BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR"

Transcriptie

1 BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR Nationaal Big Data Congres Voor de overheid Essenties Nationaal Big Data Congres Utrecht 2014

2 INHOUD VOORWOORD INTRODUCTIE BIG DATA CONGRES Jaring Hiemstra, Big Fellows HET BELANG VAN BIG DATA VOOR UTRECHT - Maarten Schurink, Gemeentesecretaris Utrecht 1 DE ROL VAN BIG DATA IN DE TRANSFORMATIE VAN DE PUBLIEKE SECTOR INSPIRATIE UIT DE PRAKTIJK; HOE BOL.COM BIG DATA TOEPAST - Arjen de Ruiter, bol.com 2 WAT KUNNEN WE MET BIG DATA: TOEPASSINGSGEBIEDEN BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR: STAND VAN ZAKEN EN POTENTIEEL - Mark Dijksman, Big Fellows 2 KLEINE DATA WORDEN GROOT - Freek Bomhof, TNO 3 DE WERKING VAN BIG DATA: INSIDE THE BLACK BOX DE JURIDISCHE RANDVOORWAARDEN BIJ HET VERZAMELEN EN TOEPASSEN VAN (BIG) DATA - Alex Commandeur, Afdelingshoofd Toezicht sector Publiek en plaatsvervangend directeur College Bescherming Persoonsgegevens 4 BIG DATA LEIDT TOT TRANSFORMATIE ORGANISATIE EN BESTUUR DE SENSOR CITY AMBITIES EN EERSTE ERVARINGEN UIT ASSEN - Jan Reitsma, Sensor City Assen ERVARINGEN UIT DE PRAKTIJK. TOEPASSING BIG DATA OP ZELFREDZAAMHEID IN HET SOCIAAL DOMEIN - Pieter in t Hout is informatie- en procesmanager 5 TOT SLOT, LESSEN EN INSPIRERENDE VOORBEELDEN

3 Jaring Hiemstra BIG FELLOWS Jaring Hiemstra is bestuurskundige en promoveerde op een onderzoek naar succesvolle besturing van grote steden. In 2004 richtte hij met Joscha de Vries het adviesbureau Hiemstra & De Vries op. Dit bureau houdt zich bezig met de innovatie en verandering van de publieke sector. Jarenlang werkte Jaring als adviseur voor grote steden, waterschappen, provincies en ministeries. Hiemstra & De Vries is drie keer op rij beoordeeld als de best gewaardeerde dienstverlener in de publieke sector. In 2014 richtte hij met Mark Dijksman daarnaast BigFellows op. Jaring is mede organisator en dagvoorzitter van het Nationaal Big Data Congres voor de overheid. Het is onze overtuiging dat de Big Data revolutie nog maar net is begonnen. Veel beschikbare data in organisaties worden wel verzameld maar niet gebruikt. Het gebruik van (Big) Data vormt een duurzame bron voor vernieuwing. Met Big Data zijn nieuwe antwoorden te geven op maatschappelijke vragen waarin de publieke sector vast is gelopen. Daarom zijn wij in 2013 gestart met Big Fellows. Een dynamische, jonge organisatie waar het toepassen van Big Data oplossingen voor de publieke sector centraal staat. Martijn Minderhoud Martijn Minderhoud is bedrijfskundige en werkt sinds 2005 bij Hiemstra & de Vries met publieke organisaties aan prestatieverbetering: van beleid naar gerichte innovatie, van organisatieontwikkeling naar concrete prestatieverbetering en van beheer naar prestatiesturing. Vanuit die ambitie werkt hij ook bij BigFellows aan concrete toepassingen van Big Data in bijvoorbeeld Wijkgericht werken, Fraudepreventie, Handhaving en Zorg. HIEMSTRA & DE VRIES 3 Mark Dijksman Mark Dijksman bedenkt technologische sociale innovaties die ontstaan door versmelting van de fysieke en virtuele wereld. Hij adviseert op basis van wetenschap en praktijk over de mogelijkheden en de uitvoering daarvan. Dijksman is bestuurskundige, vaste gastdocent bij de Rijksuniversiteit Groningen en een veelgevraagd spreker. Mark is expert in toepassingen van Big Data en medeoprichter van Big Fellows. Hiemstra & De Vries is een toonaangevend adviesbureau dat organisaties in de publieke sector helpt beter te presteren. We zijn een bureau dat gelooft dat je door samenwerking het verschil maakt. We werken dichtbij onze opdrachtgevers, verbinden organisaties met vergelijkbare vragen en delen graag onze kennis. Hiemstra & De Vries bestaat in jaar en is vorig jaar voor de 3de keer door haar klanten beoordeeld als beste dienstverlener in de publieke sector.

4 VOORWOORD Sinds de New York Times in 2012 The Age of Big Data aankondigde is Big Data ongetwijfeld een van de meest gebruikte buzz woorden. Maar ook een bewezen bepalende factor in het succes van veel organisaties. De nieuwe kansen met Big Data ontstaan door de exponentiele groei van de hoeveelheid data én de rekenkracht van computers. Ondanks dat er ook terechte kritische geluiden zijn te horen over de gevolgen hiervan, zoals de aantasting van privacy en het verdwijnen van middenklassenbanen, is het van groot belang de kansen te onderkennen: niet alleen voor het bedrijfsleven, maar juist voor de publieke sector. De publieke sector kampt al decennia met een gebrekkige productiviteitsstijging. Nieuwe technologische ontwikkelingen zoals Big Data bieden kansen om te helpen hardnekkige maatschappelijke vraagstukken op te lossen én publieke organisaties echt effectiever en efficiënter te laten werken. Op donderdag 12 juni organiseerden wij daarom het Nationaal Big Data Congres voor de overheid. Dit congres had tot doel om te verkennen: 4 wat Big Data is, hoe het werkt en wat we ermee kunnen wat de gevolgen zijn voor de wijze van organiseren hoe organisaties slim aan de slag kunnen gaan met Big Data In dit boek staan verslagen en quotes van de verschillende sprekers en links naar video s van hun presentaties. Daarnaast hebben wij per onderwerp een toelichting geschreven om de betekenis en impact van Big Data voor publieke organisaties verder inzichtelijk te maken. De voorlopers in de private sector gingen de publieke sector de afgelopen jaren voor in het benutten van de nieuwe technologische kansen. Uit onderzoek blijkt dat bedrijven die gericht inzetten op Big Data toepassingen het significant beter doen. We zijn ervan overtuigd dat dit ook voor de publieke sector geldt! Wij hopen dat het congres en dit boek zorgen voor nieuwe inspiratie voor jou en je organisatie! Jaring Hiemstra Martijn Minderhoud Mark Dijksman

5 INTRODUCTIE BIG DATA CONGRES 2014 JARING HIEMSTRA Big Fellows Succesvolle bedrijven maken gebruik van de nexus of forces : ze passen nieuwe technologie toe; ze organiseren op een moderne manier en maken slim gebruik van de kracht van de samenleving. Ook publieke organisaties zullen gebruik maken van deze samenhangende veranderingen. Deze bepalende veranderingen van organisaties zijn zichtbaar in de stad Utrecht: bol.com groeit elk jaar 20% en Polare gaat failliet. Productiviteitsverbetering bij de overheid is nodig. Echte productiviteitsverbetering blijft sterk achter. Nieuwe technologie is een drijvende kracht om écht anders te organiseren. Uit onderzoek blijkt dat bedrijven die gericht gebruik maken van data het substantieel beter doen. Ik ben ervan overtuigd dat dit ook voor de publieke sector geldt. Op dit congres wil ik met de deelnemers de potentie van Big Data voor de overheid verkennen én het begrip ontmytologiseren. Het mag niet de sticker van een hype krijgen, het is een ingrijpende nieuwe wijze van anders organiseren die we de komende jaren vorm gaan geven. 5

6 6

7 HET BELANG VAN BIG DATA VOOR UTRECHT MAARTEN SCHURINK Gemeentesecretaris Utrecht Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Big Data kan echt de manier van werken bij de overheid veranderen. Met deze alleszeggende zin opent Maarten Schurink zijn presentatie. Hij geeft aan dat Big Data een ware goudmijn is en een einde zal betekenen aan de huidige beleidstheorieën. Als reden geeft hij aan dat we steeds sneller en beter weten wat er zich in steden afspeelt. Uit onderzoek blijkt dat beleidsnota s eerder leiden tot onbewuste maatregelen, resultaten en effecten. Dit terwijl de vastgelegde maatregelen, effecten en resultaten vaak niet tot uiting komen of worden gerealiseerd. Maarten geeft aan dat hier verandering in komt. Je wilt immers niet blijven zitten op een goudmijn, je wilt hem inzetten. De gemeente Utrecht realiseert zich dit inmiddels. Als voorbeeld haalt Maarten enkele voorbeelden aan. Zo registreert de gemeente Utrecht al meer dan twee jaar zogeheten weesfietsen, oftewel verlaten fietsen. Dit heeft inmiddels geresulteerd dat men weet welke gebieden niet meer bezocht hoeven te worden. Dit leidt nu al tot een effectievere inzet van personeel en materieel en dus belastinggeld. Een ander voorbeeld wat Maarten aanhaalt is het opsporen van woningfraude. Het mag duidelijk zijn dat het hier ook om grote bedragen gaat. Big Data zal volgens Maarten een essentiële rol spelen om fraude te kunnen opsporen en adequaat te handelen. Tot slot krijgen aanwezigen de gelegenheid om vragen te stellen. Vanuit de zaal wordt gesteld dat het reeël is om te veronderstellen dat straks het bedrijfsleven en de samenleving veel meer de sturende rol van de overheid zullen overnemen. Wij, de samenleving, kunnen immers ook weesfietsen doorgeven bij de gemeente. Ondanks dat beleidsnota s en -theorieën in de toekomst misschien overbodig worden, zal de rol van de overheid onverminderd groot zijn. Iemand zal toch de weesfietsen weg moeten halen, toch? En dat zal toch echt de overheid zijn en niet de samenleving. 7

8 1 DE ROL VAN BIG DATA IN DE TRANSFORMATIE VAN DE PUBLIEKE SECTOR NIEUWE TECHNOLOGIE LEIDT TOT INGRIJPENDE VERANDERING VAN DE PUBLIEKE SECTOR De wereld verandert snel. Nieuwe technologische mogelijkheden leiden tot nieuwe vormen van interactie tussen mensen, nieuwe producten en diensten en nieuwe werkwijzen en besluitvormingsprocessen. Dit heeft een vergaande impact op bedrijven, maar ook de werkwijze van de publieke sector zal ingrijpend gaan veranderen. Het zal niet alleen de verhouding tussen overheid en burger en de interne werkwijzen veranderen maar ook de wijze waarop managers en bestuurders werken. De vraag is niet meer of de overheid zal veranderen, maar hoe de publieke sector hiermee om zal gaan. PUBLIEKE SECTOR KAN LEREN VAN DE WINNAARS UIT DE PRIVATE SECTOR In de private sector zijn duidelijke winnaars en verliezers: Bol.com groeit elk jaar met 20% terwijl de boekenwinkels van Polare inmiddels failliet zijn. Wehkamp heeft de ambitie om haar omzet de komende jaren te verviervoudigen. Dit terwijl retailers hun omzet zien dalen. De verzekeraar Inshared groeit jaarlijks stevig terwijl grote verzekeraars fors moeten krimpen. De publieke sector kan zich laten inspireren door de winnaars in de private sector. Gartner beschrijft wat deze nieuwe winnaars hebben gedaan. Ze maken gebruik van the nexus of forces : Drie samenhangende en elkaar versterkende krachten: technologische innovatie, sociale innovatie en organisatie innovatie. Deze innovaties maken ook succesvolle innovaties in bijvoorbeeld de zorg mogelijk. Ginger.IO is hiervan een inspirerend voorbeeld: Geautomatiseerd wordt bepaald wie welke risico s loopt en welke zorg nodig heeft, en deze zorg wordt proactief en vaak preventief geleverd (organisatie innovatie) Ginger.io gebruikt data van mobiele telefoons om bij chronisch zieken het gedrag te analyseren en daarmee hun gezondheid permanent te monitoren (technologische innovatie) Patiënten genereren constant en geautomatiseerd informatie over de status van hun ziekte en hoeven daardoor minder vaak naar de arts (sociale innovatie) Data speelt een cruciale rol bij het leveren van betere prestaties van organisaties. Uit onderzoek van Gartner blijkt dat bedrijven die Big data effectief hebben geïntegreerd in hun werkprocessen 20% beter presteren dan concurrenten. Dit geldt niet alleen voor de private sector. Tot soortgelijke conclusies kwam McKinsey die stelde dat Big Data de Europese publieke sector 150 tot 300 miljard per jaar kan opleveren! Big data kan een sleutelrol vervullen bij het laten stijgen van de arbeidsproductiviteit in de publieke sector. De afgelopen decennia is deze nauwelijks toegenomen. En dat is zorgwekkend. De private sector laat zien dat met Big Data toepassingen grote slagen zijn te maken. Maar wat is Big Data en wat kunnen we ermee? 8

9 (BIG) DATA ALS SLEUTEL VOOR HET OPLOSSEN VAN TAAIE VRAAGSTUKKEN Bol.com raadt ons producten aan en TomTom vertelt ons hoe om een file heen te rijden. We berekenen welke behandeling een patiënt moet krijgen en waar een inbraak gaat plaatsvinden. Met hetzelfde type technologie berekent Google hoe virussen zich verspreiden, Twitter wie de verkiezingen gaat winnen en Shell waar ze het best naar olie kunnen boren. Aan de basis van deze innovaties staat de explosieve groei aan beschikbare data en de steeds krachtigere algoritmes en computers waarmee we deze gegevens kunnen onderzoeken. Dit noemen we Big Data. Volume: hoeveelheid data Velocity: snelheid waarmee data verandert Variety: verschillende type bronnen en type data Veracity: gebruik van bronnen met verschillende mate van betrouwbaarheid 9 De preciezere definitie van Big Data gaat over de gebruikte data en de daarvoor benodigde analysetechniek en vaardigheden om waarde te creëren uit data die zo groot, gevarieerd, en snel veranderd is dat gewone database software niet in staat is dit te verzamelen en analyseren. Omdat binnen de (semi-) publieke sector overheid het gebruik van database analyse software beperkt is richten we ons in dit boek op het gebruik van (gecombineerde) databronnen om te komen tot nieuw of beter inzicht in ontwikkelingen, opgaven, kansen en bedreigingen. Dit hoeft dus niet heel groot, ingewikkeld of technisch te zijn.

10 INSPIRATIE UIT DE PRAKTIJK; HOE BOL.COM BIG DATA TOEPAST ARJEN DE RUITER Bol.com Bol.com behoort al jaren tot de meest populaire winkels van de lage landen. De waardering blijkt niet alleen uit de constante toename in winkelbezoeken, maar ook uit de toegekende publieks- en vakprijzen. Zo won Bol.com in Nederland talrijke Thuiswinkel Awards waaronder in maart 2014 ook de award voor Beste webwinkel van Nederland. Arjen de Ruiter is een van de managers bij het team software ontwikkeling, de ruggengraat van de webwinkel. Arjen richt zich op twee belangrijke speerpunten. Het verbeteren van de personificatie van de website ( iedereen zijn eigen winkel ) en het verbeteren van de zoekfuncties. Je wil immers kunnen zoeken op zaken die voor jou, als gebruiker, relevant zijn. Het is opvallend hoeveel stappen Bol.com al heeft gezet en hoe ambitieus de organisatie is en vooral de manier waarop. Het vooraf bedenken en uitwerken van plannen en strategieën is uiteraard noodzakelijk, maar sommige zaken vragen om een trial and error aanpak. De informatie en ervaringen afkomstig van gebruikers zijn regelmatig veelzeggender dan een vooraf bedacht plan. Het is veel flexibeler sturen en je speelt direct in op de behoeften van de klant. Maar een klant wil altijd meer en beter en daarom geldt voor Bol. com: Er kan nog zoveel beter. Opvallend is dat bij Bol.com het onderwerp Big Data een niet veel gebruikt woord is. Big data gaat bij Bol.com meer over performance en schaalbaarheid. Beiden zijn cruciaal om de groeiambities van Bol.com waar te maken. We zijn in staat nieuwe antwoorden op onze vragen te genereren met behulp van de technologische verbeteringen van de afgelopen jaren, aldus Arjen. Technologie staat echter nooit voorop: visie bepaalt hun koers. Zo lanceert Bol.com bijvoorbeeld nieuwe delen van de website onder slechts een klein deel van de gebruikers om te kijken wat het effect is. Het is een goede en snelle manier om te leren wat werkt en wat niet, geeft Arjen aan. We leren van onze klanten en zij voelen zich serieus genomen. Bol.com wil de beste dienstverlener worden en behoort mede door deze klantgerichte aanpak al jaren tot de besten. En ook al gebruiken zij de term Big Data niet, zij weten het wel heel effectief en efficiënt in hun bedrijfsvoering toe te passen. Big Data gaat bij Bol.com meer over performance en schaalbaarheid. 10 Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Het bedrijf heeft grote ambities, maar neemt kleine stappen. Zij geloven in het principe van fail-fast-fail-cheap. Blijkt één stap succesvol, maak het dan groter en herhaal net zo lang totdat het gewenste resultaat is behaald. Tegelijkertijd is het maken van een foute stap niet erg. Het was maar een kleine stap die niet veel heeft gekost, en daar leer je van.

11 Ons bedrijf heeft grote ambities, maar neemt kleine stappen. Wij geloven in 11 het principe van fail-fast fail-cheap. Arjen de Ruiter Bol.com

12 2 WAT KUNNEN WE MET BIG DATA: TOEPASSINGSGEBIEDEN Maatschappelijke ontwikkelingen en bezuinigingen dwingen overheidsorganisaties om scherpere keuzes te maken en preciezer te sturen. Welke problemen vinden we het meest belangrijk en welke oplossingen leveren de meeste maatschappelijke waarde op? Hoe kunnen we differentiëren en maatwerk bieden zodat we beperkte middelen maximaal effectief inzetten? Big Data biedt de noodzakelijke informatie en inzichten om dit mogelijk te maken. De toepassingsmogelijkheden van Big Data zijn divers. De belangrijkste toepassingsmogelijkheden hebben we in het overzicht hiernaast op een rij gezet. We werken dit uit aan de hand van een concrete casus: zelfredzaamheid en zorg in wijken en buurten. Het effectief organiseren van (vaak integrale) zorg en ondersteuning in wijken is de komende jaren dé grote uitdaging voor gemeenten en lokale (zorg) partners. Huidige informatie over leefbaarheid, zelfredzaamheid en zorgbehoeften van burgers zijn vaak erg beperkt, sterk veralgemeniseerd en niet actueel. Met Big Data kunnen gemeenten en partners de specifieke zorgbehoefte van burgers op wijk- en zelfs straatniveau monitoren en voorspellen. 1. Beter en sneller inzicht in maatschappelijke opgaven: VAN SCHATTEN NAAR WETEN 2. Vroegtijdig herkennen en voorkomen van ontwikkelingen: VAN OPLOSSEN NAAR VOORKOMEN 3. Betere onderbouwde besluitvorming: VAN OPINIE NAAR FEITEN Big Data maakt het mogelijk specifieke maatschappelijke opgaven en ontwikkelingen real time te volgen. Op basis van data van gemeente, partners en publieke data van bijvoorbeeld social media kunnen gemeenten en partners voorspellen welke ondersteuning nodig is en vooral ook waar dit niet nodig is en vertrouwd kan worden op de zelfredzaamheid van bewoners. Dit scherpe inzicht in de feitelijke situatie vormt de basis voor effectieve uitvoering, sturing en verantwoording. Een helder en gedeeld beeld van de werkelijke situatie maakt ook effectieve afstemming binnen en tussen organisaties mogelijk. Door vroegtijdige signalering van voorspellende factoren helpt Big Data opgaven te voorkomen of beperken. Big Data kan bijvoorbeeld de bepalende factoren voor de ontwikkeling van leefbaarheid en zelfredzaamheid in wijken bepalen en daarmee verwachte ontwikkeling voorspellen. Hiermee kunnen grotere problemen en noodzakelijke investeringen zoals grote kostbare herstructureringen worden voorkomen. Big Data kan (politieke) besluitvorming verbeteren door inzicht te geven in werkende oplossingen en beslissingen te ondersteunen. Door diepgaande analyse van eerdere interventies en ontwikkelingen worden de bepalende knoppen waaraan gedraaid kan worden om zelfredzaamheid te stimuleren inzichtelijk, en kan worden voorspeld welke interventies het meeste kans van slagen hebben in een specifieke situatie. Ook kunnen keuzes in bijvoorbeeld aanbesteding van zorg vanuit de gemeente veel beter onderbouwd gemaakt worden. Big Data systemen zijn daarbij vaak zelflerend: voorspellingen en aanbevelingen worden steeds nauwkeuriger. 12 >>>>>

13 Het benutten van de toegevoegde waarde van Big Data gaat meestal stapsgewijs voor organisaties. Grofweg neemt de toegevoegde waarde toe van het monitoren van opgaven en prestaties naar het creëren van nieuwe diensten, het zesde toepassingsgebied. In het figuur op de volgende pagina is weergegeven hoe data in verschillende ontwikkelstadia steeds meer waarde toevoegt voor organisaties. Organisatietransformatie is daarin de laatste stap. >>>>> 4. Vergaand maatwerk: VAN PLATSPUITEN NAAR CHIRURGISCHE INGREPEN Big Data maakt het mogelijk om heel specifiek behoeften in kaart te brengen en op basis daarvan maatwerkoplossingen te bieden. Maatwerk en differentiatie zijn in veel gemeenten en zorginstellingen kernwoorden in de plannen om de integrale zorg en ondersteuning effectief te kunnen leveren. Doordat we inzicht hebben in de precieze en complete zorgbehoefte en zelfredzaamheid van buurten of zelfs individuele burgers kunnen die maatregelen worden gekozen die daar maximaal bij aansluiten. Maarten Schurink sprak in zijn presentatie op het congres over het einde van de beleidscyclus en de beleidsfunctie. Tijdens de groepsdiscussies werd zelfs het einde van de politiek in een op data gestuurde overheid besproken. Dit zijn voorbeelden van transformaties die bij de overheid tot grote veranderingen kunnen leiden. 5. Radicale versnelling van de beleidscyclus: VAN BELEID NAAR INNOVATIE Big Data maakt snelle en effectieve innovatie en ontwikkeling mogelijk doordat effecten van maatregelen en experimenten direct inzichtelijk zijn. Daardoor is meteen duidelijk of een maatregel wel of niet werkt. Voor een werkveld als wijkgerichte zorg waarin de effectiviteit van nieuwe werkwijzen nog zo onduidelijkheid is biedt dit een kans om veel sneller te leren en te werken op basis van zichtbare effecten in plaats van beleidsstukken. Dit maakt het mogelijk om successen te behalen tegen veel lagere kosten Innovatie van diensten en producten: VAN OPTIMALISEREN NAAR NIEUWE DIENSTEN Big Data maakt, samen met technologische en sociale ontwikkelingen, de ontwikkeling van geheel nieuwe oplossingen, producten en diensten mogelijk. Zo ontstaan er nieuwe zorginitiatieven van bewoners en private partijen waarmee bewoners zelf noodzakelijke zorg en beschikbare ondersteuning in beeld brengen en ondersteuning op elkaar afstemmen, zonder tussenkomst van de gemeente. De mate waarin deze nieuwe oplossingen mogelijk worden hangt ook af van de mate waarin de overheid data beschikbaar stelt (open data).

14 14 1. MONITOREN PRESTATIES 2. INZICHT IN EFFECTEN 3. OPTIMALISATIE WERK- PROCESSEN 4. WAARDE CREËREN 5. ORGANISATIE TRANSFORMATIE 1. Het goed kunnen volgen (monitoren) van ontwikkelingen en eigen prestaties. 2. Inzicht in effecten van beleid en uitvoering en daarmee de mogelijkheid om effectief bij te sturen. 3. Optimalisatie van werkprocessen, door integratie van Big Data in de werkprocessen. 4. Nieuwe waarde creëren, door ontwikkeling en innovatie van diensten. 5. Organisatie transformatie, door ontwikkeling van compleet nieuwe diensten of door vergaande verandering van de werkwijze.

15 BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR; STAND VAN ZAKEN EN MOGELIJKHEDEN MARK DIJKSMAN Big Fellows 15 Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack De content die door gebruikers wordt gecreëerd zal bij Big Data straks een heel belangrijke rol gaan spelen. Nu al wordt meer dan 80% van de data door gebruikers gegenereerd. Wanneer je dingen gaat verbinden met het internet dan kun je dingen ook slimmer maken. Mensen zullen in de nabije toekomst met behulp van de huidige techniek in staat zijn om hun eigen gezondheid te monitoren, dit kan levens redden. Het vrijgeven van data door overheden en bedrijven, oftewel Open Data, leidt tot slimme oplossingen afkomstig van burgers. Niet alleen apparaten maar ook mensen fungeren als sensoren om belangrijke data te verzamelen. We gaan veel meer naar hyper personalisatie waarbij bedrijven en instellingen in kunnen spelen op een toekomstige behoefte van de consument.

16 Is de wet op privacy opgesteld door een oudere generatie waar de jongere 16 generatie er veel minder moeite mee heeft?

17 KLEINE DATA WORDEN GROOT FREEK BOMHOF TNO Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Freek Bomhof, Principal Business Consultant bij het TNO, neemt de bezoekers in een vogelvlucht mee door de geschiedenis van het internet. De eerste tussenstop is bij web 1.0, het web van informatie waar Google een grote rol heeft gespeeld. Zoals hij zelf mooi omschrijft: een techneuten feestje. De reis gaat verder richting web 2.0, het web van mensen. Het tijdperk van Facebook en Mark Zuckerberg, een tijdperk waarbij onze grootouders sociaal actief werden op het internet. Inmiddels hebben we web 3.0 bereikt. Het tijdperk van Big Data. Hier gaat zijn verhaal ook over: Big Data. In het tijdperk van Big Data zijn veel apparaten aan het internet gekoppeld en verzamelen deze informatie. Freek bespreekt enkele cases waarbij hij laat zien wat voor informatie er wordt verzameld en op welke wijze. De meeste informatie die op dit moment wordt verzameld, wordt vooral gebruikt om processen en producten efficiënter en effectiever te maken. Freek werpt ook een blik in de toekomst. Er wordt vooruitgeblikt naar web 4.0. Hoe gaat dit tijdperk eruit zien? Wat zijn de ontwikkelingen en wanneer breekt dit tijdperk aan? Hier valt nog geen duidelijk antwoord op te geven. Een ding weet Freek zeker; het zal een tijdperk van transformatie worden waarbij ons digitale en fysieke landschap zal veranderen. Wij, de consument, gaan bepalen hoe wij met de ontwikkelde technologieën om wensen te gaan. Hij bespreekt tot slot nog enkele uitdagingen die het TNO bestudeert. Bijvoorbeeld Hoe ziet een keten van data eruit? Data kun je immers copy en pasten, je hebt dan twee keer zoveel. Wat zegt dit nu precies en wat kunnen we ermee? Welke waarde vertegenwoordigt een keten van data? Hij geeft daarom ook aan dat Big Data in al haar vormen nog in de kinderschoenen staat. Het wordt nu vooral gebruikt om processen en diensten soepeler te laten verlopen en inzichtelijker te maken. Maar waar gaat het in de toekomst voor gebruikt worden? Daar zit wederom een uitdaging; in hoeverre vertrouwen we elkaar waar het gaat om beschikbaar stellen en delen van onze persoonlijke (Big) data. Daar gaat het allemaal uiteindelijk om, ongeacht welke vorm van communicatie en informatie nu wordt gebruikt. 17

18 3 DE WERKING VAN BIG DATA: INSIDE THE BLACK BOX Succesvolle toepassing van Big Data is vooral afhankelijk van de beschikbaarheid en bruikbaarheid van data en de kwaliteit van analysemodellen (algoritmes) en software. things : apparaten (sensoren) die data verzamelen en zijn aangesloten op het internet. DATA: WAT IS ER ALLEMAAL BESCHIKBAAR? Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen gestructureerde- en ongestructureerde data: Gestructureerde data hebben een duidelijk label waardoor de betekenis van- en relatie tussen data gedefinieerd is. Een voorbeeld is een Excelbestand waarin elke rij en elke kolom een vaste betekenis ( naam leeftijd in jaren ) en formaat ( tekst, cijfers ) heeft. Bij ongestructureerde data zoals teksten, afbeeldingen en video is de betekenis van een woord niet bij voorbaat duidelijk, maar hier is wel informatie uit te halen. Voor analyse hiervan is steeds betere software beschikbaar. Social Media zoals Twitter zijn semi-gestructureerd: ze hebben een aantal gestructureerde elementen ( verzender, verzendplaats, tijdstip ) maar de inhoud van het bericht is vaak ongestructureerd (platte tekst). De meeste data die wordt gecreëerd is ongestructureerd. Vandaag de dag zijn echter nog 95% van de door organisaties gebruikte data gestructureerde databronnen. Het gebruik van volledig ongestructureerde data is ook in het bedrijfsleven nog vooral experimenteel. Een tweede belangrijk onderscheid is interne- en externe databronnen: interne bronnen genereer je zelf en heb je dus altijd beschikbaar in het eigen datanetwerk. Externe data zijn van andere organisaties maar ook het publieke internet en, steeds belangrijker, the internet of INTERNE DATABRONNEN EXTERNE DATABRONNEN Specifiek voor organisaties in de publieke sector biedt het delen van data grote kansen omdat er (in theorie ) geen concurrentie is of prijs hoeft te worden bepaald voor data. Wel is natuurlijk een belangrijke vraag of, en zo ja onder welke juridische voorwaarden, gebruik gemaakt kan worden van deze data: het privacyvraagstuk. Hierop gaan we verder in na de volgende paragraaf. INTERNET OF THINGS ALGORITMES EN SOFTWARE: HOE WERKT DATA ANALYSE Er is ongelofelijk veel data beschikbaar: De volgende vraag is hoe je hieruit inzicht krijgt wat je zoekt. Hoe dit op hoofdlijnen gaat is weergegeven in het model op de volgende pagina (Ontwikkeld door het software bedrijf SAS). Hierbij is ook aangegeven welk type medewerker nodig is om de verschillende stappen te doorlopen. 18

19 BUSINESS MANAGER BUSINESS ANALIST Domein expert Maakt beslissingen Evalueert processen en ROI MONITORING EN EVALUATIE PROBLEEM IDENTIFICATIE Data exploratie Data visualisatie Melding creatie TOEPASSING BIG DATA OPLOSSING VERZAMELEN EN VOORBEREIDEN DATA IT SYSTEMEN / MANAGEMENT ANALYTISCHE DBA SCORING OFFICER Model validatie Toepassing model Model monitoring Voorbereiding data MODEL VALIDATIE EN DOCUMENTATIE MODEL ONTWIKKELING TRANSFORMEREN EN SELECTEREN DATA EXPLORATIE DATA MINER STATISTICUS DATA WETENSCHAPPER Onderzoeks analyse Omschrijvende segmentatie Voorspellend modeleren bron: SAS 19 - Probleem identificatie: Het bepalen en concretiseren van het op te lossen probleem of de gewenste verbetering en de afbakening daarvan. Deze stap bepaalt het succes van een Big Data project, maar wordt opvallend vaak half gedaan of zelfs vergeten. - Verzamelen en voorbereiden data: Deze stap bestaat zowel uit het verkennen van mogelijk beschikbare databronnen, als uit het verzamelen, opschonen en vaak bruikbaar maken van deze data. Deze stap kost vaak veel tijd en inzet, maar is bepalend voor het resultaat (Garbage in = Garbage out). - Data exploratie: Data kan met behulp van specifieke software snel worden verkend om bepalende variabelen te zoeken en trends en relaties in kaart te brengen. - Model ontwikkeling: De basis van veel Big Data oplossingen is een algoritmisch model op basis van statistiek en data mining software. Steeds vaker wordt daarbij gebruik gemaakt van zelflerende modellen, die op basis van nieuwe data en uitkomsten hun voorspellende waarde automatisch verbeteren. - Model validatie en documentatie: zeker in organisaties waar veel verschillende Big Data toepassingen worden gebruikt is het belangrijk centraal overzicht te houden in doel, inhoud en werking van de modellen. Ook moeten modellen in deze stap goed getoetst worden, om de werking te controleren en eventuele fouten op te sporen en te verbeteren. - Toepassing Big Data oplossing: De belangrijkste stap: het toepassen van het Big Data system, door nieuwe data te analyseren en de voorspellingen te gebruiken voor het in stap 1 gestelde probleem. Hierbij is de beoordeling en duiding van de uitkomsten door medewerkers die inhoudelijk betrokken zijn essentieel. - Monitoring en evaluatie: Net als in alle ontwikkelingen is goede monitoring en evaluatie nodig om te zorgen dat een toepassing doet, en blijft doen, wat de bedoeling was. Ook kan de context veranderen, waardoor het systeem moet worden aangepast. En: als het systeem of het op te lossen probleem niet langer relevant is, zorg dan dat het op een goede manier wordt verwijderd. Neem dus afscheid van systemen die niet meer werken, zeker rondom privacygevoelige data. Net als de in het vorige hoofdstuk beschreven toepassingsgebieden ontwikkelt ook de toegevoegde waarde van Big Data systemen zich stapsgewijs. Onderstaand groeimodel van Gartner laat dit zien. We lichten dit toe aan de hand van een casus Fraude.

20 Tot slot: De antwoorden die Big Data analyse bieden zijn afhankelijk van de gebruikte data en de gebruikte algoritmes. Linda Kool van het Rathenau instituut zegt daarover terecht Het idee van een neutrale dataset waarin een objectieve waarheid besloten ligt die alleen nog door het juiste algoritme ontsloten hoeft te worden, is een mythe. Datasets geven zicht op een bepaald deel van de werkelijkheid en algoritmes en analysetools zijn een model dat een zoeklicht plaatst op bepaalde zaken, maar over anderen juist een schaduw werpt. Andere datasets en andere algoritmes geven andere resultaten. Dit betekent dat een verantwoord gebruik van Big Data vraagt, van data-analisten en van gebruikers zoals managers en politici, om data literacy ( datageletterdheid ) om resultaten op waarde te kunnen schatten. VALUE What happened? Descriptive Analytics Why did it happen? Diagnostic Analytics What will happen? Predictive Analytics How can we make it happen? Prescriptive Analytics 20 bron: Gartner DIFFICULTY Descriptive Analytics: Wat is de omvang van de fraude en waar komt het voor, wie frauderen? Diagnostic Analitics: Wat zijn de oorzaken van deze fraude, waarom doen mensen het, hoe doen ze het? Predictive Analytics: Kunnen we voorspellen waar fraude gaat plaatsvinden? Wat zijn voorspellende risicoprofielen van personen en situaties? Prescriptive Analytics: Welke aanbevelingen kunnen we professionals concreet geven als het om fraude te voorkomen?

21 PRIVACY: BEPALEND VOOR DE MOGELIJKHEDEN EN HET SUCCES VAN BIG DATA Het toepassen van Big Data kan alleen als de elementaire rechten van burgers niet worden geschonden. Burgers worden blij als gezondheidskosten dalen, misdadigers sneller worden gevonden en de servicegerichtheid verbetert. Maar als dit ten koste gaat van elementaire rechten zal dit niet worden getolereerd. Om succesvol gebruik te maken van de potentie van Big Data is het nodig de privacytoets vanaf het begin van ontwikkelingen in het oog te houden, en niet achteraf proberen toe te passen. Een belangrijk criterium hierbij is de herleidbaarheid tot individuele personen. Jacob Kohnstamm, voorzitter van het CBP, zegt hierover terecht Voor veel doelen waarvoor big data wordt ingezet, zijn tot de persoon herleidbare gegevens helemaal niet nodig. Dit geldt zeker voor overheidsorganisaties. Als gegevens (onherleidbaar) worden geanonimiseerd zijn deze in veel gevallen vrij bruikbaar. Privacy bij design is daarbij een belangrijk hulpmiddel. Vanuit KING wordt bijvoorbeeld gewerkt aan het verzamelen en verstrekken van gedetailleerde (zorg) informatie voor gemeenten op wijk en/of buurtniveau (zie het voorbeeld in hoofdstuk 2!), waarbij gegevens automatisch geanonimiseerd worden aangeleverd bij gemeenten. Uitdaging hierbij is dat de Wbp is opgesteld voordat de explosieve groei aan beschikbare data en Big Data oplossingen ontstond. Toch biedt de wet een helder afwegingskader die niet per definitie toepassingen goedkeurt of afwijst. Het gaat om het beoordelen van de toepassing aan de hand van criteria zoals die op het congres ook zijn toegelicht. Uit onderzoek blijkt dat er veel meer kan dan overheidsorganisaties doen en tegelijkertijd kiezen overheden voor trial and error waarbij ze door rechtelijke uitspraken moeten worden gecorrigeerd. Dit is voor burgers en overheden een onwenselijke situatie. De hoop is dat de Europese privacyregelgeving die op dit moment in ontwikkeling is, hier meer houvast in zal bieden. Maar, wet- en regelgeving kan niet alles oplossen en Alex Commandeur verwees in zijn presentatie (zie bijgevoegde video) terecht naar het belang van ethiek en gezond verstand : wat vinden we zelf wenselijk en onwenselijk!? In de bijna onbeperkte mogelijkheden die datakoppeling en analyse in de toekomst zullen bieden blijft dit de belangrijkste leidraad, zeker voor overheidsorganisaties. 21 Als organisaties wél herleidbare gegevens willen gebruiken, moeten zij aan alle eisen van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) voldoen.

22 22

23 DE JURIDISCHE RANDVOOR- gebruik van Big Data. Alex erkent het belang en geeft daarom ook aan dat de overheid heel verantwoordelijk met onze persoonsgegevens omgaat. WAARDEN BIJ HET VERZAMELEN EN TOEPASSEN VAN (BIG) DATA ALEX COMMANDEUR Afdelingshoofd Toezicht sector Publiek en plaatsvervangend directeur College en Bescherming van Persoonsgegevens Link naar de videopresentatie Big Data is een trend die door veel bedrijven wordt omarmd en ook de overheid gaat hier in mee. Alex Commandeur van het College Bescherming Persoonsgegevens gaat in op de juridische aspecten met betrekking tot het gebruik van Big Data in relatie tot privacy. Hij betrekt zijn verhaal op zijn eigen organisatie die onderdeel uitmaakt van de overheid. De overheid is een grootverzamelaar van persoonsgegevens. Die taak heeft de overheid nu ook eenmaal om de wet te kunnen handhaven, maar ook om volksvoorzieningen te kunnen verzorgen. Maar hoe gaat de overheid om met de privacy en bescherming van persoonsgegevens? Privacy is immers een grondrecht dat niet zomaar geschonden mag worden. Het vertrouwen van de burger dient gewaarborgd te blijven. Alex haalt enkele voorbeelden aan waarbij duidelijk wordt dat burgers zich ongerust maken over de persoonsgegevens die door de overheid worden verzameld. Denk bijvoorbeeld aan het elektronisch patiëntendossier en scan auto s die kentekens scannen. De ongerustheid van burgers rechtvaardigt daarom ook de terechte discussie omtrent privacy issues in relatie tot Alex gaat vervolgens in op het gebruik van Big Data in relatie tot de Wet bescherming persoonsgegevens. Wanneer is een bedrijf of overheid nu in overtreding met betrekking tot het verzamelen van persoonsgegevens? Om daar een oordeel over te kunnen vellen is het goed om de term persoonsgegevens te definiëren. Persoonsgegevens zijn gegevens waarmee een individu is te identificeren. Deze gegevens mogen gebruikt worden wanneer het doel van het gebruik bij het individu bekend is en wanneer hij of zij daar toestemming voor heeft gegeven. De verzamelde gegevens mogen ook alleen voor het vooraf vastgestelde doel dienen. Tevens dient de juistheid van deze gegevens vastgesteld te worden. Indien de juistheid van verzamelde persoonsgegevens te wensen overlaat, dan is het reëel te veronderstellen dat er verkeerde conclusies worden getrokken. Met alle gevolgen van dien. Alex legt daarom het belang van de rol die zijn organisatie vervult op een heldere en eenvoudige wijze uit. Hoewel Alex aangeeft dat het College Bescherming Persoonsgegevens niet altijd een showstopper wil zijn, benadrukt hij nogmaals dat het recht wat op privacy is vastgesteld gewaarborgd dient te blijven. Een lastige taak aangezien er altijd meerdere belangen spelen en de kaders niet altijd even inzichtelijk en duidelijk zijn bij alle spelers. 23

24 SHOUTBOX VRAGEN UIT HET PUBLIEK. Er is ook anonieme data die na verwerking/ analyse toch persoonsgegevens worden, hoe ga je daar mee om? Hoe zit het nu met gegevens die wel ERIK JONKER persoonsgegevens zijn, maar 24 onherkenbaar zijn gemaakt? Hoe zorg je er voor dat die WIM BLOK scrumteams met Hoe ziet CBP haar eigen rol in het meedenken over hoe big data kan helpen maatschappelijke problemen op te lossen? elkaar blijven communiceren en wat live gaat ook daadwerkelijk Bol.com eigen blijft? PETER VAN HELSDINGEN MAURITS VAN DE GEIJN

25 4 HOE BIG DATA ZORGT VOOR EEN TRANSFORMATIE VAN ORGANISATIES Grotere bureaucratische organisaties zullen de komende jaren ingrijpend moeten veranderen. In de private sector staan bedrijven onder zware druk van nieuwe toetreders die vanaf scretch- gebruik makend van nieuwe technologie en werkwijzen - betere services leveren tegen lagere kosten. Zo zet InShared de bestaande verzekeraars fors onder druk met een hele kleine personele omvang, moderne organisatieprincipes en het toepassen van nieuwe technologie. In de publieke sector is er van deze prestatiedruk minder sprake. De economische noodzaak om de collectieve lasten te stabiliseren en te verlagen zorgen er echter wel degelijk voor dat de publieke sector haar organisatie moet transformeren. En bovendien: burgers zullen dit steeds meer eisen. De Nederlandse Publieke sector scoort internationaal gezien zeker niet slecht. Er is genoeg reden om op het functioneren trots te zijn. Zo scoort Nederland goed op de lijstjes met het concurrentievermogen van de economie en de betrouwbaarheid van de overheid. Daarnaast behoren bijvoorbeeld de Nederlandse kinderen tot de gelukkigste kinderen ter wereld. Maar er zijn ook vijf grote problemen: Traagheid Publieke organisaties reageren te laat op maatschappelijke ontwikkelingen. Signalen die al bekend zijn bij burgers en professionals leiden laat tot actie. De tijd van een signaal naar besluitvorming en actie leidt tot frustratie bij burgers en professionals. Vervorming Organisaties brengen vraagstukken terug tot een eigen logica die niet passend is bij de opgave. De maatschappelijke opgaven zijn vaak complex en worden door publieke organisaties beleidsmatig vereenvoudigd waardoor acties niet een echt antwoord zijn op de vraag. Introvertie De beschikbare energie in de vorm van het aanwezige talent slaat naar binnen en wordt niet aangewend om buiten te presteren. Het is opvallend hoeveel bestuurders en managers het eens zijn met stellingen zoals meer dan 60% van onze tijd gaat op aan intern gedoe. Lange Leercurve Het lerend vermogen van publieke organisaties is onder de maat. De reflex is om meerjarige plannen te maken en die te evalueren. Het tragische is dat de lessen vaak als mosterd na de maaltijd komen. Door gebruik te maken van nieuwe technologische mogelijkheden én nieuwe organisatieprincipes kunnen doorbraken worden gecreëerd in de oude manier van werken. Het gaat daarbij om het creëren van organisaties waar professionals meer waarde kunnen toevoegen. Dit vraagt om een scherp waardensysteem onder professioneels wat de bedoeling is en wel en niet kan, een goede informatiepositie van professionals en een ruime handelingsvrijheid. Tevens vraagt dit om minder management, beleid en regels. In de tabel op de volgende pagina geven we samenvattend weer wat het nieuwe organiseren in de publieke sector inhoudt. 25

26 HUIDIGE WIJZE VAN ORGANISEREN NIEUWE MANIER VAN ORGANISEREN Intentie gestuurde besluitvorming en beleidsrijke sturing Datagestuurde besluitvorming en kennisrijke uitvoering Lang cyclisch: denken, doen en leren in cylci van 1-2 jaar of zelfs langer Kortcyclisch: doen, meten en leren Dynamisch sturen: continu doen en leren Sectorale beleidsmatige werkwijze op basis van expertisegebieden Opgavegerichte datagerichte werkwijze rondom vraagstukken Om de spanningen tussen disciplines heen organiseren; tegenstrijdige ambities en uitvoeringspraktijken tolereren Data gebruiken om te werken vanuit de uitvoeringspraktijk, spanningen benoemen en doorbreken Minder dan 10% van de data gebruiken en sterk leunen op interne versnipperde data Alle databronnen uitbuiten om te volgen wat er gebeurt en wat er te gebeuren staat Nadruk op monitoring en beheersing vooral door de stafonderdelen; de stad controlled met data de lijn Nadruk op innovatie door professionals aan de hand van data gecombineerd met professionele inzichten 26 Sterkt getrapte communicatie tussen verschillende lagen in de organisatie; veel tussenstations Directe dialoog tussen top en uitvoerende professionals; signalen vloeien snel door de organisatie Organiseren in termen van functies en hiërarchische lagen; nadruk op formele verticale sturing Organiseren in rollen en processen; nadruk op laagdrempelige horizontale sturing Regel en instructie gestuurd; management stelt regels en dient prikkels toe als kader voor maken afwegingen door professionals Waarden en overtuiging gestuurd; organisatie heeft heldere identiteit en gebruikt spannende waarden als afwegingskader door professionals Nadruk op overlegvormen, rapportages en audits om te kunnen coördineren en verantwoorden Nadruk op snelle persoonlijke interactie aan de hand van data Managers en bestuurders als helden die medewerkers aansturen Vitale professionals die hun werk organiseren en waar managers en bestuurders zorgen voor een goed organisatieklimaat

27 BESTUURLIJKE BESLUITVORMING: HET EINDE VAN DE VISIEFABRIEK Big Data zal politieke besluitvorming en de rol van bestuurders veranderen. Big Data maakt het mogelijk om de feitelijke situatie beter te monitoren en te voorspellen. Bijvoorbeeld: luchtkwaliteit, energieverbruik, overlast, zorgvraag. Door de datarijkdom kan de effectiviteit van de interventies ook beter worden beoordeeld en daar weer van worden geleerd. Mooi voorbeeld van een nieuwe manier van werken is de werkwijze van de politie in New York (NYPD). Op basis van data over de feitelijke veiligheidssituatie en de ontwikkeling daarin in een wijk vindt er een tweewekelijkse dialoog plaats tussen de bestuurder en de ambtelijk verantwoordelijke in het bijzijn van medewerkers. Hiermee wordt veel sneller tot actie overgegaan en worden onnodige rapportages voorkomen. Het bestuurlijke gesprek en debat hoeft daardoor niet meer te gaan over intenties en meningen maar kunnen hun start vinden in wat er gebeurt. Veel minder top down, intentie gestuurd en meer bottom up en feiten gestuurd. Dat is een radicale andere aanpak. Overheidsorganisaties zijn veelal top down, lineair en sectoraal gestuurd. Meerjarenplannen zijn daar een voorbeeld van. Doordat de informatiepositie van de overheid met Big Data verbetert kunnen gesprekken met partners diepere betekenis krijgen. BELEIDSMEDEWERKERS GAAN DE HERSENS UIT DE MOUWEN STEKEN van Big Data worden vervangen door een kortcyclische werkwijze. Dat betekent vanuit de ambitie en met kennis van zaken interventies doen en de effectiviteit daarvan meten. In het figuur hiernaast illustreren we dit. Een mooi voorbeeld van deze werkwijze treffen we aan bij Bol.com. Deze succesvolle organisatie heeft hoge ambities maar maakt geen gedetailleerde plannen. Door slim te doen en de effecten te meten wordt direct besloten of er moet worden bijgesteld. Om deze nieuwe manier van werken te ondersteunen zullen beleidsmedewerkers de uitvoering in moeten, zodat hun kennis en inzichten worden gebruikt in de praktijk van alle dag. De scheiding tussen de beleidswereld en de uitvoeringswereld zal verdwijnen doordat uitvoering slimmer wordt en traditionele beleidsvorming verdwijnt. EMANCIPATIE VAN DE STAF De nieuwe technologie mogelijkheden zullen in gaan grijpen in het primaire proces. Het werk zal anders georganiseerd worden als gevolg van de nexus of forces (hoofdstuk 1). De wereld van de IT, Human Resources, Communicatie, Financiën zijn nu nog vaak gescheiden werelden met een grote afstand tot het primaire proces. Een integratie is nodig. HUIDIGE WERKWIJZE GROOTS EVALUEREN UITVOERINGS- PLAN REALISEREN 1-2 JAAR UITVOERINGSPLAN MAKEN EN VASTSTELLEN EEN POËTISCH HOOG DOEL STELLEN BELEID BESTUURLIJK CEREMONIEEL VASTSTELLEN NIEUWE WERKWIJZE ACTIE VERBREDEN, AANPASSEN OF STOP- ZETTEN SUCCES METEN EN LEREN 2-4 WEKEN EEN SCHERP GEWAAGD DOEL STELLEN EERSTE ACTIES UITVOEREN OP BASIS VAN RECENTE INZICHTEN 27 Het lang cyclische denken, doen en leren kan met behulp

28 DE SENSOR CITY AMBITIES EN EERSTE ERVARINGEN UIT ASSEN JAN REITSMA Sensor City Assen 28 Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Niet alleen de stad, maar ook de inwoners van Assen maken onderdeel uit van Sensor City. De stad Assen faciliteert haar grond aan derden voor onderzoek en experimenten, maar voert de experimenten niet zelf uit. We hebben toestemming gevraagd aan de burgers of we hun persoonlijke gegevens mochten gebruiken. Onze openheid van zaken en transparantie heeft bij dit experiment geleid tot meer betrokkenheid van de burger. Het lastige van dit experiment is dat we niet een specifiek doel hebben met betrekking tot het verzamelen van Big Data. Dit maakt de discussie een stuk lastiger. De hele interactie rondom dit experiment met de burger is heel nuttig en plezierig. Dit experiment dwingt producenten en andere bedrijven tot het ontwikkelen van betere producten en diensten. De eerste vraag die burgers in het kader van Sensor City vragen is: Wat hebben wij eraan om aan Sensor City mee te doen?

29 Information is the oil of the 21st century, and analytics is the combustion engine. Peter Sondergaard Gartner 29

30 ERVARINGEN UIT DE PRAKTIJK. TOEPASSING BIG DATA EN DE ZELFREDZAAMHEID IN HET SOCIAAL DOMEIN PIETER IN T HOUT Informatie- en procesmanager Maatschappelijke Ontwikkeling en voortrekker voor de verandering van de informatievoorziening in het sociaal domein 30 Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Open data is helemaal niet zo open als we denken. Big Data moet ons helpen om meer grip te krijgen op de razendsnelle ontwikkelingen binnen ons sociale domein. Uiteindelijk moet het verzamelen, analyseren en toepassen van Big Data leiden tot een grotere zelfredzaamheid van burgers. Ik kan verzekeren dat gesloten data en bronnen van burgers heel veilig zijn, maar dan echt heel veilig.

31 5 TOT SLOT: LESSEN EN INSPIRERENDE VOORBEELDEN Big Data is geen speeltje. De kans op succes is veel groter als organisaties van tevoren bepalen waarom zij het willen toepassen. Eén van de belangrijkste redenen waarom Big Data-projecten mislukken is dat organisaties niet beginnen met de waarom vraag. Deze vraag is essentieel om doelen vast te leggen: wat wil ik weten en waarom? Welk probleem wil ik oplossen? Een succesvol project begint niet met een data-analist of een andere expert die simpelweg algoritmen op data toepast. Het begint bij relevante vragen voor de organisaties en een verkenning of Big Data waarde kan toevoegen. Wat kunnen organisaties verder doen om succesvol Big Data toepassingen te ontwikkelen? Internaliseren kansen in top (bewustwording): bouwen aan het internaliseren van de kansen die er in Big Data besloten liggen. Dit kan worden vormgegeven door bewustwordingsbijeenkomsten. Deze hebben tot doel om perspectief te delen en mogelijke pilots voor een volgende fase te definiëren. Ook studiebezoeken bij voorlopers zijn effectief zoals wij de Bol.com ervaringen op het congres toelichtten. Doen van experimenteren: het zetten van concrete stappen op het terrein van Big Data. Feitelijke gaat het om implementatieprojecten met een leerdoelstelling. De gemeente Utrecht is hier bijvoorbeeld in verschillende vormen mee bezig. Maar ook de Belastingdienst doet dit op deze wijze. Creëren van een Leeromgeving: cruciaal is het creëren van een leeromgeving voor data gedreven innovaties. Samenbrengen van strategie, organisatie, techniek en vertegenwoordigers. Meta leren bovenop de experimenten. Het is belangrijk om dit leren in de organisatie te borgen. Bouwen aan competenties: een belangrijke vraag is welke competenties je zelf in huis wil en welke niet. Het risico bestaat dat je je eigen rol te groot maakt en teveel hooi op de vork neemt. Ethiek en privacy: met bestuurders verkennen van morele en ethische dillema s rond het genereren van Big Data innovaties. Het is cruciaal om hier helderheid over te verschaffen, omdat dit het kader vormt waarbinnen de uitvoering vorm moet krijgen. Het is belangrijk om niet te laat met deze vraag aan de slag te gaan. VOORBEELDEN Hieronder geven we tot slot een aantal inspirerende voorbeelden uit binnen- en buitenland: EFFECTIEVERE FRAUDEBESTRIJDING Big Data vervult een sleutelrol in fraudebestrijding. Verzekeraars lopen daarbij voorop. In de Verenigde Staten werd bijvoorbeeld in 2012 in één zaak voor $450 miljoen aan zorgfraude ontdekt, door patroonanalyse van declaratiegegevens. De verzekeraar Property & Casualty schat in dat 10% van hun schadeclaims (deels) frauduleus zijn, met totale kosten van zo n $30 miljard per jaar. Voor het effectief tegengaan van fraude stellen zij een individueel risicoprofiel op per claim, door historische data over claims te koppelen aan demografische profielen, tekstanalyse van schadeformulieren (welk type woorden gebruikt iemand?) en zelfs iemands sociale netwerken (hoeveel Facebook-vrienden zijn al eens betrapt op fraude?). Ook door de Nederlandse overheid wordt steeds meer gehandhaafd op basis van risicoprofielen en bestandskoppeling tussen overheden. De belastingdienst maakt hier al veel gebruik van. Maar er is meer mogelijk. De Twentse hoogleraar Theo de Vries schat totale fraude met publieke middelen in Nederland op minimaal 10 miljard euro per jaar. Faillissementsfraude kost de samenleving bijvoorbeeld 1,7 miljard per jaar. Daarvan wordt nu slechts 2 procent opgelost. Door inzet van Big Data analyse is volgens de Vries de helft oplosbaar, wat een besparing van 800 miljoen per jaar oplevert. Binnen de overige acht domeinen (waaronder belasting-, zorg- en uitkeringsfraude ) zijn volgens hem vergelijkbare besparingen haalbaar. 31

BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR

BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR Nationaal Big Data Congres Voor de overheid Essenties Nationaal Big Data Congres Utrecht 2014 INHOUD VOORWOORD INTRODUCTIE BIG DATA CONGRES 2014 - Jaring Hiemstra, Big Fellows

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

DE KRACHT VAN PERSONALISATIE

DE KRACHT VAN PERSONALISATIE DE KRACHT VAN PERSONALISATIE StoryMail behandelt in deze guide de belangrijkste resultaten uit het onderzoek De kracht van personalisatie van Forrester (2015). Forrester interviewde 101 beslissingsbevoegden

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Privacy aspecten van apps

Privacy aspecten van apps Privacy aspecten van apps mr. Peter van der Veen Senior juridisch adviseur e: vanderveen@considerati.com t : @pvdveee Over Considerati Considerati is een juridisch adviesbureau gespecialiseerd in ICT-recht

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijfsvoering

Ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijfsvoering Ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijfsvoering Geïnspireerd op ervaringen van PEC Zwolle Veel publieke organisaties hebben moeite tot echt vernieuwende invulling en organisatie van hun bedrijfsvoering

Nadere informatie

Sturing en informatiegebruik in het sociaal domein

Sturing en informatiegebruik in het sociaal domein Sturing en informatiegebruik in het sociaal domein Bijeenkomst voor managers sociaal domein en informatiemanagers Verslag bijeenkomst 6 mei 2016 Waarom zijn we bij elkaar? Gemeenten en partners zijn al

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Rapport Credit Management Software 2015-2016 Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Credit Expo, 5 november 2015 Agenda 1. Het rapport Credit Management Software 2. CMS. De huidige stand van zaken 3. Hoe ziet

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne.

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. Toen het in kaart brengen van bezoekersgedrag op websites nog in de kinderschoenen stond, beperkten marketeers zich tot

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 49% vindt dat mediabureaus tekort schieten in hun advies over online marketing Wat is de werkelijkheid van

Nadere informatie

Heeft u zicht op de toekomst?!

Heeft u zicht op de toekomst?! 1 Heeft u zicht op de toekomst?! Hoe zit het met de toekomst van uw markt? Wanneer heeft u voor het laatst kritisch gekeken naar uw aannames over de toekomst van uw markten, klanten, toeleveranciers en

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Functioneren van de top

Functioneren van de top Hiemstra & De Vries info@hiemstraendevries.nl 030 2523 777 Functioneren van de top onze visie op het vormgeven en ontwikkelen van de topstructuur Recente ontwikkelingen stellen stevige eisen aan het functioneren

Nadere informatie

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Hoe kunnen de juiste keuzes voor marketing software gemaakt worden? In

Nadere informatie

VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Pieter Proef Datum: 20/09/2013 2013 IPDK

VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Pieter Proef Datum: 20/09/2013 2013 IPDK VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Datum: Inhoudsopgave Deel 1. Inleiding Deel 2. Competentieprofiel Deel 3. Resultatenzicht Deel 4. Zelf-analyse Ontwikkelpunten Deel 1 Inleiding Voor u ligt uw.

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

LES 5: Zoektermen en websitebezoek

LES 5: Zoektermen en websitebezoek Bekijk eerst de video bij deze les voor een toelichting op de opdrachten. STAP 1: Wat is jouw doelstelling met je website en social media? Naamsbekendheid vergroten Nieuwe opdrachten Meer verkeer naar

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Hoe kunnen de juiste keuzes voor marketing software gemaakt worden? In

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Nieuwe privacyregels: Eitje of zwarte zwaan?

Nieuwe privacyregels: Eitje of zwarte zwaan? 1 Nieuwe privacyregels: Eitje of zwarte zwaan? Jaarvergadering Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants Donderdag 14 september 2013 Wolter Karssenberg RE

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Versterk uw focus op vastgoed met ICT

Versterk uw focus op vastgoed met ICT Versterk uw focus op vastgoed met ICT Johan André de la Porte Real Estate IT September 2012 Voorwoord De wereld van het vastgoed staat onder druk en verandert in hoog tempo. Uit onderzoek dat in samenwerking

Nadere informatie

Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland"

Parallelsesssie Lean bij Aon Nederland Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland" Lean succesvol implementeren zonder grootscheeps veranderprogramma!! Peter Dijkstra, Senior Business Consultant, @PDleanAon Rob de Bruin, Managing Director Afdeling

Nadere informatie

Stel uw organisatie in staat om effectief social media concepten te implementeren in alle lagen van uw organisatie

Stel uw organisatie in staat om effectief social media concepten te implementeren in alle lagen van uw organisatie Stel uw organisatie in staat om effectief social media concepten te implementeren in alle lagen van uw organisatie ScanYours online professionals 2 3 Inhoudsopgave 01. 03 02. Samenvatting 04 ALGEMEEN BUZZ

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Groeikansen met (big) data. Workshop 26 november 2014

Groeikansen met (big) data. Workshop 26 november 2014 Groeikansen met (big) data Workshop 26 november 2014 Overal data 2 Overal data Verdergaande digitalisering 3,6 device per persoon 51% gebruikt tablet Bijna 90% dagelijks internet Internet of Things 3 Maar

Nadere informatie

CASE STUDY. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met. Solvinity. Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten.

CASE STUDY. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met. Solvinity. Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten. CASE STUDY FRISS pakt verzekeringsfraude aan met Solvinity Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met Solvinity Steeds minder

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid

Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid Symposium 2013 Samenvatting: hoe enthousiasme in de overheid leidde tot co-creatie Op 31

Nadere informatie

Leerarrangement Trendanalyse Health

Leerarrangement Trendanalyse Health Leerarrangement Trendanalyse Health Inleiding Gezondheid is voor iedereen een meer of minder belangrijk onderdeel van zijn leven. Bepaalde keuzes die je maakt, heeft te maken met gezondheid. Keuzes op

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie Cultuurproef Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie De cultuurproef Met de Cultuurproef kunt u de cultuur van uw organisatie in kaart brengen. Via een vragenlijst en een cultuurmodel onderzoekt

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Samengesteld op basis van verkenningen binnen het programma Sggv, 2009-2012. Dit geanonimiseerde document is in licentie gegeven op basis van een Creative Commons

Nadere informatie

Programmabegroting 2016 14

Programmabegroting 2016 14 1. Dienstverlenend Centraal in ons denken en handelen staat een goede dienstverlening aan alle inwoners, ondernemers en instellingen. We staan voor een eenvoudige en efficiënte dienstverlening. Onze gemeente

Nadere informatie

Supply Chains, basis voor (e)retailers

Supply Chains, basis voor (e)retailers Supply Chains, basis voor (e)retailers De realiteit van vandaag, de dromen van de toekomst Prof Dr C.N.A. Molenaar Wij worden geconfronteerd met nieuwe uitdagingen en mogelijkheden. De toekomst is onzekerder

Nadere informatie

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 1 E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 2 Vraagstelling E-health is meer dan het toepassen van technologie. Goede implementatie is een organisatieverandering

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Bureauprofiel. Work, flow, fun

Bureauprofiel. Work, flow, fun Bureauprofiel Work, flow, fun Onze missie Bouwen aan betrouwbare overheidsorganisaties Met een heldere strategie Elke dag een stapje beter Door overdracht van kennis en ervaring Omdat verbeteren en ontwikkelen

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 Doclogic Full Service Partner Digitaal Werken Richard Dobbe Senior Sales Consultant Even voorstellen Doclogic 1999-2009 Decos Richard Dobbe Senior Sales Consultant Autonomy

Nadere informatie

Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw. 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg

Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw. 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg Van crisiscommunicatie naar crisismanagement Lessen geleerd uit o.a. de crisis rond Moerdijkbrand en EHEC in 2011.

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Customer relationship management

Customer relationship management Customer relationship management Overheid versus bedrijfsleven Dr. Marije L. Teerling 2 CRM versus CiRM Customer relationship management (Schellong, 2008) Holistisch management concept Mogelijk gemaakt

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Onderzoek bij een ambulancedienst

Onderzoek bij een ambulancedienst THEMA Sibrenne Wagenaar & Joitske Hulsebosch Hoe kan communicatietechnologie organisaties ondersteunen? Onderzoek bij een ambulancedienst In ons privéleven is technologie overal binnengedrongen. We gaan

Nadere informatie

Evidence based assetmanagement. ofwel: onderbouwd kaders stellen en keuzes maken

Evidence based assetmanagement. ofwel: onderbouwd kaders stellen en keuzes maken Evidence based assetmanagement ofwel: onderbouwd kaders stellen en keuzes maken Even voorstellen: Stadlander Woningcorporatie West Brabant 15.000 VHE Bergen op Zoom en Tholen Reorganisatie achter de rug:

Nadere informatie

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Effectief investeren in mens en organisatie Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Stellingen van Rob Vinke Stelling 1 De kern van de HRM-opdracht is er voor te zorgen dat de ambitie van de organisatie

Nadere informatie

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: Identificeren van doelgroepen en hun behoeften Stap 2: Samenstellen multidisciplinaire projectgroep

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

POWERED BY BEPURE. Elke dag beter

POWERED BY BEPURE. Elke dag beter POWERED BY BEPURE Elke dag beter Hallo zelfvertrouwen! Hallo inzicht! Hallo POWERED BY BEPURE Elke dag beter Innoveren is kansen zien en deze omzetten in producten of diensten die uw klanten echt willen.

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Effectief investeren in mens en organisatie Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Stellingen van Rob Vinke Stelling 1 De kern van de HRM-opdracht is er voor te zorgen dat de ambitie van de organisatie

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Human Resource Analytics De cursus Human Resource Analytics duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

1. De methodiek Management Drives

1. De methodiek Management Drives 1. De methodiek Management Drives Management Drives is een unieke methodiek die u concrete handvatten biedt in het benaderen van de ontwikkeling van individu, team en organisatie. De methodiek kent een

Nadere informatie

IBM Cognos Performance 2010

IBM Cognos Performance 2010 IBM Cognos Performance 2010 Smart Decisions. Better Results. De Meervaart, Amsterdam Woensdag 10 november 2010 09.30-18.15 uur Kom naar IBM Cognos Performance 2010 op 10 november in Amsterdam 33% meer

Nadere informatie

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Intro IoT IoT en business! I-real B.V.: H2g0 Real-time

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Kanalen in Balans Kanaalsturing bij overheidsorganisaties

Kanalen in Balans Kanaalsturing bij overheidsorganisaties Kanalen in Balans Kanaalsturing bij overheidsorganisaties VNG themabijeenkomst: Emmen 24 februari 2009 Telematica Instituut Dr. Marije L. Teerling Marije.Teerling@telin.nl +31 (0)53 4850480 Kanalen in

Nadere informatie

turning data into profit knowhowmarketing

turning data into profit knowhowmarketing turning data into profit knowhowmarketing Kennis over de markt, de klant, de concurrent en de effectiviteit van marketing wordt steeds belangrijker. Succesvolle bedrijven gebruiken deze kennis om snel

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

VOORWOORD. In deze brochure vindt u voorbeelden van projecten waarmee we een bijdrage leveren aan het oplossen van zorgvraagstukken.

VOORWOORD. In deze brochure vindt u voorbeelden van projecten waarmee we een bijdrage leveren aan het oplossen van zorgvraagstukken. VITALE WIJKEN 1 VOORWOORD Gemeenten en zorginstellingen krijgen andere taken rondom preventie, welzijn en zorg voor kwetsbare groepen. Naast de drie zorgtransities vinden demografische veranderingen plaats

Nadere informatie

Petra Habets Advies & Ontwikkeling

Petra Habets Advies & Ontwikkeling Dit is een printversie van de website van Petra Habets Advies & Ontwikkeling, accent bestuurskundig advies: www.petrahabets.nl Petra Habets Advies & Ontwikkeling, uw partner op het snijvlak van bestuur

Nadere informatie

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Thema van de bijeenkomst We leven in een spannende periode: de economie kantelt, de participatiesamenleving

Nadere informatie

7x Managers in de cloud

7x Managers in de cloud cloud innovation by Macaw 7x Managers in de cloud Uitkomsten van het Nationale Cloudonderzoek Bij alles wat de businessmanager voorgelegd krijgt, wil hij weten wat het hem en zijn bedrijf oplevert. Voor

Nadere informatie

De visie van Centric op datamanagement

De visie van Centric op datamanagement De visie van Centric op datamanagement De vijf elementen om optimaal invulling te geven aan datamanagement Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Wat is datamanagement? 2 2.1 Actuele en statische data 3 3 De vijf

Nadere informatie