Mitigatie. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mitigatie. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen"

Transcriptie

1 Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen Emissies Mitigatie Lokaal Nationaal Monitoring Verificatie Opties Nationaal Internationaal Internationaal Leidend principe: mitigatie in relatie tot ruimteclaims en managementopties, en koppeling op verschillende schaalniveau s

2 Sub-thema s 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen A)Emissie en opname van broeikasgassen per ecosysteem en beheersoptie en opschaling naar nationaal niveau B)Landgebruik en energie Transitie naar gebruik van duurzame energiedragers en bijbehorende ruimteclaims C) Integrale benadering van mitigatie en adaptatie in de Veenweidegebieden (Brugproject) Dialoog en DSS

3 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen Sub-thema s A)Emissie en opname van broeikasgassen ME1 Integrated observations and modelling of greenhouse gas budgets at the ecosystem level in the Netherlands ME2 Integrated observations and modelling of Greenhouse Gas budgets at the national level in the Netherlands ME3 Soil carbon dynamics and variability at the landscape level: its relation to aspects of spatial distribution in national emissions databases

4 Sub-thema s 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen B)Landgebruik en energie Transitie naar gebruik van duurzame energiedragers en bijbehorende ruimteclaims ME4 An integrated framework to assess spatial and related implications of increased implementation of biomass delivery chains ME7 Offshore windenergie en ruimte/klimaat

5 Sub-thema s 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen C) Integrale benadering van mitigatie en adaptatie in de Veenweidegebieden (Brugproject) Dialoog en DSS ME5 The effect of the spatial arrangement of wetlands on water quality improvement and carbon sequestration in a multifunctional land-use setting ME6 Development of spatial evaluation methods to support evaluation and comparison of alternative management strategies for Dutch fen meadow areas

6 Multiple constraint aanpak ME2 Regionale emissies (meten + modelleren vanuit de lucht) ME1 Emissies uit ecosystemen (CO 2, N 2 O, CH 4 ) (meten + modelleren vanaf de grond) ME3 Inventarisaties: Opslag in ecosystemen en anthropogene emissies (waarnemingen aan bodem en vegetatie, emissiecijfers)

7 ME1- Integrated observations and modelling of greenhouse gas budgets at the ecosystem level in The Netherlands (Eddy Moors & Han Dolman)

8 ME1- Broeikasgasbalans van natuurlijke en agro-ecosystemen Hoe kunnen we betrouwbare schattingen maken van broeikasgasemissies uit landelijke gebieden Voor rapportage en verificatie van maatregelen Om door middel van ruimtelijke ordening een bedrage te leveren aan broeikasgasneutraal gebiedsbeheer

9 Hoofddoel ME1 Ontwerpen van een systeem voor een betrouwbare bottom-up schatting van de Nederlandse broeikasgasbalans (TIER-3 niveau) Bijdragen aan de multiple constraint aanpak van het mitigatiecluster ME1, ME2, ME3

10 ME1 Meetlocaties Lutjewad Horstermeer Oukoop Stein Loobos Haarweg Langerak Vredepeel Cabauw Molenweg

11 ME1 metingen en modelstudies Fluxkamer (puntschaal) CH 4 C, N CH 4, CO 2, NH 3, N 2 O, NO x C, N C, N - - N C, N C, N CO 2, N 2 C, N NO 3 N 2 O

12 Manipulatie Experiment

13 Technische Innovatie

14 ME2- Broeikasgasbalans op regionale/nationale schaal Hoe kunnen we betrouwbare schattingen maken van broeikasgasemissies op regionale schaal Top down schatting emissies regionale schaal Variabiliteit biogene fluxen Verificatie van emissierapportages

15 The methodology Continental Upscaling Regional Local Downscaling

16 ME2- Broeikasgasbalans op regionale/nationale schaal Hoe de ruimtelijke en temporele dynamiek van de grenslaag parameteriseren? Dilution and uptake Uptake and dilution Uptake and enhancement β CO2 > 1 β CO2 < 1 β CO2 < 0 Evolution of the entrainment rate of CO 2 Villa-Gerau

17 Profiles of T, RH, winds from radiosondes from ECMWF short term forecasts at radiosonde locations Mixing height based on bulk Richardson method daytime bias and random error in mixing height (May-June 2005) GERBIG preliminary results random error mean: 50%

18 uncertainty PBL height day night z i relative uncertainty bias 1% 40% (model vs. radiosondes) stdev. 50% 110% typical CO 2 signal (1 day) 10 ppm 50 ppm bias 0.1 ppm 20 ppm associated CO 2 uncertainty stdev. 5 ppm 55 ppm Note: random error is correlated over ~100 km temporal covariance: ~12 hour timescales GERBIG preliminary results

19 Methods Peaks method: based on combination of minimum in backscatter gradient and maximum in time variance. Resolution 10 minutes, 1 layer detection Wavelet method: look for first local maxima in scale-average wavelet power (Haar wavelet m). Resolution 2 minutes, 2 layer detection

20 BKGmonitoring Continuous monitoring Lutjewad Cabauw CO2, CH4, N2O, SF6,CFCs, Rn Event sampling: CO, isotopes etc

21 Airborne flux measurements

22 Airborne flux measurements 1. make operational airborne, mobile flux platform for measurement of turbulent fluxes of heat momentum and CO 2 2. develop observational strategy for full year sampling of major landscapes 3. produce flux maps, continuous in space and time, for a-priori inversion estimates

23 Airborn Flux observations Vertical / PBL campaigns CESAR-Observatory intense PBL-probing sites input WP 1 Horizontal / Landscape campaigns coordinated with ME-1 e.g. urban, forests, inland and coastal waters

24 Modelling Will further develop the necessary forward (3D atmospheric) models providing the transport terms and source-receptor matrices for the inverse methods. It will further develop inversion algorithms allowing ingestion of the full suit of measurements made in WP2 and 3. Both eulerian and lagrangian approaches will be used.

25 Modelling 3D forward inverse

26 Where is the gain/loss in information at high resolution? 1. Use Models in nested mode 2. Perform inversions with Synthetic data 3. Analyze results

27 Model inter-comparison 4Models forward simulations of CO2, 222Rn, SF6 + Three randomly perturbed flux fields of CO2 Every model inverts perturbed signal generated by other models (3x4= 12 inversions for each model), yields: A) Transport sensitivity: spread of results obtained by a single inversion B) Inversion sensitivity: Spread of results based on the same data

28 ME3 Lopende projecten Case study bosbeheer Case study gebied Speulder- en Sprielderbos wat is het effect van boomsoort op koolstofvoorraad in het humusprofiel? Binnenkort start monstername Case study landgebruiksgeschiedenis Case study gebied ten zuidoosten van Meppel Verschillen ontginningen van verschillende leeftijden in bodem- koolstof-voorraad voorraad?

29 ME3 Nog te starten projecten Upscaling Op basis van resultaten case studies Van landschap-schaal naar landsdekkend Verbetering NIR en ER Deels op basis van resultaten case studies en upscaling Review rekenmethodes, onzekerheden, verspreiding CO 2 - bronnen.

30 IVM The effect of the spatial arrangement of wetlands on water quality improvement and carbon sequestration (ME5) Jan Vermaat, Marjan van Herwijnen, Rien Aerts

31 ME5 aim and approach Aim: To analyse the effects of climate-related changes in hydrology (water input and water levels) in the Veenweidegebied on water quality change and carbon storage in networks of wetlands of variable connectivity and spatial extent; Or, simply, will the arrangement of ditches in these polder wetlands affect their effectivity as N,P-filters/C-sequesters? Approach: multivariate: (a) collect as many data as possible from as many polders as possible; (b) then compile annual water, nutrient and carbon mass balances; (c ) to downscale IPCC scenarios and implement these in mass balance models Important partners: water boards

32 ME5 progress We are in the stage of negotiating with water boards and identifying polders, and fine tuning with other BSIK projects Optimism from earlier work: Water balances differ greatly between polders Area of water seems to affect P-retention, but we do not know the pattern yet for the left half of the graph, i.e. where most Veenweidepolders will be. water balance - inputs Tienhovens O.Binnenpolder Loosdrechtse Ster Loosdrechtse Plassen Vuntus Het Hol Horstermeer Kortenhoef West Kortenhoef Oost Ankeveen West precipitation seepage in inlet P-loading (kg/ha/y) ???? P load retention (fraction of load) P-retention (fraction of load) Ankeveen Oost mm y fraction open water in polder

33 ME5 Still to do Most of the work (see fact sheet) Forge alliances with other BSIK projects

34 Institute for Environmental Studies (IVM) Development of spatial evaluation methods to support evaluation and comparison of alternative management strategies for Dutch fen meadow areas (ME6) Ron Janssen, Marjan van Herwijnen, Gustavo Arceniegas, Nancy Omtzigt, Niels de Reus

35 ME6 Project objective Development of spatial evaluation methods to support evaluation and comparison of alternative management strategies for Dutch fen meadow areas. Presentation of spatial information Spatial evaluation Spatial negotiation

36 ME6 Presentation of spatial information A virtual environment of the Wormer and Jisperveld after raising the water table to 1.5 meter

37 ME6 Spatial Evaluation

38 ME6 Spatial negotiation Waarderingskaart Pl anont werp Totaal Natuur (start) No Data natuurwaarde Totaal Natuur (start) No Data 100% New value Start value 0% Nature Water Agriculture

39 Relatie Energie en Klimaat De grootste bijdrage aan CO 2 uitstoot komt van fossiele energiedragers (kolen olie, gas) Mitigatie opties: Energie en grondstof efficiënter inzetten Vervanging fossiele grondstoffen door CO 2 neutrale opties: Biomassa Windenergie Zonne-energie Hydroenergie Etc. Klimaat voor Ruimte

40 Interactie Duurzame Energie en Ruimte is groot en complex Nu de vraag naar Duurzame Energie toeneemt wordt interactie met ruimte een zeer belangrijk onderwerp!! In miljoen TOE nodig ( 10 miljoen ha in EU) biodrandstof (ethanol, biodiesel) MW wind op zee (doelstelling NL in 2020 is 6000 MW) vergt een ruimte van ca km2 op de Noordzee Klimaat voor Ruimte

41 Her Drivers: KLIMAATVERANDERING en Leveringszekerheid Regionale ontwikkeling Andere milieu zorgen Uitputting fossiele grondstoffen CO 2 neutrale energie- en grondstof opties Er d voedselproductie nutriënten water GLB/CAP Biomassa en bioenergie Ruimtelijke ordening landschap perceptie Windenergie ruimtebeslag voedselproductie lawaai Zon PV Ruimtelijke ordening Klimaat voor Ruimte ruimtebeslag biodiversiteit landschap

42 ME7: Offshore windenergie en ruimte/klimaat Doel: Robuust LT-ontwikkelingstraject wind op zee - Interacties (+ en -) met ander zeegebruik - Klimaat: - Effect klimaatverandering op windpotentielen - Effect windparken op klimaat Partners: ECN, UU, KNMI, KEMA Status: in review

43 Benadering WP1: Wind en ruimte: Interacties, meervoudig zeegebruik Rekenregels, kentallen Stakeholder consultatie Ruimtelijk model Road map WP2: Wind en klimaat: Klimaatverandering en wind Wind en klimaatverandering Vertaling naar EU-schaal beleidsconsequenties

44 Eerste stappen: Wind en ruimte: - Raamwerk voor interacties wind-andere functies - Kwantificering GIS model - Ontwikkelingsscenario s: interactief, stakeholders Klimaatverandering en wind : - Review klimaatveranderingsstudies - Downscaling effecten tot niveau windparken - Gemidd. snelheden én extremen Windparken en klimaat: - Parametrisering mesoschaal modellen

45 Biomassa toepassingen Elektriciteit (en warmte) In NL 10 miljoen ton biomassa in 2020 (=50% van de duurzame elektriciteit) Biotransportbrandstoffen: In EU 5.75% in 2010 Voor NL >1.5 miljoen ton biomassa Chemicaliën: 30% biomassa grondstoffen in Klimaat voor Ruimte

46 Voorbeeld: Kosten delen en milieudruk verminderen Twee multifunctionele benaderingen: Multifunctioneel gewasgebruik: Kosten delen door gewas voor energie en voor andere toepassingen te gebruiken (proteïne, olie, vezels, etc) Multifunctioneel landgebruik: Kosten reduceren door functies te combineren (recreatie, Gebruik maken van gewaseigenschappen (hoogt/laag, low input, diepe beworteling, meerjarig, etc) Klimaat voor Ruimte

47 Voorbeeld: Bioraffinage voor multifunctioneel gewasgebruik Fresh grass Fresh grass % water 85 Dry substance 15 Fiber 30 Protein/amino acids 20 Polysaccharides 15 Minerals 10 Mono/di-saccharides Oligo- 9 Organic acids 5 Lipids 3 Oligosaccharides 3 saccharides 3% Fibers 30 % water % dry substance 10-20% 120 Lipids % Organic acids 5% 0 1 water Dry substance Mono/disaccharides 9 % Minerals 10 % Polysaccharides 15 % Protein / Amino acids 20 % Klimaat voor Ruimte

48 Voorbeeld: Logistieke keuzes Waar biomassa bronnen? Waar biomassa conversie? Regionale aanpak Regionale inzameling Regionale brandstofproductie Kleinschalige vs grootschalig Centrale plaatsing conversieinstallaties Handeligen beperken Klimaat voor Ruimte

49 Multifunctional land use strategy Form alliances Find function combinations: Germination projects Take into account the landscape Make use of specific crop attributes Sludge cleaning Recreational areas New natural area Flood control areas Water reclamation Buffer zones Around natural areas Water way protection Connecting natural areas Agricultural reform Rural revitalization projects Sense

50 Voorbeeld: Opties voor multifunctionele biomassaproductie Baggerreiniging Recreatie Natuurontwikkeling Vernatting C-opslag Waterwingebieden Buffer zones Natuurgebieden Langs watergangen EHS Teeltvrije zones Klimaat voor Ruimte

51 Voorbeelden van interacties Biomassa en Ruimte Elektriciteit uit gras 15% van NL grasland ( ha) levert ton schone vezels Bijstoken capaciteit ca 1000MW: 30M /j (= Investering in Bioraffinage kost ca 450 M Nevenproduct: mengvoeder/fermentatiegrondstoffen: 300M /j Klimaat voor Ruimte

52 Voorbeelden van interacties Biomassa en Ruimte Bulkchemicalien van ha teelt (c.f. ½ suiker) Direct ton à 1000 = 50M Indirect via ton suiker:250m In petrochemie ca 100M aan grondstof (3000MW) Investering in Fabriek:?? Investering in technologie: 15 jaar Klimaat voor Ruimte

53 KvR Synergie Workshop ME1

54 KvR Synergie Workshop ME2

55 KvR Synergie Workshop ME3 Soil carbon dynamics and variability at the landscape level: spatial distribution innational emissions databases Optimal sampling design Existing data review Role of landuse history Landscape level C stocks and variability Forest and agriculture National emission database improvement, verification, downscaling

56 KvR Synergie Workshop ME4 Specifications Expertise Data Components Assessments Evaluation Specifications Expertise Data Components Assessments Evaluation

57 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models CS2 &4 observations IC2,3,4 Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

58 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models CS2 &4 observations IC2,3,4 Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal SESSIE 2B, 3B ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

59 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding CS2 &4 IC2,3,4 transport models parameterisations ME2 a priori estimates observations SESSIE 4B ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Other KvR Themes Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

60 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models parameterisations CS2 &4 ME2 a priori estimates ME3 observations verification SESSIE 5A Wetenschap Nationaal Internationaal IC2,3,4 ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Other KvR Themes Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

61 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding CS2 &4 IC2,3,4 transport models observations Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal SESSIE 5D ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

62 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models parameterisations CS2 &4 ME2 a priori estimates ME3 observations verification Wetenschap Nationaal Internationaal IC2,3,4 SESSIE 6C ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Other KvR Themes Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

63 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models CS2 &4 observations IC2,3,4 Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

64 Integrated observations and modelling of Greenhouse Gas budgets at the national level Soil carbon dynamics and variability at the landscape level: spatial distribution innational emissions databases PBL monitor + parameterisation greenhouse gas concentration monitoring airborne monitoring C fluxes; 2D Modelling Optimal sampling design 3 D modelling; forward / inverse; eularian / lagrangian Existing data review Landscape level C stocks and variability Forest and agriculture Role of landuse history integration; verification concept National emission database improvement, verification, downscaling Integrated observations and modelling of greenhouse gas budgets at ecosystem level land-use type magnitude & variability manipulation experiment plot scale variability region wide variability / estimates technical innovation instrument development stakeholder consultation and advice; knowledge and data dissemination

Innovatie met biomassa: meer dan techniek

Innovatie met biomassa: meer dan techniek Biobased innovation Innovatie met biomassa: meer dan techniek InnoTeP Nijmegen, 26 September 2014 Hans Langeveld (Biomass Research) Foluke Quist-Wessel (AgriQuest) foluke.quist@gmail.com hans@biomassresearch.eu

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium Vlaams Kenniscentrum water Van projectidee tot projectconsortium ca. 600 calls -> 96 calls Intern gebruik -> nuttig voor Vlaanderen 96 calls -> 34 calls -> 6 thema s o o o o o o Sustainable rural development

Nadere informatie

Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING

Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING Ad Jeuken, Climate proof fresh water supply (CPFWS) Inhoud Onderzoek vanuit kennis voor klimaat De

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006 Nuon Magnum Een volgende stap in de energietransitie Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum Utrecht, 6 december 2006 Nuon in het kort Nuon is een zelfstandig, internationaal energiebedrijf gevestigd

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Fortifications of Antwerp

Fortifications of Antwerp Fortifications of Antwerp Policy on a regional level Wim Lux Head of Department Spatial Planning and Mobility Province of Antwerp - Belgium Fort 1 Wijnegem Demolished 1959 Redoubt Puurs Local recreation

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

Biobrandstoffen voor trucks Duurzaamheid en beschikbaarheid

Biobrandstoffen voor trucks Duurzaamheid en beschikbaarheid Biobrandstoffen voor trucks Duurzaamheid en beschikbaarheid 18/03/2015 Wouter Bakker Intro 2 ECOFYS 18/03/2015 Wouter Bakker Waarom bio-energie? > Renewable and sustainable Regrows Reduces greenhouse gas

Nadere informatie

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM HIRLAM Plans for academic research models Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM Contents Introduction sci-sec tasks Introduction HARMONIE HARMONIE for Universities Sci-sec HIRLAM tasks HIRLAM.org

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Chris E. Dutilh Stichting DuVo/Unilever Benelux Conferentie Winst uit Agrologistiek Monster, 16 februari 2009 Doelstelling DuVo-studie In beeld brengen of, en

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

Risico s van CO2 leidingen

Risico s van CO2 leidingen takes gastransport further Risico s van CO2 leidingen Kennistafel buisleidingen T. Veenstra HSE coordinator Utrecht, 7 september 2010 Groningen, 9-9-2010 1 Inhoud Duurzaamheidsbeleid van Gasunie Ontwikkelingen

Nadere informatie

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Wladimir Moen Director Business Development wmoen@agtinternational.com 0031 6 31 95 48 77 A leader

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Adaptief Management. Noordzee Dagen 2015. Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits

Adaptief Management. Noordzee Dagen 2015. Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits Adaptief Management Noordzee Dagen 2015 Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits Waarom nu aandacht voor adaptief management? Een van de opgave uit Nationaal energie akkoord: 4500 MW windenergie op NCP

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS

RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS Solutions for Sustaining Natural Capital and Ecosystem Services 8 June 2010, Salzau Francis Turkelboom www.inbo.be 1. Flanders context: Multifunctional

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa Rob Bugter Ons klimaat verandert. Uit: De toestand van het Klimaat in Nederland 2008. KNMI. .. en dat heeft consequenties. Science 333, 1024

Nadere informatie

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Opschaling van Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Projectleider IEA PVPS Task 15 Onderzoeker BIHTS / Zuyd Hogeschool 18 november 2015 Develop fundamental Knowledge

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Climate-Proofing Rural Areas. Bijeenkomst hotspots en consortium 6 oktober 2009

Climate-Proofing Rural Areas. Bijeenkomst hotspots en consortium 6 oktober 2009 Climate-Proofing Rural Areas Bijeenkomst hotspots en consortium 6 oktober 2009 Vandaag Het consortium De problematiek Het onderzoeksvoorstel De werkpakketten Relaties met vragen uit de hotspots Wie wij

Nadere informatie

Dicht bij huis meer rendement halen uit gras, maïs en andere eiwitbronnen

Dicht bij huis meer rendement halen uit gras, maïs en andere eiwitbronnen Dicht bij huis meer rendement halen uit gras, maïs en andere eiwitbronnen Heusden, 11 en 12 september 2014 Prof. Dr. J.P.M. (Johan) Sanders Biobased Commodity Chemicals (BCH) De nieuwe uitdaging voor biomassa

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

Publieke perceptie en wetgeving

Publieke perceptie en wetgeving Publieke perceptie en wetgeving Erik Lysen Utrecht Centrum voor Energie-onderzoek (UCE) Nationaal Symposium Schoon Fossiel Den Haag, 23 november 2005 Inhoud Internationale verdragen Publieke acceptatie

Nadere informatie

Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD

Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD Priscilla Miranda Paramaribo, 15 juli 2015 Context Huidige situatie Toegepaste methode Resultaten

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN M A N U A L HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN MANUAL - ACTIVE MOTOR VALVE Model E710877 E710878 E710856 E710972 E710973 www.tasseron.nl Inhoud / Content NEDERLANDS Hoofdstuk Pagina NL 1 ALGEMEEN 2 NL 1.1

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Urban Energy. Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau. Aart de Geus TNO

Urban Energy. Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau. Aart de Geus TNO Urban Energy Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau Aart de Geus TNO Opzet Presentatie Waarom en voor Wie Ontwikkelingen GIS en wijk modellen Urban Strategy als voorbeeld Energie

Nadere informatie

Klimaat voor Ruimte. prof.dr. Pavel Kabat Wetenschappelijk Directeur Voorzitter Programmaraad

Klimaat voor Ruimte. prof.dr. Pavel Kabat Wetenschappelijk Directeur Voorzitter Programmaraad Klimaat voor Ruimte prof.dr. Pavel Kabat Wetenschappelijk Directeur Voorzitter Programmaraad Doel van het KvR programma is: Klimaatverandering. naar klimaatverandering als vraagstuk aangaande ruimtelijke

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie 25/02/2013 Olav Luyckx Project Officer Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie (EACI) Brugge, 26 Februari 2013 EACI IEE - STEER

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

EEN NIEUW DIGITAAL KENNISPLATFORM VOOR DE BIO-ECONOMIE IN VLAANDEREN. Linda Verdonck POM Oost-Vlaanderen

EEN NIEUW DIGITAAL KENNISPLATFORM VOOR DE BIO-ECONOMIE IN VLAANDEREN. Linda Verdonck POM Oost-Vlaanderen EEN NIEUW DIGITAAL KENNISPLATFORM VOOR DE BIO-ECONOMIE IN VLAANDEREN Linda Verdonck POM Oost-Vlaanderen Digitaal kennisplatform bio-economie een initiatief van de POM Oost-Vlaanderen als provinciale antenne

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1 Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter 4 maart 2009 1 Geschiedenis van de roadmaps 2001 2006: ervaring opgedaan met continue representatie 15 september 2005: moeilijke discussie bij een opdrachtgever

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Turn-key platform Newz. Big Content & Semantics

Turn-key platform Newz. Big Content & Semantics Introduction Michel de Ru Solution architect @ Dayon 16 years experience in publishing Among others Wolters-Kluwer, Sdu (ELS) and Dutch Railways Specialized in Content related Big Data challenges Specialized

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN

IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN Identificatie +/- 250 ondernemingen werden geïdentificeerd met potentiële interesse voor windenergie:

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen.

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen. Groningen Research Institute of Purchasing Lecture 3: E-Contacts Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann NEVI-Chair Purchasing RUG Groningen, RuG Goal Potential EP New roles, opportunities & threats E-Contacts Electronic

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI HEGRID Hybrid Energy GRID Management EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI 1 Doel en verwachte resultaten Doel: realiseren van een Open HybridEnergy

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Agenda 1 Mooie belofte 2 Business doelen 3 Alternatieve oplossingen 4 Voorkeur uitwerken 5 Business Case Power to Innovate 2015 2 1 Mooie

Nadere informatie

Wat maakt wie we zijn

Wat maakt wie we zijn Wat maakt wie we zijn 1 Industriestad Gericht op productie Groeide in lobben Dienstenstad meerdere kernen Scheiding wo-we Snelwegen logistieke knopen, Naoorlogse stad (AUP) Werkgebieden Kennisstad Compacte

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

i29 interior architects

i29 interior architects i29 interior architects We are i29 l interior architects, a creative and versatile interior design studio. Our aim is to create intelligent designs and striking images. Space is the leitmotiv, the result

Nadere informatie

De KNMI 14 klimaatscenario s Ontwikkelingen De scenario s Voorbeelden

De KNMI 14 klimaatscenario s Ontwikkelingen De scenario s Voorbeelden De KNMI 14 klimaatscenario s Ontwikkelingen De scenario s Voorbeelden Bart van den Hurk KNMI 2006 2009 2011 2014 KNMI 06 8 jaar verder IPCC 2007 en 2013 IPCC, 2007 IPCC, 2013 IPCC 2007 en 2013 IPCC, 2007

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Non-Obligatory information TO LET Shannonweg 15 Rotterdam Botlek

Non-Obligatory information TO LET Shannonweg 15 Rotterdam Botlek Non-Obligatory information TO LET Shannonweg 15 Rotterdam Botlek Pagina 1 Property Location To Let Shannonweg 15 in Rotterdam-Botlek. Distripark Botlek is excellently situated in the Rotterdam Port area.

Nadere informatie

The soy chain. From field to supermarket: Local impacts of mass production. What do you think when you hear soy? Do you think of

The soy chain. From field to supermarket: Local impacts of mass production. What do you think when you hear soy? Do you think of The soy chain From field to supermarket: Local impacts of mass production Do you think of The Dutch Soy Coalition: Foto Brent Millikan Foto AIDEnvironment Foto Ulrike Bickel Foto CPT 1 Herkomst foto: website

Nadere informatie

Jan Kempers. Manager Duurzame Ontwikkeling HEINEKEN Nederland. Bestuurslid St. Veldleeuwerik

Jan Kempers. Manager Duurzame Ontwikkeling HEINEKEN Nederland. Bestuurslid St. Veldleeuwerik 1 Jan Kempers Manager Duurzame Ontwikkeling HEINEKEN Nederland Bestuurslid St. Veldleeuwerik HEINEKEN Proud, Independent, Responsible Global Brewer The world s most international brewer No 1 in Europe

Nadere informatie

Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis

Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis Application: Data Center Fire Pump Controller Chillers Surge Protection Automatic Transfer Switch Uninterruptible Power Supplies

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming faculteit economie en bedrijfskunde center for operational excellence 18-05-2016 1 18-05-2016 1 Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming Durk-Jouke van der

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Virtual Building. M. Koster, Rijnstate Arnhem

Virtual Building. M. Koster, Rijnstate Arnhem Virtual Building M. Koster, Rijnstate Arnhem STREAMER project 2 General EU FP 7 Research Project, 4 years September 2013 until September 2017 European consortium, 20 partners from 7 EU - member states

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Measurements of ultrafine particulate material around Schiphol airport

Measurements of ultrafine particulate material around Schiphol airport Measurements of ultrafine particulate material around Schiphol airport E.P. Weijers (ECN) M.J. Blom (ECN) G.P.A. Kos (ECN) J. van Laer (VITO) P. Berghmans (VITO) M. van Poppel (VITO) M. Moerman (TNO) M.

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Monitoring Water Quality

Monitoring Water Quality Monitoring Water Quality Drs Gerrit Vossebelt Senior Advisor WVL EU Resident Twinning Advisor Turkey Delta of 4 international rivers Rhine Meuse Scheldt Ems North Sea Wadden Sea 2 INBO 2013 - Workshop

Nadere informatie