BIOLOGIE, BELEID EN BESTRIJDING VAN DE BANANENBOORDER, OPOGONA SACCHARI

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BIOLOGIE, BELEID EN BESTRIJDING VAN DE BANANENBOORDER, OPOGONA SACCHARI"

Transcriptie

1 BIOLOGIE, BELEID EN BESTRIJDING VAN DE BANANENBOORDER, OPOGONA SACCHARI 1. Inleiding Opogona sacchari, de bananenboorder, is een (sub)tropische mot die met geïmporteerd plantenmateriaal Nederland binnenkomt en schade veroorzaakt in de bedekte teelt van een groot aantal siergewassen. Opogona sacchari heeft in de Europese Unie een quarantaine status. Dit betekent dat dit organisme niet mag worden geïmporteerd of verspreid in de Europese Unie. Dit document geeft naast algemene informatie over de verspreiding van Opogona sacchari, de biologie en het schadebeeld ook informatie over het beleid dat gevoerd wordt, welke maatregelen opgelegd kunnen worden en welke bestrijdingsmogelijkheden er zijn. Eveneens wordt er ingegaan op hoe problemen met de bananenboorder voorkomen kunnen worden. 2. Verspreiding, biologie en schadebeeld De volgende tekst is grotendeels ontleend aan het boek Kennen en herkennen, levenswijzen van kasplagen en hun natuurlijke vijanden, een gezamenlijke uitgave van Koppert Biological Systems en Reed Business Information. Verspreiding Opogona sacchari is in eerste instantie waarschijnlijk ons land binnengekomen via plantgoed afkomstig van de Canarische eilanden. De mot komt van oorsprong uit de vochtige tropische en subtropische gebieden in Afrika. Buiten tropische en subtropische gebieden kan Opogona sacchari zich alleen in kassen vestigen. Momenteel wordt de soort gevonden op verschillende Afrikaanse eilanden, in West-Afrika (Nigeria), op de Canarische eilanden en Madeira, in Midden- en Zuid-Amerika en in Europa en Florida. In verschillende Europese landen is dit insect herhaalde malen aangetroffen. Sinds 1970 heeft de bananenboorder zich permanent gevestigd in kassen in Zuid-Italie. De bananenboorder is zeer polyfaag, dit betekent dat de mot schade kan veroorzaken in een breed scala aan gewassen. Hieronder worden de belangrijkste waardplanten weergegeven: Aechmea Cactaceae Hippeastrum Alpina Capsicum Mais Ananas Chamaedorea e.a. palmen Maranta Araucaria Cordyline Pachira Bamboe Dieffenbachia Philodendron Banaan Dracaena Saintpaulia Beaucarnea Euphorbia pulcherrima Sansevieria Begonia Ficus Strelitzia Bougainvillea Gloxinia Suikerriet Bromeliaceae Heliconia Yucca Het lijkt erop dat alle plantensoorten worden aangetast die genoeg voedsel bevatten en waar de rups zich in kan boren. Het gaat daarbij om planten met verdikte stengels, met knollen en wortelstokken en dergelijke. Biologie Het motje is ongeveer 1 cm lang en heeft een vleugelwijdte van 18 tot 26 mm. De voorvleugels zijn lichtbruin met een gouden gloed en met twee kleine zwarte puntjes en kunnen donkere bruine banden vertonen ( ). De rupsen zijn maximaal 3,5 cm lang, erg beweeglijk, lichtschuw en vraatzuchtig. Ze zijn vuilwit tot grijsbruin en gedeeltelijk Versie: 1.4 Pagina 1 van 7

2 transparant met een vrij platte bruinrode kop en bruinachtige platen op het lijf. In banaan leven de larven gewoonlijk in de vruchtkroon, in siergewassen gewoonlijk in de stammen (bijvoorbeeld in cactussen en Dracaena) of in bladeren en stengels. De poppen zijn bruin en meestal minder dan 1 cm lang. De cocon die aan het eind van een boorgang wordt gesponnen, is meestal 1,5 cm lang. Voordat de vlinder uitkomt, werkt de pop zichzelf eerst gedeeltelijk uit het plantenweefsel met behulp van twee haakjes. Het meest opvallende kenmerk van dit insect is dat het lege pophuidje uit de gang in het plantenweefsel steekt. Soms echter vindt verpopping in de potten plaats. Bij 15ºC duurt de levenscyclus van de bananenboorder ongeveer drie maanden, maar onder optimale (veel warmere) omstandigheden kan de levenscyclus in zes weken voltooid zijn. Onder warme omstandigheden, 23 25ºC, leven de adulten drie tot vier weken en legt een vrouwtje gemiddeld 250 tot 300 eieren. De vrouwtjes zetten de eitjes diep in het plantenweefsel af, bij voorkeur in beschadigd of verzwakt weefsel en tussen de schubben van verzwakte planten. Schadebeeld De rupsen van de bananenboorder maken gangen en gaten in houtachtige en vleesachtige gewassen. In siergewassen bevinden de larven zich meestal in de stengel en soms in de bladeren en kiemblaadjes. Karakteristiek voor een aantasting is de aanwezigheid van geelwit boorsel in de opening van de gangen. De aantasting is in een vroeg stadium meestal niet te herkennen. De rupsen beginnen gewoonlijk te eten in het houtgedeelte en laten het schorsgedeelte staan. Doordat de saptoevoer wordt onderbroken, begint de plant te verwelken. Bij bijvoorbeeld yucca voelt de schors week aan en kan worden ingedrukt op de aangetaste plek. Na verloop van tijd kan de rups het binnenste van de plant volledig uithollen, zodat bij bijvoorbeeld cactussen en yucca- of dracaenastammen het binnenste totaal hol kan zijn. Planten waarvan de wortelhals of de stengelvoet wordt aangevreten, verliezen eerst enige bladeren en vallen dan plotseling om (bijvoorbeeld bij sanseveria en palmen). Naast directe schade moet ook de indirecte schade niet worden onderschat. De aangetaste plekken kunnen besmet worden met schimmels en bacteriën waardoor ze gaan rotten. Dit kan de schade verergeren en een onaangename geur veroorzaken. De bijgevoegde foto s geven een beeld van de uiterlijke kenmerken van de vlinder, rups en pop van Opogona sacchari en van de schade die door de rups veroorzaakt kan worden. Vlinder Vrouwtje Versie: 1.4 Pagina 2 van 7

3 Mannetje Pop Rups Schade in Cactus, Dracaena en Ficus Versie: 1.4 Pagina 3 van 7

4 Uitstekende pophuidjes 3. Het beleid Opogona sacchari heeft in de Europese Unie een IAII quarantaine status. Dit houdt in dat er geen met Opogona sacchari besmette planten in het EU-verkeer gebracht mogen worden. In gebieden waar Opogona sacchari niet is gevestigd moet deze bij een introductie uitgeroeid worden. In Nederland heeft Opogona sacchari de pest status: aanwezig, alleen in bedekte teelten (kasteelt). De volgende maatregelen zijn momenteel van kracht: - Als de nvwa of een keuringsdienst Opogona sacchari aantreft op planten die in het verkeer zijn gebracht, dan wordt de desbetreffende kweker door de nvwa getraceerd en krijgt deze van de nvwa een schriftelijke waarschuwing. - Als een kweker voor de derde keer binnen een jaar wordt gewaarschuwd of als er één notificatie uit het buitenland komt, dat is een aan Brussel officieel gerapporteerde vondst, dan volgt een aanzegging waarbij de volgende maatregelen worden opgelegd: Alle waardplanten van Opogona sacchari die aanwezig zijn op het betreffende bedrijf worden vastgelegd. Als er sprake is van een deugdelijke compartimentering dan kan de nvwa besluiten om alleen de waardplanten in het betreffende compartiment vast te leggen. Aflevering van de vastgelegde waardplanten wordt pas toegestaan nadat uit een wekelijks uitgevoerde bedrijfsinspectie is gebleken dat het gehele bedrijf of het gehele compartiment vrij is van quarantaine organismen, waaronder Opogona sacchari. Aflevering van vastgelegde planten kan ook worden toegestaan als de Versie: 1.4 Pagina 4 van 7

5 specifieke partij door de nvwa is geïnspecteerd en vrij is bevonden van quarantaine organismen, waaronder Opogona sacchari. De maatregelen worden opgeheven zodra er gedurende een periode van zes weken geen Opogona sacchari meer is aangetroffen in het geïnspecteerde materiaal. NB: de benodigde inspecties door de nvwa gebeuren op aanvraag en voor rekening van het betreffende bedrijf. Het inspectietarief en het basistarief voor exportinspecties zijn hierop van toepassing (zie voor de meest recente tarieven de website > Home > Onderwerpen > Werkwijze Plant > Tarieven PD ). 4. Maatregelen Tijdens de teelt Bestrijding van Opogona sacchari is lastig omdat de eieren, larven en poppen vaak niet of nauwelijks kunnen worden bestreden. Onderstaande bestrijdingsstrategie is daarom gericht op een intensieve monitoring middels gewaswaarnemingen en feromoonvallen, het direct verwijderen van aangetaste/verdachte planten en bestrijding van de adulten (vlinders) middels een ruimtebehandeling met een synthetische pyrethroïde. Bij gewassen (o.a. Chamaedorea palmen en Bromeliaceae) waarbij een groot deel van de larvenpopulatie in de grond zit bij de voet van de plant kunnen de larven worden bestreden middels een behandeling met parasitaire nematoden. Hieronder staan de verschillende onderdelen van de strategie puntsgewijs: (1) Verwijderen aangetaste en verdachte planten. Omdat larven die in de plant aanwezig zijn moeilijk zijn te bestrijden, moeten aangetaste planten en mogelijk aangetaste (verdachte) planten direct worden verwijderd en vernietigd. Zwak/slecht uitziende planten zijn verdacht; de vlinders zetten met name eieren af in zwak en beschadigd plantmateriaal. De volledige plant met grond verwijderen omdat larven en/of poppen in de grond aanwezig kunnen zijn. (2) Bestrijding van de vlinders. Een ruimtebehandeling uitvoeren met een middel op basis van esfenvaleraat en deze herhalen tot er geen vlinders meer worden gevangen. Planten in de buurt van de feromoonval waarin vlinders zijn gevangen intensief bekijken en bij verdenking van een aantasting destructief bemonsteren. Afhankelijk van het resultaat meerdere planten bekijken en zonodig afvoeren. (3) Toepassen nematoden bij larven in de grond. Indien larven in de grond aanwezig (kunnen) zijn een gewasbehandeling uitvoeren met een middel op basis van parasitaire nematoden (Steinernema feltiae of Heterorhabditis bacteriophora; nematoden per m2). Bij Chamaedorea palmen en Bromeliaceae is bekend dat larven in de grond aanwezig kunnen zijn. NB Het volledig uitroeien van Opogona sacchari zal moeilijk zijn vanwege de verborgen levensstadia die niet of slecht kunnen worden bestreden. Het verwijderen van alle (potentiële) waardplanten in combinatie met een ruimtebehandeling met een synthetisch pyrethroïde is daarom mogelijk de enige optie wanneer volledige uitroeiing het doel is. Volg bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen en/of biociden altijd de aanwijzingen op het etiket. Houd rekening met veiligheidstermijnen en het aantal toegelaten toepassingen. De nvwa is niet aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van de uitvoering van het scenario. De volwassen stadia zijn het meest actief zijn tussen en uur; ruimtebehandelingen tegen vlinders derhalve uitvoeren tussen en uur. Versie: 1.4 Pagina 5 van 7

6 Een intensieve monitoring (waarnemingen in het gewas en plaatsen feromoonvallen) is essentieel. In verband met de geringe beweeglijkheid van de vlinders wordt geadviseerd om acht vallen per hectare te plaatsen, of tenminste vier vallen per kascompartiment. Het type val dat het beste voldoet voor Opogona sacchari is de Unitrap in de uitvoering geel, geel, transparant. De volledige levenscyclus van ei tot adult kan 3 maanden duren. Dus pas wanneer gedurende 3 maanden na de laatste ruimtebehandeling geen adulten meer zijn gevangen/waargenomen is Opogona sacchari waarschijnlijk uitgeroeid mits er gedurende die periode geen nieuw besmet plantmateriaal in de kas is geplaatst. N.B: voor alle genoemde gewasbeschermingsmiddelen kunnen per land verschillende toelatingseisen gelden. Voor Nederland geldt: Middelen die in dit scenario worden genoemd mogen uitsluitend worden toegepast voor zover ze een reguliere toelating hebben of zijn vrijgesteld of basis van artikel 38 van de Wet Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden. U dient hierop te letten. Daarbij dient u er te allen tijde rekening mee te houden dat toelatingen van gewasbeschermingsmiddelen en biociden kunnen wijzigen of vervallen. Indien één of meer van de middelen geen toelating (meer) hebben, neemt u dan contact op met de nieuwe Voedsel- en Waren Autoriteit (nvwa). Uitgangsmateriaal De beste maatregel is om introductie via besmet plantmateriaal te voorkomen. Uitgangsmateriaal van Yucca en Dracaena kan men één van de volgende behandeling geven om eventuele aanwezige levensstadia van Opogona sacchari te bestrijden: Warmwaterbehandeling van 60 minuten bij 47 C gevolgd door 10 minuten bij 20 C. De stammen dompelen in een oplossing met Steinernema- en Heterorhabditis aaltjes. De planten moeten daarbij 15 tot 30 minuten gedompeld worden in een oplossing van aaltjes per liter water. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de effectiviteit van deze behandeling. De stammen (zonder blad) gassen met methylbromide, g/m3 bij een onderdruk van 60 cm kwik of 88 kpa en bij ºC. Let op: het gebruik van methylbromide is in Europa en een aantal niet Europese landen niet meer toegestaan! Behandeling zal dus, indien mogelijk in het land van herkomst plaats moeten vinden. Hygiënische maatregelen Bij constatering van Opogona sacchari moet worden voorkomen dat de omgeving van de kas en met name andere bedrijven worden besmet. De volgende maatregelen dienen ter voorkoming van verspreiding van het organisme buiten de besmette kas: Zieke planten onmiddellijk verwijderen en (laten) vernietigen; Luchtramen (tenzij insectengaas aanwezig is) en toegangsdeuren dienen zoveel mogelijk gesloten te zijn. Bij betreden van de kas een overjas aantrekken en bij voorkeur een hoofdkapje (het haar bedekken) opzetten en deze bij verlaten van de ruimte in de betreffende kas bij de ingang achter laten. Toegang tot de kas zoveel mogelijk beperken tot mensen die daadwerkelijk in de kas moeten zijn. 5. Voorkomen van het probleem Wat kun je doen om problemen met Opogona sacchari te voorkomen? Uit de praktijk blijkt dat Opogona sacchari over het algemeen Nederlandse bedrijven binnenkomt via Versie: 1.4 Pagina 6 van 7

7 besmet geïmporteerd plantmateriaal. Door zeer kritisch te zijn op het plantenmateriaal dat binnenkomt kan dus veel ellende worden voorkomen. Hoewel een besmetting met Opogona sacchari in een vroeg stadium vaak niet te zien is, is het inmiddels wel duidelijk dat deze mot met name eieren afzet in zwak en beschadigd plantenmateriaal. Door kritisch te zijn op de kwaliteit van het binnengekomen materiaal, door daarvoor garanties af te dwingen, en door zwak en beschadigd plantmateriaal niet te accepteren kunnen eventuele problemen met Opogona sacchari worden voorkomen. Daarnaast is ook een strikte bedrijfshygiëne van groot belang. Door regelmatig bladmateriaal en zieke en verzwakte planten te verwijderen en te vernietigen krijgen aanwezige adulten van Opogona sacchari minder kans om eieren af te zetten en de larven minder kans om tot volledige ontwikkeling te komen. Ketenbreed kunnen er afspraken met importeurs gemaakt worden omtrent de gewenste kwaliteit van het plantmateriaal en omtrent garanties die gesteld kunnen worden bij de import van waardplanten van Opogona sacchari uit gebieden waar dit insect inheems is, of waarvan bekend is dat het zich daar heeft gevestigd. Versie: 1.4 Pagina 7 van 7

De buxusmot: Glyphodes perspectalis (syn. Diaphania perspectalis)

De buxusmot: Glyphodes perspectalis (syn. Diaphania perspectalis) De buxusmot: Glyphodes perspectalis (syn. Diaphania perspectalis) Lepidoptera, fam. Crambidae Waardplanten Buxussoorten zoals Buxus microphylla, B. sempervirens en B. sinica. Geografische verspreiding

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor Plantenziektenkundige Dienst Geertjesweg 15 6706 EA Wageningen Postbus 9102 6700 HC Wageningen www.minlnv.nl Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor Contactpersoon LNV-loket T 0800-22 333 22 pd.info@minlnv.nl

Nadere informatie

Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels.

Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels. Verslaglegging demoproject Bestrijding bladwespen bij rode bes in kassen en tunnels. Gefinancierd door Productschap Tuinbouw In opdracht van de Nederlandse Fruitteelt Organisatie In het kader van het project

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 18289 2 juli 2014 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken 24 juni 2014 nr. 14099747, houdende tijdelijke

Nadere informatie

Nematodenproef bestrijding dennenprocessierups Thaumetopoea pityocampa

Nematodenproef bestrijding dennenprocessierups Thaumetopoea pityocampa Nematodenproef bestrijding dennenprocessierups Thaumetopoea pityocampa Spanje, Javea, Cap Sant Antoni december 2013 - februari 2014 Door: Silvia Hellingman-Biocontrole Onderzoek en Advies en Jan van Eijle

Nadere informatie

Consultancy: inventarisatie Diaphania perspectalis

Consultancy: inventarisatie Diaphania perspectalis Consultancy: inventarisatie Diaphania perspectalis Aanwezigheid en schade door Diaphania perspectalis in de Nederlandse boomkwekerij Jerre de Blok Praktijkonderzoek Plant en Omgeving Sector bloembollen,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 28292 4 september 2015 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 31 augustus 2015, nr. 15099298, houdende

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

Ziekten en plagen ERWINIA. Veroorzaakt door: Bacterie.

Ziekten en plagen ERWINIA. Veroorzaakt door: Bacterie. Ziekten en plagen ERWINIA Veroorzaakt door: Bacterie. Erwinia Carotovora: bovengrondse delen of knollen verslijmen en vertonen rotte plekken (stinkend zachtrot). De knollen rotten geheel weg en verspreiden

Nadere informatie

Monitoring Vectoren. Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren.

Monitoring Vectoren. Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren. Monitoring Vectoren Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren. Het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) voert sinds 2010 in heel Nederland

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Doordat we anderhalve week afwezig waren komt dit verslag later dan gebruikelijk. Intussen ben ik vergeten hoe de omstandigheden

Nadere informatie

Taxuskever of gegroefde lapsnuitkever (Otiorynchus sulcatus)

Taxuskever of gegroefde lapsnuitkever (Otiorynchus sulcatus) Taxuskever of gegroefde lapsnuitkever (Otiorynchus sulcatus) Taxonomisch Coleoptera (orde van de kevers) 350 000 soorten wereldwijd dekschilden en bijtende monddelen larven met duidelijke kop en 3 paar

Nadere informatie

ENGERLINGEN LASTIGE GASTEN!

ENGERLINGEN LASTIGE GASTEN! ENGERLINGEN LASTIGE GASTEN! Wilma Windhorst, Biocontrole BV Copyright Biocontrole ENGERLINGEN Verzamelnaam voor larven van bladsprietkevers Verschillende soorten kevers met verschillende levenswijze en

Nadere informatie

Plantenteelt maïs. Docent: Muhtezan Brkić

Plantenteelt maïs. Docent: Muhtezan Brkić Plantenteelt maïs Docent: Muhtezan Brkić Programma Ziekten plagen en beschadigingen in snijmaïs Werkopdrachten PowerPoint presentatie snijmaïs Ma. 10 april 2 de toets Plantenteelt Granen Do. 20 april -

Nadere informatie

Kasspintbestrijding in roos

Kasspintbestrijding in roos Kasspintbestrijding in roos De ontwikkeling van spinteieren is afhankelijk van de temperatuur, de relatieve luchtvochtigheid en de waardplant. Met de zonnige dagen, soms gecombineerd met een lage luchtvochtigheid,

Nadere informatie

Gebruik van natuurlijke vijanden bij aanplanting in openbaar groen. Lode Van Schaeren Crop protection specialist

Gebruik van natuurlijke vijanden bij aanplanting in openbaar groen. Lode Van Schaeren Crop protection specialist Gebruik van natuurlijke vijanden bij aanplanting in openbaar groen Lode Van Schaeren Crop protection specialist Inhoudstafel Waarom? Plagen & nuttigen Plan van aanpak Vragen 1/14/2013 Waarom nuttige insecten

Nadere informatie

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers?

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Bijen en wespen. Galwespen Echte zaagwespen Spinselbladwespen Vliesvleugeligen Larve: bijtend: vraatschade Andrena (zandbijen)

Bijen en wespen. Galwespen Echte zaagwespen Spinselbladwespen Vliesvleugeligen Larve: bijtend: vraatschade Andrena (zandbijen) Bijen en wespen Galwespen Echte zaagwespen Spinselbladwespen Vliesvleugeligen Larve: bijtend: vraatschade Andrena (zandbijen) Larve bastaardrups: zaagwespen Echte zaagwespen Verschil rups (vlinders en

Nadere informatie

Compartimenteringsprotocol aardappelkweekbedrijf

Compartimenteringsprotocol aardappelkweekbedrijf Compartimenteringsprotocol aardappelkweekbedrijf Inhoudsopgave Doelstelling... 2 1. Algemene eisen... 2 1.1 Kwaliteitssysteem... 2 1.2 Compartimenteringsplan... 2 1.3 Administratie... 2 1.4 Toezicht door

Nadere informatie

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben?

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben? Naam: VLINDERS Vlinders zijn niet weg te denken uit onze leefomgeving. In het voorjaar kunnen we haast niet wachten tot de eerste Kleine vosjes of Citroenvlinders zich laten zien. En dan in de zomer en

Nadere informatie

22/06/2015. Praktijknetwerk engerlingen. Activiteiten Praktijknetwerk. Gewone meikever & Rozenkever. Engerlingen en pop

22/06/2015. Praktijknetwerk engerlingen. Activiteiten Praktijknetwerk. Gewone meikever & Rozenkever. Engerlingen en pop Praktijknetwerk engerlingen Activiteiten Praktijknetwerk Slotbijeenkomst deelnemende telers Kennis delen en verbeteren Biologie: aanpak op soortniveau Klaas van Rozen 9 juni 2015 Stichting Veldleeuwerik

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus..

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. Lesbrief groep 5 6 Inhoudsopgave Wist je dat?... Vlinderwiel Stripverhaal.. Overwintering van vlinders. Vlinder mobiel Het voedsel van rupsen.. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. 1 Wist je dat Allerlei

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 17050 23 juni 2015 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken, van 16 juni 2015, nr. 15077865, houdende tijdelijke

Nadere informatie

Plaagbestrijding als teamsport

Plaagbestrijding als teamsport Plaagbestrijding als teamsport Een inleiding over Natuurlijke Vijanden Jerre de Blok Oktober 2007 Werken met natuurlijke vijanden Natuurlijke vijanden: dieren of micro-organismen die van nature plagen

Nadere informatie

Vrijstelling op grond van artikel 65, inzake het middel Dimilin Spuitpoeder 25% (6774N).

Vrijstelling op grond van artikel 65, inzake het middel Dimilin Spuitpoeder 25% (6774N). Vrijstelling op grond van artikel 65, inzake het middel Dimilin Spuitpoeder 25% (6774N). IENM/BSK-2013/233700 De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-11-2-b Jakobskruiskruid - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 5 en beantwoord dan vraag 38

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 25534 7 december 2012 Besluit van de Minister van Economische Zaken van 6 december 2012, nr. 12370664, houdende tijdelijke

Nadere informatie

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel RAPPORT Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel rapport 711 project 9071 december 2010 RAPPORT titel Gevoeligheid van aardappelrassen voor

Nadere informatie

Cabomba!caroliniana!A.!Gray!

Cabomba!caroliniana!A.!Gray! CabombacarolinianaA.Gray Eenhandleidingvooridentificatie,risicobeoordelingenmanagement NationaalReferentieCentrum,NVWA,Wageningen,NL CentreforEcologyandHydrology"Wallingford,UK juni2011 Achtergrondinformatieenecologie

Nadere informatie

Wolluis, Dopluis, Schildluis Best Practices 2013

Wolluis, Dopluis, Schildluis Best Practices 2013 E T O C A R E Wolluis, Dopluis, Schildluis Best Practices 2013 4 december 2013 Maedeli Hennekam, ina Joosten, Roel van den Meiracker ETOCARE Wageningen m.hennekam@entocare.nl 1 E T O C A R E Doel onderzoek

Nadere informatie

Uitvoeringsrichtlijn Overige Bolgewassen

Uitvoeringsrichtlijn Overige Bolgewassen Het bestuur van de Stichting Bloembollenkeuringsdienst, gelet op richtlijn 98/56/EG, artikel 9 van het Landbouwkwaliteitsbesluit 2007 en de toelichting behorende bij de Landbouwkwaliteitsregeling 2007,

Nadere informatie

Platform Openbaar Groen: Ziekten en plagen in openbaar groen

Platform Openbaar Groen: Ziekten en plagen in openbaar groen Platform Openbaar Groen: Ziekten en plagen in openbaar groen Van Remoortere Liesbet Waarschuwingssysteem Proefcentrum voor Sierteelt (PCS) Genk 28 juni 2011 Waarschuwingssysteem Waarnemings- en Waarschuwingssysteem

Nadere informatie

Small Hive Beetle (Aethina tumida) Kleine bijenkastkever. Jeroen Donders

Small Hive Beetle (Aethina tumida) Kleine bijenkastkever. Jeroen Donders Small Hive Beetle (Aethina tumida) Kleine bijenkastkever Jeroen Donders Kleine bijenkastkever / Small Hive Beetle Vaak afgekort tot KBK/SHB Oorsprong in Zuidelijk Afrika Wordt daar niet als plaag gezien

Nadere informatie

Uitvoeringsrichtlijn Soort-Crocus

Uitvoeringsrichtlijn Soort-Crocus Het bestuur van de Stichting Bloembollenkeuringsdienst (BKD), gelet op richtlijn 98/56/EG, artikel 9 van het Landbouwkwaliteitsbesluit 2007 en de toelichting behorende bij de Landbouwkwaliteitsregeling

Nadere informatie

Titel VRAGEN EN ANTWOORDEN XYLELLA FASTIDIOSA 1. REDEN VAN DE NOODMAATREGELEN

Titel VRAGEN EN ANTWOORDEN XYLELLA FASTIDIOSA 1. REDEN VAN DE NOODMAATREGELEN Catharijnesingel 59 3511 GG Utrecht Postbus 43006 3540 AA Utrecht www.nvwa.nl Titel VRAGEN EN ANTWOORDEN XYLELLA FASTIDIOSA 1. REDEN VAN DE NOODMAATREGELEN 1.1 Wat is Xylella fastidiosa? Informatie over

Nadere informatie

Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer.

Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer. Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer. Onderzoeksperiode 2009 Inhoud Inleiding... 2 Werkwijze... 2 Resultaten... 4 Discussie en conclusie... 8 1 Inleiding De anjerteelt heeft het onderzoeksproject

Nadere informatie

Herkennen van ziekten en plagen in tomaat. Productschap Tuinbouw

Herkennen van ziekten en plagen in tomaat. Productschap Tuinbouw Herkennen van ziekten en plagen in tomaat Wageningen UR Glastuinbouw Wageningen UR Glastuinbouw Productschap Tuinbouw Virussen Pepinomozaïekvirus (PepMV) Tomatenbronsvlekkenvirus (TSWV) Tomatengeelkrulbladvirus

Nadere informatie

Afwijkingen bestrijden

Afwijkingen bestrijden Afwijkingen bestrijden De ziekte- of schadeveroorzaker is al aanwezig en je bent tot de conclusie gekomen dat er bestreden moet worden. Welke methode ga je dan hanteren? Er zijn verschillende methoden

Nadere informatie

Nieuw, tegen rupsen. Fame, nieuw middel tegen rupsen. De werkzame stof. Het werkingmechanisme

Nieuw, tegen rupsen. Fame, nieuw middel tegen rupsen. De werkzame stof. Het werkingmechanisme Fame, nieuw middel tegen rupsen Fame is een product ter bestrijding van schadelijke rupsen van diverse motten en vlinders (Lepidoptera). Het heeft een larvicide werking. Alle larvale stadia worden bestreden.

Nadere informatie

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Aftekenlijst 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Werkblad 1 Schematisch

Nadere informatie

Fruit vliegen in Suriname

Fruit vliegen in Suriname Er wordt voor de Carambola fruit vlieg er aan gewerkt om een geschikte parasiet te kweken, zodat ook voor deze soort een milieuvriendelijke, natuurlijke bestrijding beschikbaar is. MINISTERIE VAN LANDBOUW,

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor over de aanvullende maatregelen BOSKOOP

Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor over de aanvullende maatregelen BOSKOOP Geertjesweg 15 6706 EA Wageningen Postbus 9102 6700 HC Wageningen www.minlnv.nl/aziatischeboktor Vragen en antwoorden Oost-Aziatische boktor over de aanvullende maatregelen BOSKOOP Contactpersoon Het LNV-Loket

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15391 4 juni 2014 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken, van 21 mei 2014, nr. 14087404, houdende tijdelijke

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden over toepassing BIO 1020

Vragen & Antwoorden over toepassing BIO 1020 Vragen & Antwoorden over toepassing BIO 1020 Biologisch insecticide op basis van de schimmel Metarhizium anisopliae Aan de hand van een twintigtal concrete vragen wordt een advies gegeven hoe het product

Nadere informatie

Gewasbeschermingsplan

Gewasbeschermingsplan tel. (418) 65 59 44 Gewasbeschermingsplan Boomkwekerij 215 Waardenburg, januari 215 GEWASBESCHERMINGSPLAN Versie: boomkwekerij (januari 214) Naam: Gewas: Laanboom pot Laanboom vlg Adres: Heester pot Heester

Nadere informatie

fungicide suspensie concentraat 400 g/l pyrimenthanil 4 x 5 l GEVAAR

fungicide suspensie concentraat 400 g/l pyrimenthanil 4 x 5 l GEVAAR Scala Toelatingsnummer 11555 N W.4 Productgroep: Formulering: De identiteit van alle stoffen in het mengsel die bijdragen tot de indeling van het mengsel: Werkzame stof: Verpakking: Gevarenaanduidingen:

Nadere informatie

Voedingswaarde van planten Gewichtstoename van rupsen

Voedingswaarde van planten Gewichtstoename van rupsen Inleiding De voedingswaarde van eten staat in het algemeen vermeld op een label op de produkten. De voedingswaarde van een produkt wordt bepaald door alles wat er in zit aan voedingstoffen. Mensen hebben

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 14898 5 juni 2015 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken, van 28 mei 2015, nr.15073569, houdende tijdelijke

Nadere informatie

Een vlinder wordt niet geboren als vlinder. Het leven van de vlinder bestaat uit vier fases: Het eitje, de larve, de pop en de vlinder.

Een vlinder wordt niet geboren als vlinder. Het leven van de vlinder bestaat uit vier fases: Het eitje, de larve, de pop en de vlinder. Vlinders zijn prachtige, vliegende insecten met grote, opvallende vleugels. De snelheid waar vlindersoorten mee kunnen vliegen varieert nogal. De snelste vlinders kunnen maar liefst 45 kilometer per uur

Nadere informatie

150 years. Biologische tripsbestrijding in de sierteelt

150 years. Biologische tripsbestrijding in de sierteelt Biologische tripsbestrijding in de sierteelt Piet van Boven, Technisch adviseur bio-insecticiden Artemis studiedag, 12 november 2015 Onderwerpen Praktijkervaringen 2015 Tripsbestrijding chrysant Tripsbestrijding

Nadere informatie

Informatieblad Hoe herken ik de eikenprocessierups?

Informatieblad Hoe herken ik de eikenprocessierups? Informatieblad Hoe herken ik de eikenprocessierups? voor groenbeheerders, boomkwekers en particulieren Sinds 1987 vormt de eikenprocessierups een jaarlijks terugkerend probleem in een groot deel van Nederland.

Nadere informatie

Fruit vliegen in Suriname

Fruit vliegen in Suriname In onderstaande tent kan fruit dat fruitvliegen en parasieten bevat, geplaatst worden; de fruitvliegen kunnen niet ontsnappen, de parasieten wel, doordat het gaas van de tent te fijn is voor de vlieg,

Nadere informatie

BotaniGard. De biologische witte vliegenmepper

BotaniGard. De biologische witte vliegenmepper BotaniGard De biologische witte vliegenmepper Witte vlieg, een toenemend probleem In de glastuinbouw is witte vlieg al jaren een toenemend probleem. Witte vlieg is steeds lastiger te bestrijden in intensieve

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7690 17 februari 2016 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 9 februari 2016, nr. 16009225, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 18446 19 november 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 18 november 2010,

Nadere informatie

Nachtvlinders. Glasvleugelpijlstaart. De sint-jansvlinder is een dagactieve nachtvlinder

Nachtvlinders. Glasvleugelpijlstaart. De sint-jansvlinder is een dagactieve nachtvlinder Nachtvlinders Wist je dat er 2 groepen vlinders zijn? De ene groep noemen we dagvlinders, de andere groep noemen we nachtvlinders. Het verschil tussen dag- en nachtvlinders lijkt heel simpel: dagvlinders

Nadere informatie

BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF

BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF Juni 2016 Barbara Manderyck & Françoise Vancutsem - KBIVB IPM= 3 basisprincipes 2 PREVENTIE of schade vermijden MONITORING = WAARNEMINGEN INTERVENTIE= BESTRIJDING

Nadere informatie

Pratylenchus penetrans

Pratylenchus penetrans Pratylenchus penetrans Biologie en aanpak binnen NemaDecide2 NemaDecide 5 september 2007 Leendert Molendijk, Corrie Schomaker, Thomas Been Aaltjesgroepen in Nederland Cysteaaltjes Wortelknobbelaaltjes

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Eend Inleiding Ik hou mijn werkstuk over eenden omdat ik het leuke dieren vind en ik wil er wat over leren. Dit wil ik er over weten: Wat doen eenden de hele dag? Wat eten eenden? Wat voor soorten eenden

Nadere informatie

Boomkwekerij en vaste planten Frupica waakt over uw gewas! Brede werking: o.a. echte meeldauw en Botrytis Ja, Ja, Ja,

Boomkwekerij en vaste planten Frupica waakt over uw gewas! Brede werking: o.a. echte meeldauw en Botrytis Ja, Ja, Ja, waakt over uw gewas! Voorkomt echte meeldauw en botrytis Frupica waakt over uw gewas! Echte meeldauw en Botrytis: een lastig probleem Echte meeldauw of t wit is een toenemend probleem in de bloemisterij.

Nadere informatie

Gewone houtwormkever. GEWONE HOUTWORMKEVER (Anobium punctatum Degeer)

Gewone houtwormkever. GEWONE HOUTWORMKEVER (Anobium punctatum Degeer) Postbus 106 5830 AC Boxmeer Bezoekadres: Raamstraat 2C 5831 AT Boxmeer (Netherlands) Tel: + 31 (0)485-571186 Fax: +31 (0)485-573868 E-mail: info@veldhuijzen.nl Website: www.veldhuijzen.nl GEWONE HOUTWORMKEVER

Nadere informatie

Informatieblad Herkenning Epitrix soorten

Informatieblad Herkenning Epitrix soorten Informatieblad Herkenning Epitrix soorten Voor aardappel importeurs, verwerkers en telers Systematiek: Epitrix soorten behoren tot de orde van kevers (Coleoptera), familie van de bladhaantjes (Chrysomelidae),

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

Beheersing van de suzuki-fruitvlieg

Beheersing van de suzuki-fruitvlieg Beheersing van de suzuki-fruitvlieg Herman Helsen, Bart van der Sluis Aardbeiendag 11.01.2017 Beheersing van suzuki-fruitvlieg Kennis van de levenswijze om tot optimale strategie te komen Hoe snel ontwikkelt

Nadere informatie

Gewasbescherming A open teelt Antwoorden Uitvoeren gewasbescherming. P. Admiraal W. Hendrix

Gewasbescherming A open teelt Antwoorden Uitvoeren gewasbescherming. P. Admiraal W. Hendrix Gewasbescherming A open teelt Antwoorden Uitvoeren gewasbescherming P. Admiraal W. Hendrix eerste druk, 2002 Artikelcode: 27089.2 & 27089.1 2002 Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Effect van watergiftmethode en cultivar op biologische tripsbestrijding in alstroemeria

Effect van watergiftmethode en cultivar op biologische tripsbestrijding in alstroemeria Effect van watergiftmethode en cultivar op biologische tripsbestrijding in alstroemeria Marieke van der Staaij en Amir Grosman Rapport GTB-1256 Referaat Het effect van watergift en cultivar op het verpoppingsgedrag

Nadere informatie

Bestrijding snuitkevers met parasitaire nematoden

Bestrijding snuitkevers met parasitaire nematoden Bestrijding snuitkevers met parasitaire nematoden Koppert Biological Systems levert met Larvanem en Entonem twee natuurlijke vijanden Wereldwijd leven er zo n 60.000 soorten snuitkevers. Een groot aantal

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Vlinders in de tuin Vooral op warme dagen kun je veel vlinders zien in allerlei

Nadere informatie

Biologische bestrijding Opogona sacchari in palmen Laboratoriumproeven en potproeven. Chantal Bloemhard en Marc van Slooten

Biologische bestrijding Opogona sacchari in palmen Laboratoriumproeven en potproeven. Chantal Bloemhard en Marc van Slooten Biologische bestrijding Opogona sacchari in palmen Laboratoriumproeven en potproeven Chantal Bloemhard en Marc van Slooten Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Glastuinbouw Maart 2004 2004 Wageningen,

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was opnieuw een heel aardige dag. Er stond vrij veel wind, dat was jammer / lastig, maar het bleef langer droog

Nadere informatie

Gallen. Er is een nieuwe druk verschenen van Het Gallenboek. Een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met Gallen.

Gallen. Er is een nieuwe druk verschenen van Het Gallenboek. Een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met Gallen. Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. november 2010 nummer 8 Gallen Vorig jaar is er een nieuwe druk verschenen van het Gallenboek. Dit is een boek, waarin alle Nederlandse gallen staan,

Nadere informatie

10 L Mirage is een geregistreerd handelsmerk. Fungicide. Breed werkend fungicide

10 L Mirage is een geregistreerd handelsmerk. Fungicide. Breed werkend fungicide Mirage Plus 570 SC Zacht geformuleerd breedwerkend fungicide voor gebruik tegen vele schimmels op de bollen en in het gewas Fungicide Breed werkend fungicide Voor het gebruik in onder andere gladiool,

Nadere informatie

Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import)

Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import) Verpakkingshoutinspecties in Nederland (import) Inleiding Inspectie Programmas Inspectie proces Resultaten Ontwikkelingen Thorwald Geuze Teamleider Toezichtontwikkeling Fytosanitair Divisie Landbouw en

Nadere informatie

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Tijdens deze buitenopdracht komen jullie verschillende insecten tegen. Ook vind je andere kleine beestjes, die geen insecten zijn. De route is met een

Nadere informatie

Levenscyclus dieren vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Levenscyclus dieren vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62394 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Beheersing van plagen in de biologische groenteteelt

Beheersing van plagen in de biologische groenteteelt Groenten -project Beheersing van plagen in de biologische groenteteelt Femke Temmerman Project: Beheersing van probleemplagen in de biologische groenteteelt in openlucht Doelstelling: Optimaliseren van

Nadere informatie

Bestrijding van rouwmuggen

Bestrijding van rouwmuggen Bestrijding van rouwmuggen 16 januari 2014 Ada Leman, Juliette Pijnakker, Amir Grosman en Eric de Groot Rouwmuggen (Sciara s) Diptera: Sciaridae Bradysia spp. Mugjes van 3-4 mm Habitat: compost, grond

Nadere informatie

Naktuinbouw. Versie: Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

Naktuinbouw. Versie: Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit NVWA-protocol: Inspecties Phytophthora ramorum Naktuinbouw Auteur: Dolf Smid Versie: 2017.01 Dit document is een bijlage bij hoofdstuk 5 van het uitvoeringsprotocol

Nadere informatie

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN 1 BESLUIT AMBTSHALVE WIJZIGING Q-chem B.V. De Trompet 1918 1967 DB HEEMSKERK Q-Care Houtwormdood OL HET COLLEGE BESLUIT tot wijziging

Nadere informatie

Steward Steenfruit & Kleinfruit 2013

Steward Steenfruit & Kleinfruit 2013 Steward Steenfruit & Kleinfruit 2013 Bestrijding rupsen : werkingsmechanisme middelen Werking Steward (indoxacarb 30% WG) op rupsen Maaggif! Na opname treedt verlamming op Anti-feeding effect treedt vanaf

Nadere informatie

Geïntegreerde mijtenbestrijding. Kenmerken van mijten. Diverse mijten. Bonenspintmijt (Tetranychus urticae) Bonenspintmijt (Tetranychus urticae)

Geïntegreerde mijtenbestrijding. Kenmerken van mijten. Diverse mijten. Bonenspintmijt (Tetranychus urticae) Bonenspintmijt (Tetranychus urticae) Geïntegreerde bestrijding van mijten in de boomkwekerij Margareth van der Horst i.o.v. Cultus Agro Advies Geïntegreerde mijtenbestrijding Sortiment mijten wordt groter Herkennen is belangrijk Inzet biologische

Nadere informatie

Rapportage gewasbescherming Inspectieresultaten boomteelt/vaste planten

Rapportage gewasbescherming Inspectieresultaten boomteelt/vaste planten Rapportage gewasbescherming Inspectieresultaten boomteelt/vaste planten Datum December 2015 Colofon Inspectieresultaten Boomteelt/vaste planten Gewasbescherming Divisie Landbouw & natuur Catharijnesingel

Nadere informatie

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN Toelatingsnummer HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN 1 AFGELEIDE TOELATING Gelet op de aanvraag d.d. 9 december 2014 (20146682 AG) van Syngenta Crop Protection B.V.

Nadere informatie

Precisie in de kas. meer sensoren, meer analyse, lokaal reageren

Precisie in de kas. meer sensoren, meer analyse, lokaal reageren Precisie in de kas meer sensoren, meer analyse, lokaal reageren Peter van Weel, Wageningen UR Glastuinbouw Eldert van Henten, WU Agrarische bedrijfstechnologie Ontwikkelingen in de glastuinbouw Overschakeling

Nadere informatie

5. Hoe komt het dat de brulkikker niet meer in Nederland voorkomt?

5. Hoe komt het dat de brulkikker niet meer in Nederland voorkomt? Lesbrief Help, een brulkikker! Wat weet je al? 1. Welke namen zijn genoemd voor deze kikker? 2. Wat eet deze kikker? 3. Waar komt deze kikker van oorsprong vandaan? 4. Hoe is deze kikker in Nederland gekomen?

Nadere informatie

Datum 9 april 2010 Betreft Bedrijfsschade door de boktor en eventuele vergoeding op grond van artikel 4 van de Plantenziektenwet

Datum 9 april 2010 Betreft Bedrijfsschade door de boktor en eventuele vergoeding op grond van artikel 4 van de Plantenziektenwet > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl T 070-3786868

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was een heel aangename dag, maar er was minder te zien dan ik had gehoopt/verwacht. Twee dagen eerder waren we in de Hortus

Nadere informatie

SPREEKBEURT BIDSPRINKHAAN

SPREEKBEURT BIDSPRINKHAAN SPREEKBEURT BIDSPRINKHAAN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BIDSPRINKHAAN

Nadere informatie

Integrated Pest Management 8 Basisprincipes

Integrated Pest Management 8 Basisprincipes Integrated Pest Management 8 Basisprincipes Van Haecke Dominique Agriflanders (Sanac) 10/01/2013 Wat is IPM? IPM = Integrated Pest Management = Geïntegreerde bestrijding Geïntegreerde plaagcontrole Het

Nadere informatie

Biologie en bestrijding van de frambozenschorsgalmug

Biologie en bestrijding van de frambozenschorsgalmug Biologie en bestrijding van de frambozenschorsgalmug Herman Helsen en Jan Willem Klaassen Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel van Wageningen UR Bloembollen, Boomkwekerij en Fruit Maart 2012 Rapportnr.

Nadere informatie

Steward tegen bladrollers, wintervlinder, voorjaarsuil en fruitmot

Steward tegen bladrollers, wintervlinder, voorjaarsuil en fruitmot T E C H N I S C H D O S S I E R Steward tegen bladrollers, wintervlinder, Inleiding Unieke werking Figuur 1 Bio-activering van indoxacarb indoxacarb weinig giftig Steward is een gebruiksvriendelijke spuitkorrel.

Nadere informatie

Geïntegreerd bestrijdingsplan Eikenprocessierups 2015

Geïntegreerd bestrijdingsplan Eikenprocessierups 2015 Geïntegreerd bestrijdingsplan Eikenprocessierups 2015 Inhoud Problematiek... 1 Plan van aanpak bestrijding... 2 Enkel op belangrijke publieke plaatsen voor gezondheidsredenen... 2 Proactieve bestrijding

Nadere informatie

Voorbeeld. Volg de gebruiksaanwijzing om gevaar voor mens en milieu te voorkomen

Voorbeeld. Volg de gebruiksaanwijzing om gevaar voor mens en milieu te voorkomen Volg de gebruiksaanwijzing om gevaar voor mens en milieu te voorkomen Artikelnaam: Teldor Artikelnummer: 2494705 Toelatingsnummer: 12130 N - W4 Aard van het preparaat: granulaat of korrel Werkzame stof:

Nadere informatie

WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN

WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN Els Lapage Departement Landbouw en Visserij Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling KVIV-studiedag, 24 april 2014 Inhoud Wat? Financiering en uitvoerders Waarnemingen

Nadere informatie

50% dimethomorf. 51/53 Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken.

50% dimethomorf. 51/53 Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken. Paraat Toelatingsnummer 11432 N W.6 Productgroep: fungicide Formulering: spuitpoeder Werkzame stof: 50% dimethomorf N: Milieugevaarlijk Waarschuwingszinnen: 51/53 Vergiftig voor in het water levende organismen;

Nadere informatie

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen DLV Plant Postbus 7001 6700 CA Wageningen Agro Business Park 65 6708 PV Wageningen T 0317 49 15 78 F 0317 46 04 00 In opdracht van: Begeleidende groep

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7668 19 maart 2015 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken, van 13 maart 2015 nr. 15032214, houdende tijdelijke

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was een mooie dag, meestal zonnig en soms bewolkt. Er stond wel een stevige wind, maar al met al was het een dag waarop

Nadere informatie

Uitbreiding erkenning Coragen

Uitbreiding erkenning Coragen Uitbreiding erkenning Coragen Coragen (Chloorantraniliprole 200 g/l) Wortelen, pastinaak, knolselder. Radijs,rammenas,rettich en wortelpeterselie. - Wortelvlieg 175 ml/ha Coragen Bloemkool, broccoli, sluitkool.

Nadere informatie