De systemische behandelmogelijkheden van het heldercellig

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De systemische behandelmogelijkheden van het heldercellig"

Transcriptie

1 BOM Commissie BOM bepaalt plaats van pazopanib bij RCC en cetuximab bij CRC De commissie BOM boog zich recentelijk over de klinische plaats van pazopanib bij lokaal gevorderd of gemetastaseerd (vergevorderd) niercelcarcinoom. Verder stelde de commissie naar aanleiding van onlangs gepubliceerde studieresultaten de plaats vast van cetuximab voor de eerstelijns behandeling van gemetastaseerd en/of irresectabel colorectaalcarcinoom zonder KRAS-genmutatie (KRAS wt ). Commissie BOM De leden van de NVMO-commissie BOM (Beoordeling Oncologische Middelen) komen jaarlijks meerdere malen bijeen en beoordelen dan nieuwe oncologische geneesmiddelen of nieuwe indicaties. De rapportages van de adviezen van de commissie worden in het NVMO-tijdschrift Medische Oncologie gepubliceerd en geregeld als voorpublicatie op de NVMO-website ( geplaatst. Alle gepubliceerde adviezen zijn via het online archief op de NVMO-website in pdf-formaat te raadplegen en downloaden. Pazopanib bij lokaal gevorderd of gemetastaseerd (vergevorderd) niercelcarcinoom De systemische behandelmogelijkheden van het heldercellig niercelcarcinoom (RCC) zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen. Er zijn inmiddels twee anti-angiogene tyrosinekinaseremmers (sunitinib en sorafenib) en twee mtor-remmers (everolimus en temsirolimus) voor de behandeling van gemetastaseerde ziekte geregistreerd. De verwachting is dat het arsenaal geneesmiddelen voor deze indicatie de komende jaren verder zal uitbreiden met steeds specifieker werkende middelen die op allerlei verschillende signaleringsroutes in de tumorcellen en de omgevingscellen van de tumor aangrijpen. Voor de eerstelijns behandeling van gevorderd en gemetastaseerd heldercellig RCC zijn naast interleukine-2 bij de jonge patiëntengroep met beperkte ziekte (eigenlijk alleen toegepast in het buitenland) en een kleine kans op curatie op dit moment sunitinib of interferon-alfa in combinatie met bevacizumab geregistreerd. Deze beide behandelingen hebben geleid tot een duidelijke progressievrije overlevingswinst, terwijl van sunitinib is aangetoond dat ook de totale overleving verbetert. De behandeling in de tweede lijn met sorafenib of de mtor-remmer everolimus geeft een significante verlenging van de progressievrije overleving. Studieresultaten pazopanib In een gerandomiseerde fase-iii-studie, waarvan onlangs de resultaten zijn gepubliceerd, is pazopanib in meerdere internationale centra bestudeerd bij patiënten met een gevorderd Leden commissie BOM De commissie BOM bestaat uit de volgende leden: prof. dr. V.C.G. (Vivianne) Tjan-Heijnen, internist-oncoloog, Maastricht UMC (voorzitter commissie BOM); dr. J.M. (Martijn) Kerst, internist-hematoloog/oncoloog, NKI-AVL Ziekenhuis, Amsterdam (secretaris commissie BOM); dr. F.A.L.M. (Ferry) Eskens, internist-oncoloog, Erasmus MC, Rotterdam; prof. dr. H.J. (Henk-Jan) Guchelaar, ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog, LUMC, Leiden; dr. ir. J.J.M. (Koos) van der Hoeven, internist-oncoloog, Medisch Centrum Alkmaar (voorzitter NVMO); dr. J.F.M. (Hans) Pruijt, internist-hematoloog/oncoloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis, s-hertogenbosch; prof. dr. E.F. (Egbert) Smit, longarts, VU Medisch Centrum, Amsterdam (vertegenwoordiger NVALT); dr. W.M. (Wim) Smit, internist-hematoloog/oncoloog, Medisch Spectrum Twente, Enschede; dr. J.M.L. (Jacqueline) Stouthard, internist-oncoloog, Maasstad Ziekenhuis, Rotterdam; dr. ir. H. (Harm) van Tinteren, statisticus, NKI-AVL Ziekenhuis, Amsterdam; prof. dr. H.M.W. (Henk) Verheul, internist-oncoloog, VU Medisch Centrum, Amsterdam; dr. P.O. (Els) Witteveen, internist-oncoloog, UMC Utrecht. De commissie wordt ambtelijk ondersteund door projectmedewerker T. (Thijs) van Vegchel van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), locatie Amsterdam Correspondentie secretariaat commissie BOM: 26 Medische Oncologie nummer 5 november 2011

2 RUBRIEK BOM Palliatief respons > 20% 30% (95% CI: 25,1-35,6) + tijd tot progressie > 6 weken 9,2 vs 4,2 mnd (HR: 0,46; 95% CI: 0,34-0,62) + overleving > 6 weken nog niet bekend? overleving op 1 jaar niet vermeld Bijwerkingen lethaal < 5% + acuut, ernstig > 25% + chronisch beperkend niet bekend? Kwaliteit van leven QoL-analyse niet verschillend + impact klinisch > 5 dagen + Level of evidence 1 fase-iii-studie + Tabel 1. Paskwil-criteria afgezet tegenover studieresultaten pazopanib bij RCC [1]. of gemetastaseerd RCC [1]. Pazopanib is een orale anti-angiogene tyrosinekinaseremmer. Het remt specifiek de vascular endothelial growth factor receptors 1-3, de platelet derived growth factor receptor en c-kit alle belangrijke signaleringseiwitten en betrokken bij angiogenese. In een fase-ii-onderzoek werd een responspercentage van 35 procent behaald bij een gemiddelde responsduur van ruim 16 maanden [2]. In de nu besproken studie werden patiënten geïncludeerd met (voornamelijk) heldercellig RCC die eerdere cytokinebehandeling hadden ondergaan (interferon-alfa of interleukine-2) en progressie toonden. In latere instantie werden ook patiënten geïncludeerd die geen eerdere behandeling hadden ondergaan, mits ze in landen woonden waar geen sunitinib of sorafenib beschikbaar was. De studie is placebogecontroleerd en dubbelblind uitgevoerd. Patiënten werden 2:1 gerandomiseerd voor pazopanib 800 mg eenmaal daags of placebo. Het primaire eindpunt was progressievrije overleving en als secundaire eindpunten werden totale overleving, responspercentage alsmede kwaliteit van leven meegenomen. De groepen waren goed gematched voor onder meer leeftijd, histologie, mediane tijd sinds primaire diagnose, aantal en plaats van metastasen, eerdere cytokinebehandeling, performancestatus en MSKCCrisicoclassificatie (Memorial Sloan-Kettering Cancer Center). Van de 435 geïncludeerde patiënten waren 233 niet eerder systemisch behandeld en 202 hadden eerder cytokinebehandeling ondergaan. Er werden 290 patiënten met pazopanib behandeld en 145 met placebo. Analyse van het primaire eindpunt toonde dat 78 procent van de patiënten progressie hadden tijdens pazopanibbehandeling en 90 procent van de patiënten tijdens placebo. De mediane progressievrije overleving in de pazopanibarm was significant langer dan in de placebo-arm (mediane PFS: 9,2 versus 4,2 maanden; HR: 0,46; 95% CI: 0,34-0,62; p < 0,0001). In de 233 niet eerder behandelde patiënten verbeterde pazopanib de progressievrije overleving van 2,8 naar 11,8 maanden (HR: 0,4; 95% CI: 0,27-0,6; p < 0,0001). In de 202 voorbehandelde patiënten verbeterde pazopanib de progressievrije overleving van 4,2 naar 7,4 maanden (HR: 0,54; 95% CI: 0,35-0,84; p < 0,001). Pazopanib verbeterde de progressievrije overleving onafhankelijk van MSKCC-risicoclassificatie, leeftijd, performancestatus of geslacht. Het responspercentage in de pazopanibarm was 30 procent in de gehele studiegroep (95% CI: 25,1-35,6), met een gemiddelde responsduur van 58,7 weken. Het responspercentage verschilde niet tussen de voorbehandelde en niet-voorbehandelde groep. De interimanalyse van de overleving is gebaseerd op 176 overleden patiënten (61 procent van de van tevoren gedefinieerde finale analyse) waarbij (vooralsnog) geen significant verschil werd gezien. De belangrijkste bijwerkingen van pazopanib waren diarree (52 procent), hypertensie (40 procent), ontkleurde haren (38 procent), misselijkheid (26 procent), verminderde eetlust (22 procent) en overgeven (21 procent). Verreweg de meeste toxiciteit betrof graad 1 of 2. De meest voorkomende toxiciteit graad 3 en 4 waren hypertensie (4 procent) en diarree (4 procent). De toxiciteit was in de voorbehandelde groep iets hoger dan in de niet-behandelde groep (19 versus 12 procent). Opvallend waren arteriële trombose (3 procent) en myocardinfarct (2 procent) in de pazopanibgroep, terwijl dit niet voorkwam in de controlegroep. In het algemeen niet ernstige bloedingen werden in de pazopanibgroep bij 13 procent van de patiënten gezien, terwijl dit bij de placebogroep bij 5 procent voorkwam. Er werd geen significant verschil in kwaliteit van leven gevonden tussen de pazopanibgroep en placebogroep. Medische Oncologie nummer 5 november

3 RUBRIEK BOM Bespreking De resultaten van deze gerandomiseerde fase-iii-studie tonen aan dat pazopanib actief is in de behandeling van het gevorderd of gemetastaseerd RCC, zowel na eerdere cytokinebehandeling als bij patiënten die niet eerder systemisch zijn behandeld. Wanneer de studiegegevens op de Nederlandse situatie worden toegespitst, dan biedt pazopanib een alternatief voor sunitinib in de eerstelijns behandeling, dan wel na eerdere cytokinebehandeling. Aangezien behandeling met sunitinib een significant overlevingsvoordeel biedt en de gegevens van pazopanib ten aanzien van overleving nog onvoldoende matuur zijn, er ruime ervaring met sunitinib bestaat en resultaten van een direct vergelijkende studie tussen sunitinib en pazopanib (NCT ) vooralsnog ontbreken, blijft sunitinib op dit moment het middel van eerste keuze in de dagelijkse praktijk. Indien sunitinib niet wordt verdragen, kan pazopanib als alternatief worden overwogen. Over de effectiviteit van pazopanib na eerdere behandeling met een tyrosinekinaseremmer kan geen uitspraak worden gedaan. Conclusie Pazopanib is een effectieve anti-angiogene tyrosinekinaseremmer in de behandeling van het vergevorderd heldercellig niercelcarcinoom, zowel als eerstelijns behandeling als na eerdere cytokinebehandeling. Echter: sunitinib blijft vooralsnog voor de praktijk het middel van eerste keus. Status Pazopanib werd beoordeeld door de Commissie Farmaceutische Hulp van het College voor Zorgverzekeringen. Op grond van een gelijksoortig indicatiegebied, gelijke toedieningsweg en de afwezigheid van klinisch relevante verschillen in eigenschappen kan pazopanib als onderling vervangbaar worden beschouwd met sunitinib. De kosten van het middel bedragen 3.419,68 euro per 60 tabletten van 400 mg. Referenties pazopanib 1. Sternberg CN, Davis ID, Mardiak J, et al. Pazopanib in locally advanced or metastatic renal cell carcinoma: results of a randomized phase III trial. J Clin Oncol 2010;28(6): Hutson TE, Davis ID, Machiels JH, et al. Biomarker analysis and final efficacy and safety results of a phase II renal cell carcinoma trial with pazopanib, a multi-kinase angiogenesis inhbitor. J Clin Oncol 2008;26:261s(abstr 5046). Cetuximab voor eerstelijns behandeling gemetastaseerd en/of irresectabel colorectaalcarcinoom zonder KRAS-genmutatie (KRAS wt ) De eerstelijns behandeling van het gemetastaseerd en/ of irresectabel colorectaalcarcinoom (vergevorderd CRC) bestaat op dit moment in Nederland uit fluoropyrimidinebevattende chemotherapie in combinatie met oxaliplatine al of niet in combinatie met de angiogeneseremmer bevacizumab [1, 2]. Remmers van de epidermale groeifactorreceptor (EGFR) hebben aangetoonde activiteit bij de behandeling van CRC met een KRAS wt (bij ongeveer 40 tot 50 procent van de patiënten) [3]. Tot nu toe is de indicatie voor de behandeling met anti-egfr-antilichamen bij deze patiënten beperkt gebleven tot derdelijns monotherapie bij chemotherapieresistente tumoren waarbij sprake is van zowel EGFR-expressie als KRAS wt. Onlangs zijn de resultaten gepubliceerd van twee gerandomiseerde fase-iii-studies waarin de toevoeging van cetuximab aan eerstelijns chemotherapie werd bestudeerd bij het vergevorderde CRC: de CRYSTAL- en de COIN-studie. Resultaten CRYSTAL-studie De CRYSTAL-studie betreft een gerandomiseerd fase-iiionderzoek (multicenter) waarin patiënten met gemetastaseerd en/of irresectabel CRC werden behandeld met een fluoropyrimidinebevattend schema met irinotecan (FOLFIRI) versus FOLFIRI plus cetuximab [4]. De belangrijkste inclusiecriteria waren een vergevorderd CRC, EGFR-expressie in de primaire tumor en een ECOG-performancestatus 0-2 (Eastern Cooperative Oncology Group). Belangrijkste exclusiecriteria waren eerdere behandeling met anti-egfr, irinotecan en chemotherapie voor gemetastaseerde ziekte en adjuvante therapie binnen 6 maanden voor start van de behandeling. De behandeling bestond uit tweewekelijkse toediening van irinotecan 180 mg/m 2, gevolgd door leucovorine en fluorouracil in een bolus van 400 mg/m 2, gevolgd door een continu infuus in 46 uur met mg/m 2 (FOLFIRI). In de experimentele arm werd cetuximab aan FOLFIRI toegevoegd en volgens de standaarddosering van 400 mg/m 2 oplaaddosis, gevolgd door wekelijks 250 mg/m 2 toegediend. Het primaire eindpunt van de studie was progressievrije overleving en de secundaire eindpunten waren totale overleving, respons en veiligheid. Retrospectief werd onderscheid gemaakt tussen KRAS wt en KRAS mt, waarbij uiteindelijk van 89 procent van de patiënten de KRAS-genmutatiestatus bekend is geworden. Er bleek bij 666 patiënten (62,7 procent) sprake te zijn van KRAS wt [5]. Van deze patiënten werden er 316 (47,4 procent) behandeld met FOLFIRI in combinatie met cetuximab en 350 met FOLFIRI alleen. Van tevoren gedefinieerde analyses Medische Oncologie nummer 5 november

4 RUBRIEK BOM werden ook verricht in de subgroepen gestratificeerd naar KRAS-genmutatiestatus. De mediane follow-up bedraagt 46 maanden. De mediane behandelingsduur was in beide groepen gelijk. In de cetuximabarm kreeg 65,9 procent van de patiënten tweedelijns systemische behandeling versus 70,1 procent in de controle-arm. In de cetuximabarm ontving 11 procent opnieuw anti-egfr-behandeling, terwijl dit bij 29,7 procent van de patiënten in de controle-arm werd toegepast. De progressievrije overleving was 9,9 maanden in de KRAS wt - cetuximabarm versus 8,4 maanden in de KRAS wt -controlearm (HR: 0,696; 95% CI: 0,558-0,867). De totale overleving was 23,5 maanden in de KRAS wt -cetuximabarm versus 20,0 maanden in de KRAS wt -controle-arm (HR: 0,796; 95% CI: 0,670-0,946). Het aantal objectieve responsen bedroeg 57,3 procent in de KRAS wt -cetuximabarm versus 39,7 procent in de KRAS wt -controle-arm (p < 0,001). Toxiciteit graad 3 en 4 was in de gehele groep (KRAS wt en KRAS mt ) significant hoger voor cetuximabgerelateerde toxiciteit: 1. huidtoxiciteit: 19,7 versus 0,2 procent (p < 0,001); 2. infusiegerelateerde reacties 2,5 versus 0 procent (p < 0,001); 3. diarree 15,7 versus 10,5 procent (p = 0,008). Resultaten COIN-studie De COIN-studie betreft een gerandomiseerde fase-iii-studie (multicenter) waarin patiënten met vergevorderd CRC zijn geïncludeerd voor eerstelijns behandeling met een fluoropyrimidine- en oxaliplatinebevattend schema al of niet in combinatie met wekelijks cetuximab [6]. Er hoefde in deze studie, in tegenstelling tot de CRYSTALstudie, geen sprake te zijn van EGFR-expressie in de primaire tumor of in de metastasen. Patiënten hadden een WHO-performancestatus 0-2. Belangrijkste exclusiecriteria waren eerdere oxaliplatinebehandeling (adjuvant) en minder dan 1 maand geleden (neo)adjuvante behandeling met fluoropyrimidine, eventueel gegeven in combinatie met radiotherapie voor rectumcarcinomen. De standaardbehandeling bestond uit oxaliplatine een keer per 3 weken (130 mg/m 2 ) in combinatie met capecitabine in een dosis van mg/m 2 gedurende 2 weken (CAPOX). De capecitabinedosering in de cetuximabarm werd gereduceerd naar 850 mg/m 2 nadat 70 procent van de patiënten was gerandomiseerd en er bij 30 procent van de patiënten in de cetuximabarm diarree graad 3-4 bleek op te treden. Het intraveneuze oxaliplatineschema (FOLFOX) bestond uit tweewekelijks oxaliplatine 85 mg/m 2 in combinatie met fluorouracilbolus 400 mg/m 2 bolus, gevolgd door mg/m 2 over 46 uur fluorouracil voorafgegaan door leucovorine. In de experimentele arm werd cetuximab volgens het standaardschema toegediend, bestaande uit 400 mg/m 2 oplaaddosis, gevolgd door wekelijkse toedieningen van 250 mg/m 2. De behandeling werd gecontinueerd tot ziekteprogressie of onacceptabele toxiciteit, of werd op verzoek van de patiënt gestopt. Het oorspronkelijk primaire eindpunt van de studie was vaststellen of toevoeging van cetuximab aan combinatiechemotherapie de totale overleving zou verbeteren. Echter: kort nadat de inclusie van patiënten in deze studie compleet was, werd bekend dat anti-egfr-behandeling geen effect heeft bij patiënten met een activerende KRAS-mutatie, en daarom werd, na beoordeling en goedkeuring door een onafhankelijke datamonitoringcommissie en stuurgroep, het aangepaste doel van de studie om te onderzoeken of toevoeging van cetuximab aan chemotherapie resulteert in een overlevingsvoordeel uitsluitend bij patiënten met een KRAS wt -CRC. Bij in totaal geïncludeerde patiënten verdeeld over de twee behandelingsarmen zou een overlevingsvoordeel van 6,4 procent bij 2 jaar kunnen worden vastgesteld van 20 procent naar 26,4 procent (HR: 0,828, met een power van 80 procent). Alle analyses zijn verricht op een intention-totreat-basis. Bij 81 procent van de patiënten werd retrospectief een KRAS-mutatieanalyse verricht. Bij 57 procent van de patiënten bleek sprake te zijn van een KRAS wt -tumor. In totaal bleken 367 patiënten in de controle-arm en 362 patiënten in de cetuximabarm een KRAS wt te hebben. Bij deze beide groepen waren er geen significante verschillen tussen diverse demografische en tumorkenmerken. De mediane follow-up bedroeg 21 maanden voor de controle-arm en 23 maanden voor de cetuximabarm. Op het moment van analyse was er geen significant verschil in overleving tussen de controle-arm en de cetuximabarm (mediane OS: 17,9 versus 17 maanden; HR: 1,04; 95% CI: 0,87-1,23; p = 0,67) en geen verschil in de 2-jaarsoverleving. Bij 90,9 procent van de overleden patiënten was de onderliggende maligniteit de doodsoorzaak en bij 1,6 procent was het overlijden toe te schrijven aan behandelingsgerelateerde toxiciteit. Ten aanzien van progressievrije overleving werd geen verschil gezien tussen de controle-arm en de cetuximabarm (8,6 versus 8,6 maanden; HR: 0,96; 95% CI: 0,82-1,12; p = 0,6). Het aantal responsen in de controleen de cetuximabarm verschilde niet significant (57 versus 64 procent; OR: 1,35; 95% CI: 1,00-1,82; p = 0,049). Opvallend was dat in de cetuximabarm door optredende toxiciteit in de eerste 24 weken van de behandeling significant meer dosisreducties dienden te worden toegepast, leidend tot een 5 tot 6 procent lagere dosisintensiteit van de chemotherapie. De mediane duur van de behandeling was in beide groepen gelijk. In de cetuximabgroep met capecitabine was er significant meer diarree graad 3-4 en huidtoxiciteit, die na reductie van de capecitabinedosis naar 850 mg/m 2 afnam van 30 naar 16 procent. Bespreking De belangrijkste vraag is of er op basis van de retrospectieve analyses van de beide besproken studies kan worden geconcludeerd of toevoeging van cetuximab aan de eerstelijns chemotherapie voor het vergevorderde CRC meerwaarde heeft. In de Nederlandse richtlijn, en ook volgens het eerdere advies van de commissie BOM, is bevacizumab onderdeel van de reguliere eerstelijns behandeling van patiënten met Medische Oncologie nummer 5 november

5 BOM gemetastaseerd CRC. Hoewel de meerwaarde van bevacizumab beperkt lijkt te zijn, is er vooralsnog geen reden om dit advies aan te passen. Om voor de Nederlandse situatie tot een goede uitspraak over de waarde van cetuximab als toevoeging aan de eerstelijns behandeling te komen, zou op dit moment de toevoeging van dit anti-egfr-antilichaam aan de eerstelijns chemotherapie moeten worden vergeleken met de standaardbehandeling van combinatiechemotherapie met bevacizumab. Er zijn op dit moment twee klinische studies waarin cetuximab met bevacizumab wordt vergeleken in deze setting (CALGB in de eerste lijn en SWOG S0600 in de tweede lijn). De resultaten van deze studies moeten worden afgewacht. Voor het opvallende verschil tussen de uitkomsten van de CRYSTAL- en COIN-studie is geen goede verklaring. Er is wel een aantal verschillen te benoemen tussen de studies, maar die verklaren niet het verschil in uitkomst. De overleving in de CRYSTAL-studie is in beide behandelgroepen duidelijk beter dan in de COIN-studie. De onderzoekers van de COIN-studie verklaren dit met het feit dat er in Engeland en Ierland meer patiënten met verder gevorderde ziekte worden geïncludeerd in dit type studies. Ze geven aan dat dit een betere afspiegeling geeft van de dagelijkse praktijk. Echter: deze verschillen worden niet duidelijk bij vergelijking van de baseline-karakteristieken van de patiënten in beide studies. Een opvallend gegeven in de COIN-studie is dat 5 tot 6 procent meer dosisreductie in de cetuximabarm is toegepast dan in de controle-arm in de eerste 24 weken van behandeling. Echter: dit is niet goed te vergelijken met de CRYSTALstudie, aangezien in de twee verslagen van deze studie de dosisreductie naar aanleiding van cetuximabgerelateerde toxiciteit niet wordt besproken. Resultaten andere studies Naast de besproken resultaten van de CRYSTAL- en COIN-studie zijn er resultaten gepubliceerd van meer studies die het effect van toevoeging van cetuximab (en panitumumab) aan combinatiechemotherapie hebben onderzocht. In de OPUS-studie, uitgevoerd bij 338 patiënten, is aangetoond dat de toevoeging van cetuximab aan een behandeling met fluoropyrimidine in combinatie met oxaliplatine bij KRASwt-patiënten leidde tot een hoger responspercentage en een betere progressievrije overleving, zonder significant effect op de totale overleving [7, 8]. Resultaten van twee recentelijk gepubliceerde fase-iiistudies, waarin de rol van panitumumab toegevoegd aan eerstelijns en tweedelijns chemotherapie werd bestudeerd, toonden vergelijkbare resultaten met een effect op respons en progressievrije overleving, met echter evenmin een significant overlevingsvoordeel [9, 10]. De resultaten van deze twee studies geven aan dat de effecten van panitumumab en cetuximab zeer goed vergelijkbaar zijn en dat het soort chemotherapie niet duidelijk de overlevings- en effectiviteitsverschillen tussen de CRYSTAL- en COIN-studies verklaart. Een overweging die vaker wordt geopperd in de praktijk is dat cetuximab of panitumumab aan chemotherapie zouden kunnen worden toegevoegd om de kans op en mate van respons te verhogen en daarmee de kans op succesvolle resectie van initieel irresectabele levermetastasen te verbeteren [11]. Op dit moment bestaat voor deze aanname nog onvoldoende bewijs. Palliatief respons > 20% 57% vs 40% (OR: 2,07; 95% CI : 1,51-2,83) tijd tot progressie > 6 weken 9,9 vs 8,4 mnd (HR: 0,696; 95% CI: 0,558-0,867) overleving > 6 weken 23,5 vs 20,0 mnd (HR: 0,80; 95% CI: 0,67-0,95) + overleving op 1 jaar niet vermeld Bijwerkingen lethaal < 5% 0% cetuximabgerelateerd + acuut, ernstig > 25% + chronisch beperkend niet bekend? Kwaliteit van leven QoL-analyse niet verricht impact klinisch > 5 dagen + Level of evidence 2 fase-iii-studies + Tabel 1. Paskwil-criteria afgezet tegenover resultaten CRYSTAL-studie (op basis van aanvullende retrospectieve analyse). Medische Oncologie nummer 5 november

6 BOM Palliatief respons > 20% 57% vs 64% (OR: 1,35; 95% CI: 1,00-1,82) tijd tot progressie > 6 weken 8,6 vs 8,6 mnd (HR: 0,96; 95% CI: 0,82-1,12) overleving > 6 weken 17,9 vs 17,0 mnd (HR: 1,04; 95% CI: 0,87-1,23) overleving op 1 jaar niet vermeld Bijwerkingen lethaal < 5% 0% cetuximabgerelateerd + acuut, ernstig > 25% + chronisch beperkend niet bekend? Kwaliteit van leven QoL-analyse niet verricht impact klinisch > 5 dagen + Level of evidence 2 fase-iii-studies + Tabel 2. Paskwil-criteria afgezet tegenover resultaten COIN-studie. Gebaseerd op de huidige gepubliceerde onderzoeksdata, die geen consistente meerwaarde tonen van toevoeging aan eerstelijns combinatiechemotherapie, moet worden geconcludeerd dat cetuximab momenteel geen plaats heeft in de eerstelijns behandeling van vergevorderd of irresectabel CRC. Conclusie Op basis van de huidige gerapporteerde gegevens en de besproken CRYSTAL-studie en COIN-studie is er geen aanleiding om bij patiënten met een vergevorderd KRAS wt - CRC anti-egfr-behandeling toe te voegen aan eerstelijns combinatiechemotherapie. Status Cetuximab bij de indicatie eerstelijns behandeling van vergevorderd KRAS wt -CRC is beoordeeld door de Commissie Farmaceutische Hulp van het College voor Zorgverzekeraars. Het middel is voor deze indicatie niet opgenomen in de Beleidsregel dure geneesmiddelen. Referenties cetuximab 1. Landelijke Werkgroep Gastro-intestinale Tumoren van de Vereniging voor Integrale Kankercentra (VIKC), Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. Coloncarcinoom. Landelijke richtlijn met regionale toevoeging (IKL), versie 2.0. VIKC, Geraadpleegd in februari 2011 via 2. Commissie BOM. Eén herzien advies en één nieuw advies. Med Oncol 2008;11(6): Karapetis CS, Khambata-Ford S, Jonker DJ, et al. K-ras mutations and benefit from cetuximab in advanced colorectal cancer. N Engl J Med 2008;359(17): Cutsem E van, Koehne CH, Hitre E, et al. Cetuximab and chemotherapy as initial treatment for metastatic colorectal cancer. N Engl J Med 2009;360(14): Cutsem E van, Köhne CH, Láng I, et al. Cetuximab plus irinotecan, fluorouracil, and leucovorin as first-line treatment for metastatic colorectal cancer: updated analysis of overall survival according to tumor KRAS and BRAF mutation status. J Clin Oncol 2011;29(15): Maughan TS, Adams RA, Smith CG, et al; MRC COIN Trial Investigators. Addition of cetuximab to oxaliplatin-based firstline combination chemotherapy for treatment of advanced colorectal cancer: results of the randomised phase 3 MRC COIN trial. Lancet 2011;377(9783): Bokemeyer C, Bondarenko I, Makhson A, et al. Fluorouracil, leucovorin, and oxaliplatin with and without cetuximab in the first-line treatment of metastatic colorectal cancer. J Clin Oncol 2009;27(5): Bokemeyer C, Bondarenko I, Hartmann JT, et al. Efficacy according to biomarker status of cetuximab plus FOLFOX-4 as first-line treatment for metastatic colorectal cancer: the OPUS study. Ann Oncol 2011;22(7): Douillard JY, Siena S, Cassidy J, et al. Randomized, phase III trial of panitumumab with infusional fluorouracil, leucovorin, and oxaliplatin (FOLFOX4) versus FOLFOX4 alone as first-line treatment in patients with previously untreated metastatic colorectal cancer. J Clin Oncol 2010;28(31): Peeters M, Price TJ, Cervantes A, et al. Randomized phase III study of panitumumab with fluorouracil, leucovorin, and irinotecan (FOLFIRI) compared with FOLFIRI alone as second-line treatment in patients with metastatic colorectal cancer. J Clin Oncol 2010;28(31): Folprecht G, Gruenberger T, Bechstein WO, et al. Tumour response and secondary resectability of colorectal liver metastases following neoadjuvant chemotherapy with cetuximab: the CELIM randomised phase 2 trial. Lancet Oncol 2010;11(1): Medische Oncologie nummer 5 november

De behandelmogelijkheden van castraatrefractair

De behandelmogelijkheden van castraatrefractair Commissie BOM oordeelt over cabazitaxel bij CRPC en everolimus en sunitinib bij PNET De commissie BOM bepaalde onlangs de plaats van cabazitaxel bij castraatrefractair prostaatcarcinoom (CRPC). Naar aanleiding

Nadere informatie

BOM. Pembrolizumab als monotherapie bij niet-resectabel of gemetastaseerd melanoom

BOM. Pembrolizumab als monotherapie bij niet-resectabel of gemetastaseerd melanoom 49 Pembrolizumab als monotherapie bij niet-resectabel of gemetastaseerd melanoom Introductie De behandeling van niet-resectabel of gemetastaseerd (gevorderd) melanoom is in de laatste 5 jaar sterk verbeterd

Nadere informatie

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom. 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom. 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog Doelgerichte therapie bij het lokaal gevorderd en gemetastaseerd

Nadere informatie

Gebruik van prognostische en predictieve factoren bij de behandeling van het colorectaal carcinoom GIOCA congres 2017

Gebruik van prognostische en predictieve factoren bij de behandeling van het colorectaal carcinoom GIOCA congres 2017 Gebruik van prognostische en predictieve factoren bij de behandeling van het colorectaal carcinoom GIOCA congres 2017 Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Colorectaal carcinoom Vroeger

Nadere informatie

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus?

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Dr. L. Dirix Medische Oncologie Behandeling van vaste tumoren Adjuverende therapie Uitgezaaide ziekte Gerandomizeerd onderzoek

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Twee nieuwe adviezen commissie BOM

Twee nieuwe adviezen commissie BOM Twee nieuwe adviezen commissie BOM De commissie BOM stelde recentelijk een advies op over trastuzumab beyond progression bij HER2-positief mammacarcinoom. Ook keken commissieleden naar de plaats van cetuximab

Nadere informatie

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam Bloedafname CAIRO5 Een gerandomiseerde fase 3 studie naar behandelingsstrategieën voor patiënten met dikke darmkanker met metastasen in alleen de lever, welke (nog) niet in aanmerking komen voor chirurgische

Nadere informatie

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam Bloedafname CAIRO5 Een gerandomiseerde fase 3 studie naar behandelingsstrategieën voor patiënten met dikke darmkanker met metastasen in alleen de lever, welke (nog) niet in aanmerking komen voor chirurgische

Nadere informatie

Commissie BOM beoordeelt drie middelen

Commissie BOM beoordeelt drie middelen Commissie BOM beoordeelt drie middelen De commissie BOM beoordeelde onlangs cetuximab bij het gemetastaseerd colorectaal carcinoom, oxaliplatine als adjuvante behandeling bij het coloncarcinoom en fulvestrant

Nadere informatie

Klinische plaats gefitinib bij NSCLC en everolimus bij mrcc

Klinische plaats gefitinib bij NSCLC en everolimus bij mrcc Klinische plaats gefitinib bij NSCLC en everolimus bij mrcc De leden van de commissie BOM bogen zich onlangs, in samenwerking met longarts prof. dr. E.F. Smit als vertegenwoordiger van de Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen binnen de GE Oncologie: wordt de behandeling te duur? Hanneke Wilmink Internist- oncoloog

Nieuwe ontwikkelingen binnen de GE Oncologie: wordt de behandeling te duur? Hanneke Wilmink Internist- oncoloog Nieuwe ontwikkelingen binnen de GE Oncologie: wordt de behandeling te duur? Hanneke Wilmink Internist- oncoloog Kosten kanker behandeling 2011 NL: 100.600 nieuwe gevallen kanker Vooral op oudere leedijd

Nadere informatie

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam (Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Adjuvante chemotherapie bij rectumcarcinoom in Nederland Geloof Gewoonte Evidence-based medicine

Nadere informatie

Eribuline-mesylaat is een synthetisch analogon van

Eribuline-mesylaat is een synthetisch analogon van BOM Commissie BOM bepaalt klinische plaats van eribuline bij MBC en ipilimumab bij MM De commissie BOM oordeelde onlangs, naar aanleiding van in The Lancet gepubliceerde resultaten van de EMBRACE-studie,

Nadere informatie

Vectibix (panitumumab) Educatief materiaal voor de arts

Vectibix (panitumumab) Educatief materiaal voor de arts De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Vectibix. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Krens, Lisanne Title: Refining EGFR-monoclonal antibody treatment in colorectal

Nadere informatie

MSI/ KRAS/ NRAS consequenties behandeling? Hanneke Wilmink Internist-oncoloog AMC

MSI/ KRAS/ NRAS consequenties behandeling? Hanneke Wilmink Internist-oncoloog AMC MSI/ KRAS/ NRAS consequenties behandeling? Hanneke Wilmink Internist-oncoloog AMC Casus 1 74-jarige man, stadium II (T3N0M0) sigmoid carcinoom, nu 30 dagen na laparoscopische sigmoid resectie, MSS tumor,

Nadere informatie

Behandeling op maat. Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk. Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG

Behandeling op maat. Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk. Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG Behandeling op maat Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk C.P. Schröder internist oncoloog Mammacarcinoom en targeted therapy

Nadere informatie

Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom

Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom 19-06-2014 Post-ASCO, Ede Miriam Koopman Internist-oncoloog, UMC Utrecht Disclosures Advisory role: Amgen, Bayer, Merck-Serono, Roche

Nadere informatie

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst 18 mei 2006 Jaarbeurs Utrecht Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst Jan Ouwerkerk Research Coördinator Oncologie Leids Universitair Medisch Centrum Pancreas Carcinoom Incidencie: 33.730 nieuwe patiënten

Nadere informatie

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting CHAPTER XII Nederlandse Samenvatting Dit proefschrift behelst een aantal klinische en translationele studies met betrekking tot de behandeling van het primair operabel mammacarcinoom. Zowel aspecten van

Nadere informatie

Zorginstituut Nederland, Diemen

Zorginstituut Nederland, Diemen Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen Postbus 320 1110 AH Diemen www.zorginstituutnederland.nl info@zinl.nl T +31 (0)20 797 89 59 ACP 51 Adviescommissie Pakket Datum 4 februari 2015 Onze

Nadere informatie

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden Triple negatief borstkanker TNBC Geen ER Geen PR Geen HER2 (Nog) geen target

Nadere informatie

Wel of Niet starten?

Wel of Niet starten? Chemotherapie in de palliatieve setting van het pancreascarcinoom Wel of Niet starten? Dick Richel AMC / MST 3 e Verpleegkundig Congres 10 januari 2014 Pancreascarcinoom feiten Incidentie in Nederland

Nadere informatie

Geneesmiddelen tegen kanker, duur(zaam)?

Geneesmiddelen tegen kanker, duur(zaam)? Geneesmiddelen tegen kanker, duur(zaam)? voorjaarssymposium verpleegkundig specialisten oncologie, 24 maart 2016 Doorn Prof. dr. ir. Koos van der Hoeven Hoofd Afdeling Medische Oncologie Disclosure belangen

Nadere informatie

Coloncarcinoom. Inleiding 13/11/2009. Epidemiologie van het colorectaal carcinoom (CRC)

Coloncarcinoom. Inleiding 13/11/2009. Epidemiologie van het colorectaal carcinoom (CRC) Coloncarcinoom Ann Van Mechelen ZNA Stuivenberg Inleiding Definitie: kwaadaardige wildgroei van weefsel van de dikke darm. Epidemiologie van het colorectaal carcinoom (CRC) Belgie: 6.500 nieuwe gevallen/jaar

Nadere informatie

De Liver first approach in de behandeling van synchrone colorectale levermetastasen

De Liver first approach in de behandeling van synchrone colorectale levermetastasen Academiejaar 2014 2015 De Liver first approach in de behandeling van synchrone colorectale levermetastasen Anneleen DE BOTH Promotor: Prof. dr. K. Geboes Co-promotor: Prof. dr. M. De Vos Masterproef voorgedragen

Nadere informatie

Update richtlijn colorectaal carcinoom Medische Oncologie 2017 ( )

Update richtlijn colorectaal carcinoom Medische Oncologie 2017 ( ) 1 Update richtlijn colorectaal carcinoom Medische Oncologie 2017 (21-9-2017) Werkwijze: de richtlijn is alleen op onderwerpen aangepast die direct gevolgen hebben voor de algemene praktijk op basis van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Chapter 8: Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Colorectale kanker (kanker aan de dikke darm of endeldarm) is de belangrijkste oorzaak van uitzaaiingen (metastasen)

Nadere informatie

Farmacotherapeutisch rapport panitumumab (Vectibix ) bij de indicatie gemetastaseerde colorectale kanker

Farmacotherapeutisch rapport panitumumab (Vectibix ) bij de indicatie gemetastaseerde colorectale kanker 28011469 def. versie panitumumab (Vectibix ) Farmacotherapeutisch rapport panitumumab (Vectibix ) bij de indicatie gemetastaseerde colorectale kanker 1. Samenvatting De Commissie Farmaceutische Hulp heeft

Nadere informatie

Samenvatting 129. Samenvatting

Samenvatting 129. Samenvatting Samenvatting 128 Samenvatting 129 Samenvatting Het mammacarcinoom is de meest voorkomende maligniteit bij vrouwen, met wereldwijd een jaarlijkse incidentie van 1,67 miljoen. De prognose van patiënten met

Nadere informatie

2 3 MRT 2016 Zorginstituut Nederland

2 3 MRT 2016 Zorginstituut Nederland TnOISO m?> 2 3 MRT 2016 > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de Geschillencommissie van Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) T.a.v. mevrouw mr. Postbus 291 3700 AG ZEIST 0530.

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG > Retouradres Postbus 320, 11 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG 0530.20147924 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen Postbus

Nadere informatie

Lokaal recidief/metastasen behandeling. Systemische therapie. Inleiding (Evidence based tekst tot 2010)

Lokaal recidief/metastasen behandeling. Systemische therapie. Inleiding (Evidence based tekst tot 2010) Lokaal recidief/metastasen behandeling Systemische therapie Inleiding (Evidence based tekst tot 2010) Aanbevelingen De werkgroep is van mening dat patiënten met gemetastaseerd niercelcarcinoom moeten worden

Nadere informatie

Behandelingsmogelijkheden en trials bij het oesophagus- en maagcarcinoom M. Wumkes, Medische Oncologie VUmc

Behandelingsmogelijkheden en trials bij het oesophagus- en maagcarcinoom M. Wumkes, Medische Oncologie VUmc Behandelingsmogelijkheden en trials bij het oesophagus- en maagcarcinoom 2017 M. Wumkes, 21-09-2017 Medische Oncologie VUmc 1 Te bespreken Standaardbehandeling Studiebehandeling Ontwikkeling nieuwe medicijnen

Nadere informatie

JACOB (Slokdarmkanker, maagkanker) / maagkanker, slokdarmkanker

JACOB (Slokdarmkanker, maagkanker) / maagkanker, slokdarmkanker JACOB (Slokdarmkanker, maagkanker) / maagkanker, slokdarmkanker Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met uitgezaaide kanker van de maag of maag-slokdarm-overgang. Onderzocht wordt of het

Nadere informatie

M studie (Longkanker) / luchtpijp & longkanker

M studie (Longkanker) / luchtpijp & longkanker M14-361-studie (Longkanker) / luchtpijp & longkanker Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met vergevorderde kleincellige longkanker die behandeld worden met carboplatine en etoposide (standaardbehandeling).

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en toekomstperspectieven

Nederlandse samenvatting en toekomstperspectieven Nederlandse samenvatting en toekomstperspectieven Per jaar krijgen in Nederland tenminste 2150 patiënten een rectum tumor. Vijf jaar na behandeling leeft ongeveer de helft van die patiënten nog. Hierbij

Nadere informatie

Chemotherapie en de witte bloedcel

Chemotherapie en de witte bloedcel Chemotherapie en de witte bloedcel Marc De Man Digestieve Oncologie UZ GENT 04/12/2015 Neutropenie Aanpak neutropenie Optimaal klinisch resultaat Adjuvant Adjuvant Palliatief Palliatief 2 Neutropenie Aanpak

Nadere informatie

Doelgerichte therapie van het heldercellig niercelcarcinoom anno 2014

Doelgerichte therapie van het heldercellig niercelcarcinoom anno 2014 3 Doelgerichte therapie van het heldercellig niercelcarcinoom anno 2014 Targeted therapy of clear cell renal carcinoma anno 2014 dr. A. Bex 1, prof. dr. J.B.A.G. Haanen 2 en dr. C.U. Blank 2,3 Samenvatting

Nadere informatie

PALLIATIEVE (CHEMO)THERAPIE JA OF NEE?

PALLIATIEVE (CHEMO)THERAPIE JA OF NEE? PALLIATIEVE (CHEMO)THERAPIE JA OF NEE? Astrid Demandt Internist-hematoloog OMC 10 November 2011 CHEMOTHERAPIE/ TARGETED THERAPY Curatief (Neo)-adjuvant Palliatief: geen locale therapie mogelijk of gemetastaseerde

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse samenvatting Longkanker is een ziekte waaraan jaarlijks in Nederland ongeveer evenveel mensen overlijden als borst-, prostaat- en darmkanker bij elkaar. Ondanks de

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 juli 2010 Farma-3011139 14 januari 2011

Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 juli 2010 Farma-3011139 14 januari 2011 Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s Gravenhage Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 juli 2010 Farma-3011139 14 januari 2011 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

vrijdag 16 december 2016

vrijdag 16 december 2016 September 2016 Op vrijdag 16 december 2016, van 12u-17u, zal de tweede plenaire NVALT studiedag plaatsvinden in het Beatrixgebouw in Utrecht. Programma en uitnodiging krijgt u binnenkort. 2 e lijn centrale

Nadere informatie

nederlandse Samenvatting

nederlandse Samenvatting nederlandse Samenvatting In de strijd tegen kanker kunnen we meerdere aspecten onderscheiden: preventie, vroege diagnose, operatieve verwijdering, bestraling en behandeling met geneesmiddelen. Het uiteindelijke

Nadere informatie

Nadia Haj Mohammad Internist-oncoloog The Netherlands

Nadia Haj Mohammad Internist-oncoloog The Netherlands Maagcarcinoom Nadia Haj Mohammad Internist-oncoloog The Netherlands Inhoud Therapie Systemisch Gericht op klachten Nieuwe ontwikkelingen/toekomst Epidemiologie Verschil Europa en Noord-Amerika vs Azië,

Nadere informatie

Eind vorig jaar heeft de commissie gekeken naar de. Bevacizumab bij het colorectaal carcinoom en docetaxel bij het hormoonrefractair prostaatcarcinoom

Eind vorig jaar heeft de commissie gekeken naar de. Bevacizumab bij het colorectaal carcinoom en docetaxel bij het hormoonrefractair prostaatcarcinoom Bevacizumab bij het colorectaal carcinoom en docetaxel bij het hormoonrefractair prostaatcarcinoom In navolging op de registratie in januari 2005 beoordeelde de commissie BOM onlangs bevacizumab als eerstelijns

Nadere informatie

Revisie Richtlijn Niercelcarcinoom

Revisie Richtlijn Niercelcarcinoom Revisie Richtlijn Niercelcarcinoom Prof. Dr. S. Osanto, Leids Universitair Medisch Centrum Namens de gehele richtlijnwerkgroep niercelcarcinoom Inleiding In december 2010 is de revisie van de multidisciplinaire

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 7 augustus 2007 Farmatec/FZ oktober 2007

Uw brief van Uw kenmerk Datum 7 augustus 2007 Farmatec/FZ oktober 2007 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ 'S-GRAVENHAGE Uw brief van Uw kenmerk Datum 7 augustus 2007 Farmatec/FZ-2790876 22 oktober 2007 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht. Longkanker. Nieuwe inzichten en aanpak. Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk

19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht. Longkanker. Nieuwe inzichten en aanpak. Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Longkanker Nieuwe inzichten en aanpak Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk Met dank aan Diane Paolilli, Elizabeth Waxman en Cynthia Chernecky Cijfers

Nadere informatie

Ontwikkelingen longkanker en maligne mesothelioom

Ontwikkelingen longkanker en maligne mesothelioom Ontwikkelingen longkanker en maligne mesothelioom Wat is de stand van zaken Frank Jacobs sept 2017 Disclosures Frank Jacobs (potentiële) belangenverstrengeling geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Informatie verstrekt onder het gezag van het FAGG

Informatie verstrekt onder het gezag van het FAGG Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Farmacologie van de monoklonale anti-stoffen in de oncologie

Farmacologie van de monoklonale anti-stoffen in de oncologie Farmacologie van de monoklonale anti-stoffen in de oncologie Bart van den Bemt Apotheker/klinisch farmacoloog, Sint Maartenskliniek/RadboudUMC Annemarie Thijs internist/klinisch farmacoloog/ oncoloog (io)

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek in blaas- en nierkanker

Wetenschappelijk onderzoek in blaas- en nierkanker Wetenschappelijk onderzoek in blaas- en nierkanker Michiel van der Heijden Internist- oncoloog Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis Onderwerpen Blaaskanker algemeen Typen klinisch onderzoek Spannende ontwikkelingen

Nadere informatie

Effectiviteit van bevacizumab bij eerstelijnsbehandeling van gemetastaseerd colorectaalcarcinoom:

Effectiviteit van bevacizumab bij eerstelijnsbehandeling van gemetastaseerd colorectaalcarcinoom: Effectiviteit van bevacizumab bij eerstelijnsbehandeling van gemetastaseerd colorectaalcarcinoom: een observationeel retrospectief onderzoek Effectiveness of bevacizumab in combination with oxaliplatinbased

Nadere informatie

Vier nieuwe beoordelingen commissie BOM

Vier nieuwe beoordelingen commissie BOM Vier nieuwe beoordelingen commissie BOM Recentelijk heeft de commissie BOM onder leiding van de nieuwe voorzitter prof. dr. V.C.G. Tjan-Heijnen de plaats bepaald van respectievelijk bevacizumab bij niet-kleincellig

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen bij de behandeling van coloncarcinoom

Nieuwe ontwikkelingen bij de behandeling van coloncarcinoom Miriam Koopman Nascholing Nieuwe ontwikkelingen bij de behandeling van coloncarcinoom Inleiding HHet colorectaal carcinoom (CRC) is één van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland met bijna

Nadere informatie

Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 6-12 maanden postoperatief

Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 6-12 maanden postoperatief 9. Follow-up Aantal maanden? Datum: Setting: O klinisch O poliklinisch Beoordelaar: (naam) Algemeen Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 6- postoperatief Is de patient opgenomen geweest

Nadere informatie

Farmacotherapeutisch rapport cetuximab (Erbitux ) bij de indicatie gemetastaseerd colorectaalcarcinoom

Farmacotherapeutisch rapport cetuximab (Erbitux ) bij de indicatie gemetastaseerd colorectaalcarcinoom Farmacotherapeutisch rapport cetuximab (Erbitux ) bij de indicatie gemetastaseerd colorectaalcarcinoom 1. Samenvatting De Commissie Farmaceutische Hulp heeft een farmacotherapeutisch rapport vastgesteld

Nadere informatie

Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode maanden postoperatief

Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode maanden postoperatief 9. Follow-up Aantal maanden? Datum: Setting: O klinisch O poliklinisch Beoordelaar: (naam) Algemeen Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 12- postoperatief Is de patient opgenomen geweest

Nadere informatie

Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015

Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015 Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015 Annemarie Thijs Internist-klinisch farmacoloog Medisch oncoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker en uw DNA darmkanker nederland lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker Nederland Darmkanker Nederland wordt gesteund door een Raad van Advies. Deze bestaat uit specialisten

Nadere informatie

COLOPEC trial. 9. Follow-up 2/3/4/5 jaar na primaire resectie. Anamnese. Lichamelijk onderzoek. Labwaarden. Patiënt Identificatie Nummer: Initialen:

COLOPEC trial. 9. Follow-up 2/3/4/5 jaar na primaire resectie. Anamnese. Lichamelijk onderzoek. Labwaarden. Patiënt Identificatie Nummer: Initialen: Aantal maanden? maanden Datum: Setting: O klinisch O poliklinisch Beoordelaar: (naam) Algemeen Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 18- postoperatief Is de patient opgenomen geweest in

Nadere informatie

Oncologische zorg bij ouderen

Oncologische zorg bij ouderen Oncologische zorg bij ouderen Balanceren tussen over- en onderbehandeling Johanneke Portielje, HagaZiekenhuis Kring ouderenzorg AMC & partners 12 juni 2013 mamma carcinoom

Nadere informatie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Annemie Rutten Medische Oncologie AZ St. Augustinus Maligne melanoma 10% van alle huidkankers, maar meest agressieve. Incidentie van maligne melanoma neemt

Nadere informatie

farmacotherapie J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit

farmacotherapie J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit farmacotherapie Nieuwe middelen voor de behandeling van gemetastaseerd niet-kleincellig longcarcinoom: remmers van de epidermale groeifactorreceptor en van de angiogenese J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit

Nadere informatie

Gynaecologisch-oncologische Studies. Gynaecongres 11 november Focus Radiotherapie. R.A. Nout Radiotherapeut-Oncoloog Namens LPRGT

Gynaecologisch-oncologische Studies. Gynaecongres 11 november Focus Radiotherapie. R.A. Nout Radiotherapeut-Oncoloog Namens LPRGT Gynaecologisch-oncologische Studies Gynaecongres 11 november 2010 Focus Radiotherapie R.A. Nout Radiotherapeut-Oncoloog Namens LPRGT Overzicht: Focus Radiotherapie Cervix Lopend EORTC Embrace Nieuw Outback

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Analyse van chromosomale afwijkingen in gastrointestinale tumoren In het ontstaan van kanker spelen vele moleculaire processen een rol. Deze processen worden in gang gezet door

Nadere informatie

Veneuze trombo-embolische ziekte: 6184 VEGF-antagonisten

Veneuze trombo-embolische ziekte: 6184 VEGF-antagonisten Veneuze trombo-embolische ziekte: 6184 VEGF-antagonisten Aflibercept, axitinib, bevacizumab, cabozantinib, nintedanib, pazopanib, ponatinib, ramucirumab, regorafenib, sorafenib, sunitinib en vandetanib.

Nadere informatie

EORTC GCG (eierstokkanker) / eierstokkanker

EORTC GCG (eierstokkanker) / eierstokkanker EORTC 55092-GCG (eierstokkanker) / eierstokkanker Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met eierstokkanker waarbij de kanker weer is toegenomen binnen 6 maanden na de voorgaande chemotherapie.

Nadere informatie

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom M. van der Sangen, radiotherapeut Borstkanker in perspectief Borstkanker in Nederland Nieuwe borstkankers per jaar: 15.000 Metastasen bij diagnose: 750 (5%)

Nadere informatie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Marion Zimmerman Verpleegkundig specialist longkanker Onderwerpen Tki s, Immunotherpie, voor wie? Bijwerkingen

Nadere informatie

Multidisciplinaire behandeling van renaalcelcarcinoom Heelkunde : nefrectomie, metastasectomie

Multidisciplinaire behandeling van renaalcelcarcinoom Heelkunde : nefrectomie, metastasectomie Multidisciplinaire behandeling van renaalcelcarcinoom Heelkunde : nefrectomie, metastasectomie Dr. Lucien Hoekx, urologie UZA Medisch coördinator urologische oncologie MOCA Inleiding hematurie flankpijn

Nadere informatie

DoNaMo GU Blaascarcinoom. André Bergman & Martijn Kerst 9 september 2015 NKI-AVL

DoNaMo GU Blaascarcinoom. André Bergman & Martijn Kerst 9 september 2015 NKI-AVL DoNaMo GU Blaascarcinoom André Bergman & Martijn Kerst 9 september 2015 NKI-AVL Paulus Potter Pissende koe (ca. 1650) 1632-1723 Casus Tijdens het Uro-Oncologisch overleg wordt een 65 jarige patiënt besproken

Nadere informatie

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC?

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Nina Bijker, radiotherapeut AMC BBB symposium 7 september 2017 No conflict of interest Focus op postmastectomie radiotherapie (PMRT)

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Biologicals; nieuwe therapeutische opties

Biologicals; nieuwe therapeutische opties Biologicals; nieuwe therapeutische opties Lidwine Tick, internist hemato-oncoloog Veldhoven, 19 september 2013 "De wereld van Mab-jes, Nib-jes en Mus-sen". Anti-tumor behandeling Chirurgie Radiotherapie

Nadere informatie

Innovaties in digestieve oncologie

Innovaties in digestieve oncologie Innovaties in digestieve oncologie Leen Vanacker, Bart Neyns, Jacques Van der Auwera, Karen Geboes, Jacques De Grève Medische Oncologie, Oncologisch centrum Ontmoetingsdag Interne geneeskunde 24 januari

Nadere informatie

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Nieuwe antikanker medicijnen, hoge kosten Waarom ontsporen cellen in ons lichaam? De normale cel bevat 46 chromosomen, ook wel DNA genoemd - het DNA vormt ons genetisch

Nadere informatie

Tweedelijnsbehandeling van het. voor het gemetastaseerd niercelcarcinoom,

Tweedelijnsbehandeling van het. voor het gemetastaseerd niercelcarcinoom, Tweedelijnsbehandeling van het gemetastaseerd niercelcarcinoom met everolimus Second-line treatment of metastatic renal cell carcinoma with everolimus Auteurs Trefwoorden Key words C.U. Blank en J.B.A.G.

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting. Els Meuleman Verpleegkundig specialist oncologie Slingeland Ziekenhuis Doetinchem

10 e Post O.N.S. Meeting. Els Meuleman Verpleegkundig specialist oncologie Slingeland Ziekenhuis Doetinchem 10 e Post O.N.S. Meeting Els Meuleman Verpleegkundig specialist oncologie Slingeland Ziekenhuis Doetinchem Breast cancer update Update behandelopties bij hormoongevoeligheid Update behandelopties bij Her

Nadere informatie

Symposium Borstkanker bij jong en oud. Chemotherapie bij jonge patiënten K. Punie

Symposium Borstkanker bij jong en oud. Chemotherapie bij jonge patiënten K. Punie Symposium Borstkanker bij jong en oud 15-10-2016 K. Punie Algemene Medische Oncologie Multidisciplinair Borstcentrum UZ Leuven - Gasthuisberg Mortality rate reduction in breast cancer EBCTCG, Lancet 2012;

Nadere informatie

Leven met kanker Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling bij longkanker. Judith Herder 2017

Leven met kanker Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling bij longkanker. Judith Herder 2017 Leven met kanker Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling bij longkanker Judith Herder 2017 Deze presentatie Enkele feiten over kanker Wat is longkanker nou eigenlijk? Behandeling bij uitgezaaid longkanker

Nadere informatie

Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 4-6 maanden postoperatief

Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 4-6 maanden postoperatief Aantal maanden? Datum: Setting: O klinisch O poliklinisch Beoordelaar: (naam) Algemeen Onderstaande vragen zijn van toepassing op de periode 4- postoperatief Is de patient opgenomen geweest in een van

Nadere informatie

Recent is in gerandomiseerd onderzoek ook aangetoond

Recent is in gerandomiseerd onderzoek ook aangetoond De ontwikkeling van angiogeneseremmers: van bench to bedside M.E. Belderbos, Utrecht H.M.W. Verheul, medisch oncoloog, Johns Hopkins University, Baltimore, USA Angiogenese, de vorming van nieuwe bloedvaten

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 2 NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN In gezonde personen is er een goede balans tussen cellen die delen en cellen die doodgaan. In sommige gevallen wordt deze balans verstoord en delen cellen

Nadere informatie

Gemetastaseerd colorectaal carcinoom: evolutie naar chronische pathologie door multimodale therapie

Gemetastaseerd colorectaal carcinoom: evolutie naar chronische pathologie door multimodale therapie Gemetastaseerd colorectaal carcinoom: evolutie naar chronische pathologie door multimodale therapie Dr. Sofie Rogge Enkele cijfers uit België Eén van de meest frequente kankers: +/- 15% van alle tumoren

Nadere informatie

IMMUNOTHERAPIE BIJ LONGTUMOREN

IMMUNOTHERAPIE BIJ LONGTUMOREN IMMUNOTHERAPIE BIJ LONGTUMOREN HET GLAS IS NIET LANGER LEEG Paul Germonpré Pneumoloog Oncoloog geintegreerd Kankercentrum Gent Klinische Studiedienst Oncologie Disclaimer In the past I received unrestricted

Nadere informatie

Adjuvant!! Online ~ Wanneer helpt het en wanneer niet?

Adjuvant!! Online ~ Wanneer helpt het en wanneer niet? Adjuvant!! Online ~ Wanneer helpt het en wanneer niet? Stella Mook NKI symposium Amsterdam, Oktober 2009 www.adjuvantonline.com Informatie Input Natural Mortality Tx benefit Breast Cancer Mortality Huidige

Nadere informatie

Patiëntinformatie klinisch onderzoek bij uitgezaaide dikke darm kanker

Patiëntinformatie klinisch onderzoek bij uitgezaaide dikke darm kanker Patiëntinformatie ORCHESTRA Trial Een onderzoek voor patiënten met uitgezaaide darmkanker waarbij behandeling met een combinatie van chemotherapie en lokale behandeling van uitzaaiingen wordt vergeleken

Nadere informatie

Medicamenteuze behandeling van patiënten met colorectumcarcinoom

Medicamenteuze behandeling van patiënten met colorectumcarcinoom capita selecta Medicamenteuze behandeling van patiënten met colorectumcarcinoom C.J.A.Punt Zie ook het artikel op bl. 1438. Het colorectumcarcinoom is een veelvoorkomende maligniteit. In Nederland gaat

Nadere informatie

REPOSIT (Melanoom) / melanoom

REPOSIT (Melanoom) / melanoom REPOSIT (Melanoom) / melanoom Onderzoek voor patiënten met een uitgezaaid melanoom die behandeld worden met het combinatiemiddel vemurafenib en cobimetinib. Onderzocht wordt of met behulp van beeldvorming

Nadere informatie

chemoradiatie en chemotherapie bij het rectumcarcinoom

chemoradiatie en chemotherapie bij het rectumcarcinoom Pre-operatieve chemoradiatie en chemotherapie bij het rectumcarcinoom Marie-Cecile Legdeur Relevante vragen 1. Hoe werkt chemoradiotherapie (CRT)? 2. Voegt chemotherapie iets toe aan pre-operatieve radiotherapie?

Nadere informatie

Chapter 8. Nederlandse samenvatting

Chapter 8. Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Er is in de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van doelgerichte behandelingen tegen kanker. Helaas wordt ook

Nadere informatie

Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom. Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013

Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom. Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013 Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013 inleiding casus heden toekomst radiotherapie en new drugs Inleiding Wat doet

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 200 SAMENVATTING Dikkedarmkanker is één van de voornaamste oorzaken van kanker-gerelateerde sterfte in geïndustrialiseerde landen. Als de darmtumor in een vroeg stadium wordt ontdekt, is genezing meestal

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum april Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer PAK/ dr. M.H.J. Eijgelshoven (020)

Uw brief van Uw kenmerk Datum april Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer PAK/ dr. M.H.J. Eijgelshoven (020) Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ S-GRAVENHAGE Uw brief van Uw kenmerk Datum ---- ---- 20 april 2009 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer PAK/28105217 dr.

Nadere informatie