Nieuwe portefeuillekwaliteit. Uitgave 4e kwartaal Beleggingsstrategie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe portefeuillekwaliteit. Uitgave 4e kwartaal 2011. Beleggingsstrategie"

Transcriptie

1 Nieuwe portefeuillekwaliteit Uitgave 4e kwartaal 2011 Beleggingsstrategie

2 Vooruitzichten vierde kwartaal 2011 Nieuwe portefeuillekwaliteit Wij zijn ons bewust van de grote uitdaging waarvoor beleggers zich geplaatst zien in tijden van volatiliteit en onzekerheid. Wij volgen een strategie waarin de risico s worden beheerst en de valkuilen van emotionele beleggingsbeslissingen worden vermeden. Ooit was het leven voor beleggers die een veilige haven zochten eenvoudig: goud, Zwitserse franken en Amerikaanse Treasuries kopen. Deze beleggingen leverden weinig of geen rendement op, maar zij konden wel rustig slapen. Didier Duret Chief Investment Officer, ABN AMRO Private Banking september 2011 Maar hoe moet het nu? De stormen die in het afgelopen kwartaal hebben gewoed op de financiële markten en binnen de economie, hebben de prijzen van deze traditionele veilige instrumenten zo ver opgedreven dat ze nauwelijks nog aantrekkelijk zijn. Dit houdt in dat wij de kwaliteit van onze beleggingen moeten herijken en op zoek moeten gaan naar nieuwe veilige havens. In het huidige volatiele klimaat moeten beleggingen van hoge kwaliteit volgens ons meer doen dan alleen hun waarde vasthouden. Ze moeten ook helpen om op middellange termijn een goed rendement te behalen. Wij hebben daarom zorgvuldig gekeken naar aandelen die inkomsten genereren, onroerend goed, bedrijfsobligaties en niet-traditionele valuta's met een gezonde basis. Ook zien wij opkomende markten weer als een goed toevluchtsoord voor groei. Het wereldwijde team van ABN AMRO Private Banking staat klaar om samen met u de kwaliteit van de beleggingen in uw portefeuille te herdefiniëren, zodat u uw eigen beleggingsbeslissingen kunt nemen en uw eigen beleggingsruimte kunt vinden. Onze beslissingen zorgen er ook voor dat u 's nachts rustig kunt slapen. Zoals u gewend bent zal uw relatiebeheerder u op verzoek uitvoerige onderzoeksdocumentatie verstrekken over alle belangrijke beleggingscategorieën. U kunt deze informatie ook opvragen bij uw dichtstbijzijnde Investment Advisory Centre (zie achterzijde omslag). Wij dienen u graag van advies met uw beleggingen!

3 Vooruitzichten vierde kwartaal Inhoudsopgave Inleiding Nieuwe portefeuillekwaliteit 2 Tactische vermogensverdeling 3 Economie Vertraging: de feiten op een rijtje 4 Economie Angst voor recessie verzachten 5 Economie De lange weg naar een fiscale unie 6 Prognoses 7 Aandelen marktvooruitzichten 8 Aandelen vooruitzichten regio s 9 Aandelen thema: Kwaliteitsdividend 10 Aandelen thema (vervolg) 11 Obligaties marktvooruitzichten 12 Obligaties portefeuilleallocatie 13 Obligaties thema: Euro-obligaties 14 Grens in zicht voor ECB 15 Valuta s 16 Grondstoffen 17 Hedgefondsen en Private equity 18 Onroerend goed 19 Medewerkers 20 Dit is een internationale publicatie van ABN AMRO, Risicoprofielen en beschikbare beleggingsproducten kunnen per land verschillen. Neem voor informatie contact op met uw adviseur.

4 2 Nieuwe portefeuillekwaliteit tijd voor actie Door de schuldencrisis en de angst voor een recessie gaan particuliere beleggers op zoek naar beleggingen met een sterke kasstroom - de nieuw veilige haven. Didier Duret Chief Investment Officer Het doel van beleggingen van goede kwaliteit is om de kans op rendement in de toekomst te vergroten. Door de aanhoudende crisis zorgen over het begrotingstekort in de VS, de inadequate politieke reactie en de staatsschuldencrisis in de eurozone wordt het voor beleggers steeds lastiger aantrekkelijke veilige havens te vinden. Amerikaanse Treasuries, Duitse en Nederlandse obligaties, goud en de Zwitserse frank waren onder de turbulente marktomstandig-heden in het afgelopen kwartaal zo n veilige haven. Maar goud, bijvoorbeeld, is duur, volatiel en levert geen inkomsten op. Gezien de hachelijke toestand van de overheidsfinanciën in veel van de ontwikkelde landen zien steeds meer beleggers een sterke kasstroom bij bedrijven als een kwaliteitskenmerk. Bovendien zijn door de recente turbulentie de koersen van aandelen en bedrijfsobligaties van ondernemingen met een ruime kaspositie gedaald. Dit biedt nieuwe kansen. Nu de meeste deposito's en staatsleningen een negatief reëel rendement opleveren, is het tijd om op zoek te gaan naar nieuwe portefeuillekwaliteit door de tactische allocatie geleidelijk te wijzigen in aandelen die inkomsten genereren, onroerend goed en bedrijfsobligaties. Belangrijkste trends Overdreven angst voor een wereldwijde recessie. Tragere wereldwijde groei is niet hetzelfde als een recessie. Voor de VS zijn lagere olieprijzen, een goedkope dollar, de laagste hypotheekrente in jaren en de cyclische wederopbouw van voorraden krachtige, stabiliserende factoren. De groei in Azië wordt gesteund door het herstel na de tsunami in Japan en de beëindiging van de monetaire verkrapping in China. In Europa kunnen de begrotingsombuigingen en de vertrouwenscrisis de voorbode zijn van een milde recessie. Elke episode in de Europese schuldencrisis is een stap vooruit. Er moeten nog veel hindernissen worden genomen, maar de markten dwingen de Europese leiders in de richting van een nieuwe euro-obligatie en een fiscale unie. Zij moeten op hun beurt blijk geven van doortastendheid en een geloofwaardige agenda presenteren. Steeds minder veilige havens. Nu de Zwitserse centrale bank strijdt tegen een overgewaardeerde franc en de goudprijs sterk fluctueert, zijn de Scandinavische valuta s en dan vooral de Zweedse kroon - in trek. Belangrijkste uitdagingen Sterk afnemend publiek vertrouwen kan zich uitbreiden naar de reële economie en een wereldwijde recessie veroorzaken. De kans hierop schatten wij in op 10% meer dan een paar maanden geleden, maar in ons basisscenario wordt een recessie vermeden. Doortastend optreden van beleidsmakers kan de situatie grondig veranderen. Groot risico op beleidsfouten. Extreme bezuinigingen in industrielanden bij een zwakke conjunctuur zouden zo'n fout zijn. De eurozone heeft een budgettair overdrachtsmechanisme nodig, maar dit wordt de moeilijkste test tot nu toe voor beleidsmakers. Verder kijken dan de waardering van aandelen of obligaties. Posities moeten zijn gebaseerd op sterke kasstromen. Belangrijkste kansen Ondernemingen met hoog dividend en onroerend goed zijn veilige havens door hun kasstroom. In tegenstelling tot overheden hebben bedrijven snel gereageerd op de crisis. Aandelen uit opkomende markten kenmerken zich weer door bovengemiddelde groei, terwijl de Europa en de VS moeite hebben om trendmatige groei te bereiken. In Brazilië en China is het einde van de verkrappingscyclus in zicht of bereikt. De rente op bedrijfsobligaties is te sterk gestegen door de overdreven angst voor een recessie. De Tao van de crisis Risico s op macro-niveau: Schuldenlast Economische vertraging Gebrek aan vertrouwen Kansen op micro-niveau: Dividenden Bedrijfsobligaties Real estate

5 Vooruitzichten vierde kwartaal Tactische vermogensverdeling en resultaten Een reis van 1000 mijl begint met een eerste stap Chinees gezegde Gerardo Amo Global Head Quantitative and Risk Analysis Op grond van ons basiscenario, zoals geschetst op de volgende pagina s, heeft het beleggingscomité van ABN AMRO de licht onderwogen risicopositie binnen de totale vermogensallocatie opgehoogd naar neutraal. In augustus en september konden wij, dankzij onze ruime liquiditeitspositie, deze mutatie stapsgewijs uitvoeren, hoofdzakelijk binnen het aandelensegment: de VS overwegen ten koste van Europa, opheffing van de onderweging als gevolg van het inzakken van de markt, het opbouwen van een lichte overweging en daarna verdere uitbreiding van de overweging van opkomende markten (ten koste van ontwikkelde markten). Van de obligatieportefeuille hebben wij onze positie in high-yields verkocht. Het besluit om weer in onroerend goed te stappen (verkocht voordat de markt deze zomer instortte) en onze gehele positie in grondstoffen te verkopen heeft ook het actieve risico vergroot. Dankzij gerichte strategieën en diversificatie is bij de huidige allocatie het risico niet groter dan binnen de strategische benchmark. De marktvolatiliteit is weliswaar opgelopen tot 15-20% boven het langetermijngemiddelde maar blijft binnen de vooraf vastgestelde risicolimieten. In onze recente publicatie, Safe haven Risky or not risky, onderzoeken wij of traditionele veilige havens nog wel veilig zijn of juist risicovol beginnen te worden. Vermogensallocatie van modelportefeuilles Vermogensallocatie USD/EUR Conservatief Model (%) USD/EUR Balanced Model (%) USD/EUR Groeimodel (%) Vermogenscategorie Strategisch Tactisch Verschil Strategisch Tactisch Verschil Strategisch Tactisch Verschil Geldmarkten Obligatiemarkten* Aandelenmarkten** Alt. beleggingen Fondsen-van-hedgefondsen Onroerend goed Grondstoffen Totale blootstelling Aanbevolen duration: 3,5 jaar in USD- en EUR-profielen (Neutraal). Benchmark: Citigroup Government 3-5 jaar. **Blootstelling aan buitenlandse valuta: alleen aandelenmarkten en een klein deel van de alternatieve beleggingen worden blootgesteld aan buitenlandse valuta. Door de accountant gecontroleerde resultaten van onze tactische t.o.v. strategische vermogensallocatie USD Conservatief (%) Balanced (%) Groeimodel (%) Strategisch Tactisch Extra Strategisch Tactisch Extra Strategisch Tactisch Extra rendement 22 mei 2003 tot 2 sept ,15 58,45 7,30 65,79 78,38 12,59 70,55 86,57 16, YTD (2 sept) 3,47 3,06-0,41-0,13-0,55-0,42-1,88-2,22-0,34 EUR Conservatief (%) Balanced (%) Groeimodel (%) Strategisch Tactisch Extra Strategisch Tactisch Extra Strategisch Tactisch Extra rendement 22 mei 2003 tot 2 sept ,02 49,62 9,60 46,80 64,55 17,75 49,76 70,83 21, YTD (2 sept) 0,81 0,65-0,16-3,58-3,80-0,22-5,60-5,73-0,13

6 4 Vertraging: de feiten op een rijtje and Group Economics Han de Jong Chief Economist De wereldeconomie staat in 2011 vol op de rem, na een jaar van boventrendmatige groei in De meeste oorzaken zijn echter tijdelijk van aard. Na de groeispurt van bijna 10% vorig jaar zat een vertraging van de mondiale industriële productie er sowieso al in, zeker in een periode van economische teruggang. De belangrijkste factor is de voorraadcyclus. Die was in eerste instantie een belangrijke drager van de mondiale groei, maar is intussen een neutrale of zelfs remmende factor geworden, hoewel ook dit per definitie tijdelijk is. Aangezien de industriële productie wereldwijd nu minder snel lijkt te groeien dan de vraag, zou de productiedaling bij een gelijkblijvende stijging van de vraag tot stilstand moeten komen (wellicht de komende maanden al). Daar komt bij dat de mondiale vraag, ondanks een scherpe daling van diverse vertrouwensindicatoren, niet lijkt te zijn aangetast (tenminste niet vanuit het perspectief van Europa, de zwakste schakel zie grafiek). De olieprijsschok eind vorig jaar en begin dit jaar heeft forse gevolgen gehad, maar ook dat was tijdelijk, nu de energieprijzen sinds april weer dalen. De aardbeving en de tsunami en de daarop volgende kernramp in Japan hebben eveneens een verstorend effect op de bedrijvigheid gehad. Niet alleen in Japan werd de productie getroffen, maar wereldwijd werden de aanbodketens verstoord, met name in de auto- en elektronicabranche. Daarnaast heeft het beleid van monetaire verkrapping wereldwijd de economische groei afgeremd. Dit is deels tijdelijk, aangezien beleidsmakers in sommige landen de ruimte hebben om de verkrapping stop te zetten of deels zelfs terug te draaien. Andere landen hebben die keuze echter niet en moeten de teugels verder aanhalen vanwege de slechte toestand van de overheidsfinanciën. Een andere zij het minder tijdelijke factor die groeivertragend werkt in verhouding tot wat in deze conjunctuurfase normaal is, is de noodlijdende Amerikaanse huizenmarkt. De grote hoeveelheid onverkochte woningen hangt als een zwaard van Damocles boven de economie. Normaliter trekt de bouwsector in deze fase weer aan, met in haar kielzog allerlei andere branches, maar dat is deze keer niet het geval. En dat zal voorlopig zo blijven. Inschatting van het vertrouwenseffect Naast al deze factoren heeft de wereldeconomie sinds kort ook te maken met vertrouwensverlies. Europese beleidsmakers zijn tot op heden niet in staat gebleken om de staatsschuldencrisis daadkrachtig aan te pakken. Anders gezegd, zij hebben nog steeds niets gedaan aan de fundamentele zwaktes van de monetaire unie. Europa verkeert als gevolg hiervan in een staat van semipermanente crisis, met alle onrust op de financiële markten van dien en een afbrokkelend vertrouwen bij consumenten. Dit vertrouwensverlies kan de reële economie bedreigen via de zogeheten negatieve feedback loop. Aan de overzijde van de Atlantische Oceaan heeft de Amerikaanse wetgever het schuldenplafond voor de federale overheid na politiek zeer hoog spel toch verhoogd, maar er moet nog veel gebeuren om de onderliggende problematiek op te lossen als de politieke patstelling tenminste doorbroken kan worden. Ook de opkomende economieën hebben te kampen met vertraging. Aangezien de industriële sector in deze economieën groter is dan in de ontwikkelde economieën, zijn deze landen conjunctuurgevoeliger en komt de vertraging dan ook nauwelijks als een verrassing. Op het moment dat de productiecyclus weer de weg omhoog inslaat, zullen ook deze economieën uit het dal klimmen. Verwerkte vracht luchthaven Frankfurt sinds 2000 (in tonnen) Bron: CPB (Centraal Planbureau)

7 Vooruitzichten vierde kwartaal Angst voor recessie verzachten and Group Economics Han de Jong Chief Economist De financiële markten hebben een economisch doemscenario al in geprijsd. Gezien de onderliggende fundamentele factoren vinden wij dit extreme pessimisme echter niet gerechtvaardigd. Het plotselinge vertrouwensverlies in de markt is inderdaad een groot risico voor de mondiale vooruitzichten, omdat het op zich de bestedingen al sterk kan ondermijnen. Daar komt bij dat een vertrouwenscrisis op de financiële markten tot minder liquiditeit leidt. De liquiditeit binnen het financiële stelsel droogt dan op, net als in de periode na de ondergang van Lehman in We gaan er echter van uit dat de centrale banken de gevaren nu beter inschatten en een drastische daling van de economische bedrijvigheid willen voorkomen door lang genoeg voldoende liquiditeit in de markt te pompen. Een nieuw aspect (ten opzichte van 2008) is de weerzin van kopers om bepaalde staatsobligaties te kopen niet alleen van Griekenland, Ierland en Portugal, maar nu ook van Italië en tot op zekere hoogte Spanje. Dit plaatst beleidsmakers in Europa voor een groot probleem. Verwachte beleidsreacties Wij denken dat de positieve aspecten de boventoon zullen voeren: de tijdelijke factoren die dit jaar een zware stempel op de economische groei hebben gedrukt, zullen wegebben in het vierde kwartaal van dit jaar, zodat een bescheiden groeiversnelling waarschijnlijk lijkt; de crisis in de eurozone zal door de Europese beleidsmakers eventueel op termijn worden opgelost en beleidsmakers in de geïndustrialiseerde landen zullen waar mogelijk verdere steun verlenen. In landen waar de centrale banken tot monetaire verkrapping zijn overgegaan, is deze koers inmiddels weer losgelaten (zie grafiek). De onverwachte renteverlaging in Brazilië eind augustus laat zien hoe snel landen soms hun koers moeten verleggen. De Europese Centrale Bank (ECB) kan de rente niet verder verhogen. En de Federal Reserve (Fed) heeft beloofd om de belangrijkste rente tot medio 2013 op het huidige niveau te laten. Er is veel scepsis over het beleid van de Fed van kwantitatieve verruiming, maar wij denken dat de effectiviteit hiervan vaak wordt onderschat aangezien de effecten zich pas later manifesteren. Zo is de vorig jaar nog aanwezige deflatiedruk inmiddels verdwenen en zijn de financiële omstandigheden ruimer geworden. De weg terug omhoog In veel van de ontwikkelde landen is er niet of nauwelijks ruimte voor budgettaire stimulering. Beleidsmakers die voor versoepeling kiezen, zullen in ieder geval met een overtuigend plan voor de langere termijn moeten komen om het overheidstekort en de overheidsschulden onder controle te houden en een oproer onder obligatiehouders te voorkomen. In de opkomende economieën daarentegen neemt de inflatie af en lijkt de kans groter dat er (zo nodig) budgettaire stimuleringsmaatregelen worden genomen. Per saldo zijn wij uitgaande van de precaire situatie waarin de wereldeconomie en de financiële markten zich bevinden en de angst in de markt voor het functioneren van het financiële stelsel minder pessimistisch dan de markten. Wij hebben het idee dat een bescheiden versnelling van de mondiale groei mogelijk is. Tel daarbij op ons uitgangspunt dat beleidsmakers uiteindelijk toch een oplossing voor de euro- en schuldencrisis zullen vinden en onze conclusie is dat het risico van een recessie door marktspelers waarschijnlijk wordt overdreven. 3-maands korte rente China/Brazilië Bron: Bloomberg Shibor 3-maands 5 dagen gemiddelde Andima Braziliaanse Govt. Bond Fixed

8 6 De lange weg naar een fiscale unie It s now or never - Elvis Presley Group Economics Nick Kounis Head Macro Research De escalerende schuldencrisis in Europa De schuldencrisis in Europa is een gevaarlijke nieuwe fase ingegaan nu de financiële markten zich ook bezorgd beginnen te maken over Italië en Spanje. Vergeleken bij deze twee landen zijn de lidstaten die momenteel steun ontvangen van de Europese Unie (EU) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF), maar kleine spelers. Italië en Spanje zijn samen goed voor zo n 28% van het BBP in de eurozone. De Italiaanse overheidsschuld bedraagt bijna een kwart van de totale overheidsschuld van de eurozone en samen met Spanje bijna een derde. Dit betekent dat de Europese banken ook veel meer Italiaanse en Spaanse staatsobligaties in bezit hebben. Mochten deze twee landen hun schuldverplichtingen niet meer kunnen nakomen, dan heeft dit ernstige gevolgen voor de banken en de economie in de eurozone, vooral ook omdat het Europese financiële vangnet, de European Financial Stability Facility (EFSF)*, bij lange na niet groot genoeg is om deze landen de komende jaren van financiële steun te voorzien. Het gat dichten De ECB heeft getracht de zorgen op de obligatiemarkten weg te nemen door Italiaanse en Spaanse staatsobligaties op te kopen. De rentestijging op deze obligaties kon hierdoor een halt worden toegeroepen en het risico van een financiële crisis is voorlopig afgewend. De liquiditeit die zo wordt gecreëerd, wordt vervolgens wel steeds door de ECB uit de markt opgedweild, wat moeilijker zal worden wanneer dit hulpprogramma te omvangrijk wordt. Deze acties van de ECB dienen dan ook als tijdelijke maatregelen te worden gezien. Fiscale unie nodig ter ondersteuning van monetaire unie De eurozone nadert een cruciaal punt. Een financieringscrisis in een van de grote lidstaten zal de muntunie op zijn grondvesten doen schudden. Om dit risico structureel op te lossen, moet veel gerichter naar een fiscale unie worden toegewerkt. De fundamentele zwakte van de eenheidsmunt een monetaire unie zonder fiscale unie moet opgelost worden. De lidstaten zullen tot op zekere hoogte over en weer garant moeten staan voor elkaars schulden, gekoppeld aan een gezamenlijk economisch bestuurskader dat ervoor zorgt dat landen een verantwoord budgettair beleid voeren. Dit kan bijvoorbeeld door het Europese noodfonds EFSF fors op te hogen. Hier kleven wel nadelen aan. Allereerst moet de financiering van het noodfonds zelf door steeds minder schouders gedragen wordt naargelang meer landen steun nodig hebben. Bij een verhoging van het noodfonds tot een niveau waarop landen als Italië en Spanje gered kunnen worden, zouden de andere lidstaten garanties moeten stellen ter waarde van 25% van hun BBP. Met name voor België en Frankrijk kan dit problemen opleveren. Euro-obligaties op termijn De gezamenlijke uitgifte van en garantiestelling voor euroobligaties lijkt een betere oplossing. Bovendien ontstaat dan binnen de eurozone één grote, liquide obligatiemarkt. Dit kost evenwel tijd. Met name zullen kaders moeten worden geschapen om ervoor te zorgen dat landen een fatsoenlijk begrotingsbeleid voeren. Niettemin zou het een grote stap vooruit zijn wanneer Europese leiders een route afspreken voor een fiscale unie. Er zullen forse politieke hobbels uit de weg moeten worden geruimd om tot een nauwere fiscale unie te komen, maar politici zullen zich rekenschap moeten geven van de gevolgen van niets doen. Europa staat aan de rand van de afgrond Europese leiders moeten nu daadkracht tonen. * De European Financial Stability Facility is de tijdelijke financiële entiteit om noodsteun te verstrekken aan de perifere eurolanden. Belangrijke beslismomenten Datum 29 september 3-4 oktober 6 oktober 14 oktober oktober Beslismoment Duits parlement stemt over het EFSF* Vergadering ministers van financiën eurogroep/raad Economische en Financiële Zaken Vergadering Raad van Bestuur ECB Vergadering ministers van financiën G20 (G20 zelf op 4 november) Tweedaagse EU-top

9 Vooruitzichten vierde kwartaal and Group Economics Prognoses Beleidsafhankelijkheid Onze prognoses gaan uit van een basisscenario (55% waarschijnlijkheid) van een geleidelijke terugkeer naar trendmatige groei. Wij verwachten dat de VS in 2012 terugkeert naar een groei van 1.9%, Japan zal profiteren van een tijdelijk conjunctuurherstel, de groei in China zich stabiliseert op 8,5%, maar dat de eurozone door een milde recessie zal gaan. Er is 30% kans op een versnelde terugkeer naar trendmatige groei. Een wereldwijde recessie (15% kans) is mogelijk als gevolg van het vertrouwensverlies in het derde kwartaal dat de reële economie schaadt en als gevolg van beleidsfouten. Een dalende inflatie biedt ruimte aan de centrale banken om een ruim monetair beleid te voeren, gebruikmakend van conventionele en onconventionele instrumenten. Macroprognose (%) 23 september 2011 Reële groei BBP 2012 Inflation 2012 ABN Markt ABN Markt AMRO visie* AMRO visie* US 1,9 2,4 2,2 2,1 Eurozone 0,7 1,5 1,6 1,9 UK 1,9 2,0 2,7 2,7 Japan 2,5 3,1 0,2 0,2 Andere Landen** 2,9 3,0 2,3 2,1 EM Asia 7,6 7,6 4,4 4,8 Latijnsamerika 4,1 4,1 6,6 6,5 EEMEA*** 3,6 4,1 5,8 6,8 Wereld 4,1 4,1 3,6 3,7 Alle prognoses zijn jaargemiddelden van j-o-j veranderingen per kwartaal. *Blue chip. ** Andere ontwikkelde landen zijn: Australië, Canada, Denemarken, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Zweden en Zwitserland. ***: Opkomend Europa, Midden-Oosten en Afrika Bron: ABN AMRO Economics Dept., Consensus Economics, EIU Prognose rente en obligatierendement (%) 23 sep dec 2011 mrt 2012 jun 2012 sep 2012 VS Fed 0,0-0,25 0,0-0,25 0,0-0,25 0,0-0,25 0,0-0,25 3 maands 0,34 0,30 0,30 0,30 0,30 2 jaars 0,21 0,30 0,40 0,70 1,00 10 jaars 1,85 1,50 1,75 2,00 2,25 23 sep dec 2011 mrt 2012 jun 2012 sep 2012 Europe ECB Refi 1,50 1,00 1,00 1,00 1,00 3 maands 1,53 1,20 1,20 1,20 1,20 2 jaars 0,41 0,50 1,70 0,90 1,20 10 jaars 1,75 1,50 1,75 2,00 2,25 Prognose aandelen 23 september 2011 Dividend- Richting Voorwaarts rendement 3 maands Kk/w 2012 S&P 500 2,13 10,4 Euro Stoxx 50 5,95 7,1 FTSE-100 3,92 8,4 Nikkei 225 2,19 12,3 DAX 4,49 7,4 CAC 40 5,36 7,5 AEX 4,30 7,6 Hang Seng Index 3,90 9,5 SSE Composite Index 2,61 10,4 Straits Times Index 3,50 12,1 ABN AMRO basket 5,54 10,1 Valutaprognose Valutapaar 23 sep dec 2011 mrt 2012 jun 2012 sep 2012 EUR/USD 1,35 1,30 1,35 1,40 1,40 GBP/USD 1,54 1,51 1,53 1,56 1,59 EUR/GBP 0,88 0,86 0,88 0,90 0,88 USD/CHF 0,90 0,96 0,94 0,93 0,96 EUR/CHF 1,22 1,25 1,27 1,30 1,35 USD/JPY 76,26 76,00 76,00 78,00 80,00 EUR/JPY 103,22 98,80 102,60 109,20 112,00 USD/CAD 1,03 1,05 1,02 1,00 0,97 AUD/USD 0,98 0,96 1,00 1,05 1,08 NZD/USD 0,78 0,76 0,79 0,82 0,85 EUR/NOK 7,84 8,00 7,70 7,50 7,40 EUR/SEK 9,24 9,40 9,00 8,75 8,50

10 8 Aandelen - marktvooruitzichten Kasstroom biedt veilige haven Sybren Brouwer Global Head Equity Research Medio augustus hebben we onze positie in aandelen verhoogd naar licht overwogen en wel om drie redenen. Ten eerste zien wij de wereldeconomie niet afglijden naar een regelrechte recessie. Ten tweede denken wij dat de toenemende druk vanuit de markt een stimulans is voor de politiek om met oplossingen voor de schuldencrisis in de eurozone te komen. Tot slot (de belangrijkste reden) zijn aandelen op dit moment erg aantrekkelijk geprijsd. De reële koers-winstverhouding (k/w) laat hoge enkelvoudige cijfers zien en bedraagt op sommige markten zelfs lage dubbele cijfers, terwijl het reële rendement op liquiditeiten en staatsobligaties marginaal is. Reden te meer dus om in aandelen te beleggen. De risico s blijven aanzienlijk (recessie, besmetting schuldencrisis eurozone, winstwaarschuwingen), maar ze zijn bekend en grotendeels al in geprijsd. Winstgroeiverwachtingen voor 2012 van circa 12% in Europa en 14% in de VS zijn misschien wat optimistisch, maar het is onwaarschijnlijk dat de winsttrend negatief wordt, zoals de huidige marktkoersen suggereren. Geleidelijke uitbreiding van positie In het huidige volatiele klimaat adviseren wij de weging van aandelen stapsgewijs te verhogen. Bij de sectorallocatie zijn conjunctuurgevoeligheid, winstgroei en defensieve eigenschappen voor ons leidend. De sector basismaterialen (overwogen) is conjunctuurgevoelig en profiteert van een snelle economische ontwikkeling en grootschalige infrastructurele projecten. De defensieve dimensie komt tot uiting in de overweging van niet-duurzame consumptiegoederen, waar een forse positie in opkomende markten en de verbeterde marges dankzij de dalende inputprijzen duidelijk voordelen bieden. Voor nutsbedrijven (onderwogen) blijven de groeivooruitzichten op de langere termijn zwak. Binnen de sector industriële ondernemingen (onderwogen) blijft het risico van neerwaartse winstbijstellingen groot, met name in Europa, als gevolg van de economische vertraging. Een ander veilig baken is kwalitatief hoogwaardig dividendrendement. Wij denken dat een solide kasstroom gekoppeld aan een aantrekkelijk, duurzaam dividendrendement een nieuwe veilige haven binnen de beleggingscategorie aandelen wordt (zie ook het themaartikel Kwaliteitsdividend op pagina 10 en 11). Ook de opkomende markten kunnen, gezien de bescheiden waarderingsniveaus, de lagere macro-economische risico s en het geringere besmettingsgevaar vanuit de staatsschuldencrisis, een toevluchtsoord voor groei zijn, hoewel zij van oudsher niet als zodanig worden beschouwd. WPA in index punten Winst per aandeel MSCI World-index (USD) Huidige WPA (geraamd) WPA (werkelijk) WPA (geraamd) 3 maanden geleden e 2013e Bron: Bloomberg, ABN AMRO 27,30 34,58 31,23 26,74 30,00 33,40 Beleggingscategorie Fundamentele visie Aanbeveling Aandelen Positie stapsgewijs uitbreiden Overwogen Grote macrorisico s, maar bedrijfsklimaat, kasgenererend vermogen en lage waarderings-niveaus bieden rendementspotentieel Bescherming creëren via aandelen met een aantrekkelijk, duurzaam dividendrendement Opkomende markten blijven bron van winstgroei, gezien de gezonde overheidsfinanciën en bescheiden waardering van aandelen

11 Vooruitzichten vierde kwartaal Aandelen vooruitzichten regio s Opkomende markten als toevluchtsoord voor groei Sybren Brouwer Global Head Equity Research Wij hebben onze overweging in opkomende markten op basis van vier factoren verder verhoogd. De economische groeivooruitzichten in deze landen vlakken weliswaar af, maar zijn nog steeds duidelijk superieur aan de (op zijn hoogst) benedentrendmatige groei in het Westen. Daarnaast bieden de sterke begrotingspositie en lagere inflatiedruk ruimte voor stimuleringsmaatregelen. In de derde plaats zijn de waarderingsniveaus in bijna alle opzichten uitzonderlijk laag: zo ligt de 12-maands voorwaartse k/w met 9,0 circa 30% onder het 20-jaars gemiddelde. Ten vierde is het dividendrendement op de MSCI Emerging Market Index pas voor de tweede keer in 20 jaar hoger dan het rendement op 10-jaars Amerikaanse Treasuries. Binnen Azië geven wij de voorkeur aan de meer defensieve markten in Zuidoost-Azië en zijn we cyclisch gepositioneerd via de overweging in de relatief goedkopere markten van China en Korea. In Latijns-Amerika (overwogen) zullen door de verlaging van de officiële rente met 50 basispunten in Brazilië naar verwachting meer financiële middelen vrijkomen voor consumenten en bedrijven. De hoge rente heeft de private sector immers parten gespeeld bij investeringsbeslissingen. Wij handhaven de neutrale weging van het Midden-Oosten en Midden- en Oost-Europa. Voorkeur voor de VS boven Europa Wij geven de voorkeur aan Amerikaanse aandelen (nu overwogen) boven Europese aandelen (onderwogen), ondanks het minder aantrekkelijke waarderingsniveau in de VS (k/w 2012 van 12x tegen 8x in Europa) en het lagere dividendrendement (2,2% tegen 5,0%). De risicorendementverhouding slaat door naar de doorgaans defensievere Amerikaanse markt, niet alleen vanwege de grotere kwetsbaarheid van Europa als gevolg van de schuldencrisis, maar ook omdat het risico van winstwaarschuwingen op de Amerikaanse markt minder groot is dan in Europa. Dit wordt onderstreept door de bedrijfsresultaten over het tweede kwartaal: de Amerikaanse winstprognoses voor 2011 en 2012 blijven vrij stabiel, die voor Europa zijn voor 2011 met 6% en voor 2012 met 5% verlaagd Japanse focus op export brengt risico s met zich mee Aangezien de Japanse markt sterk exportgevoelig is, zijn de sterke yen en de trage groei van de wereldeconomie overtuigende argumenten om de onderweging te handhaven. De weinige kansen die er zijn, vloeien voort uit de op gang komende wederopbouw, de mogelijke toekenning van een (derde) aanvullend budget voor de wederopbouw, een verdere monetaire versoepeling door de Japanse centrale bank en een bevestiging van de huidige, positieve winstvooruitzichten. Weging regio s Noord-Amerika 51.7 % Europa 18.8 % Opkomende markten Azië 11.4 % Japan 5.5 % Opkomende markten Latijns-Amerika 5.1 % Pacific ex-japan 4.8 % Opkomende markten EEMEA 2.8 % Overwogen Onderwogen Overwogen Onderwogen Overwogen Neutraal Neutraal

12 10 Kwaliteitsdividend Risicopositie weer opbouwen, maar met vangnet In een volatiel en risicovol klimaat gaan beleggers op zoek naar kwaliteit. In de afgelopen maanden heeft een stortvloed van slecht macro-economisch nieuws gezorgd voor een crisisgevoel. Maar zoals altijd biedt een crisis ook kansen. Door de recente vrije val zijn de aandelenmarkten weer aantrekkelijk gewaardeerd. Kwaliteitsaandelen zijn in absolute en relatieve zin goedkoop. Omdat beleggen primair een kwestie is van kwaliteit kopen tegen een aantrekkelijke prijs, denken wij dat de tijd rijp is om in actie te komen. Toenemende vraag naar aandelen met hoog dividend Wij denken dat rendement steeds belangrijker wordt voor beleggers die op zoek zijn naar een veilige inkomstenbron. Het rendement op staatsobligaties in de VS en de Europese kernlanden bevindt zich op een dieptepunt, terwijl het dividendrendement fors hogers is en nog steeds stijgt (grafiek 1). Het vooruitzicht van een lage rente en lage obligatierendementen gedurende langere tijd plaatst beleggers dan ook voor een interessant dilemma. Aandelenbeleggers die de laatste tijd bang zijn voor de sterke marktvolatiliteit gaan met het oog op een stabiele inkomstenstroom wellicht meer op zoek naar aandelen met een hoog dividend. Ook lijkt het steeds waarschijnlijker dat, naast de pensioenfondsen, de babyboomers die nu met pensioen gaan en betrouwbare en solide beleggingsinkomsten nodig hebben voor hun oude dag, hiervoor steeds meer de aandelenmarkt zullen opzoeken. Duurzaam dividend dankzij sterke fundamentele positie en bestuurlijke actie Met name in de ontwikkelde markten hebben bedrijven hun balans op orde gebracht, hun schuldenlast verminderd en recordwinsten geboekt. Zelfs als in de komende kwartalen de winstgroei vertraagt of de winst iets daalt, dan nog is het zeer onwaarschijnlijk dat bedrijven hun dividend verlagen omdat ze over een recordhoeveelheid liquiditeiten beschikken en de dividenduitkeringspercentages nog nooit zo laag zijn geweest (grafiek 2). Omdat de meeste Westerse economieën vertragen en vertrouwen in beleidsmakers ontbreekt, hebben bedrijven investeringsbeslissingen uitgesteld. Gezien de lage rente leveren bankdeposito s echter weinig rendement op en is het aanhouden van liquiditeiten dus een inefficiënte besteding van de beschikbare middelen. Dividend vs. rendement op staatsobligaties in VS en Europa % 4 Spreads (Stoxx 600 div. vs. 10-jr Bunds) Spreads VS (SP 500 div. vs. 10-jr Treasuries) Bron: FactSet Dividenduitkeringspercentage in de VS en Europa % S&P 500 STOXX Bron: FactSet

13 Vooruitzichten vierde kwartaal Yunpu Li Senior Analyst Theme Research Welke aandelen? Door de combinatie van een overvloed aan liquide middelen, beperkte investeringsmogelijkheden en een zeer lage depositorente is het aantrekkelijk geworden om liquiditeiten terug te geven aan aandeelhouders. Handhaving van dividend tijdens een crisis is een duidelijk teken dat bestuurders vertrouwen in hun bedrijf hebben. Aandelen inkopen is een andere optie. Hiermee wordt de winst per aandeel geconcentreerd en worden de voorwaarden voor stabiele dividenduitkeringen gecreëerd. Tijdens een crisis worden aandeleninkoopprogramma's vaak beperkt of opgeschort terwijl de dividenduitkeringen worden gehandhaafd. Binnen deze context biedt de inkoop van aandelen extra financiële bescherming voor beleggers, zodat dividenduitkeringen duurzamer worden. Zelfs het dividendrendement op aandelen uit opkomende markten altijd gezien als groei- in plaats van waardebeleggingen ligt nu, pas voor de tweede keer in 20 jaar, boven het rendement op 10-jaars Amerikaanse Treasuries. Dankzij de gestage hoge winstgroei in de afgelopen jaren zitten bedrijven heel goed bij kas. Hierdoor is in opkomende markten, met name in Azië, een aandeelhoudervriendelijk beleid om liquiditeiten terug te geven steeds meer in opkomst. Dividendmandje met fraai kasstroomrendement van 16,4% Bij het samenstellen van ons dividendmandje hebben wij een kwantitatief filter gebruikt om ondernemingen te toetsen op duurzaam dividendrendement, stabiel dividendbeleid (bevestigd door relatief weinig schulden), positief winstmomentum en positieve vrije kasstroom. Daarna volgde een kwalitatieve fundamentele analyse van onder meer de kwaliteit van het management, fusie- en overnamemogelijkheden, plannen voor inkoop van aandelen en sectorvooruitzichten. Om ons dividendmandje minder gevoelig te maken voor de schuldencrisis zijn (afgezien van onroerend goed) financiële aandelen uitgesloten. Het resultaat was een lijst van 17 aandelen (zie onderstaande boom met dividendrendement). AT&T 5,94% Bristol- Myers 4,32% BASF 5,16% GDF Suez 7,52% China Mobile DSM 4,13% Conoco 4,30% Sanofi 5,45% Corio 7,81% Siemens 4,36% SingTel 5,49% Nestlé 3,98% Vinci 5,35% Roche 5,08% Vivendi 9,65% Phillips 3,92% Philip Morris 3,94% Shell 5,14% Vodafone 8,10% Source: Bloomberg, ABN AMRO

14 12 Risicovrije obligaties bestaan niet Roel Barnhoorn Global Head Bond Strategy Obligaties marktvooruitzichten Risico s staatsobligaties blijven bestaan Deze zomer was er sprake van een opmerkelijke paradox: uit angst voor een recessie en om de risico s te beperken, richtten beleggers zich op de meest liquide beleggingen die ze konden vinden 10-jaars Duitse Bunds en Amerikaanse Treasuries: precies de instrumenten met het grootste budgettaire risico. Slechts enkele weken na de historische verlaging van de rating van de VS van AAA naar AA was de rente op Amerikaanse Treasuries lager dan ooit. Ook al staat het recessierisico op dit moment centraal, de risico s op overheden (budgettair verval in de VS, budgettaire overdracht in Europa) zijn niet verdwenen en zullen weer de kop opsteken (zie tabel 1). Hoe dan ook, de fundamentele risico s rechtvaardigen niet de lage rente op staatsobligaties uit euro-kernlanden en de VS. De markt voor Amerikaanse Treasuries zal tot ver in 2012 steun blijven ondervinden van het verlengde hyperstimulerende monetaire beleid. Voor de eurozone is het gevaar voor de mogelijke gevolgen van de schuldencrisis, duidelijk aanwezig en dit kan slechts worden opgelost als EU-leiders doortastende, structurele maatregelen nemen (zie pagina 6). Als gevolg van het politiek falen van het bestuur van de Europese Monetaire Unie (EMU) is de ECB perifere staatsobligaties gaan kopen omdat landen met hoge schulden steeds minder toegang tot de emissiemarkt kregen. Wij denken dat de rente dit jaar nog een aanval zal doen op het niveau van 1,5%, zowel voor de 10-jaars Amerikaanse Treasuries als de Duitse Bunds. De markten zullen waarschijnlijk reageren op de begrotingsdiscussie voorafgaand aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november 2012 en de kans dat de ECB zijn monetaire beleid gaat verruimen als de Europese groei ernstig in gevaar komt. Opkomende markten: nieuwe kwaliteit in overheidspapier Goede fundamentele macro-economische omstandigheden, zoals een lage verhouding tussen schuld en BBP, zijn voor snelgroeiende economieën een vereiste om een veilige haven te worden maar zijn financieel gezien niet genoeg. Wat in deze markten ontbreekt, is een goede verhandelbaarheid en een compleet aanbod van instrumenten. Slechts acht opkomende landen (zie tabel 1) voldoen aan deze voorwaarde, maar zijn in financieel opzicht nog niet volgroeid. De uitbreiding van in Hongkong verhandelde, in yuan luidende obligaties en de mogelijke toevoeging van de yuan aan het mandje met speciale trekkingsrechten geven aan dat China zich in een eigen tempo ontwikkelt. What Tabel will 1: Welke drive factoren quality? zijn Beyond bepalend % voor of kwaliteit? GDP, debt Bij is detrimental meer dan % for growth van het BBP gaat schuld ten koste van groei Schuld als % Belangrijkste Oplossing Impact op lange rente van BBP probleem Verenigde Staten >100% Recessie Monetaire stimulans Hogere rente EMU-landen >70% Staatsschuldencrisis Begrotingsdiscipline en Iets hogere rente EMU-solidariteit Brazilië, Rusland, India, China, <40% Inflatie Succesvolle monetaire verkrapping Lagere rente Indonesië, Korea, Mexico en Turkije Diepere en bredere obligatiemarkten Bron: ABN AMRO Beleggingscat.: Onderwogen Fundamentele visie Bepalende factoren Onze aanbevelingen Staatsobligaties: Slechts afnemend recessierisico Houd duration neutraal (3,5 jaar) Onderwogen kan vlucht naar veiligheid omkeren Bedrijfsobligaties: Overwogen Risico s ten aanzien van schuldbeheersing en begrotingsbeleid in de VS en Europa worden slecht beloond door de lage obligatierente Door economische zwakte blijft de rente laag en worden de wereldwijde inflatieverwachtingen gedrukt Bedrijven met veel liquiditeiten staan er financieel beter voor dan veel overheden Risico van wanbetaling wordt overtrokken door angst voor recessie Zoeken naar rendement Recessie is het werkelijke risico voor bedrijfsobligaties Koop inflatie geïndexeerde obligaties Selecteer rendemenstverhoging via onze publicaties updated Credit Handbook, Covered Bond Handbook en Monthly Bond Opportunities

15 Vooruitzichten vierde kwartaal Obligaties portefeuilleallocatie Kwaliteit en rendement optimaliseren Manfred Burger Head Credit Research Dalende rendementen en toenemend landenrisico Economische groei en de staatsschuldenproblematiek zijn bepalende factoren geworden voor de volatiliteit op obligatiemarkt, in combinatie met besluiten door centrale banken om de officiële rente langer laag te houden. Zolang er geen schot zit in de aanpak van de onderliggende problemen van de Europese schuldencrisis, blijven Amerikaanse Treasuries en Duitse Bunds veilige havens. Het vooruitzicht van een nieuwe ronde van kwantitatieve verruiming kan beleggers ertoe aanzetten de looptijd (duration) te verlengen om extra rendement te realiseren. Wij zijn daarom overgestapt van een onderwogen naar een neutrale looptijdenstrategie. De lage rente zal het zoeken naar rendement blijven stimuleren, maar een minimaal rendement op staatsobligaties lijkt op middellange termijn niet houdbaar. De nieuwe portefeuillekwaliteit heeft belangrijke gevolgen voor de vermogensallocatie. Wij adviseren staatsobligaties uit kernlanden te onderwegen en meer spreiding in de obligatieportefeuille aan te brengen door de aankoop van (voor inflatie) geïndexeerde obligaties en investment grade bedrijfsobligaties. Op deze manier kunt u een reëel rendement behalen. Kwaliteit in bedrijfsobligaties Gezien het risico van een volgend hoofdstuk in de Europese schuldencrisis staan obligaties van goede kwaliteit bovenaan het lijstje van veel beleggers. Een sterke balans met weinig vreemd vermogen, relatief hoge kassaldi, weinig activiteit op het gebied van fusies en overnames en leveraged buy-outs, goede bedrijfsresultaten, reële activa en transparantie: door al deze factoren lijken veel toonaangevende bedrijven binnen een sector veiliger dan overheden. Wij prefereren goede nietfinanciële ondernemingen boven financiële instellingen, waar wij verdere afwaarderingen en nog grotere rendementsverschillen verwachten. Gedekte obligaties van banken in euro-kernlanden kunnen dienen als weinig risicovol alternatief voor senior leningen van financiële instellingen. Geadviseerde duration van portefeuille: USD en EUR 3,5 jaar (neutraal) 45% Bedrijfsobligaties van hoge kwaliteit, seniorleningen van financiële instellingen en covered bonds 45% Leningen op (semi-)overheden (waarvan 10% voor inflatie geïndexeerde obligaties), 55% Voorkeursemittenten Supranationaal Seniorleningen van financiële instellingen en covered bonds Bedrijfsobligaties 45% 10% Zie onze Bond Handbooks ANZ, Credit Suisse, Deutsche Bank, HSBC, ING Bank NV, JP Morgan Chase, Nordea Bank AB, Rabobank, Royal Bank of Canada, SEB, Standard Chartered, UBS Anheuser-Bush, AstraZeneca, BASF, BAT, BMW, Daimler, Henkel, Linde, LVMH, Nestlé, Pfizer, Philip Morris, Procter & Gamble, Roche, Royal Dutch Shell, Siemens, Total, Unilever, Vattenfall, Vodafone

16 14 Roel Barnhoorn Head Bond Strategy Euro-obligaties De ultieme test voor solidariteit en leiderschap in Europa De staatsschuldenproblematiek in de eurozone is zo groot geworden dat alleen nog een gezamenlijke garantiestelling geloofwaardig kan zijn. In dit kader wordt dan ook gesproken over de gezamenlijke uitgifte van eurozone-staatsobligaties (EGB). Maar voor succesvolle implementatie zullen deze bepaalde kenmerken moeten voldoen. Een gezamenlijk raamwerk waarvan alle 17 leden van de monetaire unie deel uitmaken, is het struikelblok. Beleggers zullen waarschijnlijk meer vertrouwen hebben in één grote EGB-markt (European Government Bond) voor alle 17 landen dan in afzonderlijke zwakkere schakels. De belangstelling vanuit de markt moet bij aanvang niet overschat worden terwijl het noodzakelijke emissievolume om de vijf kwakkelende perifere landen (Griekenland, Ierland, Italië, Portugal en Spanje) te financieren, gigantisch is. Bovendien moet de opzet van dergelijke obligaties zo simpel mogelijk zijn en zouden EGB s het beste direct kunnen worden uitgegeven door een officiële instantie met budgettaire verantwoordelijkheid. Op deze manier zullen EGB s waarschijnlijk worden opgenomen in obligatie-indices, waardoor het aantal potentiële beleggers toeneemt en de financieringskosten dalen. Ook zouden EGB s dan gemakkelijker de hoogste rating (AAA) kunnen krijgen, en dit zou weer bijdragen aan een brede marktacceptatie en lage financieringskosten. Obstakels eerder politiek dan technisch Het zou een goede oplossing zijn om de European Financial Stability Facility (EFSF het Europese noodfonds dat in problemen verkerende landen steunt) meer slagkracht te geven door deze bankstatus te geven. Daarmee zou de EFSF toegang krijgen tot liquiditeitsfaciliteiten bij de Europese Centrale Bank (ECB) en zouden de valkuilen van de noodmaatregelen en tijdelijke oplossingen die tot dusver zijn toegepast, worden vermeden zoals het overladen van de ECB met op de secundaire markt gekochte perifere obligaties. Anderzijds zou bij een toenemende emissieactiviteit het aansprakelijkheidsrisico van landen met een AAA-rating voor gezamenlijk gegarandeerde EGB s zodanig kunnen toenemen dat hun eigen AAA-status in gevaar komt. Bovendien kunnen EGB s niet van de ene op de andere dag worden geïntroduceerd. De onzekerheden ten aanzien van EGB's en het feit dat de ECB niet eindeloos perifere obligaties kan blijven opkopen, geven aan dat de financiële markten rationeel reageren door twijfel te wekken bij beleggers en druk uit te oefenen op beleidsmakers om te komen met een sterke agenda voor een budgettaire overdrachtsunie. EGB s kunnen echter alleen worden uitgegeven als wordt voldaan aan de drie hoofdvoorwaarden voor meer politieke en financiële geloofwaardigheid: (1) de perifere landen moeten zich houden aan de met de EMU en het IMF overeengekomen begrotingsaanpassingen, (2) er moet een akkoord komen over een grotere budgettaire en politieke eenheid tussen de eurolanden en (3) er moeten kwantificeerbare boetes worden opgelegd als landen zich niet houden aan de tekort- en schulddoelstellingen. De reeks financiële crises in de eurozone wijst in slechts één richting: fundamentele verandering. De eurozone moet zich verder ontwikkelen of is anders gedoemd om te verdwijnen. EGB s betekenen een stap op weg naar geloofwaardigheid. Land Griekenland Portugal Ierland Italië* Spanje België EFSF Oostenrijk EGB bandbreedte Frankrijk Nederland Finland Duitsland Basispunten boven 5-jaars Duits papier Uitstaande Schuld in (in EUR mrd) S&P rating 334 CC 156 BBB- 113 BBB A+* 647 AA 320 AA+ 193 AAA 1330 AAA 307 AAA 78 AAA 1242 AAA * Op 20 september heeft S&P de kredietwaardigheid van Italië verlaagd naar A. Bron: Bloomberg, ABN AMRO Made in Germany

17 Vooruitzichten vierde kwartaal Grens in zicht voor ECB Buitengewone verantwoordelijkheid and Group Economics Nick Kounis Eenzame speler De ECB voerde enkele weken geleden de inkoop van staatsobligaties op om de markt voor Italiaanse en Spaanse staatsobligaties te stabiliseren. Voorafgaand aan deze interventie was door de sterk oplopende rente op leningen van deze landen de angst ontstaan dat ook zij uiteindelijk gered zouden moeten worden. Omdat de European Financial Stability Facility niet groot genoeg is om deze grote lidstaten te financieren, werd de ECB gezien als de enige Europese instelling met voldoende flexibiliteit om te hulp te kunnen schieten. Maar ook de ECB kent grenzen. Om te beginnen is het hoofdmandaat van de ECB het handhaven van prijsstabiliteit. Hoewel de ECB de balans tijdens de crisis heeft verlengd, is dit hoofdzakelijk gebeurd door onbeperkte liquiditeit te verstrekken aan banken. Dit is uiteraard een tijdelijke maatregel, omdat deze liquiditeit weer verdwijnt zodra de leningen aflopen doorgaans binnen enkele maanden. Het leidt dus niet tot een permanente toename van de geldhoeveelheid. De aankoop van staatsobligaties, die een veel langere looptijd hebben, leidt tot een langduriger toename van de liquiditeit. Om dit te voorkomen, dweilt de ECB de liquiditeit die ontstaat door de aankoop van obligaties, op door deposito's van commerciële banken te accepteren (het zogenaamde sterilisatieproces). Dit opdweilen wordt uiteindelijk echter lastig als de betrokken bedragen te groot worden. Dit beperkt de omvang van het programma. Gewenste effect Het programma moet echter omvangrijk zijn om het gewenste effect te hebben op de grote Italiaanse en Spaanse obligatiemarkt. Een voorbeeld: eerder dit jaar kocht de ECB ongeveer EUR 80 miljard aan Griekse, Ierse en Portugese staatsobligaties. Dit komt overeen met ongeveer 12% van hun uitstaande schuld. Zelfs met dit bedrag kon de markt echter slechts tijdelijk worden gekalmeerd. De uitstaande schuld van Italië en Spanje bedraagt meer dan EUR 2 biljoen. Het programma van de ECB zou dus met ongeveer EUR 340 miljard moeten worden uitgebreid om een vergelijkbaar percentage van deze markten te kunnen opkopen. Tot dusver heeft de ECB ongeveer EUR 60 miljard aan Italiaanse en Spaanse obligaties gekocht, waarmee de totale aankopen in het kader van het programma uitkomen op ongeveer EUR 140 miljard. Wij kunnen ons moeilijk voorstellen dat de huidige omvang van het programma meer dan verdubbeld zal worden, aangezien het voor de ECB op termijn moeilijk kan worden om de aankopen te steriliseren. Verzet Bovendien bestaat er binnen de ECB verzet tegen de aankoop van obligaties, zeker vanuit Duitsland. Dit gevoel zit duidelijk diep - gezien onder meer het recente aftreden van Jürgen Stark, de voormalige vicepresident van de Bundesbank. Hij maakte zich heel druk over de aankoop van obligaties. Hiermee wordt volgens hem de scheidslijn tussen monetair en budgettair beleid vertroebeld, wat in strijd is met een grondregel van de Duitse centrale bank. De Bundesbank heeft er duidelijk genoeg van. Ook neemt de publieke steun voor de ECB in Duitsland af. Gezien deze omstandigheden zal het voor de ECB moeilijk worden om nieuwe grote interventies uit te voeren. De lange rente in Italië en Spanje begint weer op te lopen doordat beleggers nerveuzer worden. Het zal niet lang duren voor de beleidsmakers weer aan zet zijn Aankoop staatsobligaties door ECB 0 Q Wekelijkse verandering in EUR mrd (links) Voorraad in EUR mrd (rechts) Q Bron: Europese Centrale Bank Q Q Q Q

18 16 Georgette Boele Global Head FX and Commodity Strategy Valuta s Valutaire veilige havens US dollar ongenaakbaar? Veel beleggers zijn overrompeld door de ontwikkelingen op de valuta- en grondstoffenmarkten. En dat geldt in het bijzonder voor de USD. Aanvankelijk werd de USD niet meer als mogelijke toevluchtsmunt gezien: budgettaire en economische indicatoren wezen in een andere richting. Dus waarom zou de USD het dan goed doen in een periode van verhoogde spanning op de markten, vooral omdat andere valuta's zoals de Zwitserse frank, de Japanse yen, de Singapore dollar (SGD) en de Zweedse kroon (SEK - zie grafiek) gezien hun, naar algemeen wordt aangenomen, sterkere fundamentele factoren de rol van veilige haven inmiddels hebben overgenomen? Het was voor velen van ons dan ook een zeer grote verrasssing dat de USD zijn rol als mondiale toevluchtsmunt weer opeiste. Velen vragen zich af hoe dit komt. Liquiditeit en marktdiepte vormen het antwoord. Deze twee krachten zorgen ervoor dat de USD te midden van alle beschikbare valuta s ongenaakbaar is. Een ander sterk punt is de status van de USD als vrij zwevende valuta: haar beleid is weliswaar op monetaire verruiming gericht, maar de Fed heeft niet de neiging om de USD actief te verzwakken. Zolang de marktspanningen groot blijven, zal de USD in het bijzonder hiervan profiteren. Mocht de staatsschuldencrisis ontsporen en zich een situatie voordoen als na de ondergang van Lehman met inbegrip van een sterke terugval in liquiditeit, gevolgd door een wereldwijde recessie dan zal de USD naar verwachting zijn dominante rol behouden en zal de EUR/USD koers zelfs terugvallen tot onder het dieptepunt van vorig jaar. Dat is echter niet ons basisscenario; wij zijn minder pessimistisch dan de markten. Herstel en diversificatie In ons basisscenario gaan wij ervan uit dat beleidsmaatregelen langer op zich laten wachten dan oorspronkelijk gedacht. De economie komt hierdoor verder onder druk te staan. Uiteindelijk zullen de overheden echter in actie komen om de crisis te bedwingen; daarmee wordt dan de kiem gelegd voor een nieuw herstel in de loop van Als de financiële markten eind dit jaar en begin 2012 in rustiger vaarwater terechtkomen, kan dit het beginsignaal zijn voor een golf van winstnemingen op posities in USD. Beleggers maken dan weer een draai van extreme risicoaversie naar verhoogde diversificatie. In een omgeving van minder risicoaversie en meer diversificatie zullen de Zweedse kroon (SEK), de Australische dollar (AUD), de Braziliaanse real (BRL), de Chinese yuan (CNY), de Maleise ringgit (MYR) en de Turkse lira (TRY) waarschijnlijk bovengemiddeld presteren. SEK onder/overwaardering in % versus euro (koopkrachtpariteit) % Bron: Bloomberg SEK over/onderwaardering vs EUR Beleggingscategorie Fundamentele visie Onze aanbevelingen Valuta Vraag naar USD door zeer risicomijdend gedrag en Vermijd andere valuta dan USD volatiel klimaat Kalmere markten aan het einde van het 4e kwartaal; tijd om te diversifisieren Dure en kleine als veilige haven beschouwde valuta's SEK, AUD, BRL, CNY, TRY, MYR Vermijd CHF, SGD

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher The beat goes on (1967), Sonny & Cher Inleiding Zorgen over de houdbaarheid van de economische groei dicteerden de financiële markten in het eerste kwartaal van 2016. Wederom kwamen centrale banken met

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013

Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013 Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013 Everyone is a disciplined long-term investor, until the market goes down - Steve Forbes - Opvallend Schulden op onderpand aandelenportefeuilles stijgen fors! In de

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 Terugblik De aandelenmarkten presteerden het afgelopen kwartaal boven verwachting. De behaalde koerswinsten waren ongekend. Hiermee is het eerste kwartaal van 2015

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Januari 2016

Maandbericht Beleggen Januari 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 24 december 2015 Maandbericht Beleggen Januari 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

BETERE ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN VOOR 2013 ONDERSTEUNEN VOORKEUR VOOR AANDELEN

BETERE ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN VOOR 2013 ONDERSTEUNEN VOORKEUR VOOR AANDELEN Persbericht Bank of America Merrill Lynch Financieel Centrum 2 King Edward Street Londen EC1A 1HQ Neem voor meer informatie voor de media contact op met: Carolien Pors Media Relaties Nederland Merrill

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2016

Maandbericht Beleggen Maart 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 17 februari 2016 Maandbericht Beleggen Maart 2016 Februari Maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

Update juli 2014 Beleggen

Update juli 2014 Beleggen Update juli 2014 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Op 5 juni heeft de Europese Centrale Bank (vanaf nu afgekort naar ECB) opnieuw drastische maatregelen aangekondigd. De rente

Nadere informatie

ING Maandbericht Beleggen April 2014

ING Maandbericht Beleggen April 2014 ING Investment Office Publicatiedatum: 23 april 2014 ING Maandbericht Beleggen April 2014 Maart April + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie

Nadere informatie

Onze visie op de markten en ons aanbod van beleggingsdiensten. Trends Finance Day 01-06-2013

Onze visie op de markten en ons aanbod van beleggingsdiensten. Trends Finance Day 01-06-2013 Onze visie op de markten en ons aanbod van beleggingsdiensten Trends Finance Day 01-06-2013 Samenvatting wereldeconomie Economie Monetair Aandelen Obligaties EMU Core* - + + - EMU PIIGS** - - 0 - USA 0

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Hoe beleggen vandaag 19 mei 2015. Jan Vergote Hoofd Investment Strategy Belfius Bank

Hoe beleggen vandaag 19 mei 2015. Jan Vergote Hoofd Investment Strategy Belfius Bank Hoe beleggen vandaag 19 mei 2015 Jan Vergote Hoofd Investment Strategy Belfius Bank Referentieportefeuille Obligaties onderwogen! Overheidsobligaties non investment grade 7% Overheidsobligaties investment

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie Zeer defensief ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente VS 1,5 EMU 0,5 12-2010 12-2011 12-2012 12-2013 12-2014 12-2015 Ontwikkeling en vooruitzichten tienjaarsrente 5,0

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Belangrijkste overwegingen voor beleggers dit kwartaal zijn onder meer:

Belangrijkste overwegingen voor beleggers dit kwartaal zijn onder meer: Beleggers zijn terecht optimistisch over Europa, aldus J.P. Morgan Asset Management Bedrijfswinsten moeten wel aan hogere verwachtingen voldoen, wil de rally aanhouden Luxemburg, 21 april 2015: Beleggers

Nadere informatie

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015)

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) 17 December 2015 Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) Gisteravond heeft de Centrale Bank van de VS eindelijk een renteverhoging aangekondigd. Dit was slechts één van

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen September 2015

Maandbericht Beleggen September 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 26 augustus 2015 Maandbericht Beleggen September 2015 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Kwartaalverslag derde kwartaal 2013

Kwartaalverslag derde kwartaal 2013 Kwartaalverslag derde kwartaal 2013 The problem with patience and discipline is that it requires both of them to develop each of them - Thomas Sterner - Opvallend Quantitative Easing (het maandelijks opkopen

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Finance Avenue 16 november 2013. Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies

Finance Avenue 16 november 2013. Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies Finance Avenue 16 november 2013 Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies Wie zijn wij? Dichtbij en ten dienste van de klant Een luisterend oor inspelend op de behoe5e van de klant Een

Nadere informatie

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2 Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting 1 21/08/2015 Waarom AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2? Volgende reeks

Nadere informatie

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 14 april 2015 Update Rentevisie Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Na een voor obligatiebeleggers heel goed 2014 zijn de eerste

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Mei 2014

Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Mei 2014 Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Mei 2014 112 110 104 98 96 94 Rendement sinds 31/12/2013 (% verandering in EUR) MSCI Europe MSCI EMU MSCI United Kingdom ( ) MSCI World ex-europe ( ) MSCI EMU

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2008 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen December 2015

Maandbericht Beleggen December 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 november 2015 Maandbericht Beleggen December 2015 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014 Dutch Meat Importers Association Noordwijk, 7 nov 2014 Introductie Laurens Maartens Nooit verlegen om een praatje! Geeft met veel plezier zijn visie op de markten. Oa DFTtv en WallStreetJournal. UBS /

Nadere informatie

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan?

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan? Beleggen in 2013 1. Op 18 december publiceerden wij een gedachtewisseling over beleggen in 2013. Op basis hiervan hebben wij in ons team onze visie op beleggen voor het nieuwe jaar opgesteld. De Andreas

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013

KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013 KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013 Korte terugblik 2013 Ben Bernanke, de voorzitter van het Amerikaanse stelsel van Centrale Banken (de Fed ), was in 2013 voor het tweede jaar op rij één van de blikvangers

Nadere informatie

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Samenvatting Hoofdpunten In het derde kwartaal zorgden twijfels over de houdbaarheid van de economische groei in China voor onrust op de financiële

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

In de eurozone concentreerde de activiteit zich op de korte looptijden in de kernlanden en op de lange looptijden in de perifere landen

In de eurozone concentreerde de activiteit zich op de korte looptijden in de kernlanden en op de lange looptijden in de perifere landen De forse verlaging van de rente in de laatste versoepelingscyclus van de monetaire autoriteiten deed de overheidsrente in heel wat belangrijke landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Zweden, Denemarken

Nadere informatie

Philips Pensioenfonds

Philips Pensioenfonds Philips Pensioenfonds Beleggingsverslag Prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Philips Pensioenfonds 1 Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk april 2016 Welkom! Wij heten u van harte welkom 2 Programma 19.00 uur - Ontvangst 19.30 uur - Opening 19.40 uur - Impact lage olieprijs 20.00 uur - Pauze 20.10

Nadere informatie

een verhoogde participatie van institutionele en particuliere beleggers in risicovolle activa (en dus meer handelsvolume),

een verhoogde participatie van institutionele en particuliere beleggers in risicovolle activa (en dus meer handelsvolume), We onderwegen de aandelenposities in alle regio's en overwegen tactisch cash. Terwijl de Europese schuldencrisis het risico van een recessie doet toenemen, vertonen de bedrijven in de eurozone geen tekenen

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk oktober 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Chinese groeivertraging 20.00

Nadere informatie

beleggingsvisie update Zwakke fase in de mondiale conjunctuur Aandelen blijven aantrekkelijk

beleggingsvisie update Zwakke fase in de mondiale conjunctuur Aandelen blijven aantrekkelijk beleggingsvisie update Mei/Juni 2013 Vermogensadvies en Vermogensbeheer maandelijkse nieuwsbrief Zwakke fase in de mondiale conjunctuur De wereldeconomie bevindt zich in een zwakke fase. Voor een deel

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer Dynamisch. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer Dynamisch. ingsstrategie Zeer Dynamisch ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente 1,5 VS EMU 1,5 0,5 0,5 11-2010 11-2011 11-2012 11-2013 11-2014 11-2015 11-2016 Ontwikkeling en vooruitzichten

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Dynamisch. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Dynamisch. ingsstrategie Dynamisch ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente VS 1,5 EMU 0,5 12-2010 12-2011 12-2012 12-2013 12-2014 12-2015 Ontwikkeling en vooruitzichten tienjaarsrente 5,0 Tienjaarsrente

Nadere informatie

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk april 2013 2 I. Wie zijn wij? II. Investeren in vastgoed: Een mooi huis in Florida of de beste winkelcentra

Nadere informatie

Vooruitzichten economie en financiële markten

Vooruitzichten economie en financiële markten Vooruitzichten economie en financiële markten Bob Homan, ING Investment Office Grip op je Vermogen Den Haag, 9 oktober 2015 Vraag 1 Hoeveel % is de wereldindex (in Euro s) van hoogtepunt (15/4) tot dieptepunt

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Presentatie rente 20.00 uur Korte

Nadere informatie