INFORMATIE PRAKTIJKNETWERKEN EN INNOVATIEPROJECTEN VEENKOLONIËN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INFORMATIE PRAKTIJKNETWERKEN EN INNOVATIEPROJECTEN VEENKOLONIËN"

Transcriptie

1 INFORMATIE PRAKTIJKNETWERKEN EN INNOVATIEPROJECTEN VEENKOLONIËN Informatiemap bijeenkomst InnovatieVeenkolonien Valthermond, 2 december 2014

2

3

4 Resultaten Praktijknetwerken en Innovatieprojecten

5 Zodra de stuwtjes in de wijken werden geplaatst, was er al een verschil in waterhoogte op te merken. De geplaatste meetapparatuur zal komend seizoen moeten uitwijzen welk effect de stuwtjes precies in het land teweeg brengen. De ecologisch beheerde oever begint zich al te ontwikkelen. De nuttige akkerranden hebben de boeren veel opgeleverd: het verduurzamen van de gewasbescherming d.m.v. natuurlijke plaagbestrijding (en dus uitsparing van gewasbeschermingsmiddelen) en veel kennis over nuttige insecten en schadedrempels. Ook leverde het project zeer veel enthousiaste reacties van burgers op! Telers kennen de natuurlijke vijanden van plagen. Het resultaat? De gewasbescherming is aangepast en er wordt sámengewerkt met de natuur; dubbele winst. Een nieuwe duurzame keten voor virusvrij lelie uitgangsmateriaal krijgt vorm door het uitwisselen van alle opgedane kennis tussen telers en andere ketenpartijen over het telen van virusvrij lelie uitgangsmateriaal op kisten. Binnen het praktijknetwerk "Samen Sterk" is een bouwplanplanningsmodel ontwikkeld om de planning van een gezamenlijk bouwplan te vereenvoudigen. Daarnaast wordt door betere groenbemesters en bemestingsstrategieën een hogere efficiëntie qua mineralen behaald. Samen haal je betere resultaten dan alleen! Praktijknetwerk Minder Toeren maakt de kosten en nadelen van grond op afstand inzichtelijk d.m.v. een rekenmodel. Dat geeft de ondernemer handvaten om zijn teeltplanning te optimaliseren. Kavelruil leidt tot grond dichterbij!

6 Hoe de gegevens van de vochtsensor te gebruiken en te interpreteren: Wanneer tot beregenen overgaan, wanneer stoppen, welke watergift en het effect van beregenen. Koppeling van teeltregistratie en bedrijfseconomische resultaten en inzicht in organische stofbalans, milieubelasting gewasbeschermingsmiddelen en saldo per gewas (suikerbieten en aardappelen) en per perceel. De variatie van sporenelementen in een bodemscan wordt gebufferd door de bodem, je hoeft dus maar sporadisch wat te doen. Kleine planten kunnen best een hoge opbrengst geven. Proefrooien stelt je op de proef. Het komt er nogal op aan: het kiezen van de locatie en het aantal herhalingen. Het gebruik van buitenlucht om TBM pootgoed te bewaren geeft vitaler pootgoed zonder extra jaarkosten. Het heeft gebracht dat we zijn gaan nadenken over de kwetsbaarheid van ons watersysteem en de waterbeschikbaarheid. Men gaat anders denken over de beschikbaarheid van vocht, mineralen in relatie tot de groeiwijze van de plant. Zicht gekregen op nieuwe, innovatieve technieken. Mogelijk kunnen we stappen vooruit maken in opbrengst, kwaliteit en risicospreiding. Inzicht in de kansen van rijenbemesting en nieuwe technieken. Combineren van innovaties brengt ons verder. In ieder geval een gelijke opbrengst met minder.

7 Door verbetering van het product wat de bewaring in gaat, stijgen de kansen voor een langere bewaarbaarheid. Bodemstructuur is erg belangrijk om stuiven te beperken. Hier aandacht aan blijven besteden, ondanks het feit dat we weer ruimte hebben gekregen

8 Overzicht Praktijknetwerken en Innovatieprojecten

9 Omschrijving Rassen Gangbare, in de praktijk geteelde rassen Avarna Aveke Axion Altus Dartiest Festien Novano Seresta Sofista Nieuwe rassen, binnenkort beschikbaar Actaro Avito Nieuwe generatie waxy ardappelrassen Isolde Javina Nieuw, veelbelovende nummers Ka Ka Ku

10 Praktijknetwerk Natuurlijk koelen voor vitaal TBM-pootgoed Doel van het praktijknetwerk: De deelnemers gaan op zoek naar een alternatieve koel- en bewaartechniek voor TBM-pootgoed die energiezuinig, milieuvriendelijk en prijstechnisch aantrekkelijk is. De groep onderzoekt alternatieve koude middelen, natuurlijke kiemremmingsmiddelen en bewaren zonder koeling. Resultaat: Met mechanische koeling is altijd koude beschikbaar. Een groot voordeel voor snel kiemende rassen. Toch is het belangrijk om meer buitenlucht in te zetten: Mechanische koeling kost 7-10x zo veel energie dan buitenlucht; Te koud bewaren is bij sommige rassen slecht voor de vitaliteit; In een dichte bewaring ontstaat een (te) hoog CO2-gehalte. Dit geeft mogelijk extra kieming; Drogen gaat niet. Vooral in partijen met veel oude moederknollen is dat een knelpunt. Ook de gekoelde cellen zijn verder te optimaliseren. Hieraan is gewerkt door: Het verbeteren van de bewaarstrategie voor TBM-pootgoed; Het verbeteren van luchtverdeling bij spanten, gordingen; Optimaliseren van stapelpatronen; Bespreking van buitenluchtbewaring voor pootgoed, zoals zuigbewaring, blaasbewaring en de kistendroogwand; Onderzoeken van de mogelijkheden voor Talent of Ethyleen. Vervolg Geeft frisse buitenlucht echt beter pootgoed? Geeft een gesloten mechanische koeling echt problemen met CO2 en condens? Er wordt aandacht geschonken aan alternatieve koelmethoden zoals een kleine koeling op CO2 of verdampingskoeling. Met deze informatie wordt een model gemaakt om een goede keuze te maken voor het investeren in een nieuwe bewaring als het verbeteren van bestaande cellen. Voor meer informatie: Harrie Versluis, tel / Het praktijknetwerk wordt mede mogelijk gemaakt door: Het Ministerie van Economische Zaken is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland. Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

11

12 Praktijknetwerk Versterking Rixona keten Doel van het netwerk is om op een duurzame manier te proberen de keten te versterken. Rixona (Aviko) vraagt om levering later in het voorjaar, wat kunnen we doen om aan die vraag tegemoet te komen? Bewaren en bewaarbaarheid zijn dus belangrijke thema s in het netwerk. In de zomer van 2013 hebben we aandacht gehad voor de bemesting en de invloed die dit heeft of kan hebben op de bewaarbaarheid. Er zijn demo s met bijbemesting van Kali en Stikstof aangelegd waarna deze partijen zijn beoordeeld op opbrengst en bewaarbaarheid. Conclusies konden daar niet uit worden getrokken, wel is natuurlijk duidelijk uit proeven en jarenlange ervaring dat bemesting van groot belang is voor bewaarbaarheid. Een gewas wat voldoende Kali ter beschikking heeft en op een gelijkmatige manier afrijpt is beter te bewaren. In de herfst van 2013 zijn bij de deelnemers bewaarmonsters in de schuren geplaatst en zijn dezelfde monster ook in centrale bewaarplaatsen bewaard. Een deel is in een praktijkbewaring bewaard, een ander deel is bij verschillende temperaturen bewaard. Dit om na te gaan hoe deze rassen en partijen hierop reageren. De versuikering is daarbij een belangrijke factor. Ook is gekeken of je partijen die te veel suikers bevatten weer geschikt kunt maken voor verwerking door deze te reconditioneren. Dit houdt in dat de aardappelen aan het eind van de bewaarperiode ongeveer twee weken veel warmer worden bewaard om de suikers deels terug te vormen naar zetmeel en deels te verbranden. Voor Allure en deels ook voor Aveka kan hiermee een lage bewaartemperatuur van 4 graden worden gecompenseerd. Ook met het gebruik van kiemremmingsmiddelen is ervaring op gedaan naast het gangbare Grow-stop is er ook gewerkt met het milieuvriendelijke Biox M helaas zijn de kosten daarvan erg hoog Ook zijn de bewaarplaatsen doorgemeten op luchtopbrengst en is gekeken naar de verdeling van de lucht. Condens was een belangrijk aandachtspunt. Daar waar mogelijk zijn tips gegeven over aanpassingen en strategieën om de bewaring te optimaliseren. Luchtopbrengsten van de deelnemers varieerden van 50% van de norm (zuigbewaring) tot 130% van de norm. Een goed functionerend ventilatiesysteem verkleint de kans op rot en geeft meer mogelijkheden om lang te bewaren. Dit doordat als de koel omstandigheden in het voorjaar beperkt zijn je deze beter kunt benutten. Ook is het CO2 gehalte in de bewaring in een aantal schuren gemeten. Daaruit bleek dat deze in een aantal bewaringen, met name de nieuwe (die erg dicht zijn) erg snel kan oplopen. Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland. Het Ministerie van Economische Zaken ( EZ) is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland.

13 CO2 Logger Deze winter gaan we nader bezien in hoeverre dit schadelijk kan zijn. Uit de bewaarproeven kwamen grote verschillen naar voren van rond de 2% verlies in Allure tot meer dan 20% in partijen Novano en Avarna. De grote verliezen waren te herleiden tot beschadiging gevolgd door rot. Afgelopen herfst zijn naar aanleiding daarvan metingen met een nieuwe elektronische aardappel uitgevoerd om te kunnen beoordelen waar de meeste beschadiging optreden. Aan de hand daarvan zijn adviezen met betrekking tot het afstellen van de rooier gegeven. Verder zijn dit najaar studenten van AOC Terra te Groningen bezig om de relatie tussen de gemeten waardes van de elektronische aardappel te linken aan verschillen in beschadiging door proeven te doen met handgerooide aardappelen en metingen in rooiers. De resultaten daarvan komen later beschikbaar Voor meer info: Bert Huizinga (DLV Plant) ; Jacob Dogterom (DLV Plant) ; Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland. Het Ministerie van Economische Zaken ( EZ) is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland.

14 Samenwerking bij Innovatieprojecten: Bodemsensing storende lagen Veenkoloniën Jan Kamp en Johan Booij Doel Snelle detectie van bodemverdichting en storende lagen ontwikkeling prototype horizontale penetrometer D Waarnemen Controleren Beslissen Uitvoeren? Contact: T + 31 (0) Contact: T + 31 (0) Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Initiatiefnemers: H. Sinnema (Sellingen) J.J. Dun (Musselkanaal)

15 Praktijknetwerk Klei voor de Veenkoloniën Doel: Kennis ontwikkelen over de mogelijkheid zandgronden op een rendabele manier te verrijken met klei om stuifgevoeligheid te reduceren en vruchtbaarheid te verhogen. Vragen Welk type klei: vaste klei, bentonietkorrels, bentonietslurrie, e, bietentarra van Cosun Hoe op te brengen? Komt vaste klei terug in de rooimachine? Wat doet het voor nutriëntleverend vermogen en fysische eigenschappen van de grond? Hoe reageert het gewas erop? Zijn er opbrengstverschillen? Is het economisch haalbaar? Het effect op de opbrengst is nog niet eenduidig. ig. Bij zomertarwe is er een duidelijk positief effect. Aardappelopbrengsten waren hoger met bentonietslurrie, maar bij toepassing van klei waren de resultaten wisselend. Mogelijk zijn er meerdere jaren nodig voordat de klei goed gemengd is en een goed beeld ontstaat van de effecten. De economische haalbaarheid is op basis van de gegevens die tot nu toe verzameld zijn nog niet te berekenen. In het gewas zijn verschillen te zien. De antwoorden op deze vragen kunt u terug vinden op Ervaringen Opbrengen van vaste klei samen met compost gaat goed. Bij laat opbrengen van vaste klei komt het terug in de rooimachine. Wanneer het bijtijds is opgebracht, dan nauwelijks. Het verspreiden van slurrie met de giertank gaat goed en geeft een mooie homogene verdeling en snelle vermenging met de zandgrond. Op het perceel van Stoffer Hofman zijn 3 behandelingen tegelijk toegepast. Op dit perceel zijn duidelijke verschillen te zien op de scheidingen van de behandelde stroken. De foto s zijn genomen op dezelfde datum over de breedte van het perceel. Van onder naar beneden: Klei, 0-veld en bentoniet. De bentoniet komt dus het slechtst uit de test, het 0-veld het best en de klei er tussenin. De bedekkingsgraad en hoogte van de planten met bentoniet is duidelijk lager. Ook de planten met klei blijven iets achter Op basis van de plantsapmetingen lijken de planten met bentoniet vitaler. Wortels zoeken de klei op vaste klei samen met compost Noorderdiep CL Valthermond Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland. Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie ( EL&I) is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland.

16 Praktijk Veenkoloniale Kringloopboeren Melkveehouders en akkerbouwers steken samen de schop in de grond voor een nieuwe dialoog. Voor stappen naar een optimale melkproductie van eigen bodem. Beter boeren met de Rantsoenwijzer. Levert jouw rantsoen wel een optimaal rendement op? Meet en verbeter het rantsoen met MijnRantsoenwijzer. Melkveehouders en akkerbouwers hebben de intentie om kringlopen op regionale schaal te sluiten; kunstmest eruit werken, dierlijke mest nog beter in zetten en voer produceren voor de dieren in de eigen regio. Waar (mest)wet- en regelgeving dit principe in de weg zit, moet dat op gelost worden. Eerst in experimentele regelingen, daarna via (landelijk of Europees) beleid. Bijvoorbeeld via een Kader Richtlijn Bodem. EUROPEES LANDBOUWFONDS VOOR PLATTELANDS- ONTWIKKELING: 'EUROPA INVESTEERT IN ZIJN PLATTELAND' Leren sturen in de praktijk. Sturen op basis van de vertering van het voer. Maar er moet ook iets te sturen zijn. Kan de akkerbouwer producten op maat leveren? Voldoende experimentruimte in wet- en regelgeving waardoor bodem, voer, dier en mest regionaal op elkaar afgestemd blijven. Geef akkerbouwers ruimte om fosfaat aan te voeren vanuit dierlijke mest, compost, schuimaarde of andere reststromen. De conditie van de bodem tot speerpunt maken in praktijk, advisering, onderwijs en beleid. Goed, beter, best! Het beste bodemprofiel passend bij het gewas wordt het streefbeeld voor alle akkerbouwers en melkveehouders in de Veenkoloniën. Elke erfbetreder kent het ultiem bodemprofiel in de Veenkoloniën. De bodemkwaliteit kan op veel bedrijven beter. De BCS (BodemConditieScore) maakt dit inzichtelijk. Laat voorbeelden zien van goede bodemkwaliteit. De bestaande BCS moet uitgebouwd worden met meer handelingsperspectief. PDW_114_04_JPRwtk004

17 Everhard van Essen (Aequator) en Johan Booij (PPO) Achtergrond Het risico op bodemverdichting bij huidig landgebruik in de veenkoloniën is groot tot zeer groot. Ook zorgen veenlagen voor beperkingen voor de teelt van akkerbouwgewassen. o Veenlagen o Inspoelingslagen o Zandondergrond (dekzand compact van nature) Ongelijke hoogteligging en daardoor grote variatie in ontwateringsdiepte o Natte plekken Gevolgen Verminderde vocht afvoer door slecht doorlatende lagen (bij perioden met groot neerslagoverschot) Verminderde vocht aanvoer vanuit de ondergrond bij droogte Beworteling stagneert Slechte draagkracht bij natte omstandigheden (oogstproblemen) Opbrengstderving (10-30%) Opsporen bodemverdichting Terreinwaarnemingen Indringingsweerstand meten (penetrometer) Bron: Alterra (WUR) rapport2409 Oorzaken Verdichte lagen in de ondergrond o Door machines o Door berijden van het perceel bij natte omstandigheden Oplossingen Diepspitten mengen van verschillende grondsoorten binnen perceel Egaliseren met behoud van bouwvoor Mengwoelen, vertikaal mengen bodemlagen Diep(scherp)woelen, losmaken zonder mengen Tips: Bron: Bodemverdichting in de landbouw: vermijden en herstellen, PROSENSOLS 1. Verbeteren bouwvoor: óf verschralen met zand uit ondergrond óf mengen met humus uit veenlaag uit de ondergrond. 2. Verbeteren ondergrond a. bouwvoor zoveel mogelijk intact laten. Een goede bouwvoor op een schone ondergrond b. in ondergrond: glidelagen of veenlagen mengen met grof zand. Bij onvoldoende grof zand in de ondergrond grof zand aanvoeren (ideaal). c. Minder ideaal maar vanwege kosten toch verbetering mogelijk Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Postbus 430, 8200 AK Lelystad T + 31 (0) Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Initiatiefnemers namens een groep Veenkoloniale akkerbouwers: Mts Zijlma (Valthermond), M. Koopman (Nieuw Amsterdam), B.E. Homan Free (Valthermond) en A. Mantingh (Valthermond).

18

19

20 Praktijknetwerk Toolkit sluiten regionale mineralenkringlopen November 2014 Aanleiding De bodem vormt de basis voor de productie. Door de steeds hoger wordende productieniveaus en klimaatverandering wordt steeds meer van de bodem gevraagd. Tegelijkertijd worden de mogelijkheden voor de aanvoer van organische meststoffen en bodemverbeteraars beperkt door de regelgeving. Doel In het Praktijknetwerk willen we nagaan hoe we door een optimale inzet van organische meststoffen en reststoffen kunnen komen tot een duurzaam en klimaatbestendig bodembeheer in de akkerbouw op zand- en dalgronden in Noordoost Nederland. Hiertoe is een toolkit ontwikkeld voor de optimale keuze van organische mest- en reststoffen op akkerbouwbedrijven. Daarbij wordt rekening gehouden met landbouwkundige eigenschappen, de CO 2-voetafdruk en de prijs van de meststoffen. Resultaten Met, voor en in overleg met de enthousiaste telers van het praktijknetwerk zijn de volgende activiteiten ontwikkeld en uitgevoerd: Figuur. Sluiten van de kringloop van C, N en P door het terugbrengen van reststromen naar de bodem. Illustratie: Loet van Moll. 1. Ontwikkeling toolkit organische mest- en reststoffen in regio De ontwikkelde tookit bestaat uit een excel-programma, waarmee de telers een keuze kunnen maken uit de beschikbare organische mest- en reststoffen. De teler kan zelf bepalen hoe zwaar hij de verschillende eigenschappen van de meststoffen mee wil laten wegen bij de meststofkeuze.` Schematische opzet van de toolkit Op basis van gebruikerservaringen worden aanpassingen in volgende versies doorgevoerd.

21 2. Praktijkproef en netwerk: monitoring N-mineraal en organische bemesting Alle telers uit het Praktijknetwerk passen organische meststoffen toe op hun bedrijf. De mate waarin en de snelheid waarmee nutriënten gedurende het seizoen beschikbaar komen uit organische meststoffen, laat zich in het algemeen lastig voorspellen. Dit geldt in het bijzonder voor stikstof (N). Daarom wordt vaak gewerkt met vuistgetallen. In de praktijkproef wordt door monitoring op praktijkpercelen nagegaan hoe de beschikbaarheid van nutriënten zich gedurende het seizoen in werkelijkheid ontwikkelt. Van belang is dat er op alle tijdstippen in het seizoen voldoende nutriënten beschikbaar zijn voor een goede gewasgroei. Elke deelnemende akkerbouwer heeft daarvoor een perceel met suikerbieten (m.u.v. één met zetmeelaardappelen) geselecteerd. De akkerbouwers gebruiken verschillende soorten organische meststoffen: (gemengde) dunne rundvee- of varkensmest, digestaat van dunne mest of vaste kippenmest. Resultaten monitoring N-beschikbaarheid suikerbieten juni-november 2014 (N-mineraal, kg N /ha) N-beschikbaarheid in seizoen moet voldoende zijn voor goede gewasgroei Tijdens de groepsbijeenkomsten met de akkerbouwers is stilgestaan bij verschillende aspecten van duurzaam bodembeheer: het belang van organische stof, de meststofkeuze, bodemstructuur, groenbemesters, ontwatering, perceelsheterongeniteit, etc. Kennisuitwisseling tussen telers en vanuit het onderzoek (o.a. van regionale proefboerderij Valthermond) speelde een belangrijke rol. Contact Romke Postma Nutriënten Management Instituut NMI Postbus AG Wageningen

22 Praktijknetwerk Veldleeuwerik Veenkoloniën Resultaten Doelstelling Contact Beworteling Voor de plant is het van belang dat er voldoende vocht en zuurstof in de bodem aanwe- Kruimels Dit zijn losse kruimels van 0,3 tot 1 cm groot. Wortels kunnen gemakkelijk in deze kruimels en tussen de kruimels doorgroeien. Kruimels hebben voldoende Bedrijf: Perceel: Gewas: Voorvrucht: Rotatie: 1:. Afgeronde structuurelementen De beworteling is een afspiegeling van de structuur. Hoe de wortels de grond in groeien Dit Dit tot 10 cm groot. De zijkanten zijn niet vlak, de hoeken aanwezig is. De centrale vraag is: waar halen de wortels het voedsel en water vandaan? Daarnaast kan de beworteling op verschillende aspecten een beoordeeld andere glans worden. of kleur dan de buitenkant. Afgeronde structuurelementen hebben voldoende e gangen Scherpblokkige structuurelementen zijn in het alge- tot scherpblokkige elementen. Deze elementen zijn In de bodemscan noteert u: Het percentage scherpblokkige structuurelementen in de lagen: Intensiteit Bewortelingsdiepte Vorm van het wortelstelsel In de bodemscan noteert u: Granen Aardappel Intensief Intensief Intensief Redelijk Redelijk Biet Intensief Redelijk slecht slecht slecht Grondsoort (zand/zavel/klei/veen) ph-kcl Klei % Organische stof % Intensief/redelijk/slecht % Scherpblokkig diepte (cm) dikte (cm) Aantal wormen: Europees Lanbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europe investeert in zijn platteland

23 Bodemkwaliteit Veenkoloniën, opzet proef Aanleiding Een beter bodembeheer is nodig voor een perspectiefvolle en duurzame landbouwsector. Op veel plaatsen staat de bodemkwaliteit in de Veenkoloniën onder druk! Dit is zichtbaar in onder meer stuifschade, achterblijvende plekken en water op het land. Een beter bodembeheer in de Veenkoloniën leidt tot: een betere en stabielere gewasopbrengst, een betere waterkwaliteit, vermindering van broeikasgasemissies en een stijging van de bodembiodiversiteit. Minimale grondbewerking in plaats Compost toediening van spitten of ploegen Onderzoek Doel van het project is het ontwikkelen van praktisch toepasbare maatregelen voor een duurzaam bodembeheer in de Veenkoloniën. Hierbij wordt gekeken naar de volgende maatregelen: Minimale grondbewerking: om gewasresten boven in te houden in vergelijk met spitten. Verdubbelen van de effectieve organische stof aanvoer door het jaarlijks toepassen van 10 ton compost per ha en het inwerken van stro en telen van groenbemesters. Verminderen van de ziekte- en plaagdruk in de vruchtwisseling door het vervangen van zomergerst door Tagetes patula (afrikaantjes). Verbeteren van de chemische bodemvruchtbaarheid: - Bodembalans: aandacht voor Ca-Mg-K verhoudingen - Steenmeel: nutriëntenbinding en sporenelementen. Figuur 1. Vruchtwisseling van de proef: zetmeelaardappel zomergerst zetmeelaardappel suikerbieten. Tagetes patula (afrikaantjes) Verbeteren chemische in plaats van zomergerst bodemvruchtbaarheid Figuur 2. Maatregelen die in de proef zijn opgenomen. Combi(natie) van bovenstaande maatregelen om een maximaal effect op de bodemkwaliteit te verkrijgen. De maatregelen worden getoetst in een Veenkoloniale vruchtwisseling van zetmeelaardappel (ras Seresta) zomergerst zetmeelaardappel suikerbiet op PPO locatie t Kompas te Valthermond. De effecten van deze maatregelen op opbrengst, bodemkwaliteit (fysisch, chemisch en biologisch) emissies en bedrijfsvoeringen worden vergeleken met de gangbare praktijk. Praktijk Het project levert concrete maatregelen voor de praktijk op voor een duurzaam bodembeheer. Belangrijke vragen over de toepasbaarheid van minimale grondbewerking, hoe goed organisch stofbeheer uit te voeren en de effecten van afrikaantjesteelt binnen de gewasrotatie worden beantwoord. Het project is opgezet in overleg met telers en belangrijke bedrijfslevenpartijen in de regio. Het project wordt begeleid door een begeleidingscommissie van telers en adviseurs. Daarnaast wordt nauw samengewerkt met praktijknetwerken op gebied van bodem in de Veenkoloniën. Janjo de Haan, Paulien van Asperen, Johnny Visser en Harm Jan Russchen Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Postbus 430, 8200 AK, Lelystad Dit onderzoek wordt gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken en AVEBE binnen de PPS-bodem van de topsector Agro Food

24 Bodemkwaliteit Veenkoloniën, Eerste resultaten 2013 en 2014 Teelt van tagetes goed geslaagd Alle teelten zijn in beide projectjaren goed geslaagd. Uitdaging was de teelt van Tagetes, een nieuw gewas. Ook deze teelt is beide jaren goed geslaagd Tagetes is een langzaam groeiend en vorstgevoelig gewas dat in theorie na half mei gezaaid kan worden. Na de teelt van tagetes was de Pp besmetting eind 2013 tot 0 gedaald, dit had een positief effect op de aardappelopbrengst in TIP voor teelt tagetes: Zaai niet te vroeg, wacht rustig op warmer weer en een klein buitje voor een snelle opkomst Zorg voor een schoon en onkruidvrij zaaibed, want tagetes dood het wortellesieaaltje Pratylenchus penetrans (Pp), maar onkruid zorgt voor vermeerdering Figuur 4. Tagetes is een nieuw gewas in het Noordoostelijk bouwplan ter bestrijding van Pp. Grondbewerking In 2013, een stuifgevoelig jaar, zien we op de gespitte stroken meer verstuiving dan in de minimale grondbewerking. Opbrengst In 2014 worden de eerste verschillen zichtbaar tussen de objecten in zetmeelaardappel, in beide rassen en zowel bovengrond als ondergronds. Positief tonen de objecten Combi en Bodembalans in Seresta Combi, Bodembalans en Tagetes in Festien Deze objecten hebben meer loof, een significant hogere veldopbrengst maar lagere OWG s. Daardoor is de uiteindelijke zetmeelopbrengst van deze objecten wel hoger maar niet altijd significant. Figuur 5. Spitten (links) geeft meer verstuiving dan minimale grondbewerking (rechts) b c a ab a b Figuur 3. Visuele verschillen tussen de objecten in zetmeelaardappelras Seresta. Figuur 6. Veldopbrengst (t/ha) per object, zetmeelaardappel Festien, De verschillende letters boven de kolommen geven significante verschillen aan. Gepresenteerde resultaten zijn voorlopig op basis van slechts twee jaar onderzoek. Deze resultaten worden nog nader geanalyseerd en de proef wordt nog voortgezet.

25

26

27 Praktijknetwerk Akkerranden Veenkolonien Mts. L. vd. Laan en H. vd. Laan Kamping, Exloerveen Maart 2014 Zaaibedden en zaaigoed Praktijknetwerk Akkerranden veenkoloniën Nu het voorjaar is aangebroken, zijn de bouwplannen bij de aanvragers bekend. Op basis hiervan zijn de locaties van de akkerranden bepaald. Getracht is om zoveel mogelijk met ecologische- en agrarische verbindingszones te werken. Zo vormen een aantal randen in combinatie met het LOFAR gebied zo n zone. Verder kijken we naar de effecten van soorten valse zaaibedden, wordt er gewerkt met verschillende zaadmengsels (zoals het wel bekende FAB -mengsel, maar ook een mengsel die vogelgewassen combineert met insectengewassen), en verschillende locaties m.b.t. toestand van de grond en gewassen die ernaast staan. Gedurende het seizoen zal er in de randen en gewassen gemonitord worden op aanwezigheid van nuttige insecten, vogels, onkruid en luizendruk. Procesbegeleider: M. Schultinga telefoon anv: ANV Drenthe zet zich in voor duurzame landbouw met oog voor de balans tussen landbouw en natuur(zoals: gebiedscoordinator agrarisch natuurbeheer, projecten bloemrijke akkers, biomassa etc.). Noorderdiep CL Valthermond Europees landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

28

29 Innovatienetwerk Ontwikkeling en Productie van de BioProduct Processor TCE Gofour BV uit Stadskanaal al is op dit moment druk bezig met de ontwikkeling van de Bio Product Processorsor container, welke tijdens de Agro Expo 2014 in Assen op 16, 17 en 18 december door gedeputeerde Henk van de Boer van de provincie Drenthe onthuld zal worden. Verwacht wordt dat tijdens dit evenement de eerste vijf boeren hun handtekening zullen zetten voor het afnemen van een Bio Product Processor van TCE Gofour BV. De Bio Product Processor zet oliehoudende gewassen door middel van een milieuvriendelijk enzymatische proces om in (half)fabrikaten van hoge waarde. Gevolg is een flinke stijging in de eindopbrengst per hectare vanwege het opschalen van slechts één basisproduct. Hierdoor ontstaat meer financiële onafhankelijkheid en een nieuw verdienmodel voor duurzaam boeren. De BPP concentreert zich voorlopi opig eerst op het gewas koolzaad als invoer voor de Bio Product Processor. In een later stadium zal ook de focus op andere agrarische producten komen te ligge ggen, evenal nals rioolslib, slachtafval en frituu tuurvet. TCE Gofour werkt op dit moment in haar fabriek in Stadskanaal al aan de bouw van een tweetal demonstratie modellen van de Bio Product Processor, elk bestaande uit slechts één container. Bedoeling is dat deze zogenaamde demonstrators het principe achter en de werking van de Bio Product Processor gaan aantonen. Bij akkerbouwbedrijf MTS Dun in Musselkanaal zal één van deze twee containers komen te staan. De demonstratie containers zijn een opmaat naar het uiteindelijke doel, namelijk twee varianten bestemd voor de landbouw en industriële sector. De bouw van de Bio Product Processor bestemd voor de landbouw sector zal in 2015 starten en gaat uit vier containers bestaan, een tweetal onder met daar boven op nog twee containers. Reden voor de keuze van vier containers, is dat er zodoende voldoende opslag voor invoer en uitvoer stromen aanwezig is. Hierbij gaat het met name om de opslag van APPO biodi odiese esel, koolza lzaad ad en perskoek. De Bio Product Processor bestemd voor de industriële sector zal grootschaliger van aard zijn. Deze Bio Product Processorsor zal namelijk uit een twintigtal containers bestaan, tien onder met daar bovenop nog eens tien containers. Een hogere productie van bijvoorbeeld APPO biodiesel is hiervan het gevolg. De bouw hiervan zal starten na een succesvolle afronding en fine tuning van de landbouw variant van de Bio Product Processor. Contactgegevens TCE Go Four, Peter van der Klok Mts. Dun, Jaap Dun Noorderdiep CL Valthermond Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

30 Praktijknetwerk Minder Toeren Doel van het praktijknetwerk: Inzichtelijk maken welke kosten en nadelen meerdere teelten op afstand met zich mee brengen zodat ondernemers kunnen kiezen welk gewas ze op welke afstand het beste kunnen telen. Resultaat: Er is een rekentool ontwikkeld waarmee boeren kunnen berekenen of het telen van bepaalde gewassen op land op afstand opweegt tegen het aantal kilometers dat gereden moet worden om de gronden te bereiken. De definitieve versie is te vinden op Hoeveel transportbewegingen zijn nodig voor verschillende teelten en oogstmethodes? Grasland opraapwagen Grasland hakselen Grasland balen wikkel Grasland balen landbouw plastic Maïs GPS CCM MKS Korrelmaïs Winter gerst GPS Winter gerst korrel Zomer gerst GPS Zomer gerst korrel Zomer tarwe GPS Zomer tarwe korrel Winter tarwe GPS Winter tarwe korrel Winter rogge GPS Winter rogge korrel Triticale GPS Triticale korrel Vezelhennep Gerst erwten GPS Gerst erwten korrel Met het programma kan een agrariër bepalen of grond op afstand bij aankoop of huur interessant is en wat de maximale prijs mag zijn. Voederbieten Voor nu staat een project rondom kavelruil op stapel. Grond dichterbij is een stuk voordeliger dan grond op afstand! Het Kadaster wil graag meewerken en heeft veel tools beschikbaar om snel en eenvoudig scenario s door te rekenen. Heeft u interesse in kavelruil in de Veenkoloniën? Neem dan contact op met Jelle Broersma van DLV, tel / Voor meer informatie: Freerk Oudman, tel / Het praktijknetwerk wordt mede mogelijk gemaakt door: Het Ministerie van Economische Zaken is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland. Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

31 Praktijknetwerk Veenbronnen Doel van het praktijknetwerk: Binnen het praktijknetwerk wordt kennis verzameld over de mogelijkheden om verliezen bij energieverbruik her te gebruiken in de regio. Dit project beoogd de duurzaamheid te vergroten. Specifieke doelstellingen zijn het verzamelen van kennis over: Het hergebruiken van warmte; Het regionaal opwekken en afnemen van stroom; Samenwerking met andere sectoren. Resultaat: In het praktijknetwerk is informatie verkregen over: Warmte terugwinnen uit ventilatielucht; De toepassing van zonnepanelen; Het verhuren van daken door derden; Stroomverbruik pompen LW; Alternatieve verlichting van stallen; Het toepassen van rondpompsystemen in bestaande situaties; Zoektocht naar energiebesparing op het varkensbedrijf. Voor meer informatie: Gerben de Vries, tel / Het praktijknetwerk wordt mede mogelijk gemaakt door: Het Ministerie van Economische Zaken is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland. Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

32 Soja van eigen bodem Ruud Timmer Achtergrond Zo n 80% van de Nederlandse eiwitbehoefte voor diervoeders wordt geïmporteerd. Veelal wordt in deze behoefte voorzien door soja/ sojaschroot. Vanuit een oogpunt van duurzaamheid is er in Nederland en Europa een duidelijke politiek-maatschappelijke discussie gaande over de negatieve aspecten van soja importen. Daarbij wordt de vraag opgeworpen wat de mogelijkheden zijn van inlandse productie van eiwithoudende gewassen. De beste vervanging van (Zuid)Amerikaanse soja zou Nederlandse/Europese soja zijn. In o.a. Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk wordt al soja geteeld en wordt er onderzoek naar de teelt gedaan. In Nederland staat de teelt nog in de kinderschoenen en het praktijknetwerk Soja van eigen bodem wil hier verandering in brengen. Doelstelling De telers binnen het project willen de beschikbare binnenlandse en buitenlandse teeltkennis verzamelen en deze samen met deskundigen verder uitbouwen, verspreiden en toepassen op hun eigen sojapercelen. Alleen als er naast betere rassen voor de Nederlandse klimatologische omstandigheden ook gewerkt wordt aan een optimalisatie van de teelt, zijn er in de toekomst opbrengsten te bereiken die de basis vormen voor een concurrerend saldo. Op deze manier kan een deel van de sojaimporten worden vervangen door soja van eigen bodem Activiteiten In 2013 en 2014 zijn er veldbijeenkomsten en evaluatiedagen georganiseerd met deskundigen waarop ervaringen en resultaten zijn gedeeld. Verder zijn er teeltgegevens verzameld op de percelen gedurende het seizoen en zijn er door de deelnemers zelf demo s aangelegd met o.a. N-bemesting en rijenafstanden. Bij de start van het PNW is er een (besloten) Facebookpagina aangemaakt waarop de nieuwsfeiten met elkaar delen. Resultaten Om de in Nederland geteelde soja tegen een goede prijs te kunnen verkopen is het belangrijk dat het eiwitgehalte voldoende hoog is. Het eiwitgehalte varieerde in 2013 van 31% tot 41%, met een gemiddelde van zo n 35-36%. Liefst zou dit nog iets hoger zijn, zo n 38-40%. Via rassenkeuze en eventueel N-bemesting is hier mogelijk iets aan te doen. De resultaten van 2014 zijn nog niet beschikbaar. De opbrengsten lagen in 2013 op een zeer acceptabel niveau, zeker gezien de nauwelijks aanwezige ervaring met soja. De meeste telers realiseerden een opbrengst tussen de 2.5 en 3.0 t/ha. Voor een economisch interessante teelt moet het gemiddelde opbrengstniveau echter nog wel omhoog naar zo n t/ha. Problemen die naar voren kwamen tijdens de teelt: * enting van het zaaizaad * vogelvraat tijdens opkomst * onkruidbestrijding (o.a. onvoldoende middelen beschikbaar) * sclerotinia (middelen ontbreken en bestrijdingsstrategie nog onduidelijk) * wildschade (hazen en reeën) * late afrijping (begin oktober) * oogst (lage peulzetting waardoor onderste peulen niet kunnen worden geoogst) Interesse in het sojaproject en/of de sojateelt? Contact: T + 31 (0) Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Aanvragers: J.F. van Kessel, Erichem; G. Katerberg, Klijndijk; A.J. Knijp, Anderen; T. Kempenaar, Dronten Praktijkonderzoek Plant & Omgeving

33 Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Praktijknetwerk Duurzaamheid in Beeld Deelnemers binnen het praktijknetwerk Duurzaamheid in beeld gebruiken teeltregistratie, maken zo hun bedrijfsresultaten inzichtelijk en bediscussiëren teeltregistratie en duurzaamheidsthema s. Doel Optimale teeltregistratie en gebruik Eigen benchmark en duurzaamheidskengetallen Vergelijking bedrijfsresultaten Resultaten inzichtelijk maken Activiteiten Teeltregistratie door gebruik van het systeem Crop-R Bijeenkomsten en inbreng van specialisten Teeltregistratie (Crop-R) Mest (ForFarmers Hendrix) Bodemvruchtbaarheid (Coen ter Berg) Economie (Countus accountants + adviseurs) Methodologie (Wageningen UR) Discussiesessies Teeltregistratie Countus Signaal Analyse op saldo niveau Groepsvergelijkingen van resultaten en duurzaamheidskengetallen Ervaringen Het is leuk om van elkaar te leren en te zien hoe anderen het doen. Je komt op mooie bedrijven en de andere ondernemers zijn erg inspirerend. Het ervaren en discussiëren van teeltregistratie en duurzaamheid; er zijn echt meerdere wegen naar Rome. Resultaat Kennis over gebruik en wijze van teeltregistratie Koppeling teeltregistratie en bedrijfseconomische resultaten Inzicht in organische stofbalans, milieubelasting gewasbeschermingsmiddelen en saldo per gewas (suikerbieten en aardappelen) en per perceel * PROCESBEGELEIDING DOOR COUNTUS ACCOUNTANTS + ADVISEURS * Voor meer informatie zie

34

35

36

37

38 Praktijknetwerk Scholars zaaien, leiders oogsten Doel Hoe kunnen de boeren in de veenkoloniën hun huidigeige bedrijfsstrategie dusdanig aanpassen dat zij zonder inkomenssteun op een gezonde manier mee kunnen concurreren op de wereldmarkt. Met behulp van zeer innovatieve, internationale Nuffield scholars een bijdrage leveren aan kennisontwikkeling en daarmee de vitaliteit van de landbouw, ook na Discussies, Ideeën, etc. Betrokkenen boeren in Veenkoloniën, Nuffield boeren van over de hele wereld, proefbedrijf Valthermond, onderzoekers LEI, overige betrokkenen uit het gebied. Door middel van Bezoeken individuele scholars, meermalen scholars in groepsverband in het gebied, werksessies in het gebied door LEI en proefbedrijf Valthermond, bedrijfsbezoeken, presentaties in het buitenland op grote congressen, werksessies over Veenkoloniën in het buitenland, uitwisseling en kennisoverdracht op bedrijven van scholars die ook naar NL kwamen. Nuffield scholars in NL gedurende project kwamen uit Engeland, Wales, Australië, Nieuw Zeeland, Canada, Ierland, Frankrijk (landen waar wel of juist geen inkomenssteun wordt ontvangen). Een greep uit de resultaten en suggesties, abstract en concreet: Schapen op gerooid aardappelland laten grazen. I.v.m..m. modder en promo: jackets aan doen (met tekst I am a happy sheep ). Apart te vermarkten met happy, fat, love potatoes. Buitenlandse voor boeren vinden het zeer opmerkelijk hoe ver NL boeren gaan om de publieke opinie goed te krijgen en dat de overheid in hun ogen zo ver mee gaat in het standpunt van relatief onwetende burgers/ dierwelzijnspartijen. Loof van de bieten te voeren aan vee. Zelf verwerking van producten: groter aandeel van de keten in eigen beheer hebben. Nog meer technologie toevoegen en resultaten met collega s delen. Bijvoorbeeld: specifieke gps-systemen, NIR infrarood, Greenseeker, VRT, EM-onderzoeken. Begin een strategisch fungicide management programma. Deel je machinepark voor efficiëntieslag. Sponsor als Veenkoloniën (boeren, overheid, een samenwerking daartussen) een scholarship die boeren uit de buurt de mogelijkheid geeft om elders ideeën en ervaringen op te doen en/of onderzoeken of studieclubs. Kijk hoe in het onderwijssysteem ook een landbouwonderdeel kan worden ingepast. Start een mentoring programma. Test, bijvoorbeeld op het proefbedrijf, voor het gebied nieuwe gewassen om uit te proberen. Creëer r prikkels voor goede ondernemers om de diversifiëëren. Werksessie WUR/ Proefbedrijf Valthermond Vooraf scholars presentaties en sessies over Veenkolonien gehad in het buitenland. Eigen bedrijf in dit perspectief zetten. Bedrijfsbezoeken in Veenkolonien. Inledingen door WUR, proefbedrijf, boeren. Werksessie zelf: drie groepen; één groep die vanuit het perspectief van de akkerbouwer naar de Veenkolonien keek, één groep vanuit het perspectief van Avebe en één groep vanuit het perspectief van de melkveehouderij. Scholars deden analyse van de situatie en brachten advies uit voor de akkerbouwer, Avebe of de melkveehouder. Werksessie gebaseerd op Business Model Innovation Approach (LEI-BIA): met contextmap analyse huidige situatie. Vervolgens komen met (ideeën voor) nieuwe businessmodellen te komen. In een pitch presentatie van belangrijkste conclusies en een advies. Er volgt nog een rapportage over deze conclusies. Wat nog volgt: Resultaten/ suggesties van LEI-workshop Verdere communicatie resultaten. Contactgegevens Djûke van der Maat Noorderdiep CL Valthermond Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

39 Tarrareductie Cichorei; praktijknetwerk in de Veenkoloniën, Wieringermeer en ZW-Nederland Lubbert van den Brink Doelstelling Het doel is om gegevens te verzamelen over het reinigen van cichoreiwortels voorafgaand aan het transport naar de fabriek en deze gegevens te verspreiden via de Telersvereniging Cichorei. Tijdens de cichoreicampagne worden grote hoeveelheden taragetransporteerd. De telers krijgen hoge tarrakortingen doorberekend en ook de transportkosten zijn voor rekening van de teler. Reiniging tijdens het laden van de vrachtwagens kan een aanzienlijke kosten- en energiebesparing opleveren. Bereikte resultaten In het najaar van 2013 zijn in de Veenkoloniën en in de Wieringermeer metingen gedaan aan een aardappelreiniger die is aangepast voor het reinigen van cichorei. Daarnaast zijn in Zuid-Nederland op kleigrond een cichoreimuis en een aardappelstortbak getest. In het najaar van 2014 zijn/ worden metingen uitgevoerd aan de aangepaste aardappelreiniger op klei en aan een Holmer-cichoreireiniger, eveneens op klei. Daarnaast zal het effect van afdekken van de cichoreihoop op het reinigingseffect van de aardappelreiniger gemeten worden. Resultaten van metingen verricht aan verschillende schoningsmachines in najaar van 2013 Financieel effect in euro s per 100 ton bruto % tarra ongeschoond % tarra geschoond % cichorei verlies bij schonen Minder cichorei geleverd Minder Tarra kosten Minder Tranport kosten 1) opbrengst teler 2) Aardappelschoner: Bourtange , Vledder , W meer , Cichoreimuis: Ooijpolder Aardappelstortbak: Wilh. dorp ) Er is gerekend met de transportkosten die van toepassing waren in de verschillende gebieden 2) Er is vanuit gegaan dat de schoningskosten niet voor rekening van de teler komen. Een uit België afkomstige Holmer cichoreireiniger die getest is in Zeeuwsch Vlaanderen Aardappelreiniger die omgebouwd is voor het reinigen van cichorei en die getest is in de Veenkoloniën en in de Wieringermeer Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Postbus 430, 8200 AK Lelystad Contact: T + 31 (0) Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Telers die het praktijknetwerk hebben aangevraagd: J. M. van der Heijden, Mts. Begeman, Mts. Hoekzema, V.o.f. Bruggers, LW. Dees

40

41 Meer met minder door rechte sporen Dit praktijknetwerk onderzoekt de mogelijkheden om mineralengebruik te optimaliseren Dit willen we bereiken door met behulp van een RTK-GPS besturingssysteem de mineralen te brengen daar waar de plant gaat groeien. Dit voorjaar zijn er in het kader van het praktijknetwerk een aantal percelen in de Drentse Veenkoloniën en Westerwolde bemest met een rijenbemester van Evers Agro voor de teelt van aardappelen. Deze Evers Garanno is zo uitgevoerd dat de mest door middel van twee kouters op de plaats van de toekomstige aardappelrij wordt geïnjecteerd. De loonbedrijven Meedendorp uit Onstwedde en Simon Berends uit Nieuw Buinen hebben de velden aangelegd bij een aantal akkerbouwers in de regio. Na het bemesten wordt het perceel gespit zodat de mest minimaal naar links en rechts verspreid wordt, maar goed gemengd onder de toekomstige aardappelrij zit. Hierdoor is deze beter beschikbaar voor de plant en spoelt minder makkelijk uit. Detailfoto van de rijenbemester DLV Plant leidt dit project en heeft ook een proef aangelegd op vernieuwingsbedrijf Op de Es in Zeijen. Op dit proefveld wordt onderzocht wat de effecten zijn van volvelds- en strokentoepassing van vloeibare stikstof meststoffen. Deze objecten zijn aangelegd door Akkerbouw- en Loonbedrijf Homan Free uit Valthermond. Ook deze stikstof wordt gespoten voor het spitten in combinatie met GPS. De resultaten verschijnen in december, het effect van kunstmest op rijen lijkt in eerste instantie positief. Volvelds kunstmest toedienen voorop de trekker met spitmachine Akkerbouwer Jansema doet alle bewerkingen na het injecteren in één werkgang Contactpersonen: Hoofdaanvrager: B.E.H. Homan Free Projectleider: J. Dogterom ; Uitvoerder: R. Naber Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland. Het Ministerie van Economische Zaken ( EZ) is eindverantwoordelijk voor POP2 in Nederland.

42 Praktijknetwerk: Optimale bemesting Nieuwe zetmeelaardappelrassen Harm Jan Russchen SLOOTS AGRI BV SEMAGRI HOLLAND Hof Balkbrug Aardappelkweek en Selectiebedrijf B&H Mencke Achtergrond Met het verschijnen van nieuwe en betere rassen (opbrengst en resistenties) komt de vraag hoe de bemesting van deze rassen moet zijn ten opzichte van de bekende rassen. Uit onderzoek in het verleden is gebleken dat er een groot verschil zit in stikstofbehoefte. De behoefte aan stikstof is niet gerelateerd aan het vroegrijpheidscijfer van het ras. Sommige late rassen vragen toch relatief veel stikstof. Grondsoortverschillen spelen ook duidelijk mee in de behoefte aan stikstof. Rekening houdend met de bemestingsnormen op bedrijfsniveau is het van uitermate groot belang om de behoefte van de zetmeelaardappelen te weten. Werkwijze In 2013 en 2014 proefvelden op de PPO-locaties t Kompas (dalgrond) en Kooijenburg (zandgrond) in samenwerking met de kweekbedrijven Rassen in onderzoek N-trappen: 0, 100, 150, 200 en 250 kg N/ha Ras Festien x x Seresta x x Novano x x SL Dartiest Stratos Achilles x x Axion Avarna x x x x x Waarnemen en meten Vroegheid loofontwikkeling N-opname in loof in seizoen (Cropscan) Vroegrijpheid (afsterven loof) Opbrengst en onderwatergewicht Foto: Proefveld met verschillende aardappelrassen Resultaat Bijeenkomsten, deling kennis en ervaringen Opname proefvelden in de excursies van de open dagen Adviestabel bemesting van nieuwe rassen Toegankelijke website en adviesprogramma s Verspreiding kennis/ervaringen d.m.v. verschillende (reguliere) voorlichtingsbijeenkomsten Gegevensverwerking in volle gang Doelstellingen(en) rekening houdend met grondsoort. Realiseren van een hogere opbrengst door deze nieuwe rassen optimaal te bemesten. Opname adviestabel in adviessystemen o.a. van Dacom Foto: Onderzoek: Is bijbemesting met stikstof nodig? Scannen gewas met Yara-sensor en/of Greenseeker. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Postbus 430, 8200 AK Lelystad T + 31 (0) Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Aanvragers namens een groep Veenkoloniale akkerbouwers: Mts. Mencke Hemmen (Bargercompascuum) en Akkerbouwbedrijf Wolf (Ees)

43 ph als sleutel tot opbrengstoptimalisatie Johan Booij en Harm Jan Russchen WECO Achtergrond De kalkgift wordt berekend op basis van de ph (streef-ph uitgangs-ph en organische stof) kalkgift (kg zbw/ha) = kalkfactor x gewenste ph-kcl-verhoging x bouwvoordikte (dm) kalkfactor = (15,68x%-org. stof + 15,68)/(0,02525x%-org. stof + 0,6541) Opbrengstverlies in % bij te lage ph in veenkoloniaal bouwplan De streef-ph voor een veenkoloniaal bouwplan op het perceel is 5,1. Bij een variabele bekalking wordt de ph homogeen op 5,1 gebracht. Door variabele bekalking op perceel 64A (5,0 ha) kan op 0,6 hectare een opbrengststijging van 7% worden gehaald en op 0,9 hectare een opbrengststijging van 4%. In de veenkoloniën is de variatie in organische stof in de bodem groot. De VERIS-bodem scan brengt de variatie in ph en organische stof in de bodem in beeld. Deze informatie is de input voor een taakkaart De VERIS-bodemscan kaarten Variabele bekalking door WECO Validatie variabele bekalking op basis van VERISbodemscan (organische stof) 6,51 14,40 t/ha 0,63 ha 5,4 5,8 ph 0,69 ha 4,91 6,50 t/ha 0,24 ha 5,2 5,3 ph 0,78 ha 3,32 4,90 t/ha 0,56 ha 5,0 5,1 ph 1,08 ha 3,32 4,90 t/ha 0,75 ha 4,8 4,9 ph 1,15 ha 0,13 1,71 t/ha 1,06 ha 4,6 4,7 ph 0,52 ha 0,00 0,12 t/ha 1,73 ha 4,4 4,5 ph 0,28 ha 3,8 4,3 ph 0,48 ha Taakkaart variabele kalkgift 13,3 16,5 % 0,65 ha 12,3 13,2 % 0,21 ha 11,4 12,2 % 0,71 ha 10,4 11,3 % 1,17 ha 9,5 10,3 % 1,09 ha 8,5 9,4 % 0,91 ha 7,8 8,4 % 0,23 ha Organische stof-kaart Op drie plaatsen in het perceel zijn trappenproeven met bekalking aangelegd. Dit zijn plaatsen met een laag en hoog organische stofgehalte. In ieder blok is naast een onbekalkt object een bekalkingstrap aangelegd met 50%, 100% en 150% van de adviesgift. Advies Blok Uitgangs-pH Streef-pH OS% kg zbw/ha Het perceel 64A is 5,0 hectare groot. Op meer dan de helft is de adviesgift minimaal (tot 1 t/ha). Op basis van de bodemanalyse van BLGG AgroXpertus wordt een kalkgift van 1,050 kg ZBW/ha geadviseerd. In de kaartjes rechts is een tiende verhoogd. De plekken met een extreem lage ph krijgen onvoldoende kalk. Teveel/tekort bekalkt Contact: T + 31 (0) Contact: T + 31 (0) Dit project is mogelijk gemaakt door de EU en het Ministerie van Economische zaken Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Initiatiefnemers: Houwing Agro BV, B. Tepper, Landgoed Scholtenszathe, Mts Siebring en Huisman, Mts J en H Deuring, J.W. Wollerich, F. Prins Akkerbouw, G en J Bartelds, Mts H. Sinnema en M. Sinnema Vloo, A.G. de Ruiter.

SKB-Showcase. Praktijkdemo s met ondernemers uit de akker- en tuinbouw. Slotbijeenkomst SKB Showcase Biezenmortel 11 december 2014

SKB-Showcase. Praktijkdemo s met ondernemers uit de akker- en tuinbouw. Slotbijeenkomst SKB Showcase Biezenmortel 11 december 2014 Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl SKB-Showcase Praktijkdemo s met ondernemers uit de akker- en tuinbouw Romke Postma

Nadere informatie

Invloed van stikstofniveau en -deling op eiwitgehalte en opbrengst van zetmeelaardappelen.

Invloed van stikstofniveau en -deling op eiwitgehalte en opbrengst van zetmeelaardappelen. Invloed van stikstofniveau en -deling op eiwitgehalte en opbrengst van zetmeelaardappelen. Ing. K.H. Wijnholds Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Businessuni Akkerbouw, Groene Ruimte en Vollegrondsgroente

Nadere informatie

BASIS en Bodemkwaliteit op zandgrond:

BASIS en Bodemkwaliteit op zandgrond: BASIS en Bodemkwaliteit op zandgrond: Zoektocht naar een duurzaam bodembeheer op klei en zand Programma Bodem 5 juni 2012, Janjo de Haan en Derk van Balen Systeemonderzoek Ontwikkeling van strategieën

Nadere informatie

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Marjoleine Hanegraaf

Nadere informatie

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik??

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Road map Klimaatvriendelijk: carbon footprint Wat is carbon footprint? Wat is klimaatneutraal? Broeikasgassen en akkerbouw Het project boerenklimaat.nl Perspectief

Nadere informatie

Eiwitgewassen. Voordelen luzerne. Nadelen luzerne 1/14/2016. Luzerne Rode klaver Lupine Veldbonen Soja. Eiwitrijke gewassen

Eiwitgewassen. Voordelen luzerne. Nadelen luzerne 1/14/2016. Luzerne Rode klaver Lupine Veldbonen Soja. Eiwitrijke gewassen Eiwitgewassen Eiwitrijke gewassen Luzerne Rode klaver Lupine Veldbonen Soja Voordelen luzerne Nadelen luzerne Positief effect op bodemstructuur Droogteresistent door diepe beworteling Nalevering N: 60

Nadere informatie

Pootgoedvermeerdering zetmeelaardappelen

Pootgoedvermeerdering zetmeelaardappelen Pootgoedvermeerdering zetmeelaardappelen Project in opdracht van HPA Ing. K.H. Wijnholds en Ir. J.A. Booij Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel van Wageningen UR Business Unit Akkerbouw, Groene

Nadere informatie

Duurzame bemesting: omgeving

Duurzame bemesting: omgeving Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Duurzame bemesting Visie NMI Duurzame bemesting: omgeving Beperking milieubelasting

Nadere informatie

Grondbewerking voor Zetmeelaardappelen

Grondbewerking voor Zetmeelaardappelen Grondbewerking voor Zetmeelaardappelen Onderzoek in 2006 en 2007 in opdracht van: Verenigingen Voor Bedrijfsvoorlichting Communicatie in 2006 en 2007 in opdracht van: Provincie Groningen Onderzoek en communicatie

Nadere informatie

Voorjaarstoepassing van drijfmest op kleigrond voor aardappelen

Voorjaarstoepassing van drijfmest op kleigrond voor aardappelen Voorjaarstoepassing van drijfmest op kleigrond voor aardappelen In PPL het (Programma PrecisieLandbouw) (PPL) investeren investeren landbouwbedrijfsleven en en ministerie van van LNV LNV in in hulpmiddelen

Nadere informatie

Rijenbemesting met drijfmest bij snijmaïs. Inleiding. Rijenbemesting. Plaatsing van meststoffen. Effect van plaatsing

Rijenbemesting met drijfmest bij snijmaïs. Inleiding. Rijenbemesting. Plaatsing van meststoffen. Effect van plaatsing Rijenbemesting met drijfmest bij snijmaïs Inleiding Willem van Geel en Gerard Meuffels, PPO-AGV Effect rijenbemesting op mineralenbenutting en gewasgroei stikstof, fosfaat, kali Rijenbemesting met drijfmest

Nadere informatie

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Inleiding De CBGV baseert haar adviezen bij voorkeur op zoveel mogelijk proefresultaten. Resultaten moeten daarbij

Nadere informatie

Gezonde bodem, precisielandbouw & weerbaar gewas. onderdeel van Koepelproject plantgezondheid bomen en vaste planten

Gezonde bodem, precisielandbouw & weerbaar gewas. onderdeel van Koepelproject plantgezondheid bomen en vaste planten Gezonde bodem, precisielandbouw & weerbaar gewas onderdeel van Koepelproject plantgezondheid bomen en vaste planten Doel van project Door middel van beperkte eerste ervaringen in een project waarin boomkwekers

Nadere informatie

Werken aan organische stof en bodemvruchtbaarheid: ervaringen vanuit de praktijk in Zuidoost Nederland

Werken aan organische stof en bodemvruchtbaarheid: ervaringen vanuit de praktijk in Zuidoost Nederland Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Werken aan organische stof en bodemvruchtbaarheid: ervaringen vanuit de praktijk

Nadere informatie

Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt

Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt Biedt de nieuwe GLB kansen voor voedergewassen? L.Tjoonk Kennisontwikkelaar ruwvoerteelt Hervorming Gemeenschappelijk Europees Landbouwbeleid Toeslagrechten 2014 Betalingsrechten 2015 Nationale invulling

Nadere informatie

Snuffelen aan de grond Ir. E.A. (Everhard) van Essen

Snuffelen aan de grond Ir. E.A. (Everhard) van Essen Snuffelen aan de grond Ir. E.A. (Everhard) van Essen Aequator Groen & Ruimte bv Even voorstellen Aequator Groen & Ruimte bv 2 Waar komen we vandaan? Dienst Landbouw Voorlichting (teruggaand tot voor 1900)

Nadere informatie

Vanggewas na mais ook goed voor de boer

Vanggewas na mais ook goed voor de boer Vanggewas na mais ook goed voor de boer Gaat u meer aandacht aan uw groenbemester besteden? Janjo de Haan 12 februari 2015 Verschil tussen vanggewas en groenbemester (Stikstof)vanggewas Onbemest 1e doel

Nadere informatie

Precies bemesten door meer meten!

Precies bemesten door meer meten! Precies bemesten door meer meten! 2 Hoe help ik mijn bodem zo goed mogelijk de vernieling in Bodemaspecten fysisch, b.v.: structuur (grondbewerking, bandenspanning, bekalking) grondsoort (egalisatie, mengwoelen,

Nadere informatie

Smart Farming. Rendement door efficiency. Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw

Smart Farming. Rendement door efficiency. Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw Smart Farming Rendement door efficiency Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw Onderzoek Rabobank Kans! 2 Gebruik beschikbare data 3 Snelle ontwikkeling techniek Meest interessante toepassingen

Nadere informatie

Behoud meerjarig proefveld organische bemesting

Behoud meerjarig proefveld organische bemesting Behoud meerjarig proefveld organische bemesting Instandhouding meerjarig proefveld organische bemesting hyacint voor toekomstig onderzoek naar organische bemesting op duinzandgrond Peter Vreeburg Praktijkonderzoek

Nadere informatie

De bodem, weerloos én weerbaar

De bodem, weerloos én weerbaar De bodem, weerloos én weerbaar Hoe onderzoek bijdraagt aan een betere kwaliteit van de bodem en dus stabielere opbrengst voor de lange termijn Bodemkwaliteit op zand De bodem is misschien wel het belangrijkste

Nadere informatie

Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan?

Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Via project Langs de Linge is er op donderdag 8 december een demonstratie rondom mestscheiding gehouden. Deze demonstratie vond plaats op het melkveebedrijf

Nadere informatie

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 Loonwerker maakt melkveehouder kringloopwijzer! www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 http://www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/

Nadere informatie

Landbouwkundig belang van een goede waterhuishouding Everhard van Essen Jan van Berkum

Landbouwkundig belang van een goede waterhuishouding Everhard van Essen Jan van Berkum Landbouwkundig belang van een goede waterhuishouding Everhard van Essen Jan van Berkum Aequator Groen & Ruimte bv Opzet presentatie Wat is het belang van een goede waterhuishouding? Wat is een optimale

Nadere informatie

SPNA SPNA. Laboratorium. Directzaai. Directzaai 12-1-2011. Minimale grondbewerking in het Oldambt Ervaringen SPNA 2003 2010

SPNA SPNA. Laboratorium. Directzaai. Directzaai 12-1-2011. Minimale grondbewerking in het Oldambt Ervaringen SPNA 2003 2010 12-1-211 SPNA Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw: 12-1-211 Minimale grondbewerking in het Oldambt Ervaringen SPNA 23 21 Masterclass Niet-Kerende Grondbewerking Jaap van t Westeinde www.spna.nl

Nadere informatie

Organische stof, meer waard dan je denkt

Organische stof, meer waard dan je denkt Organische stof, meer waard dan je denkt Ervaringen uit het systeemonderzoek PPO-locatie Vredepeel Bodem Anders Den Bosch, 20 maart 2015 Janjo de Haan De bodem Vaste fractie Water Lucht De bodem en organische

Nadere informatie

Projectpartijen. Initiatiefnemers LTO-Noord ForFarmers Hendrix Waterschap Rijn en IJssel

Projectpartijen. Initiatiefnemers LTO-Noord ForFarmers Hendrix Waterschap Rijn en IJssel Carel de Vries Aanleiding Toekomstvisie LTO Noord-Gelderland Sectorvisie mestbeleid: Koersvast richting 2020 Deltaplan Agrarisch Waterbeheer Watervisie 2030, Water schap Rijn en IJsselAgenda Achterhoek

Nadere informatie

Aan de slag met erosie

Aan de slag met erosie Aan de slag met erosie Ploegloze grondbewerking in beweging 2004-2006 Ing. J.G.M. Paauw Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Business-unit Akkerbouw, Groene Ruimte en Vollegrondsgroente PPO nr. 325115105

Nadere informatie

Teeltonderzoek soja in Nederland

Teeltonderzoek soja in Nederland Teeltonderzoek soja in Nederland Eiwitdag Innovatie Veenkoloniën, Valthermond 3 september 2015: Ruud Timmer & Chris de Visser Inhoud Plantaardig eiwit en Europa Rassenonderzoek Stikstofonderzoek Aandachtspunten

Nadere informatie

INFORMATIE PRAKTIJKNETWERKEN EN INNOVATIEPROJECTEN VEENKOLONIËN. Informatiemap bijeenkomst InnovatieVeenkolonien

INFORMATIE PRAKTIJKNETWERKEN EN INNOVATIEPROJECTEN VEENKOLONIËN. Informatiemap bijeenkomst InnovatieVeenkolonien INFORMATIE PRAKTIJKNETWERKEN EN INNOVATIEPROJECTEN VEENKOLONIËN Informatiemap bijeenkomst InnovatieVeenkolonien Valthermond, 2 december 2014 Korte terugblik Bijeenkomst InnovatieVeenkolonien, 2 december

Nadere informatie

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 De vruchtbaarheid en de biologische activiteit van de bodem worden behouden en verbeterd - Door de teelt van vlinderbloemigen, groenbemesters

Nadere informatie

Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans

Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans Demetertool Vlaanderen is open ruimte Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans LNE Groenbedekker Gele mosterd De online Demetertool

Nadere informatie

Reken af met duist in stappen

Reken af met duist in stappen Reken af met duist in stappen Zo blijft resistente duist beheersbaar Duist is een lastig onkruid in wintertarwe. Dat komt met name doordat het een directe concurrent is voor het gewas. Het ontneemt voedsel

Nadere informatie

: Nieuwe Oogst editie Noord

: Nieuwe Oogst editie Noord Publicatie Datum : Veldpost : 26 okt 2013 Pagina : 10 Publicatie Datum : Nieuwe Oogst editie Noord : 28 sep 2013 Pagina : 13 Publicatie Datum : Nieuwe Oogst editie Noord : 28 sep 2013 Pagina : 13 Landbouw

Nadere informatie

inagro Code van goede praktijk bodembescherming advies organische koolstofgehalte en zuurtegraad ONDERZOEK & ADVIES IN LAND- & TUINBOUW

inagro Code van goede praktijk bodembescherming advies organische koolstofgehalte en zuurtegraad ONDERZOEK & ADVIES IN LAND- & TUINBOUW inagro ONDERZOEK & ADVIES IN LAND- & TUINBOUW Code van goede praktijk bodembescherming advies gehalte en zuurtegraad 2 Toelichting resultaten MTR_versie 2011 ORGANISCHE KOOLSTOF Organische stof en in de

Nadere informatie

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs...

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 10 6 1 Inleiding Na gras is snijmaïs het belangrijkste gewas voor de melkveehouderij.

Nadere informatie

Grondsoorten Zand, dalgrond, veen. Klei < 10% org. stof, rivierklei

Grondsoorten Zand, dalgrond, veen. Klei < 10% org. stof, rivierklei 3.4 Maïs: Kalium De adviesgift voor kalium is afhankelijk van de grondsoort, kalitoestand en de gewasbehoefte. De opbrengst reactie van maïs op een kaligift is beperkt terwijl de onttrekking groot is.

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Ing. D. Bos en Dr. Ir. A. Veerman Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector AGV PPO 5154708 2003 Wageningen,

Nadere informatie

Onderzoeksverslag. Mechanische onkruidbestrijding in de mengteelt van tarwe en veldboon

Onderzoeksverslag. Mechanische onkruidbestrijding in de mengteelt van tarwe en veldboon Onderzoeksverslag Mechanische onkruidbestrijding in de mengteelt van tarwe en veldboon Titelblad Auteur: Marina de Rooij, Albert Ruben Ekkelenkamp, Michiel Sinkgraven Titel: Onderzoeksverslag Ondertitel:

Nadere informatie

Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw. Het effect van N-bemesting op de (energie)opbrengst van wintertarwe

Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw. Het effect van N-bemesting op de (energie)opbrengst van wintertarwe Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw Het effect van N-bemesting op de (energie)opbrengst van wintertarwe Het effect van N-bemesting op de (energie)opbrengst van wintertarwe Opdrachtgever: Auteur:

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Precisielandbouw: voet aan wal in Nederland

Precisielandbouw: voet aan wal in Nederland Precisielandbouw: voet aan wal in Nederland Herman Krebbers DLV Plant Nederlandse telers Koplopers in Productiviteit Hoge productie per hectare Goede kwaliteit producten Hoge productie per arbeidseenheid

Nadere informatie

Teelthandleiding. 5.5 preventie van schade door winderosie

Teelthandleiding. 5.5 preventie van schade door winderosie Teelthandleiding 5.5 preventie van schade door winderosie 5.5 Preventie van schade door winderosie... 1 2 5.5 Preventie van schade door winderosie Versie: mei 2015 Ruim 10% van de Nederlandse landbouwgrond

Nadere informatie

Bodemmonster Bodemmonster

Bodemmonster Bodemmonster Evenwicht in de volkstuin? Evenwichtige bemesting Bodemmonster Bodemmonster Belangrijk om te weten: Fosfaat laag: voldoende bemesten Kali laag: voldoende bemesten of bijsturen Magnesium laag: bijsturen

Nadere informatie

Actualiteiten. Suikerbieten voor bio-energie?! Suikerbieten voor bio-energie. Voorwaarden. Waarom? Toon Huijbregts

Actualiteiten. Suikerbieten voor bio-energie?! Suikerbieten voor bio-energie. Voorwaarden. Waarom? Toon Huijbregts IRS Van Konijnenburgweg 24 4611 HL Bergen op Zoom The Netherlands email: irs@irs.nl http://www.irs.nl Suikerbieten voor bio-energie?! Actualiteiten Toon Huijbregts Suikerbieten voor bio-energie waarom

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Gerard Meuffels. Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Resultaten onderzoek Gerard Meuffels. Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Resultaten onderzoek 2013 Gerard Meuffels Rijenbemesting Betere benutting van nutriënten en verkleinen van het risico van uitspoeling / afstroming Kunstmeststoffen reeds gangbare praktijk (o.a. mais) Stikstof:

Nadere informatie

Verbetering rendement suikerbietenteelt

Verbetering rendement suikerbietenteelt IRS Postbus 3 600 AA Bergen op Zoom www.irs.nl / hanse@irs.nl Op naar 3 x Verbetering rendement suikerbietenteelt Bram Hanse jaar suiker kostprijs 0 ton/ha /ton biet Ligging van deelnemende bedrijfsparen

Nadere informatie

N-index: wat zeggen de cijfers?

N-index: wat zeggen de cijfers? Beste klant, N-index: wat zeggen de cijfers? U heeft een analyse ontvangen van de Bodemkundige Dienst met bepaling van de N-index en met het bijhorend N-bemestingsadvies. Hieronder vindt u een verduidelijking

Nadere informatie

creating dairy intelligence

creating dairy intelligence 06-03-12 Cursus Bodemvruchtbaarheid. Deelnemers van de werkgroep Bedrijfsvoering uit het project ADEL heeft dinsdag 6 maart een plenaire cursus gevolgd over bodemvruchtbaarheid. Coen ter Berg van Coen

Nadere informatie

Nieuwsbrief 13. Vergelijking van NKG en ploegen op zand voor aardappelen na grasland.

Nieuwsbrief 13. Vergelijking van NKG en ploegen op zand voor aardappelen na grasland. Vergelijking van NKG en ploegen op zand voor aardappelen na grasland. Op de zandgrond in Zuidoost Brabant heeft er in 2012 een boerenexperiment met NKG plaatsgevonden op een perceel aardappelen met als

Nadere informatie

DUURZAAM BODEMBEHEER VOOR EEN VRUCHTBARE TOEKOMST

DUURZAAM BODEMBEHEER VOOR EEN VRUCHTBARE TOEKOMST DUURZAAM BODEMBEHEER VOOR EEN VRUCHTBARE TOEKOMST Lector Duurzaam Bodembeheer (CAH Vilentum) Onderzoeker Bodem- en plantgezondheid (Wageningen UR) Duurzaam Bodembeheer DUURZAAM BODEMBEHEER VOOR EEN VRUCHTBARE

Nadere informatie

3.3 Maïs: Fosfaat Advies voor optimale gewasproductie

3.3 Maïs: Fosfaat Advies voor optimale gewasproductie 3.3 Maïs: Fosfaat De adviesgift voor fosfaat is afhankelijk van de grondsoort, de fosfaattoestand en de gewasbehoefte. Het advies bestaat uit een gewasgericht en een bodemgericht advies. Aan beide adviezen

Nadere informatie

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting Credits for Carbon Care CLM Onderzoek en Advies Alterra Wageningen UR Louis Bolk Instituut Bijlage: bodemanalyses als nulmeting In het project Carbon Credits hadden we oorspronkelijk het idee dat we bij

Nadere informatie

De positieve kant van onkruid Boomkwekerij Hans Puijk - Vlamings

De positieve kant van onkruid Boomkwekerij Hans Puijk - Vlamings De positieve kant van onkruid Boomkwekerij 13-02-2016 Hans Puijk - Vlamings Inhoud Bodem, balans en elementen (herh) Bewerkingen en bodem management Wat zeggen onkruiden op het perceel Uitbreiding, nieuw

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 KOSTPRIJZEN AARDAPPELEN. www.dlvplant.nl

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 KOSTPRIJZEN AARDAPPELEN. www.dlvplant.nl KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN

Nadere informatie

Topopbrengsten in rassenproef zomertarwe biologische teelt

Topopbrengsten in rassenproef zomertarwe biologische teelt Interprovinciaal Proefcentrum voor de Biologische Teelt (P.C.B.T.) v.z.w. Ieperseweg 87 8800 RUMBEKE Tel. : 051/26 14 00, Fax. : 051/24 00 20 Verslag BT03ZTA_RAS01 Topopbrengsten in rassenproef zomertarwe

Nadere informatie

De organische stof balans: nuttig instrument voor bouw- èn grasland. NMI, Marjoleine Hanegraaf. Opstellen van een balans. Principe van een OS- balans

De organische stof balans: nuttig instrument voor bouw- èn grasland. NMI, Marjoleine Hanegraaf. Opstellen van een balans. Principe van een OS- balans De organische stof balans: nuttig instrument voor bouw- èn grasland. NMI, Marjoleine Hanegraaf Principe van een OS- balans Het doel van een OS-balans is handhaven van het organische stofgehalte. Aanvoerbronnen

Nadere informatie

De invloed van een goede ph op maïsopbrengsten, na bekalking met Ankerpoort kalk

De invloed van een goede ph op maïsopbrengsten, na bekalking met Ankerpoort kalk De invloed van een goede ph op maïsopbrengsten, na bekalking met Ankerpoort kalk Onderzoek naar de effecten van bekalking op de maïsopbrengsten is zeer gedateerd. Deze onderzoeken zijn gedaan in een tijd

Nadere informatie

Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module

Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module Bestemd voor: Gebruikers die Online teeltgegevens invoeren in Agrovision. Inleiding: Met deze handleiding wordt u stap voor stap door het programma

Nadere informatie

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar 17-1- Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar BODEM De Bodem Van Groot naar Klein tot zeer klein 2 1 17-1- Bodemprofiel Opbouw van de bodem Onaangeroerd = C Kleinste delen = 0 en A Poriënvolume

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

Het beste tijdstip om grasland te vernieuwen

Het beste tijdstip om grasland te vernieuwen Het beste tijdstip om grasland te vernieuwen Auteur Alex De Vliegher 16/04/2014 www.lcvvzw.be 2 / 7 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 3 Wanneer grasland vernieuwen in het najaar? Wanneer in het voorjaar?...

Nadere informatie

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine Nieuwsbrief nr.1 maart 2015 Technieken en wetgeving veranderen continu. Middels de nieuwsbrief gaan we proberen u een aantal keer per jaar op de hoogte te houden van de actualiteiten en nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Informa(emiddag bodem & kringlooplandbouw

Informa(emiddag bodem & kringlooplandbouw Informa(emiddag bodem & kringlooplandbouw 13:30 Ontvangst met koffie 13:50 Welkomstwoord Jan van der Staak, vakgroep Rundveehouderij 14:00 Kringloopwijzer en doorkijk Frank Verhoeven, Boerenverstand 14:30

Nadere informatie

BODEMBEWERKING BIJ SUIKERBIETEN WELKE KIEZEN?

BODEMBEWERKING BIJ SUIKERBIETEN WELKE KIEZEN? BODEMBEWERKING BIJ SUIKERBIETEN WELKE KIEZEN? Ronald Euben Wat vraagt de biet? 2 Bij de zaai Enkele (kleine) kluiten bovenaan (dichtslaan, erosie) Verkruimelde, aangedrukte laag (contact zaad bodem) Vaste,

Nadere informatie

Aardappelen. Toepassing van spuiwater in aardappelen: wat is het en wat is het waard? Wendy Odeurs, Jan Bries Bodemkundige Dienst van België vzw

Aardappelen. Toepassing van spuiwater in aardappelen: wat is het en wat is het waard? Wendy Odeurs, Jan Bries Bodemkundige Dienst van België vzw Aardappelen Toepassing van spuiwater in aardappelen: wat is het en wat is het waard? Wendy Odeurs, Jan Bries Bodemkundige Dienst van België vzw W. de Croylaan 48-3001 Heverlee Tel 016/310922 Fax 016/224206

Nadere informatie

Weersinvloeden op oogst Actualiteiten Ruwvoerteelten. Weersinvloeden op oogst Weersinvloeden op oogst Januari.

Weersinvloeden op oogst Actualiteiten Ruwvoerteelten. Weersinvloeden op oogst Weersinvloeden op oogst Januari. Actualiteiten Ruwvoerteelten Mei Juni 1 Juli Juli Oktober Oktober 2 Oktober Oktober Terugblik 2015 & Vooruit kijken op 2016 3 Wat is mijn droge stof opbrengst? 1 e snede 4.000 31% 2 e snede 3.000 23% 3

Nadere informatie

Rijenbemesting met mengmest bij maïs

Rijenbemesting met mengmest bij maïs Rijenbemesting met mengmest bij maïs Auteurs Gert Van de Ven 14/03/2014 www.lcvvzw.be 2 / 10 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 De technieken... 5 Mest toedienen voor het zaaien... 5 Rijenbemesting

Nadere informatie

ORGANISCHE STOF: WAT LEVERT HET OP? KOSTEN EN BATEN VAN ORGANISCHE STOF VOOR DE AKKERBOUWER

ORGANISCHE STOF: WAT LEVERT HET OP? KOSTEN EN BATEN VAN ORGANISCHE STOF VOOR DE AKKERBOUWER ORGANISCHE STOF: WAT LEVERT HET OP? KOSTEN EN BATEN VAN ORGANISCHE STOF VOOR DE AKKERBOUWER Masterplan Mineralenmanagement INLEIDING Organische stof in de bodem staat sterk in de belangstelling. Organische

Nadere informatie

klaver melkveebedrijf Groene van motor De groene motor van het melkveebedrijf

klaver melkveebedrijf Groene van motor De groene motor van het melkveebedrijf De groene motor van het melkveebedrijf Door Minas neemt het gebruik van kunstmeststikstof af en komt het gebruik van klaver als groene motor achter de Gras & graslandproductie steeds meer in beeld. Deze

Nadere informatie

Knelpuntenrapportage nieuwe teelten

Knelpuntenrapportage nieuwe teelten Knelpuntenrapportage nieuwe teelten Rapportage van de Afzet- en Teeltknelpunten bij a) Langwerpige radicchio, b) Grootbladige spinazie, c) Salatrio, d) Wortelpeterselie C. van Wijk PPO-agv, Lelystad Praktijkonderzoek

Nadere informatie

ZICHT OP DE BODEMSTRUCTUUR: Van de bodem én van elkaar leren!

ZICHT OP DE BODEMSTRUCTUUR: Van de bodem én van elkaar leren! ZICHT OP DE BODEMSTRUCTUUR: Van de bodem én van elkaar leren! In het project Zicht op de Bodemstructuur nemen Flevolandse buur(t)mannen sámen met een deskundige de bodemkwaliteit onder de loep. Om op deze

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Kringlopen in de akkerbouw. Bodemscan zand- en dalgronden Beoordelingskader Veenkoloniale gronden Chris Koopmans Marleen Zanen Coen ter Berg

Kringlopen in de akkerbouw. Bodemscan zand- en dalgronden Beoordelingskader Veenkoloniale gronden Chris Koopmans Marleen Zanen Coen ter Berg Kringlopen in de akkerbouw I N S T I T U U T Bodemscan zand- en dalgronden Beoordelingskader Veenkoloniale gronden Chris Koopmans Marleen Zanen Coen ter Berg Verantwoording Deze brochure is opgesteld in

Nadere informatie

Ontzorgen van de Rundveehouder. Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V.

Ontzorgen van de Rundveehouder. Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V. Ontzorgen van de Rundveehouder Loonbedrijf V.O.F. de Schalm Kennes Balans B.V. Aanleiding ontwikkelen van nieuwe dienst Groei van melkveebedrijven; Melkveebedrijven ervaren knelpunten op gebied van arbeid,

Nadere informatie

Efficiënter telen met sensingtechniek. Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw

Efficiënter telen met sensingtechniek. Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw Efficiënter telen met sensingtechniek Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw Toepassingen sensingtechnieken Opsporen afwijkende zones: inspectie oorzaak Variabele pootafstand: gelijkmatige knollen

Nadere informatie

BODEMBREED INTERREG Resultaten veldonderzoek 2009 nateelt groenbemesters

BODEMBREED INTERREG Resultaten veldonderzoek 2009 nateelt groenbemesters BODEMBREED INTERREG Resultaten veldonderzoek 29 nateelt groenbemesters Nederlands Limburg Onderdeel: Werkgroep 3 Document: Rapport Tijdstip: januari 21 Versie: 1 Status: definitief Opgesteld door: Praktijkonderzoek

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH De rol van minerale en organische meststoffen in de komende 10 jaar vanuit het oogpunt van de kunstmeststrooier fabrikant 2 Norbert Rauch 20151208 Grond om

Nadere informatie

Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid. Harry Kager LTO Nederland

Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid. Harry Kager LTO Nederland Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid Harry Kager LTO Nederland Mestbeleid: schaken op vele borden Mestbeleid Nitraatrichtlijn leidend, daarnaast Kaderrichtlijn Water, Periodieke

Nadere informatie

Workshop Voorjaarsproblemen

Workshop Voorjaarsproblemen Workshop Voorjaarsproblemen Hoe stel ik de juiste diagnose? Bram Hanse, Peter Wilting, Ellen van Oorschot en Marco Bom Valthermond, 24 juni 2015 Workshop Korte uitleg: hoe stel ik de juiste diagnose? Aan

Nadere informatie

Groenbemesters 2015-2016. Een vruchtbare investering

Groenbemesters 2015-2016. Een vruchtbare investering Groenbemesters 2015-2016 Een vruchtbare investering Beste akkerbouwer, Gezondheid, structuur en een goed bodemleven van de bodem verbeteren de opbrengst van teeltgewassen en hiermee ook uw bedrijfsresultaat.

Nadere informatie

CONSERVERENDE AKKERBOUW. Saalland. Mts Klein Swormink - Stegeman BIOBEURS

CONSERVERENDE AKKERBOUW. Saalland. Mts Klein Swormink - Stegeman BIOBEURS CONSERVERENDE AKKERBOUW Saalland Mts Klein Swormink - Stegeman WIE BEN IK? Wim Stegeman Tot 2009 werkzaam bij R&D DuPont Vanaf 2005 boer samen met Marga Klein Swormink Vanaf 2009 eigen adviesburo Saalland

Nadere informatie

Limburg Waterproof Klimaat, water en landbouw

Limburg Waterproof Klimaat, water en landbouw Limburg Waterproof Klimaat, water en landbouw Provincie Limburg Maastricht, 14 september 216 Joris Schaap, Profiel 214 heden Zelfstandig hydroloog en bodemkundige 28-214 Adviseur water in het landelijk

Nadere informatie

GRASDUINEN IN HET GRAS

GRASDUINEN IN HET GRAS Ruraal Netwerk 25 april 2013 GRASDUINEN IN HET GRAS GEBRUIKSDOELSTELLINGEN VAN GRAS VOOR LANDBOUW Geert Rombouts Mathias Abts Departement Landbouw en Visserij Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling Voorlichting

Nadere informatie

Gebruik satelliet- en andere sensing beelden mbt precisiebemesting

Gebruik satelliet- en andere sensing beelden mbt precisiebemesting Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) Gebruik satelliet- en andere sensing beelden mbt precisiebemesting IJkakker deelproject A3, variabele bemesting Herman Krebbers DLV Plant Doelen

Nadere informatie

Bedrijfskaart. Biodiverse Bloembollenteelt

Bedrijfskaart. Biodiverse Bloembollenteelt 1 DOEL De gezondheid en productie van uw gewassen hangt af van zowel techniek als van een natuurlijk evenwicht. U werkt immers met levend materiaal. In de praktijk gaat om het verzorgen van het bodemleven,

Nadere informatie

Bodemkwaliteit, bemesting en teelt van maïs. Jaap Schröder

Bodemkwaliteit, bemesting en teelt van maïs. Jaap Schröder Bodemkwaliteit, bemesting en teelt van maïs Jaap Schröder Inhoud Bodemkwaliteit NP-Verliezen, gebruiksnormen, isokwanten Wijzigingen a.g.v. 5e NL Actieprogramma Nitraatrichtlijn Schadebeperking Equivalente

Nadere informatie

STRIPTILL IN DE MAISTEELT, MEER ERVARINGEN

STRIPTILL IN DE MAISTEELT, MEER ERVARINGEN STRIPTILL IN DE MAISTEELT, MEER ERVARINGEN Gert Van de Ven (Hooibeekhoeve/LCV) Koen Vrancken (PIBO Campus vzw) Jill Dillen (BDB) Mathias Abts (Departement Landbouw en Visserij) In het buitenland wordt

Nadere informatie

Onderwerpen. Veranderingen en uitdagingen. Proefopzet BASIS (1) 1/12/2011. Proefopzet BASIS Resultaten 2009-2010 Eerste bevindingen

Onderwerpen. Veranderingen en uitdagingen. Proefopzet BASIS (1) 1/12/2011. Proefopzet BASIS Resultaten 2009-2010 Eerste bevindingen 1/12/211 Onderwerpen Masterclass NKG 13 januari 211 Derk van Balen (derk.vanbalen@wur.nl) Proefopzet BASIS Resultaten 2921 Eerste bevindingen Veranderingen en uitdagingen Meer bodembedekking, gbm overwinteren,

Nadere informatie

Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven

Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven V. De Blauwer (Inagro), W. Odeurs (BDB), M. Goeminne (PCA) Samenvatting Het is moeilijk voor een teler om het nitraatresidu na de teelt

Nadere informatie

Organische stof en bodemleven deel , Nijeholtpade

Organische stof en bodemleven deel , Nijeholtpade maakt werk van bodemkwaliteit in het landelijk gebied Organische stof en bodemleven deel 2. 030211, Nijeholtpade Marjoleine Hanegraaf Nutriënten Management Instituut NMI www.nmi-agro.nl Inhoud Samenvatting

Nadere informatie

Kansrijke teelt van vlas voor een gezonde bodem

Kansrijke teelt van vlas voor een gezonde bodem Kansrijke teelt van vlas voor een gezonde bodem www.vandebiltzadenvlas.com Langeweg 26 4541 PC Sluiskil info@vandebiltzadenvlas.com The Netherlands Tel. +31 115 471922 Fax. +31 115 472229 1. Introductie

Nadere informatie

krijgt u de bodem grondig in beeld en praktische adviezen. Dit helpt om hogere opbrengsten te halen door de gewasprestaties te verhogen.

krijgt u de bodem grondig in beeld en praktische adviezen. Dit helpt om hogere opbrengsten te halen door de gewasprestaties te verhogen. Is de bodem beperkend voor uw gewas? De stand van uw gewas is een indicator van de bodemconditie. Gewaskaarten, ook biomassakaarten genoemd, geven verschillen binnen het perceel weer en daarmee indirect

Nadere informatie

Adding sustainability to productivity

Adding sustainability to productivity 28/11/2014 Bemesting in de 21 e eeuw : Smart Fertilization Adding sustainability to productivity Precisiebemesting van akkerbouwgewassen 1 28/11/2014 Bemestingsadvisering in de 21e eeuw Ir. J. de Haan

Nadere informatie

Vergroening en verduurzamen landbouw

Vergroening en verduurzamen landbouw Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Vergroening en verduurzamen landbouw Wim Dijkman Dronten, 2-12 2014 1 Agenda Groen Ondernemen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Maatregelen POP en water

Nadere informatie

DOPERWT vergelijking efficiëntie fungiciden tegen valse meeldauw

DOPERWT vergelijking efficiëntie fungiciden tegen valse meeldauw DOPERWT vergelijking efficiëntie fungiciden tegen valse meeldauw Vergelijking van de efficiëntie van fungiciden tegen valse meeldauw in groene erwt - eigen onderzoek 1 Efficiëntie van middelen tegen valse

Nadere informatie

Fysische eigenschappen

Fysische eigenschappen Fysische eigenschappen Fysische bodemkengetallen - structuur - - Hoe snel is de grond te berijden - Hoe snel verslempt de grond - Hoe groot is de doorwortelbaarheid - Storende laag/ploegzool - Watervasthoudend

Nadere informatie

Toepassing van Agro-Vital en Agriton bemestingsproducten in de teelt van zaaiuien.

Toepassing van Agro-Vital en Agriton bemestingsproducten in de teelt van zaaiuien. Toepassing van Agro-Vital en Agriton bemestingsproducten in de teelt van zaaiuien. In opdracht van: Agro-vital/Agriton Molenstraat 10-1, 8391 AJ Noordwolde Fr, The Netherlands Uitgebracht door: N.G. Boot

Nadere informatie