MONITORING VAN DE CEREBRALE FUNCTIE OP DE NEONATALE INTENSIEVEZORGAFDELING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MONITORING VAN DE CEREBRALE FUNCTIE OP DE NEONATALE INTENSIEVEZORGAFDELING"

Transcriptie

1 Tijdschr. voor Geneeskunde, 60, nr. 17, 2004 DIAGNOSTISCHE AANWINSTEN MONITORING VAN DE CEREBRALE FUNCTIE OP DE NEONATALE INTENSIEVEZORGAFDELING A.ZECIC 1, K. SMETS 1, L. GOOSSENS 1, P. VANHAESEBROUCK 1, 2 Inleiding Kritiek zieke neonati, met respiratoire insufficiëntie, opgenomen op een neonatale intensievezorgafdeling, worden blootgesteld aan episoden van hypoxie-ischemie. Hun respiratoire functie wordt gemonitord door continue saturatiemeting en frequente bloedgasanalyse. Toch heeft men dikwijls geen idee over de invloed van een dergelijke hypoxisch-ischemische episode op de hersenfunctie. Cerebralefunctiemonitoring (CFM) biedt daarop een antwoord. Op onze dienst Neonatale Intensieve Zorgen werd recentelijk de bruikbaarheid van CFM geëvalueerd bij een aantal zieke neonati. Een kort overzicht van de literatuur wordt geïllustreerd met voorbeelden van CFM-tracé s uit de eigen populatie. Methode CFM werd ontwikkeld door Maynard in de jaren zestig voor continue EEG-monitoring van volwassen patiënten gedurende anesthesie en op intensievezorgafdelingen (1). Deze techniek werd 25 jaar geleden voor het eerst gebruikt op de dienst Neonatale Intensieve Zorgen van het Universitair Ziekenhuis van Lund (Zweden). CFM is gebaseerd op een amplitudegeïntegreerd EEG (aeeg), dus continue EEG-monitoring die een algemene indruk van de cerebrale Samenvatting Cerebralefunctiemonitoring (CFM) is een vereenvoudigde vorm van continue registratie van het EEG, uitgevoerd aan het bed van de patiënt. Het is een algemene weergave van de cerebrale activiteit. Eénkanalig EEG wordt door bipariëtaal geplaatste elektroden geregistreerd. Deze techniek is gemakkelijk uitvoerbaar en stemt goed overeen met een standaard-eeg. Continue registratie van het EEG laat toe om binnen de eerste 6 uur na de geboorte een nauwkeurige prognose te maken bij pasgeborenen met peripartale asfyxie. Een continue achtergrondregistratie met een normale amplitude wijst bijna zeker op een normale toekomst, terwijl een vlak tracé of een registratie met te kleine amplitude onveranderlijk gepaard gaan met overlijden of ernstige handicap. Bij pasgeborenen met convulsies worden de epileptische activiteit en de effectiviteit van anti-epileptica opgevolgd via CFM. Ook bij prematuren met een zeer laag geboortegewicht heeft CFM tijdens de eerste levensweek een belangrijke voorspellende waarde van de neurologische prognose. De resultaten van de nu beschikbare studies laten vermoeden dat CFM een definitieve plaats zal verwerven in het klinisch arsenaal van de acute neonatale zorg. 1 Dienst Neonatale Intensieve Zorgen, Universitair Ziekenhuis Gent. 2 Correspondentieadres: prof. dr. P. Vanhaesebrouck, Dienst Neonatale Intensieve Zorgen, Universitair Ziekenhuis, De Pintelaan 185, 9000 Gent. activiteit geeft. Het gaat om een éénkanalig EEG met bipariëtale elektroden. Het signaal wordt geamplificeerd en gefilterd zodat activiteiten onder de 2 Hz en boven de 15 Hz sterk 1226

2 onderdrukt worden. Daardoor worden de artefacten geminimaliseerd. De verdere EEGverwerking bestaat uit semi-logaritmische amplitudecompressie. Het outputsignaal wordt afgedrukt met een snelheid van 6 cm/uur. Het tracé is een band met lage en hoge grenzen die verwijzen naar het minimale en het maximale niveau van elektrische activiteit. Tegelijkertijd wordt ook de impedantie gemeten om eventuele artefacten te ontdekken (bv. slecht contact tussen de elektrode en de huid). Onlangs werden digitale EEG-monitoringsystemen ontwikkeld waarbij het aeeg simultaan met het ruwe EEG-signaal getoond wordt en beide onmiddellijk opgeslagen kunnen worden. Interpretatie EEG heeft een aantal nadelen ten opzichte van aeeg-registratie. Een EEG kan enkel afgenomen worden na afspraak, loopt slechts over een korte periode en is bovendien moeilijk interpreteerbaar. De aeeg-registratie kan onmiddellijk gestart worden, de elektroden kunnen gemakkelijk geplaatst worden (2 pariëtale elektroden en 1 impedantie-elektrode) en registratie kan gebeuren gedurende een lange periode. In vergelijking met een EEG is de interpretatie eenvoudig, vermits het principe gebaseerd is op de herkenning van bepaalde patronen. Op deze manier kunnen de veranderingen in de elektrocorticale basisactiviteit continu gevolgd worden, evenals het antwoord op medische interventies. Uit deze langdurige registratie kan men belangrijke informatie halen. Zo kan de basisactiviteit continue of discontinue activiteit vertonen, de duur van het interval tussen pieken ( bursts ) kan gemeten worden, evenals de aanwezigheid van periodische variaties in de basisactiviteit slaap-waak -cycli (fig. 1 en 2) en het optreden van convulsies. Het gemiddelde interval tussen de pieken vermindert progressief van 26 seconden op weken zwangerschapsleeftijd, naar 13 seconden op weken en 6 seconden op à terme -leeftijd. Op 26 weken zwangerschapsduur vindt men discontinue basisactiviteit, maar vanaf dan wordt de basisactiviteit steeds meer continu (rond 80% bij à terme geboren baby s). Slaap-waakcycli zijn al aanwezig bij prematuren van minder dan 30 weken (1). De volgende classificatie van aeeg-basisactiviteit wordt gebruikt (à terme baby s): CNV = continuous normal voltage : continu tracé met maximale voltage tussen µv en met perioden van verhoogde variabiliteit tijdens de diepe slaap Fig. 1: Slaap-waakcycli bij een beademde prematuur na een zwangerschapsduur van 34 weken. Perioden van diepe slaap met discontinue EEG-activiteit worden afgewisseld met een periode met continue EEG-activiteit (actieve slaap- of wakkere periode). Minimale amplituden gedurende diepe slaap bijna 0 µv (tracé discontinu). 1227

3 Fig. 2: Slaap-waakcycli bij à terme baby (37 weken). Het nauwe deel van het tracé is een afbeelding van meer continue activiteit tijdens de wakkere periode of gedurende de actieve slaap, het brede deel van het tracé is een afbeelding van meer discontinue activiteit tijdens de diepe slaap. In tegenstelling tot het discontinue tracé bij de preterme baby, stijgt de minimale amplitude tot 5 µv (alternerend tracé). DNV = discontinuous normal voltage : discontinu tracé met voltage meestal boven de 5 µv (fig. 3a) BS = burst suppression : discontinue basisactiviteit; periodes van zeer lage voltage met pieken van hoge amplitude (fig. 3b) CLV = continuous low voltage : continu zeer laag gevolteerde basisactiviteit (rond of onder de 5 µv) (fig. 3c) FT = flat trace : zeer lage voltage, grotendeels iso-elektrisch tracé met activiteit onder de 5 µv (fig. 3d) aeeg heeft verschillende toepassingen in de neonatale intensieve zorg. Monitoring van elektrocorticale basisactiviteit bij ernstig zieke neonati is belangrijk. Deze kinderen zijn dikwijls onder invloed van sedativa of spierrelaxantia zodat de evaluatie van cerebrale disfunctie op klinische basis onmogelijk is. Bij deze groep is het ook gekend dat achteruitgang van de hersenactiviteit kan optreden vóór duidelijke klinische achteruitgang kan optreden (2). Bepaalde medicaties zoals fenobarbital, morfine en diazepam veroorzaken EEG-depressie (fig. 4). Ze kunnen ook de basisactiviteit beïnvloeden zodat men daarmee rekening moet houden bij de interpretatie van aeeg. Toepassingsgebieden in de neonatologie Neonatale convulsies Het opsporen van epileptische activiteit en de meting van de effectiviteit van anti-epileptica zijn de belangrijkste indicaties voor aeegmonitoring bij neonati. De meest voorkomende oorzaken van neonatale convulsies zijn hypoxisch-ischemische episoden, intracraniale bloedingen, metabole aandoeningen (bv. hypoglykemie) en intracraniale infecties. Door het gebruiken van aeeg is de detectie van neonatale epileptische activiteit significant gestegen (3). Indien men aeeg gebruikt bij een hoogrisicopopulatie, is de prevalentie van epileptische activiteit rond 20%. Ongeveer 65-75% van de prematuren met germinale- matrixen intraventriculaire bloedingen heeft epileptische activiteit (4, 5). Dikwijls vindt men subklinische convulsies (6). Neonatale convulsies zijn geassocieerd met een verhoogd aantal overlijdens en een nefaste neurologische prognose. Oncontroleerbare convulsies en convulsies geassocieerd met een ernstig abnormaal EEG hebben een zeer slechte prognose. Recent onderzoek heeft ook aangetoond dat subklinische convulsies en korte 1228

4 Fig. 3: Figuur uit An atlas of amplitude-integrated EEGs in the newborn, pagina 31; met toestemming van de auteur. a. Discontinuous normal voltage (DNV-tracé die tijdens de registratie verandert naar een continuous normal voltage (CNV)- tracé. b. Burst suppression (BS)-patroon. c. Continu maar zeer laag gevolteerd tracé (CLV = continuous low voltage ). Bewegingsartefacten zijn zichtbaar in het midden van de registratie als korte pieken met hoge amplitude. d. Vlak tracé (FT = flat trace ) met in het begin van de registratie enkele pieken van hoge amplitude. 1229

5 Fig. 4: Effect van midazolam bij een beademde prematuur na een zwangerschapsduur van 29 weken. Een discontinu tracé (normaal voor de zwangerschapsduur) verandert na midazolamtoediening naar een burst suppression -patroon. epileptische activiteit ook geassocieerd zijn met een slechte prognose (1). Op de vraag of subklinische convulsies moeten behandeld worden kan nog geen duidelijk antwoord geformuleerd worden omdat klinische trials ontbreken. Tijdens aeeg-monitoring bestaat er wel een risico van foutieve diagnose van convulsies en van het missen van epileptische activiteit. Dit probleem zal in belang verminderen met het invoeren van digitale aeeg-toestellen die simultaan het basis-eeg-signaal weergeven. Hypoxisch-ischemische encefalopathie aeeg heeft recentelijk grotere belangstelling gekregen in verschillende neonatale intensievezorgdiensten wegens de goede correlatie met de prognose bij patiënten met asfyxie. Verschillende studies hebben aangetoond dat aeeg een voldoende sensitieve methode is voor de voorspelling van de prognose in de eerste levensuren (7-11). Bij à terme neonati met asfyxie kan men, door aeeg-monitoring op de leeftijd van 6 uur na de geboorte, bij 90% van de baby s een nauwkeurige voorspelling van de prognose geven (8-10). Voorlopige gegevens suggereren een nog betere voorspelling van de prognose na asfyxie met de combinatie van een aeeg met de klinische evaluatie van hypoxisch-ischemische encefalopathie. Momenteel wordt aeeg in de eerste uren na de geboorte gebruikt voor inclusie van de baby s in de postasfyctische interventiestudies (1). TABEL 1 Bijdrage van de verschillende kenmerken van amplitudegeïntegreerde elektro-encefalografie bij de voorspelling van de prognose bij neonati met asfyxie Leeftijd 0-12 uur uur uur Basisactiviteit ++ + Convulsies + Slaap-waakcycli + + Tabel 1 toont de bijdrage van verschillende aeeg-kenmerken (basisactiviteit, convulsies, slaap-waakcycli) bij de voorspelling van de prognose bij neonati met asfyxie. De elektrocorticale basisactiviteit is de belangrijkste factor voor het voorspellen van de prognose. Convulsies hebben weinig betekenis met betrekking tot de prognose indien het EEG normaal is of bij een milde asfyxie. Convulsies zijn wel gecorreleerd met een slechtere prognose bij neonati met matige of ernstige asfyxie of indien het EEG laaggevolteerd is. Het al of niet optreden van slaap-waakcycli zou ook belangrijk zijn bij de voorspelling van de prognose. Een CNV-basisactiviteit voorspelt een normale afloop bij à terme neonati (fig. 5). Abnormale basisactiviteit (BS, CLV en FT) voorspelt een slechte prognose, d.i. overlijden of ernstige handicap. Het is belangrijk om de evolutie in het aeeg-tracé op te volgen. Sommige kinderen met aanvankelijk een BS-patroon op het 1230

6 Fig. 5: À terme baby met asfyxie (moeilijke vacuümextractie na inductie op 40 weken; Apgar 2/4/4). Het aeeg-tracé afgenomen 12 uur na de geboorte toont een normaal continuous normal voltage (CNV)-patroon. Echografie en MRI van de hersenen waren normaal. Normale neuromotorische ontwikkeling op de leeftijd van 12 maanden. aeeg herstellen toch gedurende de eerste uur en overleven zonder handicap (8, 10). Prematuren met intraventriculaire bloeding De elektrocorticale basisactiviteit vertoont duidelijke afwijkingen bij premature baby s met germinalematrixbloeding en/of intraventriculaire bloeding (GMH/IVH). Deze afwijkingen zijn zichtbaar in de vorm van depressie van de basisactiviteit en de aanwezigheid van epileptische activiteit (4, 5, 12). Hoe meer deze daling van de basisactiviteit uitgesproken is, hoe groter de bloeding. Epileptische activiteit is aanwezig bij de meerderheid van de preterme baby s met GMH/IVH (4, 5). Deze epileptische activiteit treedt dikwijls op gedurende de eerste levensdagen, wanneer de bloeding voortschrijdt. Het voorspellen van de neurologische prognose bij extreem premature kinderen is moeilijk tijdens de eerste levensdagen. Deze kinderen hebben een lang verblijf op de neonatale intensievezorgafdeling voor de boeg en kunnen later ernstige verwikkelingen doormaken zoals nosocomiale infecties, necrotiserende enterocolitis of bronchopulmonale dysplasie die eveneens de uiteindelijke prognose kunnen medebepalen. Bij prematuren rond 26 weken zwangerschapsduur had aeeg gedurende de eerste levensweek dezelfde voorspellende waarde voor de prognose als een echografie van de hersenen (4). Bij prematuren met een ernstige intraventriculaire bloeding (graad III en IV) was het voorspellen van de prognose mogelijk op basis van een aeeg geregistreerd gedurende de eerste 48 uur (13). Voor deze voorspelling berekende men het aantal pieken per uur (amplitude meer dan 10 µv) op het aeeg-tracé gedurende de eerste 2 levensdagen. Prematuren met een ernstige IVH en hoge piekfrequentie vertoonden 75% kans op overleven zonder ernstige handicap, dit in tegenstelling tot prematuren met een laag aantal pieken, die meer kans hadden op overlijden of op overleven met een ernstige handicap. Opkomen van slaap-waakcycli op het aeeg gedurende de eerste levensweek was ook geassocieerd met een betere prognose. Besluit Amplitudegeïntegreerde elektro-encefalografie (aeeg) is een eenvoudige en betrouwbare methode voor de monitoring van de elektrocorticale basisactiviteit maar heeft een aantal beperkingen. Er bestaat een goede correlatie tussen een simultaan afgenomen aeeg en het EEG-tracé voor wat de basisactiviteit betreft. aeeg ontdekt ook meer epileptische activiteit, maar enkele korte of gelokaliseerde convulsies kunnen gemist worden. Omdat aeeg geïnterpreteerd wordt op basis van patroonherkenning, kan er soms onzekerheid bestaan over een mogelijke epileptische activiteit. Bij de nieuwe digitale toestellen zal deze 1231

7 twijfel verdwijnen vermits een simultane evaluatie van het ruwe EEG-signaal hierbij mogelijk wordt. Abstract Cerebral function monitoring in the Neonatal Intensive Care Unit Cerebral function monitoring (CFM) is a simple, bedside and continuous EEG technique. It provides an overall impression of the cerebral activity. CFM is a single-channel EEG with biparietal leads. This technique is immediately available, easy to apply and exhibits a high concordance with the standard EEG. CFM is an excellent tool in prediction of neurodevelopmental outcome after perinatal asphyxia, it can assess the effect of anticonvulsants as well as detect seizure activity and provides predictive information in preterm infants with cerebral hemorrhage. LITERATUUR 1. HELLSTRÖM-WESTAS L, DE VRIES L, ROSEN I. An atlas of amplitude-integrated EEGs in the newborn, 1st ed. London: The Parthenon Publishing Group, HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I. Amplitude-integrated electroencephalogram in newborn infants for clinical and research purposes. Acta Paediatr 2002; 91: LEVENE M. The clinical conundrum of neonatal seizures. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2002; 86: F75-F HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I, SVENNINGSEN NW. Cerebral function monitoring during the first week of life in extremely small low birthweight (ESLBW) infants. Neuropediatrics 1991; 22: GREISEN G, HELLSTRÖM-WESTAS L, LOU H, ROSEN I, SVENNINGSEN NW. EEG depression and germinal layer haemorrhage in the newborn. Acta Paediatr Scand 1987; 76: HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I, SVENNINGSEN NW. Silent seizures in sick infants in early life. Diagnosis by continuous cerebral function monitoring. Acta Paediatr Scand 1985; 74: AL NAQEEB N, EDWARDS AD, COWAN FM, AZZOPARDI D. Assessment of neonatal encephalopathy by amplitude-integrated electroencephalography. Pediatrics 1999; 103: TOET MC, HELLSTRÖM-WESTAS L, GROENENDAAL F, EKEN P, DE VRIES LS. Amplitude integrated EEG 3 and 6 hours after birth in full term neonates with hypoxicischaemic encephalopathy. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 1999; 81: F19-F EKEN P, TOET MC, GROENENDAAL F, DE VRIES LS. Predictive value of early neuroimaging, pulsed Doppler and neurophysiology in full term infants with hypoxicischaemic encephalopathy. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 1995; 73: F HELLSTRÖM-WESTAS L, ROSEN I, SVENNINGSEN N. Predictive value of early continuous amplitude integrated EEG recordings on outcome after severe birth asphyxia in full term infants. Arch Dis Child 1995; 72: F34-F THORNBERG E, EKSTRÖM-JODAL B. Cerebral function monitoring: a method of predicting outcome in term neonates after severe perinatal asphyxia. Acta Paediatr 1994; 83: KLEBERMASS K, KUHLE S, KOHLHAUSER-VOLLMUTH C, POLLAK A, WENINGER M. Evaluation of the Cerebral Function Monitor as a tool for neurophysiological surveillance in neonatal intensive care patients. Childs Nerv Syst 2001; 17: HELLSTRÖM-WESTAS L, KLETTE H, THORNGREN- JERNECK K, ROSEN I. Early prediction of outcome with aeeg in preterm infants with large intraventricular hemorrhages. Neuropediatrics 2001; 32:

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Door de ontwikkelingen in de zorg voor te vroeg geboren kinderen zijn de overlevingskansen van deze kinderen de afgelopen decennia fors toegenomen. Desondanks

Nadere informatie

Dutch summary. Nederlandse samenvatting

Dutch summary. Nederlandse samenvatting Dutch summary Nederlandse samenvatting 127 Kinderen die te vroeg geboren worden, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken, worden prematuren genoemd. Na de bevalling worden ernstig

Nadere informatie

Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene?

Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene? Zuurstof of niet bij reanimatie pasgeborene? 6e Nationale Reanimatie Congres Frank van den Dungen Kinderarts-neonatoloog Afd. IC Neonatologie VU medisch centrum NVK werkgroep Reanimatie Pasgeborenen INHOUD

Nadere informatie

Bodycooling bij de neonaat

Bodycooling bij de neonaat Bodycooling bij de neonaat A. Zecic NICU, UZ Gent Bodycooling bij de neonaat Inleiding Mechanismen van neuroprotectie bij hypothermie Klinische studies Selectie van patiënten en inclusie criteria Hypothermie

Nadere informatie

Chapter 15. Samenvatting

Chapter 15. Samenvatting Chapter 15 Samenvatting Chapter 15 316 Samenvatting Deel I In Nederland worden ieder jaar ongeveer 14.000 kinderen te vroeg (prematuur) geboren, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur van minder dan

Nadere informatie

Indeling presentatie. Casus Bas. Vervolg casus Bas. Terminologie. Terminologie Casus

Indeling presentatie. Casus Bas. Vervolg casus Bas. Terminologie. Terminologie Casus Indeling presentatie Casus Heidi Theeuwen, verpleegkundig specialist neonatologie : Asfyxie + criteria koeltherapie. Hoe werkt het in de praktijk? Ouderbegeleiding. Resultaten. Conclusie Inleiding bij

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 Inleiding: Een post-anoxisch coma wordt veroorzaakt door globale anoxie of ischemie van de hersenen,

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

Early motor repertoire and long-term neurological outcome Bruggink, Janneke Leontien Maria

Early motor repertoire and long-term neurological outcome Bruggink, Janneke Leontien Maria Early motor repertoire and long-term neurological outcome Bruggink, Janneke Leontien Maria IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from

Nadere informatie

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL (IBFAT) Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Meetinstrument Afkorting

Nadere informatie

Definitie reanimatie 12-3-2013. Incidentie en neurologische outcome? Toch niet zo makkelijk..

Definitie reanimatie 12-3-2013. Incidentie en neurologische outcome? Toch niet zo makkelijk.. Reanimatie van pasgeborenen in Nederland: incidentie en neurologische outcome Incidentie en neurologische outcome? Dr. Jeroen Dudink, MD, PhD ICN, ICK, Radiologie, Neuroscience Reanimatie van pasgeborenen

Nadere informatie

Centrum voor diagnose van het risico op wiegendood & Centrum voor Preventieve cardiorespiratoire monitoring tegen plotse dood.

Centrum voor diagnose van het risico op wiegendood & Centrum voor Preventieve cardiorespiratoire monitoring tegen plotse dood. U.Z. K.U.Leuven Centrum voor diagnose van het risico op wiegendood & Centrum voor Preventieve cardiorespiratoire monitoring tegen plotse dood. 7.83.504.62 Herestraat 49 3000 Leuven Nr. Van directe telefoonlijn:

Nadere informatie

Medicalisering van de partus:

Medicalisering van de partus: Medicalisering van de partus: Gevolgen voor de borstvoeding Rob Hardeman Klinisch verloskundige Ziekenhuis Rivierenland Tiel "Borstvoeding loont" 7-10-2008 Medicaliseren van de partus Actief ingrijpen

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Neonatale invasieve candida infectie.

Kinderneurologie.eu. Neonatale invasieve candida infectie. Neonatale invasieve candida infectie Wat is een neonatale invasieve candida infectie? Een neonatale invasieve candida infectie is een infectie bij pasgeboren baby (vaak een baby die te vroeg geboren is)

Nadere informatie

Algemeen. Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren. Leen De Schuymer

Algemeen. Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren. Leen De Schuymer Prematuur geboren kinderen: Sociaalcommunicatieve ontwikkeling in de eerste levensjaren Leen De Schuymer Algemeen Deze resultatenbundel is gebaseerd op het doctoraatsonderzoek van Leen De Schuymer. Dit

Nadere informatie

Samenvatting behorend bij het proefschrift STRESS AND DISCOMFORT IN THE CARE OF PRETERM INFANTS

Samenvatting behorend bij het proefschrift STRESS AND DISCOMFORT IN THE CARE OF PRETERM INFANTS Samenvatting behorend bij het proefschrift STRESS AND DISCOMFORT IN THE CARE OF PRETERM INFANTS A study of the Comfort Scale and the Newborn Individualized Developmental Care and Assessment Program (NIDCAP

Nadere informatie

The NEMO-1 study. Informatie voor ouders. Neonatal seizure treatment study Studie naar de behandeling van convulsies ( stuipen ) bij baby s

The NEMO-1 study. Informatie voor ouders. Neonatal seizure treatment study Studie naar de behandeling van convulsies ( stuipen ) bij baby s The NEMO-1 study Neonatal seizure treatment study Studie naar de behandeling van convulsies ( stuipen ) bij baby s Geachte ouders, NEMO-1 study NEonatal Seizure Treatment with Medication Off-patent: Dose-finding

Nadere informatie

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch perspectief Inleiding De ziekte van Alzheimer wordt gezien als een typische ziekte van de oudere leeftijd, echter

Nadere informatie

Journalclub jan 2013. Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk

Journalclub jan 2013. Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk Journalclub jan 2013 Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk AAN guidelines: Wijdicks Wijdicks, Neurol 2006 2 Hypothermie Meer en langer sedatie Stapeling van sedatie door verandering

Nadere informatie

development of sucking patterns in preterm infants

development of sucking patterns in preterm infants 9 Samenvatting 123 Dit proefschrift gaat over de ontwikkeling van zuigpatronen bij premature pasgeborenen. Deze baby s hebben vaak problemen met het leren drinken uit de borst of de fles en het is niet

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5 Nederlandse Samenvatting Chapter 5 Chapter 5 Waarde van MRI scans voor voorspelling van invaliditeit in patiënten met Multipele Sclerose Multipele Sclerose (MS) is een relatief vaak voorkomende ziekte

Nadere informatie

K.B. 20.9.2012 B.S. 28.9.2012 In werking 1.11.2012

K.B. 20.9.2012 B.S. 28.9.2012 In werking 1.11.2012 K.B. 20.9.2012 B.S. 28.9.2012 In werking 1.11.2012 Artikel 20 - INWENDIGE GENEESKUNDE Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming is vereist van geneesheer-specialist

Nadere informatie

SAMENVATTING bijlage Hoofdstuk 1 104

SAMENVATTING bijlage Hoofdstuk 1 104 Samenvatting 103 De bipolaire stoornis, ook wel manisch depressieve stoornis genoemd, is gekenmerkt door extreme stemmingswisselingen, waarbij recidiverende episoden van depressie, manie en hypomanie,

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) * 132 Baby s die te vroeg geboren worden (bij een zwangerschapsduur korter dan 37 weken) hebben een verhoogd risico op zowel ernstige ontwikkelingproblemen (zoals mentale

Nadere informatie

Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome

Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome Stijn Verhulst Slaapcentrum voor Kinderen Universitair Ziekenhuis Antwerpen Overzicht Indicaties Methodiek Outcome 2 1 Overzicht Methodiek Indicaties Outcome

Nadere informatie

Wat hoor ik? Over geluid en geluidsbronnen op een open NICU

Wat hoor ik? Over geluid en geluidsbronnen op een open NICU Wat hoor ik? Over geluid en geluidsbronnen op een open NICU The influence of patient- and unit-specific factors on the noise levels in an open-plan neonatal intensive care unit Munhun Park 1, Sabrina Laroche

Nadere informatie

Zich verspreidende clonische activiteit over het lichaam. Diffuus soms asynchroon beeld, geassocieerd met slechte outcome.

Zich verspreidende clonische activiteit over het lichaam. Diffuus soms asynchroon beeld, geassocieerd met slechte outcome. 1 Omschrijving Neonatale convulsies Toepassingsgebied Diagnostiek en behandeling van neonatale convulsies op de afdeling neonatologie Verantwoordelijkheden/bevoegdheden Definities en afkortingen Classificatie

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Zowel beleidsmakers en zorgverleners als het algemene publiek zijn zich meer en meer bewust van de essentiële rol van kwaliteitsmeting en - verbetering in het verlenen van

Nadere informatie

Papa's hand is best groot

Papa's hand is best groot Welkom bij de cursus Ouderbegeleiding Als het anders loopt... vroeggeboorte en couveuse ouderschap Doel van de cursus Kennis delen Beter leren begrijpen en ondersteunen van ouders als ze te maken krijgen

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek

info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek ROP-screening Beste ouders, Uw baby is opgenomen op de dienst Neonatale Intensieve Zorgen en komt in aanmerking voor een oogheelkundig

Nadere informatie

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind Obstetrie Extreme vroeggeboorte van uw kind Inhoudsopgave 1. Vroege geboorte...4 2. Perinatologisch Centrum...5 Overplaatsing...5 3. Levenskansen en kwaliteit van leven...6 Risico s...7 4. Gesprek over

Nadere informatie

The management of hyperbilirubinemia in preterm infants Vader-van Imhoff, Deirdre Elisabeth

The management of hyperbilirubinemia in preterm infants Vader-van Imhoff, Deirdre Elisabeth The management of hyperbilirubinemia in preterm infants Vader-van Imhoff, Deirdre Elisabeth IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek

Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Symposium 50-jarig bestaan Oost-Vlaams Meerlingenregister Neuro-cognitieve ontwikkeling van meerlingen een populatiegebonden onderzoek Zaterdag 25-10-2014 UZ Gent Prof. Dr. Evert Thiery Universiteit Gent

Nadere informatie

Actieve monitoring: gouden standaard voor low-risk tumoren?

Actieve monitoring: gouden standaard voor low-risk tumoren? Symposium State of the Art in Prostate Cancer 14-09-2016 Actieve monitoring: gouden standaard voor low-risk tumoren? Dr. Koen Slabbaert Dienst Urologie, RZ Tienen Active Surveillance : Programma Waarom

Nadere informatie

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Onderzoeken Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Auteurs dr. M.J.K. de Kleine, kinderarts-neonatoloog, dr. A.L. den Ouden*,

Nadere informatie

nazorg-poli neonatale intensive care unit

nazorg-poli neonatale intensive care unit nazorg-poli neonatale intensive care unit inleiding Door vroeggeboorte en/of problemen voorafgaand aan, of rondom de bevalling, verbleef uw kind op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) van ons ziekenhuis.

Nadere informatie

Growing into a different brain

Growing into a different brain 221 Nederlandse samenvatting 221 Nederlandse samenvatting Groeiend in een ander brein: de uitkomsten van vroeggeboorte op schoolleeftijd De doelen van dit proefschrift waren om 1) het inzicht te vergroten

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene. Bert van Zanten UMC-Utrecht

BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene. Bert van Zanten UMC-Utrecht BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene Bert van Zanten UMC-Utrecht Overzicht Wat meet je bij BERA/Tymp/cEOAE/DPOAE? Normaal en afwijkend? Resultaat neonataal en later? BERA: Wat meet je? Het tijdsverloop

Nadere informatie

Het bepalen van de overlevingskansen

Het bepalen van de overlevingskansen Het bepalen van de overlevingskansen van een kind met congenitale hernia diafragmatica Door: Dr Arno van Heijst, kinderarts-neonatoloog, Amalia Kinderziekenhuis-Radboudumc Nijmegen en Prof Dr Dick Tibboel,

Nadere informatie

Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie

Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie Het meten van motoriek bij kinderen: prognose en evaluatie Samenvatting Samenvatting Hoe een kind zich op lange termijn gaat ontwikkelen is altijd een boeiende zaak, maar met name als het kind geboren

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen.

Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen. Slaapwandelen Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen. Hoe wordt slaapwandelen ook wel genoemd?

Nadere informatie

Gij deed mij de moederschoot uitgaan, aan haar borst hebt gij mij gevlijd

Gij deed mij de moederschoot uitgaan, aan haar borst hebt gij mij gevlijd 11/01/013 Huid-op-huidcontact bij de pasgeborene: niet zonder risico's... Huid-op-huidcontact? An Eerdekens, Neonatale Intensieve Zorgen UZ Leuven Psalm, vers 10 Gij deed mij de moederschoot uitgaan, aan

Nadere informatie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie Department of Pediatrics / Child Neurology Center for Childhood White Matter Disorders VU University Medical Center Amsterdam, NL Hersenen en

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds enkele decennia is de acute zorg voor brandwondenpatiënten verbeterd, hetgeen heeft geresulteerd in een reductie van de mortaliteit na verbranding, met name van patiënten

Nadere informatie

Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Groep-B-streptokokken en zwangerschap Groep-B-streptokokken en zwangerschap Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel vrouwen in de vagina (schede) aanwezig

Nadere informatie

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn :

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn : Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte.

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte. Een chronische en progressieve aandoening zoals multiple sclerose (MS) heeft vaak grote consequenties voor het leven van patiënten en hun intieme partners. Naast het omgaan met de fysieke beperkingen van

Nadere informatie

Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Groep-B-streptokokken en zwangerschap Groep-B-streptokokken en zwangerschap Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel vrouwen in de vagina (schede) aanwezig is. Meestal kan deze bacterie geen kwaad voor een zwangere en

Nadere informatie

Patient and Family Centered Care in the NICU. A. Debeer

Patient and Family Centered Care in the NICU. A. Debeer Patient and Family Centered Care in the NICU A. Debeer It must not be forgotten that, ultimately, the care of even very sick newborns is the responsibility of the parents and that medical and nursing staff

Nadere informatie

SURVEILLANCE VAN DE MULTIRESISTENTE STAPHYLOCOCCUS AUREUS (MRSA) IN DE BELGISCHE ZIEKENHUIZEN

SURVEILLANCE VAN DE MULTIRESISTENTE STAPHYLOCOCCUS AUREUS (MRSA) IN DE BELGISCHE ZIEKENHUIZEN WIV SURVEILLANCE VAN DE MULTIRESISTENTE STAPHYLOCOCCUS AUREUS (MRSA) IN DE BELGISCHE ZIEKENHUIZEN Contactpersoon: Mevr. Béatrice JANS Tel: /6.7. - Fax: /6.. - E-mail: bea.jansepi.ihe.be Inleiding Resultaten.

Nadere informatie

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC Vrijuit reizen 1 1 Research Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC 2 Inhoud presentatie Inleiding Probleem en doel stelling Onderzoeksmethode en resultaten Conclusie en aanbevelingen Rol en taak

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden Nederlandse samenvatting 161 1 2 3 Samenvatting Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nederlandse samenvatting 163 Wereldwijd is het percentage kinderen dat te vroeg geboren

Nadere informatie

Prof Gunnar Naulaers

Prof Gunnar Naulaers Prof Gunnar Naulaers Ziekenhuis gestraft als jonge moeder te lang blijft Kate Middleton Asks Mother To Help With Princess Charlotte Instead Of Second Nanny Wordt de materniteit te veel als hotel gezien?

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33063 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Tan, Melanie Title: Clinical aspects of recurrent venous thromboembolism Issue

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie voor patiënten F0538-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK

Nadere informatie

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen Situering Sinds 1 januari 2005 moet ieder Vlaams ziekenhuis een periodieke evaluatie maken van de kwaliteit van de zorgen in het eigen ziekenhuis. Dit staat beschreven in het kwaliteitsdecreet van 17 oktober

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

Because we care!! Tiende Symposium Neonatologie. Waar doen we het eigenlijk voor? Maandag 17 maart 2014

Because we care!! Tiende Symposium Neonatologie. Waar doen we het eigenlijk voor? Maandag 17 maart 2014 Tiende Symposium Neonatologie Maandag 17 maart 2014 Waar doen we het eigenlijk voor? Because we care!! Een dag waar verschillende patiëntencategorieën aan bod komen: Kinderen na asfyxie, extreem vroege

Nadere informatie

Kind en Voeding Effect op langere termijn

Kind en Voeding Effect op langere termijn Kind en Voeding Effect op langere termijn Arend F Bos Kinderarts neonatoloog UMCG Food for Healthy Ageing, Groningen, June 2012 Opzet presentatie Het vakgebied Neonatologie Relatie voeding groei Hersengroei

Nadere informatie

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Nina Davids & Judith Pijnacker - senior onderzoekers Petra van Alphen - projectleider Expertise & Innovatie, PonTeM Taal in het Kleuterbrein Waarom EEG? Wat

Nadere informatie

Rijping van de BER. Literatuur en een casus

Rijping van de BER. Literatuur en een casus Rijping van de BER Literatuur en een casus Auditory Evoked Responses Onderverdeling Early latency (BER) Middle latency Long latency (corticaal) BER, primaire generatoren: Piek I N8 distaal Piek II N8 proximaal

Nadere informatie

10-6-2009. Inhoud. Het belang van Team training het gezichtspunt vanuit de Neonatologie. Inleiding. Inleiding. Factoren die bijdragen aan.

10-6-2009. Inhoud. Het belang van Team training het gezichtspunt vanuit de Neonatologie. Inleiding. Inleiding. Factoren die bijdragen aan. Het belang van Team training het gezichtspunt vanuit de Neonatologie Sidarto Bambang Oetomo 6e Nationale Reanimatie Congres Inhoud Inleiding Elementen van Teamtraining Teamgedragskenmerken Communicatie

Nadere informatie

Bij epilepsiechirurgie streeft men naar complete verwijdering of disconnectie van de epileptogene zone met behoud van eloquente hersengebieden. Het do

Bij epilepsiechirurgie streeft men naar complete verwijdering of disconnectie van de epileptogene zone met behoud van eloquente hersengebieden. Het do Samenvatting Bij epilepsiechirurgie streeft men naar complete verwijdering of disconnectie van de epileptogene zone met behoud van eloquente hersengebieden. Het doel is immers om de aanvallen te stoppen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting GENETISCHE EN RADIOLOGISCHE MARKERS VOOR DE PROGNOSE EN DIAGNOSE VAN MULTIPLE SCLEROSE Multiple Sclerose (MS) is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg)

Nadere informatie

Samenvatting 21580_rietdijk F.indd :09

Samenvatting 21580_rietdijk F.indd :09 Samenvatting 21580_rietdijk F.indd 161 10-02-12 15:09 People at ultra high risk for psychosis Schizofrenie en aanverwante psychotische stoornissen hebben grote negatieve gevolgen voor het sociaal en psychisch

Nadere informatie

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde Prenatale screening Gynaecologie en verloskunde Wat is prenatale screening? De meeste kinderen worden gezond geboren. Een klein percentage (3 4 %) heeft echter bij de geboorte een aangeboren aandoening.

Nadere informatie

BeNeDuctus Studie Onderzoek naar een optimale behandeling van een open ductus arteriosus (Botalli) bij te vroeg geboren kinderen.

BeNeDuctus Studie Onderzoek naar een optimale behandeling van een open ductus arteriosus (Botalli) bij te vroeg geboren kinderen. OUDERINFORMATIE BeNeDuctus Studie Onderzoek naar een optimale behandeling van een open ductus arteriosus (Botalli) bij te vroeg geboren kinderen. Geachte mevrouw/mijnheer, Uw kind is opgenomen op de Intensive

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Bij foetale en neonatale long hypoplasia is het aantal long cellen, luchtwegen en alveoli verminderd hetgeen resulteert in een verminderd long volume en gewicht. Long hypoplasie

Nadere informatie

Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie

Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie Gehoorscreening en -diagnostiek in een NICU-populatie André Goedegebure, Saskia Coenraad, Hans Hoeve Afdeling KNO, Erasmus MC Rotterdam Sophia Kinder Ziekenhuis (SKZ) Vergroot risico gehoorverlies NICU

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 4.

Nadere informatie

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 Inhoudstafel Voorwoord 13 Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 1.1 Menstruele cyclus 15 1.1.1 Ovulatie 15 1.1.2 Menstruele cyclus ter hoogte van het endometrium 17 1.2 Gametogenese 18 1.3 De

Nadere informatie

Kinderepilepsie in beeld. Nynke Doornebal Kinderarts - kinderneuroloog

Kinderepilepsie in beeld. Nynke Doornebal Kinderarts - kinderneuroloog Kinderepilepsie in beeld Nynke Doornebal Kinderarts - kinderneuroloog Kenmerken van epilepsie: 1. Excessieve ontlading van populatie neuronen 2. Onwillekeurige, aanvalsgewijs optredende motorische, sensibele,

Nadere informatie

Yellow so what? De gele zuigeling Diagnostiek en Behandeling. Christian Hulzebos, kinderarts-neonatoloog

Yellow so what? De gele zuigeling Diagnostiek en Behandeling. Christian Hulzebos, kinderarts-neonatoloog Yellow so what? De gele zuigeling Diagnostiek en Behandeling Christian Hulzebos, kinderarts-neonatoloog Inhoud: vragen vanuit de praktijk Welk kind loopt eigenlijk het meeste risico op ernstige hyperbilirubinemie?

Nadere informatie

PCA3. www.urologischcentrum.be

PCA3. www.urologischcentrum.be PCA3 www.urologischcentrum.be De PCA3 test, een eenvoudige urinetest die kan helpen bij de diagnose van prostaatkanker en de keuze van therapie. Over prostaatkanker Prostaatkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting 1 Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrondinformatie van de relatie tussen intrauteriene groeivertraging, waarvan het lage geboortegewicht een uiting kan zijn, en de gevolgen in de

Nadere informatie

The infant motor profile Heineman, Kirsten Roselien

The infant motor profile Heineman, Kirsten Roselien The infant motor profile Heineman, Kirsten Roselien IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 179 In dit proefschrift werden de resultaten beschreven van studies die zijn verricht bij volwassen vrouwen met symptomen van bekkenbodem dysfunctie. Deze symptomen komen frequent voor en kunnen de kwaliteit

Nadere informatie

Orthostatische tremor en diepe hersenstimulatie

Orthostatische tremor en diepe hersenstimulatie Orthostatische tremor en diepe hersenstimulatie Fleur van Rootselaar Neuroloog/klinisch neurofysioloog 29 mei 2015, 2e OT-ontmoetingsdag Presentatie Wat is tremor? Classificatie Hoe ontstaat tremor? Etiologie

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Dit proefschrift heeft als doel de zorg voor prematuur geboren kinderen te verbeteren. Het gaat in dit proefschrift om kinderen die geboren zijn na een zwangerschapsduur van minder

Nadere informatie

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

ALLEEN SUCCES MET EEN GOEDE ONDERZOEKSVRAAG!

ALLEEN SUCCES MET EEN GOEDE ONDERZOEKSVRAAG! ALLEEN SUCCES MET EEN GOEDE ONDERZOEKSVRAAG! Faculteit Gezondheid dr. Anne Eskes 9 maart 2016 1 2 ALLEEN SUCCES MET EEN GOEDE ONDERZOEKSVRAAG! Disclosure belangen spreker: Anne Eskes (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

Wat u moet weten. over koortsstuipen

Wat u moet weten. over koortsstuipen Wat u moet weten over koortsstuipen Beste ouders Kinderen die ziek zijn, maken soms één of meer koortsstuipen door. In deze brochure vindt u algemene informatie over de symptomen, oorzaken en behandeling

Nadere informatie

Neonatale screening op aangeboren hartafwijkingen d.m.v. saturatiemeting

Neonatale screening op aangeboren hartafwijkingen d.m.v. saturatiemeting Neonatale screening op aangeboren hartafwijkingen d.m.v. saturatiemeting Ilona Narayen Arts-onderzoeker neonatologie LUMC AMSTERDAM SYMPOSIUM 2016 Casus A term meisje, 4 dagen oud SEO: gb Levenloos aangetroffen

Nadere informatie

Sophia Kinderziekenhuis. Bronchopulmonale dysplasie. Kinderthoraxcentrum Afdeling Kinderlongziekten / Afdeling Neonatologie

Sophia Kinderziekenhuis. Bronchopulmonale dysplasie. Kinderthoraxcentrum Afdeling Kinderlongziekten / Afdeling Neonatologie Sophia Kinderziekenhuis Bronchopulmonale dysplasie Kinderthoraxcentrum Afdeling Kinderlongziekten / Afdeling Neonatologie Bij uw kind is bronchopulmonale dysplasie vastgesteld. In deze folder leest u meer

Nadere informatie

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Dit proefschrift beschrijft het effect van plasma volume expansie in de behandeling van ernstige

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Patiënteninformatie Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie over een infectie met groep B streptokokken bij zwangerschap Inhoudsopgave Pagina Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 4 Hoe vaak

Nadere informatie

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene 1. Inleiding 1 Zwangere vrouwen hebben deze bacterie soms in de vagina (schede). Dat kan meestal geen kwaad, maar een klein aantal baby s wordt ernstig ziek door een

Nadere informatie

12 Langdurige epileptische aanvallen

12 Langdurige epileptische aanvallen 12 Langdurige epileptische aanvallen Definitie en etiologie Incidentie Anamnese Lichamelijk onderzoek Epileptische aanvallen duren van enkele seconden tot hooguit enkele minuten. In de literatuur wordt

Nadere informatie

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte Kraamafdeling Vroegtijdige weeën gebroken vliezen en vroeggeboorte In deze folder leest u over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Alles over epilepsie. Epileptische aanval. Aanvallen: fokaal of gegeneraliseerd. Piekgolfcomplex. Rol van EEG 2-6-2013

Alles over epilepsie. Epileptische aanval. Aanvallen: fokaal of gegeneraliseerd. Piekgolfcomplex. Rol van EEG 2-6-2013 --0 Epileptische aanval Alles over epilepsie Oebo Brouwer Afdeling Neurologie Universitair Medisch Centrum Groningen Abnormaal gelijktijdig vuren van een grote groep hersencellen, leidend tot (voor patiënt

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING 143 Nederlandse samenvatting 144 NEDERLANDSE SAMENVATTING De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat psychische gezondheid een staat van welzijn is waarin een individu zich

Nadere informatie

Zuurstof reductie test

Zuurstof reductie test Zuurstof reductie test Bronchopulmonale dysplasie (BPD) kan geclassificeerd worden in mild, matig en ernstig afhankelijk van de hoeveelheid en duur van externe zuurstoftoediening en de mate van respiratoire

Nadere informatie