Mitigatie. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mitigatie. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen"

Transcriptie

1 Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen Emissies Mitigatie Lokaal Nationaal Monitoring Verificatie Opties Nationaal Internationaal Internationaal Leidend principe: mitigatie in relatie tot ruimteclaims en managementopties, en koppeling op verschillende schaalniveau s

2 Sub-thema s 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen A)Emissie en opname van broeikasgassen per ecosysteem en beheersoptie en opschaling naar nationaal niveau B)Landgebruik en energie Transitie naar gebruik van duurzame energiedragers en bijbehorende ruimteclaims C) Integrale benadering van mitigatie en adaptatie in de Veenweidegebieden (Brugproject) Dialoog en DSS

3 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen Sub-thema s A)Emissie en opname van broeikasgassen ME1 Integrated observations and modelling of greenhouse gas budgets at the ecosystem level in the Netherlands ME2 Integrated observations and modelling of Greenhouse Gas budgets at the national level in the Netherlands ME3 Soil carbon dynamics and variability at the landscape level: its relation to aspects of spatial distribution in national emissions databases

4 Sub-thema s 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen B)Landgebruik en energie Transitie naar gebruik van duurzame energiedragers en bijbehorende ruimteclaims ME4 An integrated framework to assess spatial and related implications of increased implementation of biomass delivery chains ME7 Offshore windenergie en ruimte/klimaat

5 Sub-thema s 2. Mitigatie Mitigatie en monitoring van broeikasgassen C) Integrale benadering van mitigatie en adaptatie in de Veenweidegebieden (Brugproject) Dialoog en DSS ME5 The effect of the spatial arrangement of wetlands on water quality improvement and carbon sequestration in a multifunctional land-use setting ME6 Development of spatial evaluation methods to support evaluation and comparison of alternative management strategies for Dutch fen meadow areas

6 Multiple constraint aanpak ME2 Regionale emissies (meten + modelleren vanuit de lucht) ME1 Emissies uit ecosystemen (CO 2, N 2 O, CH 4 ) (meten + modelleren vanaf de grond) ME3 Inventarisaties: Opslag in ecosystemen en anthropogene emissies (waarnemingen aan bodem en vegetatie, emissiecijfers)

7 ME1- Integrated observations and modelling of greenhouse gas budgets at the ecosystem level in The Netherlands (Eddy Moors & Han Dolman)

8 ME1- Broeikasgasbalans van natuurlijke en agro-ecosystemen Hoe kunnen we betrouwbare schattingen maken van broeikasgasemissies uit landelijke gebieden Voor rapportage en verificatie van maatregelen Om door middel van ruimtelijke ordening een bedrage te leveren aan broeikasgasneutraal gebiedsbeheer

9 Hoofddoel ME1 Ontwerpen van een systeem voor een betrouwbare bottom-up schatting van de Nederlandse broeikasgasbalans (TIER-3 niveau) Bijdragen aan de multiple constraint aanpak van het mitigatiecluster ME1, ME2, ME3

10 ME1 Meetlocaties Lutjewad Horstermeer Oukoop Stein Loobos Haarweg Langerak Vredepeel Cabauw Molenweg

11 ME1 metingen en modelstudies Fluxkamer (puntschaal) CH 4 C, N CH 4, CO 2, NH 3, N 2 O, NO x C, N C, N - - N C, N C, N CO 2, N 2 C, N NO 3 N 2 O

12 Manipulatie Experiment

13 Technische Innovatie

14 ME2- Broeikasgasbalans op regionale/nationale schaal Hoe kunnen we betrouwbare schattingen maken van broeikasgasemissies op regionale schaal Top down schatting emissies regionale schaal Variabiliteit biogene fluxen Verificatie van emissierapportages

15 The methodology Continental Upscaling Regional Local Downscaling

16 ME2- Broeikasgasbalans op regionale/nationale schaal Hoe de ruimtelijke en temporele dynamiek van de grenslaag parameteriseren? Dilution and uptake Uptake and dilution Uptake and enhancement β CO2 > 1 β CO2 < 1 β CO2 < 0 Evolution of the entrainment rate of CO 2 Villa-Gerau

17 Profiles of T, RH, winds from radiosondes from ECMWF short term forecasts at radiosonde locations Mixing height based on bulk Richardson method daytime bias and random error in mixing height (May-June 2005) GERBIG preliminary results random error mean: 50%

18 uncertainty PBL height day night z i relative uncertainty bias 1% 40% (model vs. radiosondes) stdev. 50% 110% typical CO 2 signal (1 day) 10 ppm 50 ppm bias 0.1 ppm 20 ppm associated CO 2 uncertainty stdev. 5 ppm 55 ppm Note: random error is correlated over ~100 km temporal covariance: ~12 hour timescales GERBIG preliminary results

19 Methods Peaks method: based on combination of minimum in backscatter gradient and maximum in time variance. Resolution 10 minutes, 1 layer detection Wavelet method: look for first local maxima in scale-average wavelet power (Haar wavelet m). Resolution 2 minutes, 2 layer detection

20 BKGmonitoring Continuous monitoring Lutjewad Cabauw CO2, CH4, N2O, SF6,CFCs, Rn Event sampling: CO, isotopes etc

21 Airborne flux measurements

22 Airborne flux measurements 1. make operational airborne, mobile flux platform for measurement of turbulent fluxes of heat momentum and CO 2 2. develop observational strategy for full year sampling of major landscapes 3. produce flux maps, continuous in space and time, for a-priori inversion estimates

23 Airborn Flux observations Vertical / PBL campaigns CESAR-Observatory intense PBL-probing sites input WP 1 Horizontal / Landscape campaigns coordinated with ME-1 e.g. urban, forests, inland and coastal waters

24 Modelling Will further develop the necessary forward (3D atmospheric) models providing the transport terms and source-receptor matrices for the inverse methods. It will further develop inversion algorithms allowing ingestion of the full suit of measurements made in WP2 and 3. Both eulerian and lagrangian approaches will be used.

25 Modelling 3D forward inverse

26 Where is the gain/loss in information at high resolution? 1. Use Models in nested mode 2. Perform inversions with Synthetic data 3. Analyze results

27 Model inter-comparison 4Models forward simulations of CO2, 222Rn, SF6 + Three randomly perturbed flux fields of CO2 Every model inverts perturbed signal generated by other models (3x4= 12 inversions for each model), yields: A) Transport sensitivity: spread of results obtained by a single inversion B) Inversion sensitivity: Spread of results based on the same data

28 ME3 Lopende projecten Case study bosbeheer Case study gebied Speulder- en Sprielderbos wat is het effect van boomsoort op koolstofvoorraad in het humusprofiel? Binnenkort start monstername Case study landgebruiksgeschiedenis Case study gebied ten zuidoosten van Meppel Verschillen ontginningen van verschillende leeftijden in bodem- koolstof-voorraad voorraad?

29 ME3 Nog te starten projecten Upscaling Op basis van resultaten case studies Van landschap-schaal naar landsdekkend Verbetering NIR en ER Deels op basis van resultaten case studies en upscaling Review rekenmethodes, onzekerheden, verspreiding CO 2 - bronnen.

30 IVM The effect of the spatial arrangement of wetlands on water quality improvement and carbon sequestration (ME5) Jan Vermaat, Marjan van Herwijnen, Rien Aerts

31 ME5 aim and approach Aim: To analyse the effects of climate-related changes in hydrology (water input and water levels) in the Veenweidegebied on water quality change and carbon storage in networks of wetlands of variable connectivity and spatial extent; Or, simply, will the arrangement of ditches in these polder wetlands affect their effectivity as N,P-filters/C-sequesters? Approach: multivariate: (a) collect as many data as possible from as many polders as possible; (b) then compile annual water, nutrient and carbon mass balances; (c ) to downscale IPCC scenarios and implement these in mass balance models Important partners: water boards

32 ME5 progress We are in the stage of negotiating with water boards and identifying polders, and fine tuning with other BSIK projects Optimism from earlier work: Water balances differ greatly between polders Area of water seems to affect P-retention, but we do not know the pattern yet for the left half of the graph, i.e. where most Veenweidepolders will be. water balance - inputs Tienhovens O.Binnenpolder Loosdrechtse Ster Loosdrechtse Plassen Vuntus Het Hol Horstermeer Kortenhoef West Kortenhoef Oost Ankeveen West precipitation seepage in inlet P-loading (kg/ha/y) ???? P load retention (fraction of load) P-retention (fraction of load) Ankeveen Oost mm y fraction open water in polder

33 ME5 Still to do Most of the work (see fact sheet) Forge alliances with other BSIK projects

34 Institute for Environmental Studies (IVM) Development of spatial evaluation methods to support evaluation and comparison of alternative management strategies for Dutch fen meadow areas (ME6) Ron Janssen, Marjan van Herwijnen, Gustavo Arceniegas, Nancy Omtzigt, Niels de Reus

35 ME6 Project objective Development of spatial evaluation methods to support evaluation and comparison of alternative management strategies for Dutch fen meadow areas. Presentation of spatial information Spatial evaluation Spatial negotiation

36 ME6 Presentation of spatial information A virtual environment of the Wormer and Jisperveld after raising the water table to 1.5 meter

37 ME6 Spatial Evaluation

38 ME6 Spatial negotiation Waarderingskaart Pl anont werp Totaal Natuur (start) No Data natuurwaarde Totaal Natuur (start) No Data 100% New value Start value 0% Nature Water Agriculture

39 Relatie Energie en Klimaat De grootste bijdrage aan CO 2 uitstoot komt van fossiele energiedragers (kolen olie, gas) Mitigatie opties: Energie en grondstof efficiënter inzetten Vervanging fossiele grondstoffen door CO 2 neutrale opties: Biomassa Windenergie Zonne-energie Hydroenergie Etc. Klimaat voor Ruimte

40 Interactie Duurzame Energie en Ruimte is groot en complex Nu de vraag naar Duurzame Energie toeneemt wordt interactie met ruimte een zeer belangrijk onderwerp!! In miljoen TOE nodig ( 10 miljoen ha in EU) biodrandstof (ethanol, biodiesel) MW wind op zee (doelstelling NL in 2020 is 6000 MW) vergt een ruimte van ca km2 op de Noordzee Klimaat voor Ruimte

41 Her Drivers: KLIMAATVERANDERING en Leveringszekerheid Regionale ontwikkeling Andere milieu zorgen Uitputting fossiele grondstoffen CO 2 neutrale energie- en grondstof opties Er d voedselproductie nutriënten water GLB/CAP Biomassa en bioenergie Ruimtelijke ordening landschap perceptie Windenergie ruimtebeslag voedselproductie lawaai Zon PV Ruimtelijke ordening Klimaat voor Ruimte ruimtebeslag biodiversiteit landschap

42 ME7: Offshore windenergie en ruimte/klimaat Doel: Robuust LT-ontwikkelingstraject wind op zee - Interacties (+ en -) met ander zeegebruik - Klimaat: - Effect klimaatverandering op windpotentielen - Effect windparken op klimaat Partners: ECN, UU, KNMI, KEMA Status: in review

43 Benadering WP1: Wind en ruimte: Interacties, meervoudig zeegebruik Rekenregels, kentallen Stakeholder consultatie Ruimtelijk model Road map WP2: Wind en klimaat: Klimaatverandering en wind Wind en klimaatverandering Vertaling naar EU-schaal beleidsconsequenties

44 Eerste stappen: Wind en ruimte: - Raamwerk voor interacties wind-andere functies - Kwantificering GIS model - Ontwikkelingsscenario s: interactief, stakeholders Klimaatverandering en wind : - Review klimaatveranderingsstudies - Downscaling effecten tot niveau windparken - Gemidd. snelheden én extremen Windparken en klimaat: - Parametrisering mesoschaal modellen

45 Biomassa toepassingen Elektriciteit (en warmte) In NL 10 miljoen ton biomassa in 2020 (=50% van de duurzame elektriciteit) Biotransportbrandstoffen: In EU 5.75% in 2010 Voor NL >1.5 miljoen ton biomassa Chemicaliën: 30% biomassa grondstoffen in Klimaat voor Ruimte

46 Voorbeeld: Kosten delen en milieudruk verminderen Twee multifunctionele benaderingen: Multifunctioneel gewasgebruik: Kosten delen door gewas voor energie en voor andere toepassingen te gebruiken (proteïne, olie, vezels, etc) Multifunctioneel landgebruik: Kosten reduceren door functies te combineren (recreatie, Gebruik maken van gewaseigenschappen (hoogt/laag, low input, diepe beworteling, meerjarig, etc) Klimaat voor Ruimte

47 Voorbeeld: Bioraffinage voor multifunctioneel gewasgebruik Fresh grass Fresh grass % water 85 Dry substance 15 Fiber 30 Protein/amino acids 20 Polysaccharides 15 Minerals 10 Mono/di-saccharides Oligo- 9 Organic acids 5 Lipids 3 Oligosaccharides 3 saccharides 3% Fibers 30 % water % dry substance 10-20% 120 Lipids % Organic acids 5% 0 1 water Dry substance Mono/disaccharides 9 % Minerals 10 % Polysaccharides 15 % Protein / Amino acids 20 % Klimaat voor Ruimte

48 Voorbeeld: Logistieke keuzes Waar biomassa bronnen? Waar biomassa conversie? Regionale aanpak Regionale inzameling Regionale brandstofproductie Kleinschalige vs grootschalig Centrale plaatsing conversieinstallaties Handeligen beperken Klimaat voor Ruimte

49 Multifunctional land use strategy Form alliances Find function combinations: Germination projects Take into account the landscape Make use of specific crop attributes Sludge cleaning Recreational areas New natural area Flood control areas Water reclamation Buffer zones Around natural areas Water way protection Connecting natural areas Agricultural reform Rural revitalization projects Sense

50 Voorbeeld: Opties voor multifunctionele biomassaproductie Baggerreiniging Recreatie Natuurontwikkeling Vernatting C-opslag Waterwingebieden Buffer zones Natuurgebieden Langs watergangen EHS Teeltvrije zones Klimaat voor Ruimte

51 Voorbeelden van interacties Biomassa en Ruimte Elektriciteit uit gras 15% van NL grasland ( ha) levert ton schone vezels Bijstoken capaciteit ca 1000MW: 30M /j (= Investering in Bioraffinage kost ca 450 M Nevenproduct: mengvoeder/fermentatiegrondstoffen: 300M /j Klimaat voor Ruimte

52 Voorbeelden van interacties Biomassa en Ruimte Bulkchemicalien van ha teelt (c.f. ½ suiker) Direct ton à 1000 = 50M Indirect via ton suiker:250m In petrochemie ca 100M aan grondstof (3000MW) Investering in Fabriek:?? Investering in technologie: 15 jaar Klimaat voor Ruimte

53 KvR Synergie Workshop ME1

54 KvR Synergie Workshop ME2

55 KvR Synergie Workshop ME3 Soil carbon dynamics and variability at the landscape level: spatial distribution innational emissions databases Optimal sampling design Existing data review Role of landuse history Landscape level C stocks and variability Forest and agriculture National emission database improvement, verification, downscaling

56 KvR Synergie Workshop ME4 Specifications Expertise Data Components Assessments Evaluation Specifications Expertise Data Components Assessments Evaluation

57 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models CS2 &4 observations IC2,3,4 Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

58 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models CS2 &4 observations IC2,3,4 Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal SESSIE 2B, 3B ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

59 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding CS2 &4 IC2,3,4 transport models parameterisations ME2 a priori estimates observations SESSIE 4B ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Other KvR Themes Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

60 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models parameterisations CS2 &4 ME2 a priori estimates ME3 observations verification SESSIE 5A Wetenschap Nationaal Internationaal IC2,3,4 ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Other KvR Themes Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

61 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding CS2 &4 IC2,3,4 transport models observations Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal SESSIE 5D ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

62 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models parameterisations CS2 &4 ME2 a priori estimates ME3 observations verification Wetenschap Nationaal Internationaal IC2,3,4 SESSIE 6C ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Other KvR Themes Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

63 BsIK KvR ME1,2,3 kick-off Opfrissen drie ME projecten en verbanden Inbedding transport models CS2 &4 observations IC2,3,4 Other KvR Themes parameterisations ME2 a priori estimates ME3 verification Wetenschap Nationaal Internationaal ME7 ME4 Stakeholders: RO planners Klimaatonderhandelaars Beleidsmakers mitigatie (+adaptatie) Theme Mitigation & Monitoring parameterisations emission factors ME1 emission factors ME5 landscape emissions ME6

64 Integrated observations and modelling of Greenhouse Gas budgets at the national level Soil carbon dynamics and variability at the landscape level: spatial distribution innational emissions databases PBL monitor + parameterisation greenhouse gas concentration monitoring airborne monitoring C fluxes; 2D Modelling Optimal sampling design 3 D modelling; forward / inverse; eularian / lagrangian Existing data review Landscape level C stocks and variability Forest and agriculture Role of landuse history integration; verification concept National emission database improvement, verification, downscaling Integrated observations and modelling of greenhouse gas budgets at ecosystem level land-use type magnitude & variability manipulation experiment plot scale variability region wide variability / estimates technical innovation instrument development stakeholder consultation and advice; knowledge and data dissemination

Thema 3 Adaptatie Zeist, juni 2006 Jeroen Aerts

Thema 3 Adaptatie Zeist, juni 2006 Jeroen Aerts Thema 3 Adaptatie Zeist, juni 2006 Jeroen Aerts KvR structuur Climate scenarios Mitigation Adaptation Integration Communication Doelstellingen Ontwikkeling van nieuwe adaptatiestrategieën in Nederland

Nadere informatie

Innovatie met biomassa: meer dan techniek

Innovatie met biomassa: meer dan techniek Biobased innovation Innovatie met biomassa: meer dan techniek InnoTeP Nijmegen, 26 September 2014 Hans Langeveld (Biomass Research) Foluke Quist-Wessel (AgriQuest) foluke.quist@gmail.com hans@biomassresearch.eu

Nadere informatie

Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING

Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING Ad Jeuken, Climate proof fresh water supply (CPFWS) Inhoud Onderzoek vanuit kennis voor klimaat De

Nadere informatie

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium Vlaams Kenniscentrum water Van projectidee tot projectconsortium ca. 600 calls -> 96 calls Intern gebruik -> nuttig voor Vlaanderen 96 calls -> 34 calls -> 6 thema s o o o o o o Sustainable rural development

Nadere informatie

Een bodemkoolstofkaart. als ondersteuning voor het internationale klimaat- en duurzameontwikkelingsbeleid

Een bodemkoolstofkaart. als ondersteuning voor het internationale klimaat- en duurzameontwikkelingsbeleid Een bodemkoolstofkaart als ondersteuning voor het internationale klimaat- en duurzameontwikkelingsbeleid Context Martien Swerts Vlaams Planbureau voor Omgeving Organische koolstof in de bodem Proxy voor

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006 Nuon Magnum Een volgende stap in de energietransitie Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum Utrecht, 6 december 2006 Nuon in het kort Nuon is een zelfstandig, internationaal energiebedrijf gevestigd

Nadere informatie

Fortifications of Antwerp

Fortifications of Antwerp Fortifications of Antwerp Policy on a regional level Wim Lux Head of Department Spatial Planning and Mobility Province of Antwerp - Belgium Fort 1 Wijnegem Demolished 1959 Redoubt Puurs Local recreation

Nadere informatie

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 Korte uitleg over de bijeenkomsten KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 (1) Organisatie: KIVI

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM HIRLAM Plans for academic research models Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM Contents Introduction sci-sec tasks Introduction HARMONIE HARMONIE for Universities Sci-sec HIRLAM tasks HIRLAM.org

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

logo met en zonder website

logo met en zonder website huisstijl weiss logo met en zonder website pant 2945 pant 299 pant 540 pantone 2945 cmyk pantone 299 pantone 540 negative grey 1 kleur pantone 2945 Het WEISS-logo Een logo moet voldoende onderscheidend

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

SHICO: SHIFTING CONCEPTS OVER TIME

SHICO: SHIFTING CONCEPTS OVER TIME SHICO: SHIFTING CONCEPTS OVER TIME Tracing Concepts in Dutch Newspaper Discourse using Sequential Word Vector Spaces Melvin Wevers Translantis Project Digital Humanities Approaches to Reference Cultures:

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

Het klimaat verandert, wat nu?

Het klimaat verandert, wat nu? Het klimaat verandert, wat nu? Lesley De Cruz, Rozemien De Troch Koninklijk Meteorologisch Instituut De Limburgse Klimaattop, 18 september 2017 De Cruz et al. (KMI) Klimaatverandering 20170918 1 / 23 1

Nadere informatie

Modern Land Consolidation in the Netherlands

Modern Land Consolidation in the Netherlands Modern Land Consolidation in the Netherlands Adri van den Brink Government Service for Land and Water Management Wageningen University, Land Use Planning Group Volvic, 10 September 2004 Contents Introduction

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Chris E. Dutilh Stichting DuVo/Unilever Benelux Conferentie Winst uit Agrologistiek Monster, 16 februari 2009 Doelstelling DuVo-studie In beeld brengen of, en

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Wladimir Moen Director Business Development wmoen@agtinternational.com 0031 6 31 95 48 77 A leader

Nadere informatie

Wind en regen in de toekomst - wat zeggen de KNMI'14 scenario's?

Wind en regen in de toekomst - wat zeggen de KNMI'14 scenario's? Wind en regen in de toekomst - wat zeggen de KNMI'14 scenario's? Andreas Sterl (KNMI) wind hurricanes (orkanen) regen zicht + mist weer van de toekomst Achtergrond: CO 2 en temperatuurstijging Stijging

Nadere informatie

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016

Sustainable Urban Mobility Plan Rotterdam, april 2016 Smart accessibility for a healthy, strong economics and attractive city! Rotterdamse Mobiliteitsagenda IN ROTTERDAM HEB JE DE LUXE OM TE KIEZEN HOE JE REIST. WIL JE OP DE FIETS, GA JE MET DE FIETS. WIL

Nadere informatie

Risico s van CO2 leidingen

Risico s van CO2 leidingen takes gastransport further Risico s van CO2 leidingen Kennistafel buisleidingen T. Veenstra HSE coordinator Utrecht, 7 september 2010 Groningen, 9-9-2010 1 Inhoud Duurzaamheidsbeleid van Gasunie Ontwikkelingen

Nadere informatie

De Digitale Transformatie en de impact op IT. Capgemini Edwin Leinse

De Digitale Transformatie en de impact op IT. Capgemini Edwin Leinse De Digitale Transformatie en de impact op IT Capgemini Edwin Leinse 40+ countries and 120+ nationalities (As of December 31, 2015) North America 16 034 Latin America 9 363 Europe 62 301 Middle-East & Africa

Nadere informatie

IenM & INTERREG: Circulaire economie

IenM & INTERREG: Circulaire economie IenM & INTERREG: Circulaire economie Inhoud INTERREG t.o.v. andere fondsen context INTERREG zelf De programma s: verschillend en hetzelfde Toegevoegde waarde Succesvol project Deelname INTERREG 2007-2013

Nadere informatie

Developing an adaptive, diagnostic test of. English writing skills

Developing an adaptive, diagnostic test of. English writing skills Developing an adaptive, diagnostic test of English writing skills Development of the DET Objectives Consultation IT Student model Consultation External committee Research Student models Psychometric Automatic

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

GROEN GAS HEEFT DE TOEKOMST en de toekomst begint nu

GROEN GAS HEEFT DE TOEKOMST en de toekomst begint nu GROEN GAS HEEFT DE TOEKOMST en de toekomst begint nu A. van der Drift December 2013 ECN-L--13-081 GROEN GAS HEEFT DE TOEKOMST en de toekomst begint nu Bram van der Drift Clean Tech Business Day 11 december

Nadere informatie

RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS

RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS Solutions for Sustaining Natural Capital and Ecosystem Services 8 June 2010, Salzau Francis Turkelboom www.inbo.be 1. Flanders context: Multifunctional

Nadere informatie

Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning

Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning New emmergy 17 mei 2017 Berend Scheffers Ons energiesysteem 2 Energiesysteem Nederland 2015. Bron: NEV 2016, ECN, PBL, CBS, RVO Rol van gas

Nadere informatie

FRAME [UPRIGHT MODEL] / [DEPTH] / [HEIGHT] / [FINISH] TYPE OF BASEPLATE P Base plate BP80 / E alternatives: ZINC finish in all cases

FRAME [UPRIGHT MODEL] / [DEPTH] / [HEIGHT] / [FINISH] TYPE OF BASEPLATE P Base plate BP80 / E alternatives: ZINC finish in all cases FRAME XS UPRIGHT BASE PLATE UPRIGHT HORIZONTAL PROFILE DIAGONAL PROFILE DESCRIPTION A vertical structure consisting of 2 uprights, joined by a system of bracing profiles, and base plates intended to support

Nadere informatie

General info on using shopping carts with Ingenico epayments

General info on using shopping carts with Ingenico epayments Inhoudsopgave 1. Disclaimer 2. What is a PSPID? 3. What is an API user? How is it different from other users? 4. What is an operation code? And should I choose "Authorisation" or "Sale"? 5. What is an

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

Adaptief Management. Noordzee Dagen 2015. Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits

Adaptief Management. Noordzee Dagen 2015. Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits Adaptief Management Noordzee Dagen 2015 Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits Waarom nu aandacht voor adaptief management? Een van de opgave uit Nationaal energie akkoord: 4500 MW windenergie op NCP

Nadere informatie

CO 2 capture overview

CO 2 capture overview CO 2 capture overview Ruud van den Brink, Daan Jansen www.ecn.nl CO 2 emissions are rising faster than in the most pessimistic scenario Source: PNAS, 22 May, 2007 Energy scenario: 65% lower CO 2 emission

Nadere informatie

Data Driven Strategy The New Oil Using Innovative Business Models to Turn Data Into Profit

Data Driven Strategy The New Oil Using Innovative Business Models to Turn Data Into Profit Data Driven Strategy The New Oil Using Innovative Business Models to Turn Data Into Profit Big Data & Innovatieve Business Modellen Fire in the hole! 51K manholes, 94K miles of cables 106 predicting variables:

Nadere informatie

Welkom Kiemt Najaarscongres. 09 oktober 2017 SO FAR SO GOOD? Creative Energy in Progress

Welkom Kiemt Najaarscongres. 09 oktober 2017 SO FAR SO GOOD? Creative Energy in Progress Welkom Kiemt Najaarscongres 09 oktober 2017 SO FAR SO GOOD? Creative Energy in Progress WORKSHOP OUTPUT - USING SCENARIOS TO INNOVATE 09 oktober SO FAR SO GOOD? Creative Energy in Progress Ciarán McGinley,

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Modererende Rol van Seksuele Gedachten. Moderating Role of Sexual Thoughts. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal

Modererende Rol van Seksuele Gedachten. Moderating Role of Sexual Thoughts. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal Running head: momentaan affect en seksueel verlangen bij vrouwen 1 De Samenhang Tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen van Vrouwen en de Modererende Rol van Seksuele Gedachten The Association Between

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Heropnamen? Aan de slag!

Heropnamen? Aan de slag! VEVIGHEID IN DE ZORG V Heropnamen? Aan de slag! Jan Klein Anesthesioloog Hoogleraar Patient Safety Engineering 1 A quality indicator should not use the total amount of readmissions, but should solely address

Nadere informatie

Urban Energy. Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau. Aart de Geus TNO

Urban Energy. Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau. Aart de Geus TNO Urban Energy Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau Aart de Geus TNO Opzet Presentatie Waarom en voor Wie Ontwikkelingen GIS en wijk modellen Urban Strategy als voorbeeld Energie

Nadere informatie

AdVISHE: Assessment of the Validation Status of Health- Economic Decision Models

AdVISHE: Assessment of the Validation Status of Health- Economic Decision Models AdVISHE: Assessment of the Validation Status of Health- Economic Decision Models Pepijn Vemer, George van Voorn, Isaac Corro Ramos, Maiwenn Al, Talitha Feenstra Rationale In theorie: Doe alles! Een model

Nadere informatie

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Impact en disseminatie Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Wie is wie? Voorstel rondje Wat hoop je te leren? Heb je iets te delen? Wat zegt de Programma Gids? WHAT DO IMPACT AND SUSTAINABILITY MEAN? Impact

Nadere informatie

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Het project in het kort en de opgedane ervaringen Open Universiteit Nederland Faculteit Computer Science TouW

Nadere informatie

Amsterdam 9 mei 2017 Guy Konings, Joulz

Amsterdam 9 mei 2017 Guy Konings, Joulz RAI PTM - bijeenkomst Amsterdam 9 mei 2017 Guy Konings, Joulz 1 Stedin Netbeheer is verantwoordelijk voor het transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: duurzame energie voor iedereen

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

ECN Lunchcolloquium. EnTranCe: the Energy Transition Centre. November 3, 2014 Wim van Gemert

ECN Lunchcolloquium. EnTranCe: the Energy Transition Centre. November 3, 2014 Wim van Gemert ECN Lunchcolloquium EnTranCe: the Energy Transition Centre November 3, 2014 Wim van Gemert HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN General information e Hanze University of Applied Sciences, Groningen was founded in

Nadere informatie

380 kv cabling - Randstad North Ring

380 kv cabling - Randstad North Ring Sjouke Pieter Bootsma Senior manager Large Projects NL Randstad 380 kv: closing the ring Connection between: Maasvlakte (Rotterdam-area) and Beverwijk (Amsterdam area) Total investment 220 M + 650 M South-ring

Nadere informatie

Climate change and land use Landgebruik en klimaatverandering

Climate change and land use Landgebruik en klimaatverandering Climate change and land use Landgebruik en klimaatverandering Eddy Moors Earth System Science Climate Change Contents How accurate are climate predictions? Prioritization of adaptation measures Adaptation

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Organische stof: stof tot nadenken

Organische stof: stof tot nadenken Wereld Bodemdag Organische stof: stof tot nadenken Steven Sleutel Universiteit Gent Vakgroep Bodembeheer Bodem organische stof (BOS) O,H C S P N Landbouwgrond organische koolstof (OC) voorraad 0-30cm Bron:

Nadere informatie

Report for D-Sheet Piling 9.2

Report for D-Sheet Piling 9.2 Report for D-Sheet Piling 9.2 Design of Sheet Pilings Developed by Deltares Company: RPS advies en ingenieurs bv Date of report: 10/2/2013 Time of report: 4:03:39 PM Date of calculation: 10/2/2013 Time

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD

Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD Priscilla Miranda Paramaribo, 15 juli 2015 Context Huidige situatie Toegepaste methode Resultaten

Nadere informatie

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter

Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa. Rob Bugter Klimaatverandering en het verschuiven van soorten in Europa Rob Bugter Ons klimaat verandert. Uit: De toestand van het Klimaat in Nederland 2008. KNMI. .. en dat heeft consequenties. Science 333, 1024

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Agriculture and biodiversity

Agriculture and biodiversity Agriculture and biodiversity Meeting the challenge: producing while preserving Maarten Hens Agricultural biodiversity Biodiversity is the basis of agriculture 1. Species and genetic variation of crops

Nadere informatie

Dicht bij huis meer rendement halen uit gras, maïs en andere eiwitbronnen

Dicht bij huis meer rendement halen uit gras, maïs en andere eiwitbronnen Dicht bij huis meer rendement halen uit gras, maïs en andere eiwitbronnen Heusden, 11 en 12 september 2014 Prof. Dr. J.P.M. (Johan) Sanders Biobased Commodity Chemicals (BCH) De nieuwe uitdaging voor biomassa

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

BE Nanoregistry Annual Public Report

BE Nanoregistry Annual Public Report 1 BE Nanoregistry Annual Public Report Carine Gorrebeeck FPS Health, Food Chain Safety & Environment 2 WHY? The objectives of the registry (a.o.): - Traceability: allow competent authorities to intervene

Nadere informatie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie 25/02/2013 Olav Luyckx Project Officer Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie (EACI) Brugge, 26 Februari 2013 EACI IEE - STEER

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel Behandeleffecten in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel Treatment effects in Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel S. Daamen-Raes Eerste begeleider: Dr. W. Waterink Tweede begeleider:

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

AE1103 Statics. 25 January h h. Answer sheets. Last name and initials:

AE1103 Statics. 25 January h h. Answer sheets. Last name and initials: Space above not to be filled in by the student AE1103 Statics 09.00h - 12.00h Answer sheets Last name and initials: Student no.: Only hand in the answer sheets! Other sheets will not be accepted Write

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

ISA SP-99 Manufacturing and Control Systems Security

ISA SP-99 Manufacturing and Control Systems Security ISA SP-99 Manufacturing and Control Systems Security IT Security in de industrie, 11 mei 2006 Standards Certification Education & Training Publishing Conferences & Exhibits Bianca Scholten, ISA Netherlands

Nadere informatie

Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH

Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH Gualbert Oude Essink Deltares/UU, The Netherlands More information: www.go-fresh.info Gezette stappen sinds 2004

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

3e Mirror meeting pren April :00 Session T, NVvA Symposium

3e Mirror meeting pren April :00 Session T, NVvA Symposium 3e Mirror meeting pren 689 13 April 2017 14:00 Session T, NVvA Symposium steps since April 2016 The enquiry (June to August 2016) performed by the national bodies. Resulting in 550 comments. Three/Four

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen.

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen. Groningen Research Institute of Purchasing Lecture 3: E-Contacts Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann NEVI-Chair Purchasing RUG Groningen, RuG Goal Potential EP New roles, opportunities & threats E-Contacts Electronic

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

01/ M-Way. cables

01/ M-Way. cables 01/ 2015 M-Way cables M-WaY Cables There are many ways to connect devices and speakers together but only few will connect you to the music. My Way of connecting is just one of many but proved it self over

Nadere informatie

GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE

GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE KCPK DOORWERTH 1 FEBRUARI 2017 SIA 2020: VISIE PAPIER- EN KARTONINDUSTRIE "Papiersector is aanjager van een biomassa gebaseerde circulaire economie. We halen

Nadere informatie

Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement

Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement Delft, 8 maart 2012 Realistic wall of water ir. F.C. (Floris) Boogaard, (020) 606 32 50/06-51 55 68 26 e-mail: f.c.boogaard@tudelft.nl/

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Experiences with ATES applications in Belgium Operational results and energy savings

Experiences with ATES applications in Belgium Operational results and energy savings Experiences with ATES applications in Belgium Operational results and energy savings H.Hoes 1 Klik om ATES het opmaakprofiel system results van de Monitoring within Energy Demonstration Program to 30%

Nadere informatie

Sessie Centrumsteden VVJ

Sessie Centrumsteden VVJ Sessie Centrumsteden VVJ Bram Vermeiren Steunpunt Jeugd vzw Arenbergstraat 1D I 1000 Brussel T 02 551 13 50 I F 02 551 13 85 info@steunpuntjeugd.be I www.steunpuntjeugd.be missie Jeugdwerk brengt kinderen

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

AN URBAN PLAYGROUND AFSTUDEERPROJECT

AN URBAN PLAYGROUND AFSTUDEERPROJECT AN URBAN PLAYGROUND 2005 Het vraagstuk van de openbare ruimte in naoorlogse stadsuitbreidingen, in dit geval Van Eesteren s Amsterdam West, is speels benaderd door het opknippen van een traditioneel stadsplein

Nadere informatie