode Vermeersch, contact: VELOV conferentie 26 februari 2015 Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Lysbeth Jans, Lode Vermeersch, contact: wim.lauwers@ucll.be ONDERZOEK VRAGEN EN KADER Hoe cultuureducatie integreren

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE VELON Congres, Papendal, Arnhem, 26 & 27 maart 2015 Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Lode Vermeersch, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul LERARENOPLEIDINGEN Leerkracht

Nadere informatie

Samenvatting Cultuur in de Spiegel, Culturele instellingen en de doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Promotieonderzoek Fianne E.M.

Samenvatting Cultuur in de Spiegel, Culturele instellingen en de doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Promotieonderzoek Fianne E.M. Samenvatting Cultuur in de Spiegel, Culturele instellingen en de doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Promotieonderzoek Fianne E.M. Konings, 2011 1. Introductie pag.1 1.1 Inleiding 1.2 Aanleiding 1.3

Nadere informatie

DE MAGIE VAN GOBELIJN

DE MAGIE VAN GOBELIJN DE MAGIE VAN GOBELIJN OVER WETENSCHAP IN DE PUBLIEKE RUIMTE Lessen voor de XXIste eeuw 27 februari 2017 Geert Vanpaemel Troika, Squaring the Circle (2015) 1. Tussen misleiding en verleiding Planet Earth

Nadere informatie

Everyday Multiscreening. How the Simultaneous Usage of Multiple Screens Affects Information Processing and Advertising Effectiveness. C.M.

Everyday Multiscreening. How the Simultaneous Usage of Multiple Screens Affects Information Processing and Advertising Effectiveness. C.M. Everyday Multiscreening. How the Simultaneous Usage of Multiple Screens Affects Information Processing and Advertising Effectiveness. C.M. Segijn Dutch Summary (Nederlandse samenvatting) Alledaags multiscreening.

Nadere informatie

KLASSIEKE MUZIEK DOOR DE OGEN VAN BOVENBOUWLEERLINGEN

KLASSIEKE MUZIEK DOOR DE OGEN VAN BOVENBOUWLEERLINGEN Beeldvorming over klassieke muziek bij leerlingen (10-12 jaar), gezien vanuit de ontwikkeling van het cultureel zelfbewustzijn KLASSIEKE MUZIEK DOOR DE OGEN VAN BOVENBOUWLEERLINGEN Minke van der Stelt

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Een geslaagde activiteit

Een geslaagde activiteit Een geslaagde activiteit Toelichting: Een geslaagde activiteit Voor Quest 4 heb ik een handleiding gemaakt met daarbij de bijpassend schema. Om het voor de leerkrachten overzichtelijk te maken heb ik gebruik

Nadere informatie

Een analyse-instrument Fianne E.M. Konings

Een analyse-instrument Fianne E.M. Konings Een analyse-instrument Fianne E.M. Konings Inhoudsopgave Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Een analyse-instrument Uitgave van het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP)

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

De wisselwerking tussen wetenschap & de (klinische) praktijk. Maaltijdsalade. Disclosure belangen. Hilde M.

De wisselwerking tussen wetenschap & de (klinische) praktijk. Maaltijdsalade. Disclosure belangen. Hilde M. De wisselwerking tussen wetenschap & de (klinische) praktijk Hilde M. Geurts @dutcharc 1 Disclosure belangen Belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring

Nadere informatie

Optimaliseren van Impact door

Optimaliseren van Impact door Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen Wifi: CongresAlfaGamma Wachtwoord: Impact2016 Optimaliseren van

Nadere informatie

RECHT EN SAMENLEVING ANDERS BEKEKEN

RECHT EN SAMENLEVING ANDERS BEKEKEN Wim Weymans RECHT EN SAMENLEVING ANDERS BEKEKEN Filosofische perspectieven Recht en samenleving anders bekeken Filosofische perspectieven Wim Weymans Acco Leuven / Den Haag Verantwoording 13 Inleiding 17

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek in het VUmc: wat heeft u eraan?

Wetenschappelijk onderzoek in het VUmc: wat heeft u eraan? Diabetesbijeenkomst Wetenschappelijk onderzoek in het VUmc: wat heeft u eraan? Diabetesbijeenkomst Wat doet diabetes type 1 met het brein? Drs. Eelco van Duinkerken Cognitieve klachten http://www.youtube.com/watch?v=rgwbxe8zdc4&feature=related

Nadere informatie

BA Psychologie Faculty of Psychology and Neuroscience

BA Psychologie Faculty of Psychology and Neuroscience BA Psychologie Faculty of Psychology and Neuroscience 2008 Universiteit Maastricht BA Psychologie Page 1 of 152 Table of content Sociaal Gedrag... 5 Methoden en Technieken van Onderzoek... 7 Introductie

Nadere informatie

BLOK V IMPLICIET EXPLICIET GEHEUGEN

BLOK V IMPLICIET EXPLICIET GEHEUGEN BLOK V IMPLICIET EXPLICIET GEHEUGEN Verschillen in herinnering hoe het impliciete geheugen ons heden kan beïnvloeden zonder besef dat iets uit het verleden komt Impliciet geheugen: De herinnering waardoor

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel in de praktijk

Cultuur in de Spiegel in de praktijk Cultuur in de Spiegel in de praktijk Een leerplankader voor cultuuronderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Cultuur in de Spiegel in de praktijk Een leerplankader voor cultuuronderwijs

Nadere informatie

Kunstproject Wereldverhalen voor het VMBO

Kunstproject Wereldverhalen voor het VMBO Kunstproject Wereldverhalen voor het VMBO BIJLAGE VI ONDERWIJSCURRICULUM INHOUD I II III NIVEAU, VAKKEN EN LEERDOELEN THEORETISCH KADER CULTUUR IN DE SPIEGEL AANSLUITING BIJ REGULIER ONDERWIJSCURRICULUM!

Nadere informatie

Werkconferentie 6 juni 2012

Werkconferentie 6 juni 2012 Werkconferentie 6 juni 2012 1 Afsluitende werkconferentie Cultuur in de Spiegel Astrid Rassen Barendvan Heusden Amersfoort, 6 juni2012 De aanleiding tot dit onderzoek waren vragen: Wat is cultuur? (Inhoud)

Nadere informatie

Creativiteit, kun je dat afdwingen?

Creativiteit, kun je dat afdwingen? Creativiteit, kun je dat afdwingen? Over procesgerichte didactiek, de didactiek van creativiteit, eigenaarschap en betrokkenheid www.kunstedu.nl procesgerichte didactiek proces van de kunstenaar zelf ondergaan

Nadere informatie

STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING

STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING Modulaire opleiding Humane Wetenschappen ASO2 AO AV 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 24 Inhoud Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 23 november 2006 1 Deel 1 Opleiding...

Nadere informatie

Help, mijn geheugen is bijna vol. Dr. Harriët Smeding Klinisch Neuropsycholoog SEIN 31 maart 2016

Help, mijn geheugen is bijna vol. Dr. Harriët Smeding Klinisch Neuropsycholoog SEIN 31 maart 2016 Help, mijn geheugen is bijna vol. Dr. Harriët Smeding Klinisch Neuropsycholoog SEIN 31 maart 2016 Ons geweldige geheugen Gigantisch visueel geheugen Nickerson 1965 600 plaatjes herkenning 98% goed Standing

Nadere informatie

Techniek- en cultuuronderwijs in de praktijk

Techniek- en cultuuronderwijs in de praktijk Techniek- en cultuuronderwijs in de praktijk Techniek- en cultuuronderwijs worden niet vaak in een adem genoemd. Beide vormen van onderwijs krijgen in het publieke debat wel steeds meer aandacht. Hierbij

Nadere informatie

1. Overzicht neuropsychologische revalidatie. 2. Ziekte inzicht. 3. casus. 4. Specifieke cognitieve problemen. 5. Relevante informatie

1. Overzicht neuropsychologische revalidatie. 2. Ziekte inzicht. 3. casus. 4. Specifieke cognitieve problemen. 5. Relevante informatie 18 mei 2017 1. Overzicht neuropsychologische revalidatie 2. Ziekte inzicht 3. casus 4. Specifieke cognitieve problemen 5. Relevante informatie Klinische Neuropsychologie wetenschappelijk onderzoek diagnostiek

Nadere informatie

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal Lucia M. Talamini UvA Onderwerpen 1. Intro Geheugen en het brein 2. Factoren die leren en geheugen bevorderen 3. Multimodaal leren 4. Aansluiten

Nadere informatie

Tussen waarheid en waarde: over theorie- en visievorming in cultuuronderwijs

Tussen waarheid en waarde: over theorie- en visievorming in cultuuronderwijs Tussen waarheid en waarde: over theorie- en visievorming in cultuuronderwijs Cultuur in de Spiegel is afgerond. Als eerste evaluatie kunnen we stellen dat de theoretische basis van dit onderzoeksproject

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel onder de loep - Visie op kunsteducatie anno 2011 -

Cultuur in de Spiegel onder de loep - Visie op kunsteducatie anno 2011 - Cultuur in de Spiegel onder de loep - Visie op kunsteducatie anno 2011 - Twee jaar geleden is het onderzoek Cultuur in de Spiegel gestart. Doel is het opzetten van een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs.

Nadere informatie

GEDURFD OF DUF? cultureel erfgoed en de kunstvakken

GEDURFD OF DUF? cultureel erfgoed en de kunstvakken GEDURFD OF DUF? cultureel erfgoed en de kunstvakken ICC-netwerkmiddag Kunst & Onderwijs Cultureel erfgoed en de kunstvakken. Gedurfd of duf? 22 maart 2017 Programma 14.30 uur Miriam van Meer informeert

Nadere informatie

eindtermen basisonderwijs

eindtermen basisonderwijs STAM op schoolmaat eindtermen basisonderwijs inhoudstafel 1. inleiding...3 2. leergebied overschrijdende eindtermen...3 2.1. ICT...3 2.2. sociale vaardigheden...3 3. eindtermen leergebieden...4 3.1. muzische

Nadere informatie

Buurten met Erfgoed in DILBEEK Startdag 07/10/16

Buurten met Erfgoed in DILBEEK Startdag 07/10/16 Buurten met Erfgoed in DILBEEK Startdag 07/10/16 Een initiatief van Erfgoedcel Pajottenland Zennevallei en de gemeente Dilbeek i.s.m. Mooss vzw (procesbegeleiding) Vaststelling: Basisscholen gebruiken

Nadere informatie

Blik op erfgoededucatie De rol van erfgoed in onderwijs

Blik op erfgoededucatie De rol van erfgoed in onderwijs Versie 15 02 13 Blik op erfgoededucatie De rol van erfgoed in onderwijs De term erfgoededucatie wordt de laatste jaren veelvuldig gebezigd, met name in de context van cultuureducatie. Het is een paraplubegrip,

Nadere informatie

Er is geen grotere rijkdom dan wijsheid, geen grotere armoede dan onwetendheid [..]

Er is geen grotere rijkdom dan wijsheid, geen grotere armoede dan onwetendheid [..] Er is geen grotere rijkdom dan wijsheid, geen grotere armoede dan onwetendheid [..] ~Ali ibn Abi-Talib 2015 Paul L. Jansen Paul Jansen, PhD, MBA Cognitive Scientist Specialist in de relatie tussen Cognitie

Nadere informatie

CULTUUR OVER CULTUUR Cultuurreflectie in de ontwikkelingsdoelen en eindtermen van het Vlaamse basis- en secundair onderwijs SAMENVATTING

CULTUUR OVER CULTUUR Cultuurreflectie in de ontwikkelingsdoelen en eindtermen van het Vlaamse basis- en secundair onderwijs SAMENVATTING CULTUUR OVER CULTUUR Cultuurreflectie in de ontwikkelingsdoelen en eindtermen van het Vlaamse basis- en secundair onderwijs SAMENVATTING Onderzoek in opdracht van CANON Cultuurcel 1 Dit document is een

Nadere informatie

Onthullingen van Kennis

Onthullingen van Kennis Onthullingen van Kennis Caleidoscoop van Kennis Facetten verschuiven door tijd Vorm en structuur doemen op Gestalte gegeven door Kennis Patronen behouden het ritme De potentie van het punt Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Cultuur als bindmiddel

Cultuur als bindmiddel Cultuur als bindmiddel Actiegroep Diversiteit/Cultuureducatie Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.0 België licentie Cultuur doet bewegen

Nadere informatie

Cultuuronderwijs. Visietekst van het GO! onderwijs van de. september 2012. Vlaamse Gemeenschap

Cultuuronderwijs. Visietekst van het GO! onderwijs van de. september 2012. Vlaamse Gemeenschap Cultuuronderwijs Visietekst van het GO! september 2012 onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 2 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Inleiding 3 3 Situering 4 3.1 Begripsomschrijving 4 3.1.1 Cultuureducatie

Nadere informatie

Ontwikkeling van het brein in de adolescentie

Ontwikkeling van het brein in de adolescentie Ontwikkeling van het brein in de adolescentie Dr Lydia Krabbendam Centrum Brein en Leren VUA ac.krabbendam@psy.vu.nl 7 oktober 2010 Thema s Zelfregulatie Sociale cognitie Hoera, een blob! 1. Beelden verkregen

Nadere informatie

26/02/2013. Ontwikkelingspsychologie. Psychologie van de levensloop. Ontwikkelingstheorieën

26/02/2013. Ontwikkelingspsychologie. Psychologie van de levensloop. Ontwikkelingstheorieën Ontwikkelingspsychologie Psychologie van de levensloop Ontwikkelingstheorieën ERIKSON PIAGET 1 Aardbeving 1: HOOP ORAAL SENSORISCHE FASE EGOSTERKTE Temperament kind OMGEVING Moeder Koesteren, vastnemen,

Nadere informatie

STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING

STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING STUDIEGEBIED ALGEMENE VORMING Modulaire opleiding Economie AO AV 002 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 26 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 5 1.1 Korte beschrijving... 5 1.1.1 Inhoud... 5 1.1.2 Modules... 5 1.2 Plaats

Nadere informatie

Kunst en cultuur voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie. Paul van Geert Universiteit Groningen

Kunst en cultuur voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie. Paul van Geert Universiteit Groningen Kunst en cultuur voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie Paul van Geert Universiteit Groningen 1 Wat is cultuur en kunst?.. Vanuit het perspectief van ontwikkeling

Nadere informatie

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Hersenletsel.. En dan? Helaas is er nog te weinig bekendheid rondom niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Filmpje SWZ Wat

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Eerste jaar van de eerste graad. Leren leren

Eerste jaar van de eerste graad. Leren leren Eerste jaar van de eerste graad Bij de start van het secundair onderwijs wordt er getracht de leerling een zo breed mogelijke vorming te geven en hem/haar te laten proeven van verschillende vakken. Dit

Nadere informatie

Opgave 2 Doen wat je denkt

Opgave 2 Doen wat je denkt Opgave 2 Doen wat je denkt 7 maximumscore 2 een argumentatie waarom Swaab het bestaan van vrije wil verwerpt op grond van de experimenten van Libet: bewustzijn komt pas na de beslissingen van de hersenen

Nadere informatie

Psychologische problemen bij volwassenen met Klinefeltersyndroom. Nathalie Vanderbruggen

Psychologische problemen bij volwassenen met Klinefeltersyndroom. Nathalie Vanderbruggen Psychologische problemen bij volwassenen met Klinefeltersyndroom Nathalie Vanderbruggen Psychoneurologisch functioneren in KS ( Verri et al. 2010) Cognitief functioneren: Psychopathologische kwetsbaarheid:

Nadere informatie

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP 15-03-2013 Inhoud Het neuropsychologisch denkkader De schoolsetting Ter ondersteuning bij het kind met

Nadere informatie

Au# Au#Talent Nederland Paul Vermeer & David Pronk 9 & 10 december 2014 Malle in België

Au# Au#Talent Nederland Paul Vermeer & David Pronk 9 & 10 december 2014 Malle in België Au# Au#Talent Nederland Paul Vermeer & David Pronk 9 & 10 december 2014 Malle in België Agenda & Aandachtspunten Presenta#e Au#Talent You Tube & Slides Medewerkers / Au#Talenten Presenta#e David Workshop

Nadere informatie

Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013

Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013 Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013 Bijlage I Eindtermen van de bacheloropleiding Met de opleiding wordt beoogd: - inhoudelijke kennis, vaardigheid en inzicht op het gebied van

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 167

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 167 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 167 Inhoudsopgave Sociaal Gedrag... 5 Methoden en Technieken van Onderzoek... 7 Introductie cursus computergebruik en El... 9 Introductie bibliotheek... 11 Observeren

Nadere informatie

Het consumenten brein: sleutel tot succes van winkelgebieden. Marie-Anne Simons en Jan-Erik van Dijck, MindLogyx Retail, 2016

Het consumenten brein: sleutel tot succes van winkelgebieden. Marie-Anne Simons en Jan-Erik van Dijck, MindLogyx Retail, 2016 Het consumenten brein: sleutel tot succes van winkelgebieden Marie-Anne Simons en Jan-Erik van Dijck, MindLogyx Retail, 2016 INTRODUCTIE Vernieuwing in het denken over (her) ontwikkeling en beheer winkelgebieden:

Nadere informatie

CVA zorg, topsport voor ons allemaal. Dinsdag 11 april 2017

CVA zorg, topsport voor ons allemaal. Dinsdag 11 april 2017 CVA zorg, topsport voor ons allemaal Dinsdag 11 april 2017 Onzichtbare gevolgen Daniël du Corbier Ergotherapeut / Cognitieve Revalidatie Therapeut (CPCRT) CVA in Nederland 46.000 CVA patiënten per jaar

Nadere informatie

INTERNATIONALE ACADEMIE VAN ERVARINGSONDERWIJS No. 142204-LLP-1-2008-1-LT-GRUNDTVIG-GMP

INTERNATIONALE ACADEMIE VAN ERVARINGSONDERWIJS No. 142204-LLP-1-2008-1-LT-GRUNDTVIG-GMP INTERNATIONALE ACADEMIE VAN ERVARINGSONDERWIJS No. 142204-LLP-1-2008-1-LT-GRUNDTVIG-GMP Dit project is gefinancierd met steun van de Europese Commissie. Dit pamflet weerspiegelt slechts de mening van de

Nadere informatie

Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg

Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg 1 2 wat ga ik behandelen? wat is mediasociologie bij CMDA/IAM? wat gaan we doen en hoe doen we dat? wat is sociologie eigenlijk en hoe zien wij

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding Maatschappijoriëntatie - Cultuur 027 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

Nog een voorafje. en je woorden inslikken? Dat wil ik je laten ontdekken in dit werkschrift.

Nog een voorafje. en je woorden inslikken? Dat wil ik je laten ontdekken in dit werkschrift. Voorwoord Ik zou graag Marshall B. Rosenberg bedanken voor de spectaculaire manier waarop hij vele levens heeft veranderd, mooier heeft gemaakt en zelfs heeft gered dankzij het proces en de filosofie van

Nadere informatie

BA Psychologie Faculty of Psychology and Neuroscience

BA Psychologie Faculty of Psychology and Neuroscience BA Psychologie Faculty of Psychology and Neuroscience 2008 Universiteit Maastricht BA Psychologie Page 1 of 167 Table of content Sociaal Gedrag... 5 Methoden en Technieken van Onderzoek... 7 Introductie

Nadere informatie

EERSTE GRAAD HET TWEEDE LEERJAAR: LATIJN-GRIEKS

EERSTE GRAAD HET TWEEDE LEERJAAR: LATIJN-GRIEKS EERSTE GRAAD HET TWEEDE LEERJAAR: LATIJN-GRIEKS Je wil extra uitdaging op theoretisch vlak. Je hebt doorzettingsvermogen, je werkt nauwkeurig en kunt een stevig studieritme aan. Door de 7 uren Latijn en

Nadere informatie

GOED HERSTELD. Uitkomsten van kwalitatief onderzoek onder 100 GGZ- cq. verslavingszorgcliënten.

GOED HERSTELD. Uitkomsten van kwalitatief onderzoek onder 100 GGZ- cq. verslavingszorgcliënten. GOED HERSTELD Uitkomsten van kwalitatief onderzoek onder 100 GGZ- cq. verslavingszorgcliënten. Doel van het onderzoek: Bijdragen aan theorievorming van herstelprocessen Drs. Corine Balder 1 Onderzoeksvraag:

Nadere informatie