MONITORING VAN DE CEREBRALE FUNCTIE OP DE NEONATALE INTENSIEVEZORGAFDELING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MONITORING VAN DE CEREBRALE FUNCTIE OP DE NEONATALE INTENSIEVEZORGAFDELING"

Transcriptie

1 Tijdschr. voor Geneeskunde, 60, nr. 17, 2004 DIAGNOSTISCHE AANWINSTEN MONITORING VAN DE CEREBRALE FUNCTIE OP DE NEONATALE INTENSIEVEZORGAFDELING A.ZECIC 1, K. SMETS 1, L. GOOSSENS 1, P. VANHAESEBROUCK 1, 2 Inleiding Kritiek zieke neonati, met respiratoire insufficiëntie, opgenomen op een neonatale intensievezorgafdeling, worden blootgesteld aan episoden van hypoxie-ischemie. Hun respiratoire functie wordt gemonitord door continue saturatiemeting en frequente bloedgasanalyse. Toch heeft men dikwijls geen idee over de invloed van een dergelijke hypoxisch-ischemische episode op de hersenfunctie. Cerebralefunctiemonitoring (CFM) biedt daarop een antwoord. Op onze dienst Neonatale Intensieve Zorgen werd recentelijk de bruikbaarheid van CFM geëvalueerd bij een aantal zieke neonati. Een kort overzicht van de literatuur wordt geïllustreerd met voorbeelden van CFM-tracé s uit de eigen populatie. Methode CFM werd ontwikkeld door Maynard in de jaren zestig voor continue EEG-monitoring van volwassen patiënten gedurende anesthesie en op intensievezorgafdelingen (1). Deze techniek werd 25 jaar geleden voor het eerst gebruikt op de dienst Neonatale Intensieve Zorgen van het Universitair Ziekenhuis van Lund (Zweden). CFM is gebaseerd op een amplitudegeïntegreerd EEG (aeeg), dus continue EEG-monitoring die een algemene indruk van de cerebrale Samenvatting Cerebralefunctiemonitoring (CFM) is een vereenvoudigde vorm van continue registratie van het EEG, uitgevoerd aan het bed van de patiënt. Het is een algemene weergave van de cerebrale activiteit. Eénkanalig EEG wordt door bipariëtaal geplaatste elektroden geregistreerd. Deze techniek is gemakkelijk uitvoerbaar en stemt goed overeen met een standaard-eeg. Continue registratie van het EEG laat toe om binnen de eerste 6 uur na de geboorte een nauwkeurige prognose te maken bij pasgeborenen met peripartale asfyxie. Een continue achtergrondregistratie met een normale amplitude wijst bijna zeker op een normale toekomst, terwijl een vlak tracé of een registratie met te kleine amplitude onveranderlijk gepaard gaan met overlijden of ernstige handicap. Bij pasgeborenen met convulsies worden de epileptische activiteit en de effectiviteit van anti-epileptica opgevolgd via CFM. Ook bij prematuren met een zeer laag geboortegewicht heeft CFM tijdens de eerste levensweek een belangrijke voorspellende waarde van de neurologische prognose. De resultaten van de nu beschikbare studies laten vermoeden dat CFM een definitieve plaats zal verwerven in het klinisch arsenaal van de acute neonatale zorg. 1 Dienst Neonatale Intensieve Zorgen, Universitair Ziekenhuis Gent. 2 Correspondentieadres: prof. dr. P. Vanhaesebrouck, Dienst Neonatale Intensieve Zorgen, Universitair Ziekenhuis, De Pintelaan 185, 9000 Gent. activiteit geeft. Het gaat om een éénkanalig EEG met bipariëtale elektroden. Het signaal wordt geamplificeerd en gefilterd zodat activiteiten onder de 2 Hz en boven de 15 Hz sterk 1226

2 onderdrukt worden. Daardoor worden de artefacten geminimaliseerd. De verdere EEGverwerking bestaat uit semi-logaritmische amplitudecompressie. Het outputsignaal wordt afgedrukt met een snelheid van 6 cm/uur. Het tracé is een band met lage en hoge grenzen die verwijzen naar het minimale en het maximale niveau van elektrische activiteit. Tegelijkertijd wordt ook de impedantie gemeten om eventuele artefacten te ontdekken (bv. slecht contact tussen de elektrode en de huid). Onlangs werden digitale EEG-monitoringsystemen ontwikkeld waarbij het aeeg simultaan met het ruwe EEG-signaal getoond wordt en beide onmiddellijk opgeslagen kunnen worden. Interpretatie EEG heeft een aantal nadelen ten opzichte van aeeg-registratie. Een EEG kan enkel afgenomen worden na afspraak, loopt slechts over een korte periode en is bovendien moeilijk interpreteerbaar. De aeeg-registratie kan onmiddellijk gestart worden, de elektroden kunnen gemakkelijk geplaatst worden (2 pariëtale elektroden en 1 impedantie-elektrode) en registratie kan gebeuren gedurende een lange periode. In vergelijking met een EEG is de interpretatie eenvoudig, vermits het principe gebaseerd is op de herkenning van bepaalde patronen. Op deze manier kunnen de veranderingen in de elektrocorticale basisactiviteit continu gevolgd worden, evenals het antwoord op medische interventies. Uit deze langdurige registratie kan men belangrijke informatie halen. Zo kan de basisactiviteit continue of discontinue activiteit vertonen, de duur van het interval tussen pieken ( bursts ) kan gemeten worden, evenals de aanwezigheid van periodische variaties in de basisactiviteit slaap-waak -cycli (fig. 1 en 2) en het optreden van convulsies. Het gemiddelde interval tussen de pieken vermindert progressief van 26 seconden op weken zwangerschapsleeftijd, naar 13 seconden op weken en 6 seconden op à terme -leeftijd. Op 26 weken zwangerschapsduur vindt men discontinue basisactiviteit, maar vanaf dan wordt de basisactiviteit steeds meer continu (rond 80% bij à terme geboren baby s). Slaap-waakcycli zijn al aanwezig bij prematuren van minder dan 30 weken (1). De volgende classificatie van aeeg-basisactiviteit wordt gebruikt (à terme baby s): CNV = continuous normal voltage : continu tracé met maximale voltage tussen µv en met perioden van verhoogde variabiliteit tijdens de diepe slaap Fig. 1: Slaap-waakcycli bij een beademde prematuur na een zwangerschapsduur van 34 weken. Perioden van diepe slaap met discontinue EEG-activiteit worden afgewisseld met een periode met continue EEG-activiteit (actieve slaap- of wakkere periode). Minimale amplituden gedurende diepe slaap bijna 0 µv (tracé discontinu). 1227

3 Fig. 2: Slaap-waakcycli bij à terme baby (37 weken). Het nauwe deel van het tracé is een afbeelding van meer continue activiteit tijdens de wakkere periode of gedurende de actieve slaap, het brede deel van het tracé is een afbeelding van meer discontinue activiteit tijdens de diepe slaap. In tegenstelling tot het discontinue tracé bij de preterme baby, stijgt de minimale amplitude tot 5 µv (alternerend tracé). DNV = discontinuous normal voltage : discontinu tracé met voltage meestal boven de 5 µv (fig. 3a) BS = burst suppression : discontinue basisactiviteit; periodes van zeer lage voltage met pieken van hoge amplitude (fig. 3b) CLV = continuous low voltage : continu zeer laag gevolteerde basisactiviteit (rond of onder de 5 µv) (fig. 3c) FT = flat trace : zeer lage voltage, grotendeels iso-elektrisch tracé met activiteit onder de 5 µv (fig. 3d) aeeg heeft verschillende toepassingen in de neonatale intensieve zorg. Monitoring van elektrocorticale basisactiviteit bij ernstig zieke neonati is belangrijk. Deze kinderen zijn dikwijls onder invloed van sedativa of spierrelaxantia zodat de evaluatie van cerebrale disfunctie op klinische basis onmogelijk is. Bij deze groep is het ook gekend dat achteruitgang van de hersenactiviteit kan optreden vóór duidelijke klinische achteruitgang kan optreden (2). Bepaalde medicaties zoals fenobarbital, morfine en diazepam veroorzaken EEG-depressie (fig. 4). Ze kunnen ook de basisactiviteit beïnvloeden zodat men daarmee rekening moet houden bij de interpretatie van aeeg. Toepassingsgebieden in de neonatologie Neonatale convulsies Het opsporen van epileptische activiteit en de meting van de effectiviteit van anti-epileptica zijn de belangrijkste indicaties voor aeegmonitoring bij neonati. De meest voorkomende oorzaken van neonatale convulsies zijn hypoxisch-ischemische episoden, intracraniale bloedingen, metabole aandoeningen (bv. hypoglykemie) en intracraniale infecties. Door het gebruiken van aeeg is de detectie van neonatale epileptische activiteit significant gestegen (3). Indien men aeeg gebruikt bij een hoogrisicopopulatie, is de prevalentie van epileptische activiteit rond 20%. Ongeveer 65-75% van de prematuren met germinale- matrixen intraventriculaire bloedingen heeft epileptische activiteit (4, 5). Dikwijls vindt men subklinische convulsies (6). Neonatale convulsies zijn geassocieerd met een verhoogd aantal overlijdens en een nefaste neurologische prognose. Oncontroleerbare convulsies en convulsies geassocieerd met een ernstig abnormaal EEG hebben een zeer slechte prognose. Recent onderzoek heeft ook aangetoond dat subklinische convulsies en korte 1228

4 Fig. 3: Figuur uit An atlas of amplitude-integrated EEGs in the newborn, pagina 31; met toestemming van de auteur. a. Discontinuous normal voltage (DNV-tracé die tijdens de registratie verandert naar een continuous normal voltage (CNV)- tracé. b. Burst suppression (BS)-patroon. c. Continu maar zeer laag gevolteerd tracé (CLV = continuous low voltage ). Bewegingsartefacten zijn zichtbaar in het midden van de registratie als korte pieken met hoge amplitude. d. Vlak tracé (FT = flat trace ) met in het begin van de registratie enkele pieken van hoge amplitude. 1229

5 Fig. 4: Effect van midazolam bij een beademde prematuur na een zwangerschapsduur van 29 weken. Een discontinu tracé (normaal voor de zwangerschapsduur) verandert na midazolamtoediening naar een burst suppression -patroon. epileptische activiteit ook geassocieerd zijn met een slechte prognose (1). Op de vraag of subklinische convulsies moeten behandeld worden kan nog geen duidelijk antwoord geformuleerd worden omdat klinische trials ontbreken. Tijdens aeeg-monitoring bestaat er wel een risico van foutieve diagnose van convulsies en van het missen van epileptische activiteit. Dit probleem zal in belang verminderen met het invoeren van digitale aeeg-toestellen die simultaan het basis-eeg-signaal weergeven. Hypoxisch-ischemische encefalopathie aeeg heeft recentelijk grotere belangstelling gekregen in verschillende neonatale intensievezorgdiensten wegens de goede correlatie met de prognose bij patiënten met asfyxie. Verschillende studies hebben aangetoond dat aeeg een voldoende sensitieve methode is voor de voorspelling van de prognose in de eerste levensuren (7-11). Bij à terme neonati met asfyxie kan men, door aeeg-monitoring op de leeftijd van 6 uur na de geboorte, bij 90% van de baby s een nauwkeurige voorspelling van de prognose geven (8-10). Voorlopige gegevens suggereren een nog betere voorspelling van de prognose na asfyxie met de combinatie van een aeeg met de klinische evaluatie van hypoxisch-ischemische encefalopathie. Momenteel wordt aeeg in de eerste uren na de geboorte gebruikt voor inclusie van de baby s in de postasfyctische interventiestudies (1). TABEL 1 Bijdrage van de verschillende kenmerken van amplitudegeïntegreerde elektro-encefalografie bij de voorspelling van de prognose bij neonati met asfyxie Leeftijd 0-12 uur uur uur Basisactiviteit ++ + Convulsies + Slaap-waakcycli + + Tabel 1 toont de bijdrage van verschillende aeeg-kenmerken (basisactiviteit, convulsies, slaap-waakcycli) bij de voorspelling van de prognose bij neonati met asfyxie. De elektrocorticale basisactiviteit is de belangrijkste factor voor het voorspellen van de prognose. Convulsies hebben weinig betekenis met betrekking tot de prognose indien het EEG normaal is of bij een milde asfyxie. Convulsies zijn wel gecorreleerd met een slechtere prognose bij neonati met matige of ernstige asfyxie of indien het EEG laaggevolteerd is. Het al of niet optreden van slaap-waakcycli zou ook belangrijk zijn bij de voorspelling van de prognose. Een CNV-basisactiviteit voorspelt een normale afloop bij à terme neonati (fig. 5). Abnormale basisactiviteit (BS, CLV en FT) voorspelt een slechte prognose, d.i. overlijden of ernstige handicap. Het is belangrijk om de evolutie in het aeeg-tracé op te volgen. Sommige kinderen met aanvankelijk een BS-patroon op het 1230

6 Fig. 5: À terme baby met asfyxie (moeilijke vacuümextractie na inductie op 40 weken; Apgar 2/4/4). Het aeeg-tracé afgenomen 12 uur na de geboorte toont een normaal continuous normal voltage (CNV)-patroon. Echografie en MRI van de hersenen waren normaal. Normale neuromotorische ontwikkeling op de leeftijd van 12 maanden. aeeg herstellen toch gedurende de eerste uur en overleven zonder handicap (8, 10). Prematuren met intraventriculaire bloeding De elektrocorticale basisactiviteit vertoont duidelijke afwijkingen bij premature baby s met germinalematrixbloeding en/of intraventriculaire bloeding (GMH/IVH). Deze afwijkingen zijn zichtbaar in de vorm van depressie van de basisactiviteit en de aanwezigheid van epileptische activiteit (4, 5, 12). Hoe meer deze daling van de basisactiviteit uitgesproken is, hoe groter de bloeding. Epileptische activiteit is aanwezig bij de meerderheid van de preterme baby s met GMH/IVH (4, 5). Deze epileptische activiteit treedt dikwijls op gedurende de eerste levensdagen, wanneer de bloeding voortschrijdt. Het voorspellen van de neurologische prognose bij extreem premature kinderen is moeilijk tijdens de eerste levensdagen. Deze kinderen hebben een lang verblijf op de neonatale intensievezorgafdeling voor de boeg en kunnen later ernstige verwikkelingen doormaken zoals nosocomiale infecties, necrotiserende enterocolitis of bronchopulmonale dysplasie die eveneens de uiteindelijke prognose kunnen medebepalen. Bij prematuren rond 26 weken zwangerschapsduur had aeeg gedurende de eerste levensweek dezelfde voorspellende waarde voor de prognose als een echografie van de hersenen (4). Bij prematuren met een ernstige intraventriculaire bloeding (graad III en IV) was het voorspellen van de prognose mogelijk op basis van een aeeg geregistreerd gedurende de eerste 48 uur (13). Voor deze voorspelling berekende men het aantal pieken per uur (amplitude meer dan 10 µv) op het aeeg-tracé gedurende de eerste 2 levensdagen. Prematuren met een ernstige IVH en hoge piekfrequentie vertoonden 75% kans op overleven zonder ernstige handicap, dit in tegenstelling tot prematuren met een laag aantal pieken, die meer kans hadden op overlijden of op overleven met een ernstige handicap. Opkomen van slaap-waakcycli op het aeeg gedurende de eerste levensweek was ook geassocieerd met een betere prognose. Besluit Amplitudegeïntegreerde elektro-encefalografie (aeeg) is een eenvoudige en betrouwbare methode voor de monitoring van de elektrocorticale basisactiviteit maar heeft een aantal beperkingen. Er bestaat een goede correlatie tussen een simultaan afgenomen aeeg en het EEG-tracé voor wat de basisactiviteit betreft. aeeg ontdekt ook meer epileptische activiteit, maar enkele korte of gelokaliseerde convulsies kunnen gemist worden. Omdat aeeg geïnterpreteerd wordt op basis van patroonherkenning, kan er soms onzekerheid bestaan over een mogelijke epileptische activiteit. Bij de nieuwe digitale toestellen zal deze 1231

7 twijfel verdwijnen vermits een simultane evaluatie van het ruwe EEG-signaal hierbij mogelijk wordt. Abstract Cerebral function monitoring in the Neonatal Intensive Care Unit Cerebral function monitoring (CFM) is a simple, bedside and continuous EEG technique. It provides an overall impression of the cerebral activity. CFM is a single-channel EEG with biparietal leads. This technique is immediately available, easy to apply and exhibits a high concordance with the standard EEG. CFM is an excellent tool in prediction of neurodevelopmental outcome after perinatal asphyxia, it can assess the effect of anticonvulsants as well as detect seizure activity and provides predictive information in preterm infants with cerebral hemorrhage. LITERATUUR 1. HELLSTRÖM-WESTAS L, DE VRIES L, ROSEN I. An atlas of amplitude-integrated EEGs in the newborn, 1st ed. London: The Parthenon Publishing Group, HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I. Amplitude-integrated electroencephalogram in newborn infants for clinical and research purposes. Acta Paediatr 2002; 91: LEVENE M. The clinical conundrum of neonatal seizures. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2002; 86: F75-F HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I, SVENNINGSEN NW. Cerebral function monitoring during the first week of life in extremely small low birthweight (ESLBW) infants. Neuropediatrics 1991; 22: GREISEN G, HELLSTRÖM-WESTAS L, LOU H, ROSEN I, SVENNINGSEN NW. EEG depression and germinal layer haemorrhage in the newborn. Acta Paediatr Scand 1987; 76: HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I, SVENNINGSEN NW. Silent seizures in sick infants in early life. Diagnosis by continuous cerebral function monitoring. Acta Paediatr Scand 1985; 74: AL NAQEEB N, EDWARDS AD, COWAN FM, AZZOPARDI D. Assessment of neonatal encephalopathy by amplitude-integrated electroencephalography. Pediatrics 1999; 103: TOET MC, HELLSTRÖM-WESTAS L, GROENENDAAL F, EKEN P, DE VRIES LS. Amplitude integrated EEG 3 and 6 hours after birth in full term neonates with hypoxicischaemic encephalopathy. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 1999; 81: F19-F EKEN P, TOET MC, GROENENDAAL F, DE VRIES LS. Predictive value of early neuroimaging, pulsed Doppler and neurophysiology in full term infants with hypoxicischaemic encephalopathy. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 1995; 73: F HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I, SVENNINGSEN N. Predictive value of early continuous amplitude integrated EEG recordings on outcome after severe birth asphyxia in full term infants. Arch Dis Child 1995; 72: F34-F THORNBERG E, EKSTRÖM-JODAL B. Cerebral function monitoring: a method of predicting outcome in term neonates after severe perinatal asphyxia. Acta Paediatr 1994; 83: KLEBERMASS K, KUHLE S, KOHLHAUSER-VOLLMUTH C, POLLAK A, WENINGER M. Evaluation of the Cerebral Function Monitor as a tool for neurophysiological surveillance in neonatal intensive care patients. Childs Nerv Syst 2001; 17: HELLSTRÖM-WESTAS L, KLETTE H, THORNGREN- JERNECK K, ROSEN I. Early prediction of outcome with aeeg in preterm infants with large intraventricular hemorrhages. Neuropediatrics 2001; 32:

Dutch summary. Nederlandse samenvatting

Dutch summary. Nederlandse samenvatting Dutch summary Nederlandse samenvatting 127 Kinderen die te vroeg geboren worden, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken, worden prematuren genoemd. Na de bevalling worden ernstig

Nadere informatie

Chapter 15. Samenvatting

Chapter 15. Samenvatting Chapter 15 Samenvatting Chapter 15 316 Samenvatting Deel I In Nederland worden ieder jaar ongeveer 14.000 kinderen te vroeg (prematuur) geboren, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur van minder dan

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL (IBFAT) Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Meetinstrument Afkorting

Nadere informatie

Definitie reanimatie 12-3-2013. Incidentie en neurologische outcome? Toch niet zo makkelijk..

Definitie reanimatie 12-3-2013. Incidentie en neurologische outcome? Toch niet zo makkelijk.. Reanimatie van pasgeborenen in Nederland: incidentie en neurologische outcome Incidentie en neurologische outcome? Dr. Jeroen Dudink, MD, PhD ICN, ICK, Radiologie, Neuroscience Reanimatie van pasgeborenen

Nadere informatie

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 Inleiding: Een post-anoxisch coma wordt veroorzaakt door globale anoxie of ischemie van de hersenen,

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

The NEMO-1 study. Informatie voor ouders. Neonatal seizure treatment study Studie naar de behandeling van convulsies ( stuipen ) bij baby s

The NEMO-1 study. Informatie voor ouders. Neonatal seizure treatment study Studie naar de behandeling van convulsies ( stuipen ) bij baby s The NEMO-1 study Neonatal seizure treatment study Studie naar de behandeling van convulsies ( stuipen ) bij baby s Geachte ouders, NEMO-1 study NEonatal Seizure Treatment with Medication Off-patent: Dose-finding

Nadere informatie

Centrum voor diagnose van het risico op wiegendood & Centrum voor Preventieve cardiorespiratoire monitoring tegen plotse dood.

Centrum voor diagnose van het risico op wiegendood & Centrum voor Preventieve cardiorespiratoire monitoring tegen plotse dood. U.Z. K.U.Leuven Centrum voor diagnose van het risico op wiegendood & Centrum voor Preventieve cardiorespiratoire monitoring tegen plotse dood. 7.83.504.62 Herestraat 49 3000 Leuven Nr. Van directe telefoonlijn:

Nadere informatie

Medicalisering van de partus:

Medicalisering van de partus: Medicalisering van de partus: Gevolgen voor de borstvoeding Rob Hardeman Klinisch verloskundige Ziekenhuis Rivierenland Tiel "Borstvoeding loont" 7-10-2008 Medicaliseren van de partus Actief ingrijpen

Nadere informatie

Algemeen. Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren. Leen De Schuymer

Algemeen. Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren. Leen De Schuymer Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren Leen De Schuymer Algemeen Deze resultatenbundel is gebaseerd op het doctoraatsonderzoek van Leen De Schuymer. Dit

Nadere informatie

Samenvatting behorend bij het proefschrift STRESS AND DISCOMFORT IN THE CARE OF PRETERM INFANTS

Samenvatting behorend bij het proefschrift STRESS AND DISCOMFORT IN THE CARE OF PRETERM INFANTS Samenvatting behorend bij het proefschrift STRESS AND DISCOMFORT IN THE CARE OF PRETERM INFANTS A study of the Comfort Scale and the Newborn Individualized Developmental Care and Assessment Program (NIDCAP

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

development of sucking patterns in preterm infants

development of sucking patterns in preterm infants 9 Samenvatting 123 Dit proefschrift gaat over de ontwikkeling van zuigpatronen bij premature pasgeborenen. Deze baby s hebben vaak problemen met het leren drinken uit de borst of de fles en het is niet

Nadere informatie

Journalclub jan 2013. Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk

Journalclub jan 2013. Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk Journalclub jan 2013 Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk AAN guidelines: Wijdicks Wijdicks, Neurol 2006 2 Hypothermie Meer en langer sedatie Stapeling van sedatie door verandering

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5 Nederlandse Samenvatting Chapter 5 Chapter 5 Waarde van MRI scans voor voorspelling van invaliditeit in patiënten met Multipele Sclerose Multipele Sclerose (MS) is een relatief vaak voorkomende ziekte

Nadere informatie

Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome

Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome Stijn Verhulst Slaapcentrum voor Kinderen Universitair Ziekenhuis Antwerpen Overzicht Indicaties Methodiek Outcome 2 1 Overzicht Methodiek Indicaties Outcome

Nadere informatie

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch perspectief Inleiding De ziekte van Alzheimer wordt gezien als een typische ziekte van de oudere leeftijd, echter

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Zowel beleidsmakers en zorgverleners als het algemene publiek zijn zich meer en meer bewust van de essentiële rol van kwaliteitsmeting en - verbetering in het verlenen van

Nadere informatie

Papa's hand is best groot

Papa's hand is best groot Welkom bij de cursus Ouderbegeleiding Als het anders loopt... vroeggeboorte en couveuse ouderschap Doel van de cursus Kennis delen Beter leren begrijpen en ondersteunen van ouders als ze te maken krijgen

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek

info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek ROP-screening Beste ouders, Uw baby is opgenomen op de dienst Neonatale Intensieve Zorgen en komt in aanmerking voor een oogheelkundig

Nadere informatie

K.B. 20.9.2012 B.S. 28.9.2012 In werking 1.11.2012

K.B. 20.9.2012 B.S. 28.9.2012 In werking 1.11.2012 K.B. 20.9.2012 B.S. 28.9.2012 In werking 1.11.2012 Artikel 20 - INWENDIGE GENEESKUNDE Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming is vereist van geneesheer-specialist

Nadere informatie

Zich verspreidende clonische activiteit over het lichaam. Diffuus soms asynchroon beeld, geassocieerd met slechte outcome.

Zich verspreidende clonische activiteit over het lichaam. Diffuus soms asynchroon beeld, geassocieerd met slechte outcome. 1 Omschrijving Neonatale convulsies Toepassingsgebied Diagnostiek en behandeling van neonatale convulsies op de afdeling neonatologie Verantwoordelijkheden/bevoegdheden Definities en afkortingen Classificatie

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

nazorg-poli neonatale intensive care unit

nazorg-poli neonatale intensive care unit nazorg-poli neonatale intensive care unit inleiding Door vroeggeboorte en/of problemen voorafgaand aan, of rondom de bevalling, verbleef uw kind op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) van ons ziekenhuis.

Nadere informatie

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Onderzoeken Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Auteurs dr. M.J.K. de Kleine, kinderarts-neonatoloog, dr. A.L. den Ouden*,

Nadere informatie

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Symposium 50-jarig bestaan Oost-Vlaams Meerlingenregister Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Zaterdag 25-10-2014 UZ Gent Prof. Dr. Evert Thiery Universiteit Gent

Nadere informatie

BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene. Bert van Zanten UMC-Utrecht

BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene. Bert van Zanten UMC-Utrecht BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene Bert van Zanten UMC-Utrecht Overzicht Wat meet je bij BERA/Tymp/cEOAE/DPOAE? Normaal en afwijkend? Resultaat neonataal en later? BERA: Wat meet je? Het tijdsverloop

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

Is continue monitoring iets voor mij?

Is continue monitoring iets voor mij? Is continue monitoring iets voor mij? Bloedglucose reguleren kan lastig zijn......je kuntmakkelijkdepieken endalenmissen Navigator II Continuous Glucose Monitoring System CONTINUE MONITORING Continue monitoring

Nadere informatie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie Department of Pediatrics / Child Neurology Center for Childhood White Matter Disorders VU University Medical Center Amsterdam, NL Hersenen en

Nadere informatie

Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen.

Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen. Slaapwandelen Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen. Hoe wordt slaapwandelen ook wel genoemd?

Nadere informatie

Rijping van de BER. Literatuur en een casus

Rijping van de BER. Literatuur en een casus Rijping van de BER Literatuur en een casus Auditory Evoked Responses Onderverdeling Early latency (BER) Middle latency Long latency (corticaal) BER, primaire generatoren: Piek I N8 distaal Piek II N8 proximaal

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden Nederlandse samenvatting 161 1 2 3 Samenvatting Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nederlandse samenvatting 163 Wereldwijd is het percentage kinderen dat te vroeg geboren

Nadere informatie

Patient and Family Centered Care in the NICU. A. Debeer

Patient and Family Centered Care in the NICU. A. Debeer Patient and Family Centered Care in the NICU A. Debeer It must not be forgotten that, ultimately, the care of even very sick newborns is the responsibility of the parents and that medical and nursing staff

Nadere informatie

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC Vrijuit reizen 1 1 Research Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC 2 Inhoud presentatie Inleiding Probleem en doel stelling Onderzoeksmethode en resultaten Conclusie en aanbevelingen Rol en taak

Nadere informatie

Prof Gunnar Naulaers

Prof Gunnar Naulaers Prof Gunnar Naulaers Ziekenhuis gestraft als jonge moeder te lang blijft Kate Middleton Asks Mother To Help With Princess Charlotte Instead Of Second Nanny Wordt de materniteit te veel als hotel gezien?

Nadere informatie

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte.

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte. Een chronische en progressieve aandoening zoals multiple sclerose (MS) heeft vaak grote consequenties voor het leven van patiënten en hun intieme partners. Naast het omgaan met de fysieke beperkingen van

Nadere informatie

10-6-2009. Inhoud. Het belang van Team training het gezichtspunt vanuit de Neonatologie. Inleiding. Inleiding. Factoren die bijdragen aan.

10-6-2009. Inhoud. Het belang van Team training het gezichtspunt vanuit de Neonatologie. Inleiding. Inleiding. Factoren die bijdragen aan. Het belang van Team training het gezichtspunt vanuit de Neonatologie Sidarto Bambang Oetomo 6e Nationale Reanimatie Congres Inhoud Inleiding Elementen van Teamtraining Teamgedragskenmerken Communicatie

Nadere informatie

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen Situering Sinds 1 januari 2005 moet ieder Vlaams ziekenhuis een periodieke evaluatie maken van de kwaliteit van de zorgen in het eigen ziekenhuis. Dit staat beschreven in het kwaliteitsdecreet van 17 oktober

Nadere informatie

Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Groep-B-streptokokken en zwangerschap Groep-B-streptokokken en zwangerschap Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel vrouwen in de vagina (schede) aanwezig is. Meestal kan deze bacterie geen kwaad voor een zwangere en

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting GENETISCHE EN RADIOLOGISCHE MARKERS VOOR DE PROGNOSE EN DIAGNOSE VAN MULTIPLE SCLEROSE Multiple Sclerose (MS) is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg)

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds enkele decennia is de acute zorg voor brandwondenpatiënten verbeterd, hetgeen heeft geresulteerd in een reductie van de mortaliteit na verbranding, met name van patiënten

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Bij foetale en neonatale long hypoplasia is het aantal long cellen, luchtwegen en alveoli verminderd hetgeen resulteert in een verminderd long volume en gewicht. Long hypoplasie

Nadere informatie

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 Inhoudstafel Voorwoord 13 Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 1.1 Menstruele cyclus 15 1.1.1 Ovulatie 15 1.1.2 Menstruele cyclus ter hoogte van het endometrium 17 1.2 Gametogenese 18 1.3 De

Nadere informatie

Kinderepilepsie in beeld. Nynke Doornebal Kinderarts - kinderneuroloog

Kinderepilepsie in beeld. Nynke Doornebal Kinderarts - kinderneuroloog Kinderepilepsie in beeld Nynke Doornebal Kinderarts - kinderneuroloog Kenmerken van epilepsie: 1. Excessieve ontlading van populatie neuronen 2. Onwillekeurige, aanvalsgewijs optredende motorische, sensibele,

Nadere informatie

Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie

Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie André Goedegebure, Saskia Coenraad, Hans Hoeve Afdeling KNO, Erasmus MC Rotterdam Sophia Kinder Ziekenhuis (SKZ) Vergroot risico gehoorverlies NICU

Nadere informatie

Do s and Don ts bij de acute opvang van een prematuur. Odile Frauenfelder MA-ANP Verpleegkundig Specialist Neonatologie

Do s and Don ts bij de acute opvang van een prematuur. Odile Frauenfelder MA-ANP Verpleegkundig Specialist Neonatologie Do s and Don ts bij de acute opvang van een prematuur Odile Frauenfelder MA-ANP Verpleegkundig Specialist Neonatologie Wat kunt u verwachten Verschillen tussen term en preterm Consequenties voor de opvang

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting 1 Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrondinformatie van de relatie tussen intrauteriene groeivertraging, waarvan het lage geboortegewicht een uiting kan zijn, en de gevolgen in de

Nadere informatie

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Nina Davids & Judith Pijnacker - senior onderzoekers Petra van Alphen - projectleider Expertise & Innovatie, PonTeM Taal in het Kleuterbrein Waarom EEG? Wat

Nadere informatie

Sophia Kinderziekenhuis. Bronchopulmonale dysplasie. Kinderthoraxcentrum Afdeling Kinderlongziekten / Afdeling Neonatologie

Sophia Kinderziekenhuis. Bronchopulmonale dysplasie. Kinderthoraxcentrum Afdeling Kinderlongziekten / Afdeling Neonatologie Sophia Kinderziekenhuis Bronchopulmonale dysplasie Kinderthoraxcentrum Afdeling Kinderlongziekten / Afdeling Neonatologie Bij uw kind is bronchopulmonale dysplasie vastgesteld. In deze folder leest u meer

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Dit proefschrift beschrijft het effect van plasma volume expansie in de behandeling van ernstige

Nadere informatie

Wat u moet weten. over koortsstuipen

Wat u moet weten. over koortsstuipen Wat u moet weten over koortsstuipen Beste ouders Kinderen die ziek zijn, maken soms één of meer koortsstuipen door. In deze brochure vindt u algemene informatie over de symptomen, oorzaken en behandeling

Nadere informatie

Alles over epilepsie. Epileptische aanval. Aanvallen: fokaal of gegeneraliseerd. Piekgolfcomplex. Rol van EEG 2-6-2013

Alles over epilepsie. Epileptische aanval. Aanvallen: fokaal of gegeneraliseerd. Piekgolfcomplex. Rol van EEG 2-6-2013 --0 Epileptische aanval Alles over epilepsie Oebo Brouwer Afdeling Neurologie Universitair Medisch Centrum Groningen Abnormaal gelijktijdig vuren van een grote groep hersencellen, leidend tot (voor patiënt

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

12 Langdurige epileptische aanvallen

12 Langdurige epileptische aanvallen 12 Langdurige epileptische aanvallen Definitie en etiologie Incidentie Anamnese Lichamelijk onderzoek Epileptische aanvallen duren van enkele seconden tot hooguit enkele minuten. In de literatuur wordt

Nadere informatie

CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP?

CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP? CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP? O. F. Brouwer Afdeling Neurologie Universitair Medisch Centrum Groningen EPILEPSIE Waarom ontstaat een epileptische aanval? Afwijkende prikkelbaarheid van

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Samenvatting. Keuze voor à terme sterfte. Hoe werkt perinatale audit in de praktijk?

Samenvatting. Keuze voor à terme sterfte. Hoe werkt perinatale audit in de praktijk? Samenvatting In 2003 blijkt uit de eerste Peristatstudie dat de perinatale sterfte in 1998 2000 in Nederland het hoogst is binnen de toenmalige Europese Unie. In 2004 is de sterfte in Nederland gedaald

Nadere informatie

Follow-up polikliniek Neonatologie

Follow-up polikliniek Neonatologie Follow-up polikliniek Neonatologie Uw kind werd behandeld op de afdeling neonatologie, meestal in de neonatale intensive care unit (NICU). Dat was voor u ongetwijfeld een spannende tijd waarin u veel

Nadere informatie

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde Prenatale screening Gynaecologie en verloskunde Wat is prenatale screening? De meeste kinderen worden gezond geboren. Een klein percentage (3 4 %) heeft echter bij de geboorte een aangeboren aandoening.

Nadere informatie

Overleving zeer jonge prematuur is toegenomen, vooral bij AGA

Overleving zeer jonge prematuur is toegenomen, vooral bij AGA Baby at risk prematuur, dysmatuur, a-terme baby met verstoorde vitale functies, infectie of aangeboren afwijking ELBW

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie voor patiënten F0538-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn NVOG Nederlandse Vereniging voor RICHTLIJN Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn No 23 juni 1999 1 OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM Er zijn geen formele landelijke afspraken

Nadere informatie

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene 1. Inleiding 1 Zwangere vrouwen hebben deze bacterie soms in de vagina (schede). Dat kan meestal geen kwaad, maar een klein aantal baby s wordt ernstig ziek door een

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING 143 Nederlandse samenvatting 144 NEDERLANDSE SAMENVATTING De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat psychische gezondheid een staat van welzijn is waarin een individu zich

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen

Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen Kernboodschappen Uitgave januari 2016 www.diabetes.be Diabetes mellitus Iemand met diabetes heeft een verhoogd bloedsuikergehalte omdat men niet voldoende

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.5493

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.5493 Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.5493 File ID Filename Version uvapub:5493 Chapter 10: Samenvatting unknown SOURCE

Nadere informatie

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte Kraamafdeling Vroegtijdige weeën gebroken vliezen en vroeggeboorte In deze folder leest u over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten

Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten Een verpleegkundige in Engeland die is gespecialiseerd in patiënten met multiple sclerose / MS voerde een informele studie uit waarbij

Nadere informatie

Hoe vaak komt het syndroom van Leigh voor? Het syndroom van Leigh is een zeldzame ziekte, die ongeveer bij één op de 100.000 kinderen voorkomt.

Hoe vaak komt het syndroom van Leigh voor? Het syndroom van Leigh is een zeldzame ziekte, die ongeveer bij één op de 100.000 kinderen voorkomt. Het syndroom van Leigh Wat is het syndroom van Leigh? Het syndroom van Leigh is een ernstige stofwisselingsziekte waarbij de hersencellen beschadigd raken omdat ze onvoldoende energie hebben. Hoe wordt

Nadere informatie

Samenvatting Dankwoord About the author

Samenvatting Dankwoord About the author Samenvatting Dankwoord About the author Samenvatting 177 Samenvatting Overgewicht en obesitas worden gedefinieerd op basis van de body mass index (BMI) (hoofdstuk 1). Deze index wordt berekend door het

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 4.

Nadere informatie

The Lancet Midwifery Series

The Lancet Midwifery Series The Lancet Midwifery Series Een artikelenreeks over de invloed van verloskundigenzorg op vrouwen en hun pasgeborenen, gezinnen, families en gemeenschappen Joke Klinkert, verloskundige, MPH, directeur EVAA

Nadere informatie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie DIAGNOSTIC INVENTORY FOR DEPRESSION (DID) Zimmerman, M., Sheeran, T., & Young, D. (2004). The Diagnostic Inventory for Depression: A self-report scale to diagnose DSM-IV Major Depressive Disorder. Journal

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvatting (Dutch summary) 1 Vroeggeboorte na antenatale inflammatie bronchiale hyperreactiviteit als onderliggende oorzaak van Vroeggeboorte Over vroeggeboorte, ook wel prematuriteit genoemd,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 137 138 Het ontrafelen van de klinische fenotypen van dementie op jonge leeftijd In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, komt dementie ook op jonge leeftijd voor. De diagnose

Nadere informatie

SAMENVATTING RICHTLIJN PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN

SAMENVATTING RICHTLIJN PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN SAMENVATTING RICHTLIJN PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN HYPERBILIRUBINEMIE BIJ DE PASGEBORENE, GEBOREN NA EEN ZWANGERSCHAPSDUUR VAN MEER DAN 35 WEKEN Initiatief: Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde

Nadere informatie

Behandeling van het acute herseninfarct

Behandeling van het acute herseninfarct Behandeling van het acute herseninfarct VPL symposium 14-03-2014 Puck Fransen, onderzoeker neurologie, Erasmus MC Inhoud Achtergrond (epidemiologie/etiologie) Behandeling endovasculaire behandeling Huidige

Nadere informatie

Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen?

Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen? 21/11/11 Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen? Inge Glazemakers Dirk Deboutte Inhoud Het probleem Oplossingen: de theorie Triple P Het project De eerste evaluatie - - -

Nadere informatie

Informatie SToP-BPD studie

Informatie SToP-BPD studie Informatie SToP-BPD studie Systemic Hydrocortisone To Prevent Bronchopulmonary Dysplasia in preterm infants. A multicenter randomised placebo controlled trial. t.b.v kinderarts verwijzend ziekenhuis Plaats:

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Groep-B-streptokokken en zwangerschap Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Groep-B-streptokokken en zwangerschap GROEP-B-STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP INLEIDING De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina (schede)

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld

Nadere informatie

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia WES Symposium Maart 2012 Intoxicaties bij kinderen WES Symposium Maart 2012 Casus WES Symposium Maart 2012 8 maanden

Nadere informatie

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk.

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Amerik de Mol Kinderarts-neonatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis 1 e Symposium Regionale Neonatologie Inhoud Cochrane review Eén review, één richtlijn?

Nadere informatie

Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling

Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling Chemisch toxicologische eigenschappen van acrylonitril en medische aspecten van een blootstelling Prof. Dr. Benoit Nemery KU Leuven Prof. Dr. Christophe Stove UGent Acrylonitril: chemische eigenschappen

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Patiënteninformatie Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie over een infectie met groep B streptokokken bij zwangerschap Inhoudsopgave Pagina Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 4 Hoe vaak

Nadere informatie

PCA3. www.urologischcentrum.be

PCA3. www.urologischcentrum.be PCA3 www.urologischcentrum.be De PCA3 test, een eenvoudige urinetest die kan helpen bij de diagnose van prostaatkanker en de keuze van therapie. Over prostaatkanker Prostaatkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg.

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg. Drug Regimen Unassisted Grading Scale (DRUGS) Edelberg HK, Shallenberger E, Wei JY (1999) Medication management capacity in highly functioning community living older adults: detection of early deficits.

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Chapter 10 Samenvatting

Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 De laatste jaren is de mortaliteit bij patiënten met psychotische aandoeningen gestegen terwijl deze in de algemene populatie per leeftijdscategorie is gedaald. Een belangrijke

Nadere informatie