Werkt wat werkt? Jan Adriaan Nijboer

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkt wat werkt? Jan Adriaan Nijboer"

Transcriptie

1 Werkt wat werkt? Jan Adriaan Nijboer Het programma van de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie zit goed in elkaar. Naarmate ik me er meer in ben gaan verdiepen, heb ik meer respect gekregen voor de ambitie en de gedegenheid die er uit spreekt. Over de kwaliteitscriteria bijvoorbeeld en de uitwerking daarvan is heel goed nagedacht. Dat is heel mooi opgebouwd. Bij het eerste criterium, de theoretische onderbouwing, worden de lijnen uitgezet, dan worden deze uitgewerkt in de volgende kwaliteitscriteria en dat mondt uit in een doorlopende evaluatie die inzicht geeft in de effectiviteit van interventies. Het is de bedoeling van de Erkenningscommissie om het aanbod van interventies op het gebied van justitie in de loop van de komende jaren te verbeteren door te komen tot een beperkter arsenaal van gerichte en bewezen effectieve gedragsinterventies. De commissie wil met haar beoordelingen organisaties helpen steeds meer effectieve interventies uit te voeren. Justitie is voornemens in de toekomst alleen nog interventies te financieren die langs deze weg officieel zijn erkend. Daarbij gaat het alleen om gedragsinterventies die expliciet gericht zijn op recidivevermindering. De houdbaarheid van de erkenning is beperkt. Een interventie moet zijn nut blijven bewijzen. Er is dus heel veel werk te verzetten en wie de kwaliteitscriteria van de commissie goed bekijkt, ziet een enorm onderzoekprogramma voor zich. Veerman en van Yperen schetsen een mijns inziens reëel model met vier verschillende ontwikkelingsfasen, namelijk naar de behoefte en haalbaarheid; de theoretische onderbouwing; bewijs zoeken voor het nut van de interventie en de effectiviteit van een nieuwe interventie. Dat heeft tijd nodig. De Werkgroep Interventies van het programma Terugdringen Recidive vindt minimaal vier jaar een realistisch periode voor een onderzoek naar het effect van een interventie op recidive. En dat is alleen nog maar de laatste fase. Als we alle onderzoeksfases voor een gedragsinterventie willen uitvoeren is het niet reëel om op korte termijn erkende nieuwe interventies te verwachten. Weliswaar is het programma er ook op gericht te wieden in de wildgroei van bestaande interventies, maar de opbrengst zou wel wat mager zijn als het daarbij blijft. De bedoeling van de Erkenningscommissie is sympathiek. Wie wil niet graag dat de kwaliteit van de aangeboden justitiële interventies omhoog gaat en ik juich het toe als daarvoor meer onderzoekscapaciteit wordt ingezet. Maar de ambitie is ook dat in de toekomst alleen nog officieel erkende interventies, die bewezen tot recidivevermindering leiden, voor financiering in aanmerking komen. Wordt de kloof tussen wens en werkelijkheid op deze manier niet zo groot dat ambities averechts gaan werken? Moet ik me echt voorstellen dat de justitiële interventiehemel alleen toegankelijk is voor wie aan alle tien kwaliteitscriteria voldoet? Of wordt er aan de hemelpoort ook wel eens een beetje clementie betoond? En op welke punten? Het vergaat me met deze kwaliteitscriteria eigenlijk net als met de tien geboden, ze zijn zonder twijfel het nastreven waard, maar met de haalbaarheid heb ik wat problemen. In het bijzonder op de theoretische onderbouwing van een interventie en de empirische onderbouwing van de effectiviteit wil ik daarom wat verder ingaan. 1

2 De theoretische onderbouwing van een interventie Hierbij gaat het volgens de Erkenningscommissie om het theoretisch fundament van de strafrechtelijke gedragsinterventie, waarbij wordt aangegeven hoe het proces verloopt dat tot delinquentie leidt en hoe men door middel van de gedragsinterventie dit proces denkt te veranderen teneinde hiermee recidive te voorkomen. Wanneer een theoretisch concept of wetenschappelijk bewijs voor de werking van een (strafrechtelijke) gedragsinterventie onvolledig is of vooralsnog ontbreekt (bijvoorbeeld bij nieuw ontwikkelde gedragsinterventies), dan wordt het veranderingsmodel aangegeven in de vorm van waarschijnlijke hypothesen. Probleem hierbij is wel dat er verschillende, concurrerende theorieën bestaan over de vraag hoe het proces verloopt dat tot delinquentie leidt en dat er onenigheid bestaat over het wetenschappelijk bewijs van deze verschillende theorieën. Helaas moeten we constateren dat géén van de dominante (criminologische) theorieën bij toetsing afdoende steun heeft gekregen, zodat het voorlopig althans bij waarschijnlijke hypothesen zal moeten blijven. Maar misschien is het voldoende om de werking van een interventie aan te tonen zonder precies te kunnen begrijpen hoe dat komt. Makkelijker is het in ieder geval wel. Uit de verdere uitwerking van de kwaliteitscriteria blijkt dat vooral wordt gedacht aan interventies die gericht zijn op het wegnemen van (een combinatie van onderling gerelateerde) dynamische risicofactoren en het versterken van protectieve factoren om zodoende het risico op recidive te verkleinen. Delinquenten moeten bijvoorbeeld vaardigheden bijgebracht worden omdat een tekort aan vaardigheden als oorzaak voor het plegen van een delict wordt gezien. Het theoretisch model is daarmee een nogal eclectisch geheel geworden dat vooral veel behandelingsdoelen oplevert, maar niet zoveel inzicht in het proces dat leidt tot delinquentie. Met een verschuiving van de aandacht van recidive naar behandelingsdoelen treedt er ook een verenging op van interventies tot behandelingen. Interventies zonder direct behandelingsdoel vallen buiten de boot. Uit de verdere uitwerking van de kwaliteitscriteria blijkt ook dat haast op een medische manier naar de delinquent wordt gekeken. Zo zegt de Erkenningscommissie over de fasering, intensiteit en duur van de gedragsinterventie: De eerste stap is een goede diagnose bij aanvang van de strafrechtelijke gedragsinterventie. Door vervolgens gebruik te maken van verschillende, elkaar aanvullende componenten (modulen), wordt een differentiatie en fasering mogelijk die aansluit bij de behandelings- /begeleidingsbehoefte van de deelnemer. Gesuggereerd wordt dat de dosering van een interventie met vrij grote precisie vast te stellen zal zijn. Dat lijkt me onzin. Om te beginnen is het op zich waardevolle diagnostische instrument waarnaar verwezen wordt (RISc) nog niet prospectief gevalideerd. Maar er wordt teveel gevraagd als in onderzoek zo precies moet worden vastgesteld wat de meest aangewezen fasering, duur en intensiteit van een interventie is. De benadering die in de uitwerking van de kwaliteitscriteria naar voren komt, lijkt vooral een medische c.q. orthopedagogische benadering. Dat is gezien de ontstaansgeschiedenis verklaarbaar en daar is niet zoveel mis mee, behalve dan dat de delinquent al gauw als patiënt wordt gezien en dat is volgens mij meestal niet goed. Het betekent echter ook dat de interventies die het beste binnen die benadering passen, de grootste kans hebben op erkenning. Het is denk ik niet voor niets dat trainingen in sociale en cognitieve vaardigheden als eerste over de streep komen. Andere interventies, gestoeld op andere theoretische 2

3 benaderingen, bijvoorbeeld control theorieën, zijn minder makkelijk in te passen omdat het nogal geforceerd is om ze in termen van behandeling en behandelingsdoel te formuleren. Intensief toezicht gedurende een beperkte periode bijvoorbeeld blijkt voor sommige categorieën delinquenten een positieve invloed op recidive te hebben, maar het is moeilijk te zeggen wat daarbij de behandeling is en wat het behandelingsdoel. En wat is de behandelingscomponent bij urinecontroles? Met andere woorden, niet alle interventies zijn even makkelijk te plaatsen binnen het model van dynamische criminogene risico- en protectiefactoren. Empirische onderbouwing van de effectiviteit Een tweede punt waar ik tegenaan loop, is de empirische onderbouwing van de effectiviteit. De Erkenningscommissie zegt hierover dat een (strafrechtelijke) gedragsinterventie effectief is, wanneer de vooraf gestelde doelen zijn bereikt. Die doelen hebben enerzijds betrekking op datgene wat men bij de delinquent denkt te bereiken (verandering van dynamische criminogene factoren, veranderde attitudes, aanleren van vaardigheden, etc.) en anderzijds op het terugdringen van de kans op terugval in crimineel gedrag. Idealiter houden deze twee factoren verband met elkaar: een effectieve behandeling kan leiden tot minder recidive. Wanneer niet vaststaat dat behandelingsdoelen gehaald worden, kan eventuele recidivevermindering niet aan de gedragsinterventie worden toegeschreven. Het vaststellen van effectiviteit in termen van behandelingsdoelen is dus van essentieel belang. Daarnaast dient enige tijd na beëindiging van de gedragsinterventie een recidivemeting te worden gedaan. De resultaten van een experimentele groep dienen vergeleken te worden met die van een controlegroep, zeker waar het gaat om nieuwe gedragsinterventies. Voor elke (strafrechtelijke) gedragsinterventie dient een effectevaluatie gedaan te worden waarbij tenminste sprake moet zijn van een voor- en nameting en een follow-up. Enigszins onduidelijk blijft voor mij nu of van een interventie een direct effect op recidive moet worden aangetoond of dat het voldoende is wanneer een indirect effect aannemelijk kan worden gemaakt. Stel dat de veronderstelling luidt dat een tekort aan sociale vaardigheden tot het delict heeft geleid. In hoeverre is het dan voldoende wanneer iemands score op een meetinstrument voor sociale vaardigheden verhoogd wordt? Het leveren van het bewijs voor een positief effect hiervan op recidive is aanmerkelijk lastiger te leveren. En nog ingewikkelder wordt het bij een zogenaamd multimodaal programma waarbij op meerdere criminogene tekorten en behandelingsdoelen tegelijk wordt ingezet. Zie dan maar eens te achterhalen welke ingrediënten verantwoordelijk waren voor een eventueel positief resultaat. Evalueren in termen van behandelingsdoelen is nog wel te doen en uiteraard ook legitiem. Bij het evalueren van het effect op recidive komt echter meer kijken. Daarvoor is nodig om niet alleen met een zekere mate van betrouwbaarheid en validiteit recidive te kunnen meten, maar ook om eventuele uitkomsten toe te kunnen rekenen aan de interventie. Het is niet de bedoeling om hier uitgebreid in te gaan op recidivemeting. De problemen daarmee zijn wel bekend. Wel wil ik nog een paar dingen zeggen over de toerekening. De mate van zekerheid waarmee effecten kunnen worden toegerekend aan een interventie, hangt af van de interne validiteit van een onderzoeksontwerp. De Maryland Scientific Methods Scale (MSMS) onderscheidt vijf niveaus van interne onderzoeksvaliditeit en de Erkenningscommissie mikt conform de gangbare opvattingen op het derde niveau. Dat wil zeggen, de uitkomstvariabele wordt voor en na invoering van de interventie gemeten in een experimentele en vergelijkbare controlegroep. Het is overigens wel goed om te bedenken dat dit nog niet de zekerheid oplevert dat zogenaamde buitenexperimentele factoren afdoende 3

4 uitgeschakeld zijn. Maar daarvoor is een gerandomiseerd gecontroleerd experiment nodig en daarvan zijn er buiten Noord Amerika slechts een handvol bekend. Verder krijgt het idee van een voor- en nameting bij recidive als uitkomstvariabele ook een wat andere invulling dan bij bijvoorbeeld attitudes of vaardigheden als uitkomstvariabele. Hoewel er dus al enig water in de wijn wordt gedaan, blijkt ook de eis van een quasiexperimentele opzet in de praktijk nog lastig haalbaar vanwege de beperkte mogelijkheid tot het vinden van een adequate controlegroep. Het bijzondere daarbij is dat naarmate de selectie voor een interventie beter is en een interventie beter toegesneden is op een bepaalde doelgroep, het ook lastiger wordt om een goede controlegroep te vinden, omdat er dan nog maar weinig mensen te vinden zijn die wel voor de interventie in aanmerking zouden komen, maar deze niet hebben gekregen. Onderzoekstechnisch het beste is dan nog wanneer door omstandigheden sprake is van een natuurlijk experiment, bijvoorbeeld door beleidsverschillen tussen arrondissementen. Een groot probleem bij experimentele interventies is dat over het algemeen de instroom in het begin beperkt is. Dit komt onder andere door onbekendheid, maar ook doordat een interventie zichzelf nog moet bewijzen. De ervaring leert dat er meestal een behoorlijke tijd overheen gaat voor er sprake is van een zodanig acceptatie van een interventie dat ook voor onderzoek voldoende aantallen proefpersonen kunnen worden gehaald. Als een soort ondergrens zou ik willen stellen dat voor een zinvolle statistische analyse een minimum omvang van de experimentele en de controlegroep nodig is van ongeveer bij 50 personen per groep, hoewel een verdubbeling van dat aantal te prefereren zou zijn. Hierbij moet echter ook rekening worden gehouden met de periode waarover gegevens worden verzameld. Wordt ingezet op een groter aantal personen, dan is de consequentie dat het onderzoek langer zal duren, wat tevens het risico oplevert dat de omstandigheden veranderen. Bedacht moet worden dat op deze manier alleen nog interventies kunnen worden ontwikkeld, waarvoor aanzienlijke doelgroepen bestaan. Conclusie. Het staat buiten kijf dat meer en gedegen evaluatieonderzoek wenselijk is. Het is wel enigszins merkwaardig dat de suggestie is ontstaan dat dit onderzoek tot voor kort eigenlijk niet of nauwelijks zou zijn gedaan. Dat is denk ik onzin. Je kunt je wel afvragen of het mogelijk is om in pakweg vijf jaar voor elkaar te krijgen wat in vijftig jaar daarvoor niet zou zijn gelukt. Er zijn allerlei redenen waarom interventies nog onvoldoende zijn geëvalueerd. Die redenen hebben onder andere te maken met beschikbare tijd en geld voor onderzoek, de beschikbaarheid en kwaliteit van gegevensbronnen, instrumenten, de acceptatie in het veld, etc. Die redenen zijn niet zomaar verdwenen. Hoewel dat uit het bovenstaande misschien niet direct naar voren komt, sta ik positief tegenover het programma van de Erkenningscommissie. Het doel kan ik alleen maar onderschrijven en over de weg er naar toe is goed nagedacht. Waar het bij mij begint te haperen, is de opstelling dat financiering van interventies geheel afhankelijk zal worden van een positieve beoordeling door de Erkenningscommissie. We constateren dat de effectiviteit van sommige interventies (cognitieve vaardigheden, sociale vaardigheden) makkelijker is aan te tonen dan van andere (bijvoorbeeld van een opleiding tijdens detentie). Deels heeft dat een onderzoekstechnische achtergrond, onder 4

5 andere de beschikbaarheid van meetinstrumenten en bronnen en de follow-up periode. Deels heeft dit ook te maken met het theoretisch model dat wordt gehanteerd. 1 We zouden daarom straks wel eens de situatie kunnen krijgen dat voor een bepaalde groep delinquenten wel goedgekeurde gedragsinterventies bestaan en voor een andere groep niet, omdat ze als doelgroep onvoldoende groot zijn of omdat een voor hen geschikte aanpak minder goed past in het risico/protectie model. Daar zit ook een ethische kant aan. Tegen die laatste groep moeten we dan zeggen, jammer, maar voor jou hebben we helaas geen erkende behandeling en dat betekent een kale straf zonder hoop op verbetering. 1 Zie ook Karl Schumann, Kriminalpolitik zwischen Empirie und Ideologie der Fall Berufsbildung im Jugendstrafvollzug, Kriminologisches Journal, 36, 2004, p Empirie und Ideologie. 5

Voorgestelde kwaliteitscriteria voor de (ex-ante) beoordeling van gedragsinterventies

Voorgestelde kwaliteitscriteria voor de (ex-ante) beoordeling van gedragsinterventies Bijlage Voorgestelde kwaliteitscriteria voor de (ex-ante) beoordeling van gedragsinterventies 1. Theoretische onderbouwing: de gedragsinterventie is gebaseerd op een expliciet veranderingsmodel waarvan

Nadere informatie

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Met de Jeugdwet komt de verantwoordelijkheid voor de jeugdreclassering en de jeugdhulp 1 bij de gemeenten te liggen. Jeugdreclassering

Nadere informatie

Toespraak DGPJS tgv installatie Erkenningscommissie Gedragsinterventies op , Sociëteit De Witte, te Den Haag

Toespraak DGPJS tgv installatie Erkenningscommissie Gedragsinterventies op , Sociëteit De Witte, te Den Haag Toespraak DGPJS tgv installatie Erkenningscommissie Gedragsinterventies op 30-8-2005, Sociëteit De Witte, te Den Haag Dames en heren, De Minister zei het al: de recidivecijfers zijn zorgwekkend. Van de

Nadere informatie

Beschrijving Kwaliteitscriteria

Beschrijving Kwaliteitscriteria Beschrijving Kwaliteitscriteria Ingaande 1 juli 2012 Kwal iteitscriteria 1. Theoretische onderbouwing: de gedragsinterventie is gebaseerd op een analyse van het delictgedrag en een expliciet veranderingsmodel

Nadere informatie

Criterium 10 van de beoordelingscriteria effectiviteit gedragsinterventies. Advies 11 januari 2011

Criterium 10 van de beoordelingscriteria effectiviteit gedragsinterventies. Advies 11 januari 2011 Criterium 10 van de beoordelingscriteria effectiviteit gedragsinterventies Advies 11 januari 2011 Colofon Afzendgegevens Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie Kalvermarkt 53 2511 CB Den Haag

Nadere informatie

Hybride werken bij diagnose en advies. Inleiding

Hybride werken bij diagnose en advies. Inleiding Hybride werken bij diagnose en advies Inleiding Hybride werken is het combineren van 2 krachtbronnen. Al eerder werd aangegeven dat dit bij de reclassering gaat over het combineren van risicobeheersing

Nadere informatie

Doelstelling van het onderzoek en onderzoeksvragen

Doelstelling van het onderzoek en onderzoeksvragen Samenvatting Jeugdcriminaliteit vormt een ernstig probleem. De overgrote meerderheid van de jeugdigen veroorzaakt geen of slechts tijdelijk problemen voor de openbare orde en veiligheid. Er is echter een

Nadere informatie

DAT ZOEKEN WE UIT! HOE TE KOMEN TOT EEN ONDERZOEKSPROGRAMMERING t.b.v. Effecten van toezicht & Handhaving en gedrag?

DAT ZOEKEN WE UIT! HOE TE KOMEN TOT EEN ONDERZOEKSPROGRAMMERING t.b.v. Effecten van toezicht & Handhaving en gedrag? DAT ZOEKEN WE UIT! HOE TE KOMEN TOT EEN ONDERZOEKSPROGRAMMERING t.b.v. Effecten van toezicht & Handhaving en gedrag? Symposium "Handhaving & Toezicht: een kwestie van effectief beïnvloeden" F. Willemsen,

Nadere informatie

Definities, criteria en uitvoerbaarheid Aandachtspunten voor de beoordeling van justitiële interventies

Definities, criteria en uitvoerbaarheid Aandachtspunten voor de beoordeling van justitiële interventies Definities, criteria en uitvoerbaarheid Aandachtspunten voor de beoordeling van justitiële interventies Versie 1.0 Datum 22 september 2015 Status definitief Colofon Afzendgegevens Contactpersoon Projectnaam

Nadere informatie

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda DOORDRINGEN of Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting DOORDRINKEN Jos Kuppens Henk Ferwerda In opdracht van Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann Naar efficiënter werken met klantprofielen Achtergrond Uitvoering schuldhulpverlening in transitie Loslaten beleidsdoel iedereen schulden vrij Bezuinigingen Toename

Nadere informatie

Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument. Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid

Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument. Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid De gebruikers 1200 gezondheidsbevorderaars, voorlichters en preventiewerkers, werkzaam bij: GGD

Nadere informatie

J a a r v e r s l a g 2 0 0 7. Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie

J a a r v e r s l a g 2 0 0 7. Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie J a a r v e r s l a g 2 0 0 7 Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie De Praktijk#1 C r e a t i e v e r w e r k e n o m m e n s e n w e e r o p d e r a i l s t e k r i j g e n Gedragsinterventies

Nadere informatie

NVAB-richtlijn blijkt effectief

NVAB-richtlijn blijkt effectief NVAB-richtlijn blijkt effectief Nieuwenhuijsen onderzocht de kwaliteit van de sociaal-medische begeleiding door bedrijfsartsen van werknemers die verzuimen vanwege overspannenheid, burn-out, depressies

Nadere informatie

Evaluatie Brains4Use

Evaluatie Brains4Use Evaluatie Brains4Use Nederlandse samenvatting Wendy Buysse Manja Abraham Samenvatting Evaluatie Brains4Use Nederlandse samenvatting Wendy Buysse Manja Abraham December 2013 Colofon Dit onderzoek is uitgevoerd

Nadere informatie

Interventies die werken

Interventies die werken Interventies die werken Leonieke Boendermaker 20 januari 2009 themadossiers 2 1 Inhoud 1. Wat werkt? wat werkt bij gedragsstoornissen/delicten Wat werkt niet 2. Erkenningen Cie. Min.Justitie Jeugdinterventies

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 1 Algemeen De erkenningscommissie kan een interventie op de volgende niveaus erkennen: 1. Goed onderbouwd 2.1 Effectief

Nadere informatie

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd.

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd. Checklist Contactgegevens Onderstaand vult u de contactgegevens in van de eerste én tweede contactpersoon voor wanneer er vragen zijn over het instrument(en), de aangeleverde documentatie of anderszins.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45808 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Bosma, A.Q. Title: Targeting recidivism : an evaluation study into the functioning

Nadere informatie

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Mei 2014 Aanleiding Het CVZ beschrijft in het Rapport geneeskundige GGZ deel 2 de begrenzing

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties De afgelopen decennia zijn er veel nieuwe technologische producten en diensten geïntroduceerd op de

Nadere informatie

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Augustus 2011 Waar werknemers onderdeel zijn van een organisatie, wordt beoordeeld.

Nadere informatie

Paper beschrijft het probleem (de wens) en motiveert de keuze hiervoor, zij het enigszins schetsmatig.

Paper beschrijft het probleem (de wens) en motiveert de keuze hiervoor, zij het enigszins schetsmatig. Paper 1 Ontwerpplan Criterium Onvoldoende Voldoende Ruim voldoende Excellent Probleembeschrijving Paper maakt niet duidelijk welk probleem (welke wens) centraal staat en om welke reden. Paper beschrijft

Nadere informatie

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Universitair Medisch Centrum Utrecht Verplegingswetenschappen cursusjaar

Nadere informatie

Interventie Grip op Agressie

Interventie Grip op Agressie Interventie Grip op Agressie 1 Erkenning Erkend door deelcommissie Justitiële interventies Datum: december 2012 Oordeel: Goed onderbouwd De referentie naar dit document is: Hilde Niehoff (2012). Justitieleinterventies.nl:

Nadere informatie

Datum 23 april 2012 Onderwerp Eindrapportage project "Betere Start : opvoedingsondersteuning gedetineerde moeders

Datum 23 april 2012 Onderwerp Eindrapportage project Betere Start : opvoedingsondersteuning gedetineerde moeders 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Werkwijze van de Erkenningscommissie, betreffende de beoordeling gedragsinterventies

Werkwijze van de Erkenningscommissie, betreffende de beoordeling gedragsinterventies Werkwijze van de Erkenningscommissie, betreffende de beoordeling gedragsinterventies Versie augustus 2010 In dit document worden de procedures beschreven aangaande: 1. De indiening 2. De beoordeling van

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Kijk op jeugdcriminaliteit

Kijk op jeugdcriminaliteit Kijk op jeugdcriminaliteit Handvatten voor het opstellen van een periodieke trendrapportage jeugd- en jongerencriminaliteit en een overzicht van veelbelovende aanpakken Samenvatting Henk Ferwerda Tom van

Nadere informatie

Positief. van elkaar. denken, doen en leren. Groepsprogramma voor jongeren met antisociaal of delinquent gedrag

Positief. van elkaar. denken, doen en leren. Groepsprogramma voor jongeren met antisociaal of delinquent gedrag Positief denken, doen en leren van elkaar met TOPs! Groepsprogramma voor jongeren met antisociaal of delinquent gedrag Compleet programma voor jongeren gericht op positief denken en doen Jongeren in de

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Plan- en procesevaluatie van de scholing van gevangenispersoneel in Verbal Judo Het onderzoek Verbal Judo (Thompson, 1984) is een methode waarbij mensen anderen op een kalme

Nadere informatie

Keeping Youth in Play: the Effects of Sports-Based Interventions in the Prevention of Juvenile Delinquency A. Spruit

Keeping Youth in Play: the Effects of Sports-Based Interventions in the Prevention of Juvenile Delinquency A. Spruit Keeping Youth in Play: the Effects of Sports-Based Interventions in the Prevention of Juvenile Delinquency A. Spruit Dutch summary De financiële en maatschappelijke kosten van jeugdcriminaliteit zijn

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

Procesevaluatie gedragsinterventie So-Cool. Wendy Buysse Manja Abraham en Sander Scherders. Samenvatting

Procesevaluatie gedragsinterventie So-Cool. Wendy Buysse Manja Abraham en Sander Scherders. Samenvatting Procesevaluatie gedragsinterventie So-Cool Wendy Buysse Manja Abraham en Sander Scherders Samenvatting Procesevaluatie gedragsinterventie So-Cool Wendy Buysse Manja Abraham en Sander Scherders Amsterdam,

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Op grond van klinische ervaring en wetenschappelijk onderzoek, is bekend dat het gezamenlijk voorkomen van een pervasieve ontwikkelingsstoornis en een verstandelijke beperking tot veel bijkomende

Nadere informatie

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf Gedragsinterventies als leerstraf Erkende gedragsinterventies als leerstraf Naam Inhoud Frequentie* Uren Respect limits Regulier 10 bijeenkomsten / 1 ouderbijeenkomst Respect limits Regulier Plus 10 bijeenkomsten

Nadere informatie

Resocialisatie in Nederlandse Penitentiaire Inrichtingen

Resocialisatie in Nederlandse Penitentiaire Inrichtingen Resocialisatie in Nederlandse Penitentiaire Inrichtingen Anouk Bosma Universiteit Leiden Symposium gevangenismuseum 20 juni 2014 PRISONPROJECT.NL N S C R UL UU Wat ik vandaag wil vertellen Rehabilitatie

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: INLEIDING 168 Samenvatting 169 HOOFDSTUK 1: INLEIDING Bij circa 13.5% van de ouderen komen depressieve klachten voor. Met de term depressieve klachten worden klachten bedoeld die klinisch relevant zijn, maar niet

Nadere informatie

ASR Thema aanbodpalet

ASR Thema aanbodpalet ASR Thema aanbodpalet Aanleiding Vanuit het Ministerie van Veiligheid en Justitie is een projectteam ingezet ten behoeve van de implementatie van het adolescentenstrafrecht. Het projectteam ASR V&J heeft

Nadere informatie

Bijlage 3. Beoordelingscriteria onderzoeksplan

Bijlage 3. Beoordelingscriteria onderzoeksplan Bijlage 3. Beoordelingscriteria onderzoeksplan Naam student: Joost den Hollander Naam afstudeerbegeleider: Ceciel Zandee Naam tweede beoordelaar: Winifred paulis Datum: 9-0-05 Voorlopige titel onderzoek

Nadere informatie

Voorwaardelijke straffen: Publieke steun, naleving en recidive

Voorwaardelijke straffen: Publieke steun, naleving en recidive Samenvatting (Dutch Summary) Voorwaardelijke straffen: Publieke steun, naleving en recidive Inleiding Sinds het begin van deze eeuw is de Nederlandse overheid bezorgd over de hoge recidivecijfers. Uit

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting 1

Kenneth Smit Consulting 1 Competences Assessment is een effectieve manier om kwaliteiten en ontwikkelbaar potentieel van (nieuwe) medewerkers zeer betrouwbaar en objectief in kaart te brengen middels de inzet van professionele

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

Risicotaxatie en risicohantering geweld bij jongeren

Risicotaxatie en risicohantering geweld bij jongeren Risicotaxatie en risicohantering geweld bij jongeren dr. Henny Lodewijks hlodewijks@lsg-rentray.nl Kijvelanden conferentie 1-12-2011 SAVRY Historische risicofactoren: 1. Eerder gewelddadig gedrag 2. Eerder

Nadere informatie

but no statistically significant differences

but no statistically significant differences but no statistically significant differences Astma is een chronische aandoening, die niet te genezen is. Met de passende zorg kunnen symptomen tot een minimum worden gereduceerd en zou een astma patiënt

Nadere informatie

Informatie Opleiding Leren van Delict (LvD)

Informatie Opleiding Leren van Delict (LvD) Informatie Opleiding Leren van Delict (LvD) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.0 Auteur(s): Heidi van der Kuil/Sanne Hillege Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300

Nadere informatie

Geachte Minister, Dames en Heren,

Geachte Minister, Dames en Heren, Effect op vermindering recidive erkend Inleiding ter gelegenheid van de installatie van de Erkenningcommissie Gedragsinterventies Justitie, Ministerie van Justitie, Den Haag, 30 augustus 2005 Mw. Dr. G.H.M.M.

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding 214 Inleiding Als werknemers door ziekte twee jaar niet hebben kunnen werken of maar gedeeltelijk hebben kunnen werken, kunnen zij een arbeidsongeschiktheidsuitkering aanvragen bij UWV. Mede op basis van

Nadere informatie

Forensisch Psychiatrisch Toezicht; Evaluatie van de testfase van een vernieuwde vorm van toezicht op tbs-gestelden

Forensisch Psychiatrisch Toezicht; Evaluatie van de testfase van een vernieuwde vorm van toezicht op tbs-gestelden Samenvatting Forensisch Psychiatrisch Toezicht; Evaluatie van de testfase van een vernieuwde vorm van toezicht op tbs-gestelden Forensisch Psychiatrisch Toezicht In 2006 deed de commissie Visser, de tijdelijke

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het

Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het Samenvatting Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het individu als op populatieniveau. Effectieve

Nadere informatie

Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk

Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk Jouw werk bestaat eruit om de klant te begeleiden bij een verandering in zijn financiële gedrag. Daarvoor kun je het model van DiClemente,

Nadere informatie

Datum 12 maart 2012 Onderwerp antwoorden op de vragen van lid Kooiman (SP) over de financiering van Multi Systeem Therapie

Datum 12 maart 2012 Onderwerp antwoorden op de vragen van lid Kooiman (SP) over de financiering van Multi Systeem Therapie 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Zin en onzin van het gebruik van doelen in een schoolteam. Jan Wijnja VSO de Korenaer

Zin en onzin van het gebruik van doelen in een schoolteam. Jan Wijnja VSO de Korenaer Zin en onzin van het gebruik van doelen in een schoolteam Jan Wijnja VSO de Korenaer Inhoud 2 studies naar doelformulering op VSO de Korenaer Begeleid vanuit Lectoraat evaluerend Handelen (dr A. Blonk)

Nadere informatie

Het doel van deze studie is (Enige Jaren Communities That Care. Leren van een sociaal experiment)

Het doel van deze studie is (Enige Jaren Communities That Care. Leren van een sociaal experiment) 226 / SOME YEARS OF COMMUNITIES THAT CARE Samenvatting Het doel van deze studie is (Enige Jaren Communities That Care. Leren van een sociaal experiment) onderzoek van preventie van probleemgedragingen

Nadere informatie

Je effectiviteit als projectleider wordt door drie factoren bepaald:

Je effectiviteit als projectleider wordt door drie factoren bepaald: Projectmatig Werken/Werken in Projecten 1. Aanleiding Projectmatig werken en het werken in projecten zijn in veel organisaties bekende termen en procedures. Hun toepassing wordt gezien als een effectieve

Nadere informatie

REFLUXSCREENINGSLIJST: ontwikkeling & (implementatie) kwaliteitsproject AVG-opleiding

REFLUXSCREENINGSLIJST: ontwikkeling & (implementatie) kwaliteitsproject AVG-opleiding REFLUXSCREENINGSLIJST: ontwikkeling & (implementatie) kwaliteitsproject AVG-opleiding Hester van der Laan aios AVG Amarant Tilburg 1 Inleiding: Kwaliteit is inmiddels een vast onderdeel van beleid in zorginstellingen,

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING. Dutch Summary

NEDERLANDSE SAMENVATTING. Dutch Summary NEDERLANDSE SAMENVATTING Dutch Summary Nederlandse Samenvatting WAAROM DIT ONDERZOEK? Type 2 diabetes is een vorm van suikerziekte die meestal geleidelijk ontstaat vanaf het 45 e levensjaar, sluimerend

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING

Samenvatting SAMENVATTING Samenvatting 147 Samenvatting Bezorgdheid om te vallen is een algemeen probleem onder zelfstandig wonende ouderen en vormt een bedreiging voor hun zelfredzaamheid. Deze bezorgdheid is geassocieerd met

Nadere informatie

Onderzoeksdesigns. Ellen Tromp, epidemioloog St Antonius ziekenhuis

Onderzoeksdesigns. Ellen Tromp, epidemioloog St Antonius ziekenhuis Onderzoeksdesigns Ellen Tromp, epidemioloog St Antonius ziekenhuis Inhoud Inleiding Wetenschappelijk bewijs Opdracht Verschillende onderzoekdesigns De drie componenten van evidence-based practice Wetenschappelijk

Nadere informatie

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten Ton Kuijpers, Epidemioloog Guru based medicine Inhoud Voorbeeld van een wetenschappelijk onderzoeksdesign (RCT) Mate van bewijs Conclusies

Nadere informatie

op zoek naar good practices

op zoek naar good practices Werken met psychische klachten op zoek naar good practices Presentatie Congres Mensenwerk 9 februari 2015 Philip de Jong en Femke Reijenga Agenda 1. Het onderzoek 2. De bevindingen 3. De betekenis 4. Discussie

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Taallijn Deelcommissie: 3 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 8 oktober 2015 / 2 juni 2016 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Nadere informatie

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats WERVINGSCIRKEL De juiste persoon op de juiste plaats Werving gaat om het aantrekken van vrijwilligers die passen bij de organisatie en bij de taken die ze gaan uitvoeren. Kort samengevat: de juiste persoon

Nadere informatie

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Criteria en procedure Datum Movisie Utrecht, maart 2015, versie 1.1 Utrecht, maart 2015, versie 1.1 * Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief, Criteria en procedure

Nadere informatie

KISZ-VRAGENLIJST KWALITEITS INVENTARISATIE EN SIGNALERING ZORGPROCESSEN

KISZ-VRAGENLIJST KWALITEITS INVENTARISATIE EN SIGNALERING ZORGPROCESSEN KISZ-VRAGENLIJST KWALITEITS INVENTARISATIE EN SIGNALERING ZORGPROCESSEN Ten behoeve van de visitatie van de Nederlandse Vereniging Voor Pathologie September 2005 Het gebruik van de KISZ-lijst door de maatschap

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 8. * COgnitive Functions And Mobiles; in dit advies aangeduid als het TNO-onderzoek.

Samenvatting. Samenvatting 8. * COgnitive Functions And Mobiles; in dit advies aangeduid als het TNO-onderzoek. Samenvatting In september 2003 publiceerde TNO de resultaten van een onderzoek naar de effecten op het welbevinden en op cognitieve functies van blootstelling van proefpersonen onder gecontroleerde omstandigheden

Nadere informatie

Master of Psychological Research

Master of Psychological Research Master of Psychological Research Inleiding De master of psychological research is een speciale eenjarige master die voortbouwt op uw onderzoeksvaardigheden die u tijdens uw master of psychology scriptie

Nadere informatie

De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN

De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN MAATSCHAPPELIJK EFFECT Een maatschappelijk effect is een geformuleerde globale ambitie welke de overheid

Nadere informatie

6 Valkuilen bij het maken van testvragen die eenvoudig zijn te ontwijken. Meer informatie? Bezoek ons op

6 Valkuilen bij het maken van testvragen die eenvoudig zijn te ontwijken. Meer informatie? Bezoek ons op 6 Valkuilen bij het maken van testvragen die eenvoudig zijn te ontwijken Veel hangt af van de formulering van een vraag in een test, quiz of enquête. Ook als je precies weet wat je wilt vragen beïnvloedt

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Samenvatting De Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie (hierna: erkenningscommissie of commissie) is een belangrijke rol toegedicht in de totstandkoming van een (beperkt) aanbod van justitiële

Nadere informatie

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Beoordelingskader, ofwel hoe wij gekeken en geoordeeld hebben Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Uitgangspunten 2 3 Beoordelingscriteria 3 4 Hoe

Nadere informatie

Evalueren van de kwaliteit van onderzoek

Evalueren van de kwaliteit van onderzoek Evalueren van de kwaliteit van onderzoek Een aanpak voor zelfevaluatie van nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit door vwo-leerlingen bij onderzoek in de bètavakken Promotieonderzoek in kader van

Nadere informatie

Het toepassen van theorieën: een stappenplan

Het toepassen van theorieën: een stappenplan Het toepassen van theorieën: een stappenplan Samenvatting Om maximaal effectief te zijn, moet de aanpak van sociale en maatschappelijke problemen idealiter gebaseerd zijn op gedegen theorie en onderzoek

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie Nemas HRM

Beoordelingscriteria scriptie Nemas HRM Beoordelingscriteria scriptie Nemas HRM Instructie Dit document hoort bij het beoordelingsformulier. Op het beoordelingsformulier kan de score per criterium worden ingevuld. Elk criterium kan op vijf niveaus

Nadere informatie

aat erkende nterventies Laat erkende interventies voor je werken

aat erkende nterventies Laat erkende interventies voor je werken aat erkende nterventies Laat erkende interventies voor je werken oor je Interventiedatabase Loketgezondleven.nl Erkende interventies Het is niet eenvoudig om van leefstijl te veranderen. Toch zijn er interventies

Nadere informatie

Sleuteltermen Stappenplan, belevingswereld, motivatie, boxenstelsel, economie Bibliografische referentie

Sleuteltermen Stappenplan, belevingswereld, motivatie, boxenstelsel, economie Bibliografische referentie ONTWERPRAPPORT Naam auteur Elles Lelieveld Vakgebied Economie Titel De juiste stappen, een onderzoek naar de problemen en oplossingen van opgaven over het boxenstelsel Onderwerp Het aanleren van een stappenplan

Nadere informatie

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof Procesevaluatie Effectief Actief 2013 Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof VOORWOORD Effectief Actief (EA) is een programma geïnitieerd door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Het heeft als doel

Nadere informatie

De Sleutel tot het benutten van potentie

De Sleutel tot het benutten van potentie De Sleutel tot het benutten van potentie Wat is potentie eigenlijk? Een snelle blik in een woordenboek levert de volgende resultaten op: het kunnen; dat waartoe iemand of iets toe in staat is; vermogen.

Nadere informatie

Samenvatting In hoofdstuk één van dit proefschrift worden verscheidene theoretische perspectieven beschreven die relevant zijn voor de vraag in

Samenvatting In hoofdstuk één van dit proefschrift worden verscheidene theoretische perspectieven beschreven die relevant zijn voor de vraag in Samenvatting In hoofdstuk één van dit proefschrift worden verscheidene theoretische perspectieven beschreven die relevant zijn voor de vraag in hoeverre de psychosociale ontwikkeling gerelateerd is aan

Nadere informatie

Agenda. Opwarmer. Voorstellen en Opzet. Waaruit bestaat Triple P: Positief Opvoeden? Wat is Triple P Positief Opvoeden

Agenda. Opwarmer. Voorstellen en Opzet. Waaruit bestaat Triple P: Positief Opvoeden? Wat is Triple P Positief Opvoeden Agenda 1. Voorstellen en Opzet 2. Opwarmer: Triple P en OvTJ: Hand in hand of oog om oog/tand om tand? Congres Triple P 24 april 2012 Workshop Verhouding OvTJ en Triple P Drs. Nita van Veluw, programmaleider

Nadere informatie

Stichting TRIX. een re-integratie en rehabilitatieproject. Kansen voor kansarmen. Resultaten en werkzame factoren van het project TRIX

Stichting TRIX. een re-integratie en rehabilitatieproject. Kansen voor kansarmen. Resultaten en werkzame factoren van het project TRIX Stichting TRIX een re-integratie en rehabilitatieproject Kansen voor kansarmen Resultaten en werkzame factoren van het project TRIX Door: Nicolette Plasse Jan van de Graaf Website: www.stichtingtrix.nl

Nadere informatie

Uitkomsten evaluatie module sociale infrastructuur

Uitkomsten evaluatie module sociale infrastructuur Uitkomsten evaluatie module sociale infrastructuur Maart 2017 Begin 2017 zijn enquêtes uitgezet bij (A) gemeenten uit de kernwerkgebieden van Menzis, (B) zorgaanbieders die gecontracteerd zijn voor de

Nadere informatie

Ondernemerschaponderwijs. Kansloze onderneming?

Ondernemerschaponderwijs. Kansloze onderneming? Ondernemerschaponderwijs Kansloze onderneming? Probleemstelling Theoretisch kader Methode van Onderzoek Resultaten Conclusie Discussie Effectiviteit van Ondernemerschaponderwijs Probleemstelling Belang

Nadere informatie

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae 184 Welbevinden en hoofdpijn bij adolescenten: de rol van zelfregulatie In dit proefschrift is de rol van zelfregulatie processen voor het welbevinden van

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

Integraal erkend. Naar een afstemming erkenning jeugdinterventies. Tom van Yperen. Nederlands Jeugdinstituut / NJi

Integraal erkend. Naar een afstemming erkenning jeugdinterventies. Tom van Yperen. Nederlands Jeugdinstituut / NJi Integraal erkend Naar een afstemming erkenning jeugdinterventies Tom van Yperen Nederlands Jeugdinstituut / NJi Juni 2007 2007 Nederlands Jeugdinstituut / NJi Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) In de voorbereiding op het Pop gesprek stelt de medewerker een persoonlijk ontwikkelingsplan op. Hierbij maakt de medewerker gebruik

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen Een selectie naar ondernemingen uit het Midden- en Kleinbedrijf V. Sabee R.F.A. van den Bedem J.J.A. Essers

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Checklist EVC-procedure voor organisaties

Checklist EVC-procedure voor organisaties Checklist EVC-procedure: voor organisaties Checklist EVC-procedure voor organisaties Eén van de instrumenten uit de toolbox van het kwaliteitsmodel EVC is de checklist voor organisaties. Met behulp van

Nadere informatie

Informatie Certificering. voor het

Informatie Certificering. voor het Informatie Certificering voor het werken met persolog Profielen juli 2014 INHOUD 1. Waarom profielen van persolog? 2. Certificering modules Module 1 Assessment met Online profielen Module 2 Training Module

Nadere informatie

Eerst de beren dan de honing

Eerst de beren dan de honing 58 secondant #3/4 juli-augustus 2011 Resultaten van Veiligheidshuizen Eerst de beren dan de honing Illustratie: Hans Sprangers De Veiligheidshuizen vormden de afgelopen jaren een bron van onderzoek. Zo

Nadere informatie

Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld. Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING

Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld. Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld

Nadere informatie