Werkboek. Monitoring vanuit ouderenperspectief van zorgvernieuwingsprojecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkboek. Monitoring vanuit ouderenperspectief van zorgvernieuwingsprojecten"

Transcriptie

1 Werkboek Monitoring vanuit ouderenperspectief van zorgvernieuwingsprojecten Methodiekbeschrijving in samenwerking met Mede mogelijk gemaakt door: Esther Stoffers Adviseur Huis voor de Zorg Februari 2012

2 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. Aanleiding 3 2. Doel en doelgroep werkboek 4 3. Doelen en de te verwachte resultaten van monitoring 5 4. Monitoringsmethodiek 4.1 Monitoringsopzet Ondernomen stappen Kwaliteitscriteria / Uitgangspunten Uitvoering daadwerkelijke monitoring Meetmomenten 8 5. Behaalde resultaten en opgedane ervaringen 5.1 Behaalde resultaten Overige opgedane ervaringen Conclusies en aanbevelingen 6.1 Conclusies Aanbevelingen 13 Bijlagen: Schematisch overzicht monitoring 15 Wervingstekst uitgangspunten vanuit ouderenperspectief 17 Handreiking meetmomenten 19 Evaluatie Projectleiders 21 Evaluatie Subgroepen 24 2

3 1. Aanleiding Onderzoek en de concrete praktijk laten zien dat 75+ers met multimorbiditeit in de hulpverlening grote problemen ondervinden. De manier waarop onze gezondheidszorg is georganiseerd en functioneert is niet voldoende passend bij de problematiek die 75+ers met multimorbiditeit. Specialismen werken onvoldoende samen en er is te weinig afstemming en samenwerking tussen de verschillende sectoren in de zorg. Diagnostisch worden onderliggende factoren bij acute problematiek onvoldoende onderkend. Ingrepen worden gepleegd terwijl geen integraal beeld van de oudere is verkregen. Daarnaast blijkt dat early casefinding en screening in de huisartsenpraktijk van deze groep nog in de kinderschoenen staat Het gevolg van bovenstaande is dat ouderen onnodig veel complicaties oplopen en soms onnodig vroeger sterven. De noodzaak om dit op te pakken wordt onderkend door alle betrokken partijen. In dit gebied, Zuid Limburg, liep ACZIO 1 voorop door op een vroegtijdig moment alle partijen bij elkaar te brengen die betrokken zijn bij de zorg aan ouderen. Met de komst van het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) wordt van de zijde van de Rijksoverheid via ZONMW nu gelden geïnvesteerd in de verbetering van deze problematiek. Van alle kanten wordt benadrukt dat de klanten de mensen voor wie de zorg bestemd is dienen mee te kijken en betrokken te worden bij de ontwikkeling en uitvoering van zorgvernieuwingsprojecten. Binnen het Huis voor de Zorg, één van de netwerkpartners van ACZIO, is een methodiek ontwikkeld om de monitoring van projecten vanuit ouderenperspectief vorm te geven. Het doelgroeppanel vormt daarin een zeer belangrijk instrument om vanuit ouderenperspectief te bezien hoe het NPOprogramma in deze regio wordt ontwikkeld en hoe de uitvoering van gehonoreerde zorgvernieuwingsprojecten ter hand wordt genomen. Bij het monitoren van de ontwikkeling van het NPO-programma en de uitvoering van de projecten is nauw samengewerkt met de drie ouderenbonden in Limburg, namelijk de KBO, het PCOB en de ANBO. Met het monitoren vanuit ouderenperspectief van de uitrol van het NPO-programma en de uitvoering van zorgvernieuwingsprojecten voor ouderen in een kwetsbare positie wilde het Huis voor de Zorg samen met de projectverantwoordelijken een kwaliteitsverbetering tot stand te brengen ten behoeve van de zorg voor ouderen in een kwetsbare positie. Deze methodiekbeschrijving laat aan de betrokken partijen zien hoe de monitoring vanuit ouderenperspectief ontwikkeld is en vorm heeft gekregen. Deze methodiekbeschrijving kan tevens tot voorbeeld dienen voor andere regio's waar de monitoring vanuit ouderenperspectief en/of patiëntenperspectief ter hand genomen wordt. 1 ACZIO (voluit: Academisch Centrum ZorgInnovatie Ouderen) is een platform voor innovatie op het gebied van de ouderenzorg in Limburg en Zuidoost-Brabant. 3

4 2. Doel en doelgroep werkboek Naast het aanreiken van een voorbeeld voor andere regio's wil het Huis voor de Zorg met het beschrijven van de methodiek en de opgedane ervaringen ook zelf leren van de ervaringen. Zodoende kunnen we in de toekomst de monitoring vanuit ouderenperspectief en/of patiëntenperspectief effectiever en efficiënter vormgeven. Voor dit doel is aan deze methodiekbeschrijving een stappenplan voor de Monitoring vanuit Ouderenperspectief gevoegd, waarin de belangrijkste leerpunten zijn opgenomen (hoofdstuk 4). Dit werkboek is in eerste instantie geschreven voor organisaties die aan de slag willen met het monitoren van zorgvernieuwingsprojecten voor ouderen in een kwetsbare positie. Dat kunnen belangenorganisaties zijn, zoals Zorgbelang of Ouderenbonden, maar ook regionale ouderennetwerken. Daarnaast is deze methodiek ook toepasbaar voor het monitoren van zorgvernieuwingsprojecten voor andere doelgroepen. Voor patiëntenverenigingen kan dit werkboek een handig hulpmiddel zijn voor het monitoren c.q. kritisch volgen van projecten of vernieuwingen in de zorgverlening. 4

5 3. Doelen en de te verwachten resultaten van monitoring Met het monitoren vanuit ouderenperspectief wilden we bereiken dat binnen het NPO en de zorgvernieuwingsprojecten voor ouderen in een kwetsbare positie de wensen en behoeften van deze doelgroep daadwerkelijk centraal staan. De overkoepelende doelstelling was dat de monitoring vanuit ouderenperspectief leidt tot een kwaliteitsverbetering voor de zorg voor ouderen in een kwetsbare positie in Zuid Limburg. De verwachte resultaten van de monitoring waren: 1. Concrete en haalbare aanbevelingen vanuit ouderenperspectief te leveren aan de zorgvernieuwingsprojecten in Zuid-Limburg. 2. Het bewustwordingsproces op gang brengen bij de hulpverleners en projectleiders van de zorgvernieuwingsprojecten in Zuid-Limburg om de klant centraal te zetten en kennis te hebben van de behoeften en wensen van de klant. 3. Op maat monitoren van de zorgvernieuwingsprojecten vanuit de opgestelde kwaliteitscriteria vanuit ouderenperspectief. 4. Dat de monitoring vanuit klantperspectief als meerwaarde wordt ervaren bij de betrokkenen bij zorgvernieuwingsprojecten binnen ACZIO. 5

6 4. Monitoringsmethodiek Als onderdeel van het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) heeft het Huis voor de Zorg in samenwerking met de drie Ouderenbonden de taak op zich genomen om de toegekende projecten in Zuid Limburg vanuit ouderenperspectief te gaan monitoren. Er is een keuze gemaakt voor 5 transitieprojecten en 1 onderzoeksproject. Deze projecten leken het meeste geschikt voor monitoring. 4.1 Monitoringsopzet Er is gekozen voor een actieve, participatieve manier van monitoren. Bewust is ervoor gekozen om niet alleen zitting te nemen in formele overlegstructuren. We wilden verder gaan dan deze klassieke en gangbare manier van cliëntenparticipatie. We wilden actief observaties uitvoeren in de concrete praktijk van alledag. En dit vanuit een partnership met de projectleiders. De monitormethodieken die gehanteerd worden hadden dan ook vooral een praktische insteek. Het ging erom dat de leden van het doelgroeppanel (zie verder) zich een beeld konden vormen van de daadwerkelijke praktijk en uitvoering. en vervolgens de zorgverleners en projectleiders praktische adviezen konden geven. De geformuleerde 10 uitgangspunten vanuit klantenperspectief (zie 4.3) vormden de inhoudelijke kompas voor de monitoring. De monitoringopzet bestond uit drie onderdelen (zie bijlage 1). Elk met zijn eigen kenmerken en aandachtsvelden: 1. Kernteam: bestuurlijke participatie De monitoring is in de voorfase van de projecten gestart via het kernteam. Bestaande uit 3 vertegenwoordigers namens de Ouderenbonden en het Huis voor de Zorg. Het kernteam participeert binnen ACZIO en beoordeelt (nieuwe) projectvoorstellen. Zij vertegenwoordigen de ouderen in een kwetsbare positie op bestuurlijk niveau. Tevens vormen zij vanuit het Huis voor de Zorg het projectteam dat de monitoring mede vorm geeft samen met de adviseurs. 2. Regionale Klankbord De Regionale Zorgvragersoverleggen 2 (RZO) vormden een brede klankbordgroep voor de projecten in de regio. De regionale projecten hebben regelmatig op de agenda van de RZO bijeenkomsten gestaan waarbij de dialoog tussen het RZO en de projectleiders voorop stond. Tevens diende het RZO voor de panelleden als belangrijke informatiebron en samenwerkingspartner ten behoeve van de monitoring. 3. Doelgroeppanel Het doelgroeppanel vormde het hart van de monitoring vanuit ouderenperspectief. Bestaande uit circa 10 leden. Vanuit hun betrokkenheid bij en kennis van ouderen in een kwetsbare positie monitoren zij op diverse manieren de lopende projecten binnen NPO. Het doelgroeppanel is gedurende twee jaar maandelijks bijeen gekomen om de monitoring vorm te geven en uit te voeren. Het doel van het doelgroeppanel was om de toegekende projecten te monitoren en kritisch te kijken naar de uitvoering. Het accent lag daarbij op de toegekende projecten en de uitvoering van de projecten in de praktijk. Daadwerkelijke kwaliteitsverbetering in de praktijk en aansluiting van de zorg op de wensen en behoeften van ouderen in een kwetsbare positie was dan ook het uitgangspunt. 2 Bestaande regionale samenwerkingsverbanden van Wmo-raden, gehandicapten-, patiënten- en ouderenorganisaties 6

7 4.2 Ondernomen stappen Stap 1: Formeren kernteam. Op initiatief van de ouderenbonden is samen met het Huis voor de Zorg een kernteam geformeerd bestaande uit twee vertegenwoordigers namens de ouderenbonden in Limburg, de directeur van het Huis voor de Zorg en de twee adviseurs die het doelgroeppanel organisatorisch en inhoudelijk ondersteunden. Het kernteam kwam maandelijks bij elkaar om zowel op bestuurlijk niveau als op uitvoerend niveau de voortgang te bespreken. Vanuit het kernteam namen twee personen deel aan het DB van ACZIO. Stap 2: Vaststellen wervingskanalen. Binnen het kernteam zijn de wervingskanalen vastgesteld. Voor de werving van doelgroep-panelleden hebben we gebruik gemaakt van: Regionale Zorgvragersoverleggen in de regio Ouderenbonden Netwerk Huis voor de Zorg Stap 3: Ontwerpen en uitzetten wervingstekst: De wervingstekst (herziende tekst in bijlage 2) is besproken in het kernteam en verstuurd naar de deelnemers aan de Regionale Zorgvragersoverleggen, de ouderenbonden en ons eigen netwerk, met name een groep actieve senioren. De werving heeft 12 ouderenvertegenwoordigers opgeleverd die zich wilden inzetten voor het project. Stap 4: Kennismaking met de projectleiders en uitleg over aanpak monitoring vanuit ouderenperspectief: Door de adviseurs van het Huis voor de Zorg zijn kennismakingsgesprekken gehouden met iedere projectleider. Doelen: wederzijdse kennismaking, uitleg en toelichting op de wijze van monitoring door doelgroeppanel, kennisname van het zorgvernieuwingsproject of onderzoeksproject. Stap 5: 1e bijeenkomst doelgroeppanel, uitgebreide kennismaking met elkaar en met het Nationaal Programma Ouderenzorg. Stap 6: Projectenmarkt waarin de projectleiders hun project presenteren. Tijdens deze projectenmarkt hebben de doelgroeppanelleden kennis kunnen maken met de projecten. Er is bewust gekozen om alle projecten in één keer te presenteren (volgens de Pecha Kucha-methodiek 3 ). Zo kregen de panelleden een goed overzicht en konden een keuze maken in welk project zij zich verder wilden verdiepen. Vanuit het Huis voor de Zorg werd een diversiteit aan monitorinstrumenten 4 aangeboden worden waaruit de leden een weloverwogen keuze konden maken in de loop van de monitoring. Middels een formulier gaven de panelleden naderhand aan welk projecten of welke projecten zij willen adopteren en dus gingen monitoren. Stap 7: Per project werden subgroepen gevormd bestaande uit 3 personen die zich verder verdiepten in het project en dat project gedurende twee jaar gingen monitoren. Sommige panelleden kozen er voor 2 of 3 zorgvernieuwingsprojecten te monitoren, anderen kozen voor 1 project. Stap 8: Tijdens de derde en vierde bijeenkomst werden gezamenlijk kwaliteitscriteria/uitgangspunten vanuit ouderenperspectief benoemd. Deze fungeerden als 'leidraad' voor de monitoring van de projecten. Hoe deze kwaliteitscriteria/uitgangspunten tot stand kwamen staat beschreven in paragraaf Tijdens Pecha Kucha bijeenkomsten moet de spreker zijn verhaal doen in 20 sheets die precies 20 seconden zijn te zien: exact 6 minuten en 40 seconden per spreker. Dit strakke format dwingt de spreker om snel, maar vooral visueel te communiceren. Pecha Kucha zorgt voor snelheid, dynamiek, inspiratie en uiteraard veel plezier. 4 O.a. interviews, shadowing, spiegelgesprekken, wachtkamergesprekken, enquete. 7

8 Stap 9: De daarop volgende bijeenkomsten stonden in het teken van uitwisseling en verdieping. De leden konden elkaar informeren over de voortgang van de monitoring, ervaringen delen, specifieke thema's bespreken, leren van elkaar, afstemmen en koers bepalen. Stap 10: De monitoring was ingedeeld in drie meetmomenten waarbij stil werd gestaan bij de 10 uitgangspunten. De eerste meting was vooral een nulmeting van de situatie. De tweede meting was een tussenmeting waarin teruggekeken werd naar de behaalde resultaten ten opzichte van de vorige meting en vooruitgekeken werd naar de aandachtspunten en adviezen voor de komende periode. De derde meting behelsde de eindmeting. De meetmomenten worden verder beschreven in paragraaf Kwaliteitscriteria / uitgangspunten vanuit ouderenperspectief Middels de methode Thema Gecentreerde Interactie 5 is een eerste start gemaakt met het inventariseren van kwaliteitscriteria vanuit ouderenperspectief. Het geformuleerde thema was: Kwaliteitscriteria vanuit ouderenperspectief. Welke criteria vind ik het belangrijkste? Een brede brainstorm leverde allerlei uitgangspunten op waaraan goede zorg voor ouderen in een kwetsbare positie moest voldoen. De uitgangspunten zijn gegroepeerd, samengevoegd indien mogelijk, en middels het plakken van stickers (ieder panellid kon middels drie stickers aangeven welke hij/zij het belangrijkste vond) prioriteit aan gegeven. Van daaruit zijn de tien uitgangpunten vanuit ouderenperspectief geformuleerd en uitgewerkt (bijlage 3). De tien uitgangspunten vormen de basis voor de monitoring van de projecten binnen het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) in Zuid- Limburg. De verkregen informatie (zowel schriftelijk als mondeling) en de opgedane ervaring (bijvoorbeeld middels meelopen) werden langs de tien uitgangspunten gelegd. Elk uitgangspunt is verder uitgewerkt in voorbeelden ('Denk hierbij aan'), die gebruikt kunnen worden om het uitgangspunt te verduidelijken. 4.4 Uitvoering daadwerkelijke monitoring Nadat alle panelleden hun keuze voor de projecten kenbaar gemaakt hadden en ingedeeld waren in subgroepen, werden er gesprekken gepland met de projectleiders ter kennismaking. Binnen dit gesprek werd informatie uitgewisseld en afspraken over het monitoringstraject gemaakt. Er werden diverse monitoringsmethodieken gebruikt, o.a. enquetes en interviews met projectleiders, huisartsen, POH ers, patiënten en mantelzorgers. Ook werd door sommige panelleden meegelopen bij een consult (met toestemming van de patiënt dat) of werd een lunchbijeenkomst van de POH ers bijgewoond. Daarnaast werd er natuurlijk ook veel aandacht besteedt aan het schriftelijk materiaal: het projectplan, een folder, de informatiebrief of de vragenlijst voor de ouderen. Iedere subgroep koos zelf zijn manier van monitoren, afgestemd met de projectleider. Bij de daadwerkelijke monitoring kregen zij ondersteuning van de adviseurs van het Huis voor de Zorg Meetmomenten De uitgangspunten dienden als rode draad voor de monitoring en als gespreksstof voor gesprekken met projectleiders en betrokkenen bij de projecten. De projecten werden 3 maal langs de uitgangspunten gelegd door de subgroepen. De focus lag op de aandacht die er voor de uitgangspunten is in de dagelijkse praktijk. 5 TGI is een krachtige methode voor het leidinggeven aan groepen en teams die levendigheid en creativiteit in samenwerkings- en leerprocessen bevordert. Het THEMA focust, biedt ruimte, stuurt de interactie en bundelt energie. 8

9 Naast elk uitgangspunt staat een thermometer, waarbij rood staat voor 'gevarenzone' en groen voor 'veilige zone'. Op een schaal van 5 betekent dit het volgende: Rood : Geen aandacht voor binnen het project Oranje : Minimale aandacht voor binnen het project Geel : Twijfelachtig, wel aandacht voor binnen het project maar niet voldoende Lichtgroen : Voldoende aandacht voor binnen het project Donkergroen : Heel veel specifieke aandacht voor binnen het project Deze thermometer gaf een indicatie aan in hoeverre het uitgangspunt binnen het project aandacht had en centraal stond. Bij elke meetmoment diende de thermometer ingevuld te worden. Dit gebeurde door middel van het aankruisen van de kleur van de thermometer. Daarbij werd een toelichting geschreven waarom gekozen werd voor een bepaalde kleur. Als er informatie ontbrak of het was de subgroep niet duidelijk hoe een uitgangspunt binnen een project werd opgepakt dan werd er een vraagteken bij gezet. Dit onderwerp werd dan meegenomen bij de vervolgstappen van de monitoring. Nota Bene: Het ging niet om de beoordeling (de thermometer) zelf maar de toelichting waarom gekozen was voor een bepaalde kleur. Dit diende als gespreksstof voor de vervolg-monitoring. De thermometer was en is een hulpmiddel om te komen tot een advies (bijlage 4). 9

10 5. Behaalde resultaten en ervaringen 5.1 Behaalde resultaten In hoofdstuk 2 zijn de doelen en de verwachte resultaten benoemd. Hieronder staat beschreven in welke mate en hoe we de resultaten hebben bereikt. Er is een evaluatie uitgevoerd bij de projectleiders van de projecten om te kijken hoe zij de monitoring beleefd hebben en wat voor hun en voor het project de meerwaarde was (zie bijlage 5). Ook is er een evaluatieformulier ingevuld door de diverse subgroepen om hun ervaringen in kaart te brengen (zie bijlage 6). Resultaat: concrete en haalbare aanbevelingen vanuit ouderenperspectief geleverd aan de zorgvernieuwingsprojecten in Zuid-Limburg. Werkwijze: tussentijdse, conform de drie opgestelde meetmomenten, geven van aanbevelingen en advies vanuit de metingen. De uitkomst van de meting en de daaruit vloeiende aanbevelingen werden met de projectleiding samen besproken en gekeken naar de vervolgstappen. De meetmomenten werden schriftelijk uitgewerkt. Uiteindelijk werden al deze aanbevelingen gebundeld in een eindrapport en gepresenteerd bij het eindsymposium. Vanuit de praktijk: Meningen zijn verdeeld over de bruikbaarheid van de adviezen. Een projectleider gaf aan dat de ouderen in het doelgroeppanel naar zijn idee geen afspiegeling van de doelgroep waren waar het project zich op richtte en de vraag was hoe goed zij de problemen van deze groep konden inschatten. Desalniettemin werd aangegeven dat ze meer ervaring hebben dan de projectleider en met nuttige adviezen kwamen over de impact van het instrument (wat kunnen we met de informatie) en over het gebruik (het proces) van het instrument (wordt het op een goede manier ingezet). Anderen gaven aan dat de adviezen rondom communicatie naar patienten (het screenen van de informatieteksten) een goede bijdrage opleverde en dat door hun vragen aan en interviews met diverse hulpverleners nog bepaalde aspecten extra onder de aandacht werden gebracht. Sommige panelleden gaven aan dat het vaak onduidelijk bleef wat met de adviezen gedaan werd. Er mocht meer aandacht besteedt worden aan de terugkoppeling. Andere panelelden hadden duidelijk de eravring dat hun adviezen daadwerkelijk geimplementeerd werden. Resultaat: het bewustwordingsproces op gang gebracht bij de hulpverleners en projectleiders van de zorgvernieuwingsprojecten in Zuid-Limburg om de klant centraal te zetten en kennis te hebben van de behoeften en wensen van de klant. Werkwijze: door regelmatig in overleg te gaan met de projectleiders en hen te informeren over de behoefte en wensen van de klant en hen te prikkelen om in de projectvernieuwing te kijken vanuit de klant. De benoemde kwaliteitscriteria waren hiervoor een belangrijk uitgangspunt. Daarnaast is er tijdens de monitoring actief contact gezocht met diverse hulpverleners in de projecten. Vanuit de praktijk: Er wordt aangegeven dat het goed is dat ouderen meekijken naar de aanvraag en de feitelijke uitvoering. Maar er wordt ook aangegeven dat de wensen en behoeften van ouderen erg breed zijn en dat dit moeilijk door een doelgroeppanel van 3 personen in kaart te brengen is. Men vindt het over het algemeen wel heel belangrijk om het perspectief van de oudere steeds weer te verwerken in het project en dat het goed is dat daar aandacht op wordt gevestigd. Men vond over het algemeen de panelleden betrokken mensen die wisten wat er speelde en die op een opbouwende wijze meedachten met het project. Panelleden gaven aan het positief te vinden dat ze hun ervaringen in de gesprekken met de projectleiders konden delen. 10

11 Resultaat: op maat monitoren van de zorgvernieuwingsprojecten vanuit de opgestelde kwaliteitscriteria vanuit ouderenperspectief. Werkwijze: Door het gezamenlijk formuleren van de kwaliteitscriteria door de panelleden, kennismakingsgesprekken te initiëren met de projectleiders en gezamenlijk met de projectleider te zoeken naar de beste manier en onderwerp(en) van monitoring voor het betreffende project en tussentijdse meetmomenten. Vanuit de praktijk: Positieve reacties op de tien uitgangspunten, die de panelelden houvast gaven voor de monitoring. Een projectleider gaf aan dat ze zeker handig waren maar dat bepaalde onderdelen niet aan bod kwamen (o.a. participatie van de subgroep zelf). Bij een project bleken ze niet toepasbaar omdat het project geen daadwerkelijke zorg betrof maar een inventarisatie van de wensen en behoeften van ouderen. Een projectleider gaf aan dat de 10 uitgangspunten goede aanknopingspunten gaven voor verbetering. Ook werd het positief ervaren dat de feedback in het document gestructureerd werd. Op die manier konden ze zelf goed bedenken aan welke verbeterpunten ze als eerste gingen werken. De panelleden gaven grotendeels aan de tien uitgangspunten bruikbaar te vinden als het gaat om zorguitvoering Niet alle uitgangspunten zijn geschikt voor de projecten, maar er is een grote gemene deler. Men kon er uit halen wat voor het desbetreffende project van toepassing was. Resultaat: de monitoring vanuit klantperspectief werd als meerwaarde ervaren door de betrokkenen bij de zorgvernieuwingsprojecten. Werkwijze: Door de projectleiders vanaf het begin te betrekken in het proces, een open en constructieve houding aan te nemen en te zoeken naar gezamenlijke raakvlakken. Vanuit de praktijk: Door een projectleider werd aangegeven dat door samen met ouderen het project te monitoren en in gezamenlijkheid de verbeterpunten aan te pakken je sterker staat naar andere organisaties en je makkelijker een vuist kunt maken. De projetcleider vond dat hij hierdoor op een aantal onderdelen sterker stond omdat hij zich gesteund voelde door het doelgroepppanel. Anderen gaven dat het absoluut meerwaarde had dat vertegenwoordigers van de klanten (de oudere in een kwetsbare positie) erbij betrokken waren. Een projectleider geeft aan dat de panelleden in feite functioneren als ambassadeurs van het project en kunnen op andere wijze cliënten betrekken bij het project. Zij zitten in een heel netwerk van ouderen-gerelateerde trajecten dus ook naar andere initiatieven toe kunnen zij over en weer communiceren over ontwikkelingen. Een andere projectleider gaf aan dat de samenwerking niet alleen effect heeft gehad op het monitoringsysteem dat ontwikkeld is maar ook de onderzoeker heeft geleerd hoe je het beste samen kunt werken met een oudere doelgroep. Daarnaast werd ook aangegeven dat er via andere wegen ook contacten waren met vertegenwoordigers van de doelgroep (bijvoorbeeld via een klankbordgroep of adviesraad) of dat er al continu onderzoek plaatsvond en de ervaringen van patiënten en diens naasten voorheen ook al werden gemonitord. Panelleden vinden het soms moeilijk te zeggen of hun monitoring een meerwaarde heeft gehad voor het project. Dit is afhankelijk van de wijze waarop zichtbaar was wat met de gegeven adviezen werd gedaan. Soms zijn effecten niet direct zichtbaar, maar iedere vorm van communicatie levert wat op! 11

12 5.2 Overige ervaringen Het betrof een methodiek in ontwikkeling, dus soms wat het echt nog pionieren. Niet alles was vanaf het begin duidelijk of beschreven. Voor panelleden en projectleiders lag de uitdaging in het ontwikkelen van een partnership waarin optimaal samen gewerkt kon worden. Het was de kunst samen een weg te vinden in deze manier van monitoren en duidelijke afspraken te maken. Aangezien de methodiek nog in ontwikkeling was, sloot de uiteindelijke invulling niet bij elk panellid aan. Enkele panelleden hebben na een paar bijeenkomsten aangegeven dat deze praktische manier van monitoring niet aansloot bij hun verwachtingen en besloten te stoppen. Door het wegvallen van een projectleider van een zorgvernieuwingsproject was het lange tijd erg onduidelijk wie nu waar verantwoordelijk voor was. Dit had tot gevolg dat de panelleden weinig tot geen informatie meer ontvingen en de daadwerkelijke uitvoering van de monitoring stop lag. Zowel door de nieuwe projectleider als door de panelleden werd dit als vervelend ervaren. Men gaf ook aan dat door beide partijen eerder aan de bel getrokken had kunnen worden over de moeizame voortgang van het project en de monitoring. Panelleden waren zeer enthousiast over het meelopen en interviewen van zorgverleners en patiënten. Het gaf hun een inkijk in de daadwerkelijke praktijk. Binnen de ziekenhuissetting was het wel moeilijk om, in het kader van privacy, mee te lopen als panellid. Over het algemeen waren de panelleden tevreden over de samenwerking en communicatie met de projectleider van het zorgvernieuwingsproject en zijn/haar betrokkenheid bij de monitoring. In het begin was het zoeken waar raakvlakken lagen maar gaandeweg de monitoring ging dat steeds makkelijker. Over het algemeen waren de panelleden positief over de ondersteuning door het Huis voor de Zorg. Echter door wisselingen van personen kon niet altijd continuïteit van ondersteuning geboden worden. Voor de panelleden was het niet altijd duidelijk wat er met de adviezen gedaan werd. Soms waren het ook meer opgedane ervaringen die gedeeld werden dan concrete adviezen. De meetmomenten volgens de tien uitgangspunten gaven wel houvast voor de monitoring. Alle panelleden gaven aan dat er vanaf de start van een zorgvernieuwingsproject al aandacht moet zijn voor de borging na de projectperiode. Als er onduidelijkheid is over de voortzetting van de ontwikkelde interventie (bijvoorbeeld vroegscreening) na de projectperiode haakt men voortijdig af en gaan veel goede ervaringen verloren. De bijeenkomsten van het doelgroeppanel (waarbij alle subgroepen bijeenkwamen) hadden niet altijd de beoogde meerwaarde voor alle panelleden. Uitwisseling is belangrijk, zeker voor de opstart, maar op een gegeven moment volgt iedere subgroep zijn eigen monitoringstraject. Daarom is er voor gekozen om na een jaar de frequentie van de bijeenkomsten terug te brengen naar 2- maandelijks. 12

13 6. Conclusies en aanbevelingen 6.1 Conclusies Gedurende twee jaar hebben 10 ouderenvertegenwoordigers 5 transitieprojecten en 1 onderzoeksproject gemonitord vanuit het perspectief van de oudere, de klant. Zij hebben dit met veel enthousiasme, overtuiging, bezieling en inzet gedaan. Het was het uitdagende klus. Er moest nog veel uitgevonden, uitgezocht en ontwikkeld worden. In het begin was het zoeken naar de aanpak, maar gaandeweg bewees deze nieuwe aanpak zijn waarde. Ouderenvertegenwoordigers werden meer en meer samenwerkingspartners van projectleiders en onderzoekers. Samen gaven ze de monitoring vorm en bespraken ze de bevindingen en adviezen. Tenslotte hebben ze de projecten ondersteund in hun zoektocht naar borging en voortzetting. Deze manier van monitoren vergroot de betrokkenheid van de ouderenvertegenwoordigers, het gaat verder dan deelname in een adviesorgaan of klankbordgroep. Door zich te verbinden aan een of meerdere projecten leerde men gaandeweg het zorgvernieuwingsproject of onderzoeksproject van binnen en buiten kennen en kon men zich een goed beeld vormen van hoe het in de praktijk werd toegepast. De geformuleerde tien uitgangspunten vanuit ouderenperspectief boden een goede houvast voor de monitoring, en gaven de project-betrokkenen inzicht in welke aspecten heel belangrijk zijn voor de doelgroep. 6.2 Aanbevelingen Maak gebruik van een profiel bij de werving. Ouderenvertegenwoordigers en/of beoogde panelleden kunnen dan gelijk zien of het project bij hen aansluit. Hou met de beoogde panelleden na aanmelding een intakegesprek waarin dieper ingegaan wordt op de motivatie om dele te nemen, kennis van de doelgroep, eigen ervaringen met zorg, de verwachtingen over- en weer en de tijdsinvestering. Ook al komen de ouderenvertegenwoordigers uit het eigen netwerk vaak en zijn ze al betrokken bij diverse projecten, toch is het belangrijk nog eens goed de werkwijze en de verwachtingen over en weer te bespreken. Dit voorkomt dat panelleden vroegtijdig besluiten te stoppen omdat er andere verwachtingen waren of omdat de tijdsinvestering te groot was. Daarnaast sluit deze methodiek niet bij iedereen even goed aan. Niet iedereen wil en kan in de praktijk van alledag duiken. Het doelgroeppanel floreert als het bestaat uit een mix van deelnemers. Hiermee bedoelen we dat het goed werkt als er zowel ouderenvertegenwoordigers vanuit adviesorganen of bonden deelnemen als ouderenvertegenwoordigers die niet aangesloten zijn bij een collectief maar vanuit hun persoonlijke ervaringen in de praktijk deelnemen als ouderenvertegenwoordigers die beroepshalve ervaring hebben opgedaan met de doelgroep. Zij kunnen elkaar goed aanvullen op allerlei gebieden. Het is belangrijk dat de subgroep die een project gaat monitoren minimaal bestaat uit drie personen. Bij tijdelijke uitval van een panellid is dan de continuïteit gewaarborgd. Haakt een persoon definitief af dan is het goed te kijken naar vervanging. Een subgroep bestaande uit 2 personen is erg kwetsbaar. De projectleiders van de zorgvernieuwings- en onderzoeksprojecten dienen in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken te worden bij deze manier van monitoring, zodat ook hun verwachtingen aansluiten bij de realiteit. Koppel ook de panelleden in een zo vroeg mogelijk stadium aan een project, zodat ze vanaf de start bij het project betrokken zijn. Advisering en ondersteuning van de panelleden is erg belangrijk, continuïteit ook. Sommige 13

14 subgroepen gingen zelfstandig aan de slag, anderen hadden veel behoefte aan begeleiding en ondersteuning. Advisering en ondersteuning kan nodig zijn om alle activiteiten te coördineren, op organisatorisch en secretarieel niveau, voor de inhoudelijke kennis en als verbindende factor tussen projectleiders en ouderenvertegenwoordigers. De tijdsinvestering hangt af van de hoeveelheid projecten die gemonitord worden en de behoefte van het doelgroeppanel. De ouderenvertegenwoordigers herkennen zich veel beter in de tien uitgangspunten vanuit ouderenperspectief als ze zelf ene rol hebben gespeeld in de formuleren en prioritering. Dit zorgt ervoor dat de tien uitgangspunten daadwerkelijk ingezet worden in de praktijk als hulpmiddel voor de monitoring. Het is erg belangrijk dat er een goede terugkoppeling plaatsvindt van de acties die ondernomen worden naar aanleiding van de adviezen van de subgroepen. Dit motiveert de subgroepen om door te gaan met de monitoring. Een goede verbinding tussen kernteam, doelgroeppanel en regionale klankbordgroep is belangrijk. In de regio worden de signalen en ervaringen van de doelgroep opgepikt, het doelgroeppanel kan deze vertalen richting project(leider). Binnen het kernteam worden overkoepelende zaken besproken. Het kernteam is de verbindende factor op bestuurlijk niveau tissen doelgroeppanel en regionaal ouderennetwerk (van waaruit de zorgvernieuwings- en onderzoeksprojecten geïnitieerd worden). Zij kunnen ook aan de bel trekken als de panelleden het gevoel hebben dat een project stagneert. Het monitorings-project dient zo ingericht te worden dat de ouderenvertegenwoordigers ook echt het gevoel hebben dat het hun project is. Zij zijn het belangrijkste gereedschap in de monitoring. Goede facilitering is daarbij onontbeerlijk, zoals reis- en onkostenvergoedingen en bijvoorbeeld mogelijkheden tot congresbezoek. 14

15 Bijlagen Bijlage 1 15

16 Bijlage 2 Gezocht: ervaring met ouderenzorg! De zorg voor ouderen gaat de komende jaren veranderen. In het kader van het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) zijn er in Zuid-Limburg verschillende initiatieven opgestart om deze zorg te verbeteren. Wij zoeken mensen die vanuit de ogen van de klant mee willen kijken en werken aan deze projecten. Heeft u ervaring met hoe de zorg voor ouderen in de praktijk wordt uitgevoerd? Wilt u deze ervaring gebruiken om de toekomst van de ouderenzorg te verbeteren? Dan bent u op de juiste plaats bij het doelgroeppanel NPO van het Huis voor de Zorg. Het doelgroeppanel NPO is een groep gepassioneerde mensen die in januari 2010 aan de slag is gegaan. Zij hebben hun ervaringen gebundeld om de toekomst van de ouderenzorg te beïnvloeden. Ze zijn deelgenoot van de projecten geworden en hebben vanuit hun betrokkenheid bij de klant meegekeken en meegedacht in de praktijk. Het gaat vooral om praktisch meedenken en meekijken in samenwerking met de projectleider. Het is een pro-actieve houding richting de praktijk, werkend vanuit verschillende methoden die passen bij jezelf en het project. Zo zijn bijvoorbeeld 10 uitgangspunten voor kwaliteitsverbetering geformuleerd, is een bezoek gebracht aan het project, een interview gehouden met een huisarts, een keer meegelopen met een praktijkondersteuner, en zijn meningen van ouderen gevraagd. Iedere deelnemer krijgt de ruimte om zelf te bepalen wat hij gaat doen als panellid. Er lopen reeds 6 projecten die door het doelgroeppanel NPO worden gevolgd (zie bijlage 2). In januari 2011 starten 3 nieuwe projecten. Voor alle 3 projecten zoeken we nieuwe panelleden. Voor meer informatie: zie bijlage 1 en neem gerust contact op met ondergetekende. Men kan ook nog aansluiten bij de reeds 6 lopende projecten: zie hiervoor bijlage 2. De projecten hebben als doel om de kwaliteit van leven van ouderen in een kwetsbare positie te verbeteren. Het uitgangspunt is dat het zorgaanbod zoveel mogelijk aansluit bij de wensen en behoeften van de ouderen en hun omgeving, en de zelfredzaamheid te vergroten. Daarnaast wordt gestreefd naar een betere samenwerking en afstemming tussen alle zorgverleners. Kortom: vindt u het leuk om praktisch aan de slag te gaan met deze projecten? En weet u wat de behoeften en wensen zijn van ouderen in een kwetsbare positie? Zo ja, dan kunt u contact opnemen met het Huis voor de Zorg voor meer informatie en uw aanmelding. Wij verbeteren graag samen met u de toekomst van de ouderenzorg! Contactgegevens: Huis voor de Zorg 16

17 17

18 18

19 Bijlage 4 Handreiking 'Monitoring vanuit ouderenperspectief, 10 uitgangspunten' Inleiding Deze uitgangspunten zijn geformuleerd vanuit het perspectief van de ouderen. De uitgangspunten dienen als rode draad voor de monitoring en als gespreksstof voor gesprekken met projectleiders en betrokkenen bij de projecten die tot doel hebben de zorg voor ouderen in een kwetsbare positie te verbeteren. De projecten worden 3 maal langs de uitgangspunten gelegd door de subgroepen. Praktische toelichting De tien uitgangspunten vormen de basis van de monitoring van de projecten binnen het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) in Zuid-Limburg. De verkregen informatie (zowel schriftelijk als mondeling) en de opgedane ervaring (bijvoorbeeld middels meelopen) wordt langs de tien uitgangspunten gelegd. De focus ligt op de aandacht die er voor de uitgangspunten is in de dagelijkse praktijk. Elk uitgangspunt is verder uitgewerkt in voorbeelden ('Denk hierbij aan'), die gebruikt kunnen worden om het uitgangspunt te verduidelijken. Naast elk uitgangspunt staat een thermometer, waarbij rood staat voor 'gevarenzone' en groen voor 'veilige zone'. Op een schaal van 5 betekent dit het volgende: Rood Oranje Geel Lichtgroen : Geen aandacht voor binnen het project : Minimale aandacht voor binnen het project : Twijfelachtig, wel aandacht voor binnen het project maar niet voldoende : Voldoende aandacht voor binnen het project Donkergroen : Heel veel specifieke aandacht voor binnen het project Deze thermometer geeft een indicatie aan in hoeverre het uitgangspunt binnen het project aandacht heeft en centraal staat. Bij elke meetmoment dient de thermometer ingevuld te worden. Dit gebeurt door middel van het aankruisen van de kleur van de thermometer. Daarbij wordt een toelichting geschreven waarom gekozen is voor een bepaalde kleur. Als er informatie ontbreekt of het is de subgroepleden niet duidelijk hoe een uitgangspunt binnen een project wordt opgepakt wordt er een vraagteken bij gezet. Dit onderwerp wordt dan meegenomen bij de vervolgstappen van de monitoring. Let wel: Het gaat niet om de beoordeling (de thermometer) zelf maar de toelichting waarom gekozen is voor een bepaalde kleur. Dit dient als gespreksstof voor de vervolg-monitoring. De thermometer is een hulpmiddel om te komen tot een advies. 19

20 Planning monitoring Meetmoment 1: November 2010 Meetmoment 3: Juni 2011 Meetmoment 4: November 2011 Meetmoment 1 is de zogenaamde 'nulmeting', de huidige stand van zaken. Meetmomenten 2 is een tussenmeting waar terug gekeken kan worden naar uitgevoerde verbeteracties en vooruit gekeken kan worden naar eventueel nieuwe verbeteracties. Meetmoment 3 is de eind-meting van het project (de projecten lopen officieel tot 31-december 2011). Resultaat Gestructureerde meetmomenten 3 maal advies over hele project Inzicht in opgedane ervaringen Inzicht in ontbrekende informatie Inzicht in kwaliteit van het project Procedure Subgroep plant datum voor meetmoment ism ondersteuner HvdZ die bij meetmoment aanwezig is Ieder subgroeplid vult de lijst van tevoren in Meetmoment 6 : De subgroep spreekt af wie de lijst, toelichting op de lijst en advies opschrijft De subgroep bespreekt de ingevulde lijst en komt samen tot een score per uitgangspunt Per uitgangspunt wordt een toelichting opgeschreven Naar aanleiding van de ingevulde lijst en toelichting wordt een advies samengesteld voor het project Er wordt een afspraak gepland met de projectleider van het project om de lijst, toelichting en het advies te bespreken. Concrete afspraken en acties worden geformuleerd en vastgelegd 7. Monitoring wordt hervat 6 7 In verband met de methodiekbeschrijving van het traject van monitoring zal deze bijeenkomst opgenomen en geanalyseerd worden. In verband met de methodiekbeschrijving van het traject van monitoring is het belangrijk dat afspraken en acties vastgelegd worden en deze verslagen ingeleverd worden bij de ondersteuners van het doelgroeppanel. 20

21 Bijlage 5 Evaluatie voor projectleider TP1-project / onderzoeksproject Deze evaluatie betreft de eindevaluatie van het project Monitoring vanuit Ouderenperspectief. Vul onderstaande vragen a.u.b. zo volledig mogelijk in. Bij alle vragen kunt u de mogelijkheid die het meest past onderstrepen en een verdere toelichting geven. Naam projectleider: Naam project: Was voor u het doel van de monitoring vanuit ouderenperspectief op voorhand duidelijk? Ja Nee Gedeeltelijk Hoe tevreden bent u over de communicatie tussen u en de panelleden? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hoe tevreden bent u over de betrokkenheid van de panelleden bij het project? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hoe tevreden bent u over de samenwerking tussen u en de panelleden? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hoe tevreden bent u over de communicatie tussen u en de adviseur van het Huis voor de Zorg? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden 21

22 Hoe tevreden bent u over de betrokkenheid van de adviseur van het Huis voor de Zorg bij het project? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hoe tevreden bent u over de samenwerking tussen u en de adviseur van het Huis voor de Zorg? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Heeft de monitoring concrete adviezen opgeleverd voor het project? Ja Nee Gedeeltelijk Wat heeft u met deze adviezen gedaan? Vond u de 10 uitgangspunten voor de Monitoring vanuit Ouderenperspectief handzaam om mee te werken? Ja Nee Gedeeltelijk Heeft de samenwerking met het doelgroeppanel u meer inzicht gegeven in de wensen en behoeften van de ouderen? Ja Nee Gedeeltelijk 22

23 Heeft de inzet van het doelgroeppanel een meerwaarde gehad voor de zorg voor ouderen in een kwetsbare positie binnen het project? Ruimte voor overige opmerkingen: Hartelijk dank voor uw medewerking! U kunt het ingevulde formulier per mail retourneren of per post 23

24 Bijlage 6 Evaluatie subgroep Deze evaluatie betreft de eindevaluatie van het project Monitoring vanuit Ouderenperspectief. Vul gezamenlijk met alle subgroepleden onderstaande vragen zo volledig mogelijk in. Bij alle vragen kunnen jullie de mogelijkheid die het meest past onderstrepen en een verdere toelichting geven. NB: Onder projectleider verstaan we de contactpersoon die jullie hadden bij het project. Mochten jullie met meerdere mensen contact hebben gehad geef dat dan aan bij de toelichting indien jullie daar nog zaken over willen melden. Naam project: Namen subgroepleden: Was voor jullie het doel van de monitoring vanuit ouderenperspectief op voorhand duidelijk? Ja Nee Gedeeltelijk Hoe tevreden zijn jullie over de communicatie tussen jullie en de projectleider? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hoe tevreden zijn jullie over de betrokkenheid van de projectleider bij jullie monitoring? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hoe tevreden zijn jullie over de samenwerking tussen jullie en de projectleider? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden 24

25 Hoe tevreden zijn jullie over de begeleiding door de adviseur van het Huis voor de Zorg bij de daadwerkelijke uitvoering van de monitoring? Zeer tevreden Tevreden Niet tevreden/niet ontevreden Ontevreden Zeer ontevreden Hebben jullie door de monitoring concrete adviezen kunnen geven? Ja Nee Gedeeltelijk Wat werd er met deze adviezen gedaan? Vond jullie de 10 uitgangspunten voor de Monitoring vanuit Ouderenperspectief handzaam om mee te werken? Ja Nee Gedeeltelijk Hebben jullie als subgroep een goed beeld gekregen van het project? Ja Nee Gedeeltelijk Heeft het project een meerwaarde in de zorg voor ouderen in een kwetsbare positie? Ja Nee Gedeeltelijk Heeft de inzet van het doelgroeppanel een meerwaarde gehad voor het project? 25

26 Ruimte voor overige opmerkingen: Hartelijk dank voor jullie medewerking! Jullie kunnen het ingevulde formulier per mail retourneren of per post 26

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

Teamplan samenwerking huisarts - wijkteam

Teamplan samenwerking huisarts - wijkteam Project Het Dorp Samenwerking Huisarts- wijkteam: Teamplan Teamplan samenwerking huisarts - wijkteam Dit document is te vinden op: www.hetdorp.net/aandeslag Inleiding Om de samenwerking met de huisarts

Nadere informatie

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld.

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld. rriercoj Gemeenteraad Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Barneveld, 27 augustus 2015 f Ons kenmerk: Ö^OOJcfc Behandelend ambtenaar: I.M.T. Spoor Doorkiesnummer: 0342-495 830 Uw brief van: Bijlage(n):

Nadere informatie

Projectinformatie Code Z. Continuïteit van zorg bij Ongeplande opname van mensen met Dementie in het Ziekenhuis

Projectinformatie Code Z. Continuïteit van zorg bij Ongeplande opname van mensen met Dementie in het Ziekenhuis Projectinformatie Code Z Continuïteit van zorg bij Ongeplande opname van mensen met Dementie in het Ziekenhuis December 2014 Inleiding In regio Haaglanden zijn vanuit de Stichting Transmurale Zorg Den

Nadere informatie

Gezondheid, Welzijn & Technologie

Gezondheid, Welzijn & Technologie Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Wmo werkplaats Twente, fase 2 Praktijk 2: Bundeling van diensten op het gebied van welzijn, informele zorg en formele zorg Toegang tot de Wmo Evaluatierapport

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Nationaal Programma Ouderenzorg

Nationaal Programma Ouderenzorg Betere zorg voor ouderen met complexe hulpvragen Nationaal Programma Ouderenzorg Geen symbolische vertegenwoordiging, maar serieus luisteren naar kwetsbare ouderen. Hannie van Leeuwen (85), lid programmacommissie

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011)

Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011) Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011) Inhoudsopgave Verslag 2-4 Grafieken 5-10 Samenvatting resultaten 11-16 Bijlage - Vragenlijst 17+18 Cohesie Cure and Care Hagerhofweg 2 5912 PN

Nadere informatie

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten Samen werken aan betere zorg van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 Participatie van cliënten... 4 De rol van de cliëntenraad in verbetertrajecten... 6 Het stappenplan:

Nadere informatie

Rapport onderzoek Afgevaardigden

Rapport onderzoek Afgevaardigden 1. Inleiding Op 30 november 2012 (herinnering op 12 december) hebben 28 afgevaardigden en 1 oudafgevaardigde van Badminton Nederland een mailing ontvangen met daarin een link naar de enquête Afgevaardigden

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Copyright ADEF, 2009 2

Inhoudsopgave. Copyright ADEF, 2009 2 2. Kwaliteitszorg Inhoudsopgave Evaluatieformulier voor de EVC-assessor 3 Toelichting 4 Training assessoren inclusief terugkombijeenkomsten 4 Beoordeling portfolio s 5 Criteriumgerichte interviews (portfoliogesprekken)

Nadere informatie

Verslag 1 e fase project optimale transmurale voedingszorg voor de ondervoede patiënt

Verslag 1 e fase project optimale transmurale voedingszorg voor de ondervoede patiënt Verslag 1 e fase project optimale transmurale voedingszorg voor de ondervoede patiënt Amsterdam, Januari 2015 Inleiding De afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in vroege herkenning en behandeling van

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Zwaantina van der Veen / Dymphna Meijneken / Marieke Boekenoogen Stad met een hart Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen Projectplan Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen [Naam organisatie] vindt het belangrijk om alert te zijn op

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn Inleiding: Sinds 1 januari 2008 wordt in Noord-Limburg de diabeteszorg in de eerste lijn door Cohesie Cure and Care georganiseerd. De diabeteszorg wordt als DBC Diabetes Mellitus Eerste Lijn op gestructureerde

Nadere informatie

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein is in de huidige opzet gestart sinds eind 2013. De wijze waarop voorheen de WMO raad was ingericht voldeed voor

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie In deze informatie-set vindt u voorbeelden van documenten en profielen die door Wmo Adviesraden zijn gebruikt in het Plan van aanpak bij de omvorming naar een brede Adviesraad Sociaal Domein of Participatieraad.

Nadere informatie

Communicatieplan Stichting Welzijn Baarn

Communicatieplan Stichting Welzijn Baarn Communicatieplan Stichting Welzijn Baarn Namen: Xavier van der Stelt Anika Schouten Janneke Geerling Kelly Hoogenboezem Utrecht, 5 juni 2013 Inhoudsopgave Blz. 1. Inleiding... 3 2. Wat speelt er momenteel

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X KNLTB Stappenplan beleidsplan tennisvereniging X Inleiding Iedere verenigingsbestuurder weet in het achterhoofd dat het belangrijk is om beleidsmatig en doelgericht te werken. Toch komen de meeste verenigingsbestuurders

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN

AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN Deze handreiking is opgesteld in samenwerking met: COLOFON InEen Leden van InEen kunnen dit document voor eigen gebruik vrijelijk

Nadere informatie

Algemeen: Antwoorden in rood op vragen gesteld op de bijeenkomst over zorg in Stadsdorp Rivierenbuurt 13 december 2014.

Algemeen: Antwoorden in rood op vragen gesteld op de bijeenkomst over zorg in Stadsdorp Rivierenbuurt 13 december 2014. Antwoorden in rood op vragen gesteld op de bijeenkomst over zorg in Stadsdorp Rivierenbuurt 13 december 2014. Zie ook http://www.amsterdam.nl/zorg-welzijn/zorg-ouderen/ Algemeen: Wat betekenen de bezuinigingen

Nadere informatie

ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie

ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie in de wijk 1 november 2013, Congres Eerste Lijn Ilse Storm (beleidsonderzoeker, AWPG, RIVM) Anke van Gestel (epidemioloog, AWPG,

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Hof de Vriendschap Oordeel deelnemers en bewoners

Hof de Vriendschap Oordeel deelnemers en bewoners Hof de Vriendschap Oordeel deelnemers en bewoners Inhoud:. Conclusies. Oordeel over communicatie 3. Hoe ging de samenwerking? 4. Oordeel over verloop en resultaat 5. Oordeel over nieuwe participatie werkwijze.

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Zorgprogramma DM - Eerste lijn (2013)

Klanttevredenheidsonderzoek Zorgprogramma DM - Eerste lijn (2013) Klanttevredenheidsonderzoek Zorgprogramma DM - Eerste lijn (2013) Inhoudsopgave Verslag Samenvatting resultaten Bijlage - Vragenlijst Cohesie Cure and Care Hagerhofweg 2 5912 PN VENLO +31 (77) 3203736

Nadere informatie

Zorg voor ouderen en welzijn Netwerk West Achterhoek

Zorg voor ouderen en welzijn Netwerk West Achterhoek Zorg voor ouderen en welzijn Netwerk West Achterhoek Huishoudelijk Reglement Zowel NWA Inleiding De dubbele vergrijzing vraagt om een proactief beleid op het gebied van zowel medische als niet-medische

Nadere informatie

Recept 5: Hoe faciliteren we verbetering? Een recept voor een cultuur van verbeteren

Recept 5: Hoe faciliteren we verbetering? Een recept voor een cultuur van verbeteren Recept 5: Hoe faciliteren we verbetering? Een recept voor een cultuur van verbeteren Het gerecht Het resultaat: medewerkers met oog voor verbetering, in een organisatiecultuur waarin continu verbeteren

Nadere informatie

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. AOB Compaz B.V. 1 Inhoudsopgave

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. AOB Compaz B.V. 1 Inhoudsopgave RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Auditrapport. Blik op Werk Keurmerk. Resultaten cliëntenaudit 2012. Nieuwe Koers Beverwijk. Datum rapport: 8 februari 2013

Auditrapport. Blik op Werk Keurmerk. Resultaten cliëntenaudit 2012. Nieuwe Koers Beverwijk. Datum rapport: 8 februari 2013 Datum rapport: 8 februari 2013 Auditrapport Blik op Werk Keurmerk Resultaten cliëntenaudit 2012 Nieuwe Koers Beverwijk Kiwa Nederland BV. Stationspark 45 4462 DZ Goes Telefoon 0113 253434 Fax 0113 253622

Nadere informatie

Cliëntenraad Reinier de Graaf JAARVERSLAG 2013

Cliëntenraad Reinier de Graaf JAARVERSLAG 2013 Cliëntenraad Reinier de Graaf JAARVERSLAG 2013 Versie: 1 juli 2014 Inleiding Het jaarverslag van de Cliëntenraad van het Reinier de Graaf ziekenhuis wordt hierbij voor de eerste keer als publicatie aan

Nadere informatie

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Programma Inleiding Inleefoefening zelfmanagement met nabespreking Rol patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Protocol Organiseren van een Zorgnetwerk Ouderen

Protocol Organiseren van een Zorgnetwerk Ouderen Protocol Organiseren van een Zorgnetwerk Ouderen ZIO, Zorg in Ontwikkeling Versie 1 INLEIDING Het Multidisciplinair Overleg (MDO) krijgt een steeds grotere rol binnen Ketenzorg, redenen hiervoor zijn:

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY INLEIDING Met ingang van 1 januari 2015 krijgen gemeenten een groot aantal taken overgeheveld, de zogeheten decentralisaties AWBZ-Wmo, de Jeugdwet en de

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Unieke mensen verdienen persoonlijke zorg. Ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Unieke mensen verdienen persoonlijke zorg. Ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking Unieke mensen verdienen persoonlijke zorg Ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking COLOFON Platform VG Brabant i.s.m. werkgroep Kind en Ziekenhuis en Zorgbelang Brabant Juni 2012 Auteurs:

Nadere informatie

Gebruikerstest voor de arbocatalogus

Gebruikerstest voor de arbocatalogus Gebruikerstest voor de arbocatalogus Het is goed om een website, voordat deze wordt opengesteld voor alle gebruikers, te laten uittesten door een aantal betrokkenen. Een mogelijkheid is het uitzetten van

Nadere informatie

dit is Pieter Informatie en educatie via internet voor mensen met diabetes in Drenthe Vita

dit is Pieter Informatie en educatie via internet voor mensen met diabetes in Drenthe Vita dit is Pieter Informatie en educatie via internet voor mensen met diabetes in Drenthe - Vita dit is Avalange dit is Eliza informatiebrochure De zorg voor mensen met diabetes is in Drenthe op een goed niveau.

Nadere informatie

PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE

PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE De probleeminventarisatie is een overzicht van beperkingen en problemen op verschillende levensgebieden: lichamelijke gezondheid, emotioneel welbevinden,

Nadere informatie

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al?

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al? handleiding lokale veiligheidsplanner 1 veiligheid door samenwerking handleiding handleiding lokale veiligheidsplanner 2 Welkom bij de internettoepassing Lokale. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie

Nadere informatie

Kaders voor burgerparticipatie

Kaders voor burgerparticipatie voor burgerparticipatie 1 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer

Nadere informatie

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland Projectplan Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland Projectleiders: Opdrachtgever: Frederik Budding en Hester Baks Regionaal Platform Criminaliteitsbeheersing Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen AVI-activiteiten 2014-2015 Aanbod van programma Aandacht voor iedereen Januari 2014 Inhoudsopgave AVI-activiteiten 2014-2015... 3 Aandachtspunten... 4 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Veilige gegevenswisseling Suwinet - stand van zaken eind 2014 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402277

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda AVI-activiteiten 2015 Transformatieagenda Januari 2015 Inhoudsopgave Transformatieagenda... 3 Agendapunten transformatie 2015... 5 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor iedereen heeft als

Nadere informatie

Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken. Groepspraktijk Huizen

Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken. Groepspraktijk Huizen Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken Rapportage voor: Groepspraktijk Huizen Dr. C.P. van Linschoten Drs. P. Moorer ARGO Rijksuniversiteit Groningen BV www.argo-rug.nl INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn 01. Communicatiemiddelen en wanneer en / of waarom. Communicatiemiddel Mondeling Bijeenkomst Wmo-raad Circa een keer per zes weken regulier overleg over zaken aangaande

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op het onderwijsmateriaal 1 Dit onderwijsmateriaal is gebaseerd op de NHGStandaard M71 van mei 2012 Van geen enkel medicament is aangetoond dat dit effectief zou zijn bij de behandeling

Nadere informatie

Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels

Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Jodi Mak Rianne Verwijs Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Jodi Mak Rianne Verwijs Met

Nadere informatie

Plan van aanpak 2014. Werkgroep Gezondheidsvaardigheden. GGD Twente 2014 04-02-2014

Plan van aanpak 2014. Werkgroep Gezondheidsvaardigheden. GGD Twente 2014 04-02-2014 Plan van aanpak 2014 Werkgroep Gezondheidsvaardigheden GGD Twente 2014 04-02-2014 Namens de werkgroep Gezondheidsvaardigheden: Christa Molenveld Ilona Reilink Judith Keizers Karlien Zomer Marlie Cerneus

Nadere informatie

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof Procesevaluatie Effectief Actief 2013 Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof VOORWOORD Effectief Actief (EA) is een programma geïnitieerd door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Het heeft als doel

Nadere informatie

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Inleiding Voor u ligt de handleiding bij de LOB-scan voor het mbo. De LOB-scan voor het mbo is in opdracht van MBO Diensten ontwikkeld en is te vinden op www.mbodiensten.nl.

Nadere informatie

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 01 JANUARI 2006 TOT 31 OKTOBER 2006 - COORDINATEN VAN DE GDT : GDT van

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Ontwikkelplan Inzicht in cliëntervaringen

Ontwikkelplan Inzicht in cliëntervaringen Ontwikkelplan Inzicht in cliëntervaringen 1a. Niveau Ervaren kwaliteit van leven door de cliënt. 1b. Kwaliteitsthema Cliëntervaring Het werken aan dit kwaliteitsthema maakt onderdeel uit van de integrale

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

De leer kracht van groene schoolpleinen

De leer kracht van groene schoolpleinen De leer kracht van groene schoolpleinen Het gebruik van de groene buitenruimte in het onderwijsleerproces Informatie over het onderzoek Leiden, september 2013 1. INFORMATIE OVER HET ONDERZOEK Achtergrond

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Het invoeren van een EINDFORMULIER in het SLIKTEAM. de kwaliteit van verslaglegging en overdracht van gegevens

Het invoeren van een EINDFORMULIER in het SLIKTEAM. de kwaliteit van verslaglegging en overdracht van gegevens KWALITEITSPROJECT Het invoeren van een EINDFORMULIER in het SLIKTEAM ter bevordering van de kwaliteit van verslaglegging en overdracht van gegevens in de instelling voor verstandelijk gehandicapten, locatie

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. DaAr Werkmaatschappij van Stichting GGnet. 1 Inhoudsopgave

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. DaAr Werkmaatschappij van Stichting GGnet. 1 Inhoudsopgave RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie in onderzoek

Cliëntenparticipatie in onderzoek Cliëntenparticipatie in onderzoek VOOR ONDERZOEKERS Informatie voor u als onderzoeker over het betrekken van cliënten (vertegenwoordigers) bij praktijkgericht onderzoek KENNISMAKING MET CLIËNTENPARTICIPATIE

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Invulling mantelzorgcompliment in Asten en Someren

Invulling mantelzorgcompliment in Asten en Someren Invulling mantelzorgcompliment in Asten en Someren Inleiding Tot 1 januari 2015 ontvingen mantelzorgers die aan bepaalde criteria voldeden via het SVB het mantelzorgcompliment. Per 1-1-2015 is deze regeling

Nadere informatie

Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 2013

Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 2013 Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 21 Oktober 21 1 Inhoudsopgave H1 Inleiding H2 Aantal vrijwilligers per sector/locatie en respons H Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek 21

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie

CarePower Cliënttevredenheidsonderzoek CarePower 2013/14

CarePower Cliënttevredenheidsonderzoek CarePower 2013/14 CarePower Cliënttevredenheidsonderzoek CarePower 2013/14 Datum : 01-02-2014 Auteur : Jaap Noorlander, Joris van Nimwegen Versie : 2 1 Inhoudsopgave Inleiding... Pagina 3 Vraagstelling... Pagina 3 Methode

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 COORDINATEN VAN DE GDT : GDT van de regio: oostende Adres :Hospitaalstraat

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Beleidsplan senioren. r.k.v.v. H.S.C. 28

Beleidsplan senioren. r.k.v.v. H.S.C. 28 Beleidsplan senioren r.k.v.v. H.S.C. 28 September 2009 Technisch beleidsplan r.k.v.v. H.S.C. 28 Pagina 1 Technisch beleid senioren INLEIDING De afgelopen jaren is verschillende keren een discussie gevoerd

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Stappenplan HARRIE training 1 Inleiding Deze trainingsopzet voor de ondersteuning van HARRIE maakt onderdeel uit van de toolbox Autiproof werkt!. Het is opgesteld om

Nadere informatie

Verslag. Sub Regionale Samenwerkingsoverleg Zuid West Hervorming Langdurige Zorg Drenthe

Verslag. Sub Regionale Samenwerkingsoverleg Zuid West Hervorming Langdurige Zorg Drenthe Verslag Sub Regionale Samenwerkingsoverleg Zuid West Hervorming Langdurige Zorg Drenthe 18 februari 2015 WMO regio Drenthe Subregio Noord Midden Regionale Samenwerking Hervorming Langdurige Zorg Drenthe

Nadere informatie

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar!

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Waarom Goed voor Elkaar? In de Wmo (Wet Maatschappelijke Ontwikkeling) is in prestatieveld 4 vastgelegd dat u als gemeente verantwoordelijk bent voor de ondersteuning

Nadere informatie

Communicatie verenigingen KNVB 2014

Communicatie verenigingen KNVB 2014 1 Communicatie verenigingen KNVB 2014 1. Achtergrond van de notitie: veranderde rollen De kern van de bestuurlijke vernieuwing is het realiseren van een efficiëntere besluitvorming in het amateurvoetbal.

Nadere informatie

Keek op de Week. Apotheek de Roerdomp

Keek op de Week. Apotheek de Roerdomp Inleiding Patiënten die het moeilijk vinden om overzicht te houden op hun medicatie, en patiënten die wonen in het gezinsvervangend tehuis de Grienden kunnen gebruik maken van de weekdoos service van apotheek

Nadere informatie

Ik heb hersenletsel, zie je het aan mij?

Ik heb hersenletsel, zie je het aan mij? Ik heb hersenletsel, zie je het aan mij? Projectplan voor een werkplaats deskundigheidsbevordering sociale wijkteams voor & door mensen met niet aangeboren hersenletsel. Almere, november 2014 Onderzoekslijn

Nadere informatie

DOC UMENT] gemeentelijk participatiedossier

DOC UMENT] gemeentelijk participatiedossier stimuleringsprogramma BORGINGS lokaal centraal 2006-2008 gemeentelijk participatiedossier Doetinchem 1 Conclusies De Zorgbelangorganisaties Bron Kenniscentrum Sociaal Beleid Demografische gegevens (prognose)

Nadere informatie

Plan van Aanpak. en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016

Plan van Aanpak. <naam school> en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 Plan van Aanpak en samen op weg Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 De Expeditie Er gaan 85 docenten samen op pad. Doel: De docenten en leerlingen ervaren dat de inzet van ICT een meerwaarde

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Meerjaren ontwikkelplan 2014-2016 Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Januari 2014 Opbouw 1. OUDERRAAD LINDENBORG... 3 1.1 DUIDELIJKHEID

Nadere informatie

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers 245 Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers Datum van het interview : Vensterschool: Introductie: Het GION doet onderzoek naar de ontwikkeling van vier Vensterscholen: Vinkhuizen,

Nadere informatie

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal:

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal: Natuur & Techniek het broeikaseffect Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Broeikaseffect In deze les staan de volgende hogere- orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou je het broeikaseffect kunnen

Nadere informatie