Bepalen van optimale high-end en schaalbare webserver architectuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bepalen van optimale high-end en schaalbare webserver architectuur"

Transcriptie

1 Faculteit Ingenieurswetenschappen Vakgroep Informatietechnologie Voorzitter: Prof. Dr. Ir. P. LAGASSE Bepalen van optimale high-end en schaalbare webserver architectuur door Steven VAN SCHOONACKER Promotor: Scriptiebegeleiders: Prof. Dr. Ir. P. DEMEESTER Dr. Ir. B. VERMEULEN, ING J. VAN AKEN Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar

2 Voorwoord Dankzij deze scriptie, is het mogelijk geweest om m n theoretische kennis te toetsen aan de praktijk. De ervaring die hierbij opgedaan is, is een onmiskenbaar voordeel voor latere professionele uitdagingen. Ik zou in de eerste plaats m n promotor, Prof. Dr. ir. Piet Demeester, willen bedanken voor het bieden van de mogelijkheid om, met deze scriptie rond webserver achitectuur, ervaring op te doen in het testlab. Een speciaal woord van dank gaat naar Brecht Vermeulen, die altijd klaar stond en de tijd nam om m n vragen en problemen op te lossen. Verder wil ik zeker m n andere scriptiebegeleider Jeroen Van Aken bedanken voor de tips en goeie raad. Vervolgens wil ik ook m n vrienden niet vergeten. Het Scouts Boekhoute webteam wil ik danken voor het ter beschikking stellen van de website. Een laatste woord van dank gaat naar m n ouders, die me de mogelijkheid gegeven hebben na m n studies industrieel ingenieur, verder te doen in de opleiding burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen. Steven Van Schoonacker, mei 2006

3 Toelating tot bruikleen De auteur geeft de toelating deze scriptie voor consultatie beschikbaar te stellen en delen van de scriptie te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking tot de verplichting de bron uitdrukkelijk te vermelden bij het aanhalen van resultaten uit deze scriptie. Steven Van Schoonacker, mei 2006

4 Bepalen van optimale high-end en schaalbare webserver architectuur door Steven VAN SCHOONACKER Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar Promotor: Prof. Dr. Ir. P. DEMEESTER Scriptiebegeleiders: Dr. Ir. B. VERMEULEN, ING J. VAN AKEN Faculteit Toegepaste Wetenschappen Universiteit Gent Vakgroep Informatietechnologie Voorzitter: Prof. Dr. Ir. P. LAGASSE Samenvatting Web surfers verwachten de dag van vandaag dat een webpagina snel binnenkomt. In sommige gevallen is dat geen sinecure. De combinatie van een zware dynamische webpagina met hoge bezoekersaantallen kunnen dodelijk zijn voor een webserver. In deze scriptie worden enkele high-end webserver architecturen voorgesteld. Er wordt geprobeerd om vast te stellen welke opstelling, in welke situatie, de beste keuze is. In een eerste deel wordt een algemene architectuur voorgesteld en enkele load balancing architecturen. Vervolgens worden alle componenten in detail besproken en gemeten. De bridged stateless firewall en NAT stateful firewall worden voorgesteld en gemeten met de smartbits en avalanche. In navolging van de thesis van Lien Deboosere worden nog enkele webservers getest op verschillende besturingssystemen en platformen. Ook het verschil in 32 en 64 bit wordt nagetrokken. Hieropvolgend worden enkele load balancers besproken en gemeten, zowel layer 4 als layer 7 load balancers. Hierbij maken we ook een vergelijking tussen een enkele webserver en een webcluster. Tenslotte worden er algemene besluiten getrokken, en worden voorstellen gedaan naar highend webclusters.

5 Trefwoorden load balancing, webserver, firewall, avalanche

6 Determining an optimal high-end and scalable webserver architecture Steven Van Schoonacker Supervisor(s): Piet Demeester, Brecht Vermeulen, Jeroen Van Aken Abstract Web pages are a great part of the internet today. There are really some fancy sites out there. But what most creators forget, is that a webserver has its limits, especially when the load becomes high. Server side scripting, databases, etc can be really stressful for a webserver. In this paper I will compare and measure some architectures that pose a solution for this problem. Keywords load balancing, webserver, firewall, avalanche I. INTRODUCTION IN the following chapters, I will start by explaining and comparing some load balancing architectures. Then these architectures will be split in components and each part will be measured. So we can easily determine bottlenecks in the system and propose solutions if necessary. II. ARCHITECTURE Firstly, a common architecture exists of a firewall, load balancer, one or more webserver and possibly a database server. We have to make a difference between layer 4 and layer 7 load balancing. In layer 7, connections with a webcluster are made with the load balancer, and packets are examined till the application layer (http). In layer 4, connections are made with one of the webservers and packets are forwarded to that server. I ve tested 2 architectures, a NAT configuration and a direct routing configuration. The load balancer in a NAT configuration sees the round-trip traffic to the webservers. I ve tested a layer 7, Zeus zxtm load balancer and a layer 4, Linux Virtual Server/NAT, load balancer. A direct routing load balancer sees only the traffic that goes to the webservers, not the return traffic. In this case I ve measured the linux virtual server direct routing load balancer. III. FIREWALL I ve taken the NAT stateful and bridging stateless firewalls as test cases. A stateful firewall keeps all the connection in a table and makes decisions based upon this table and the rules. A stateless firewall on the other hand is just a packet filter. It simply allows or denies packets based on simple rules. The bridged stateless firewall is tested with the spirent smartbits The rules were: iptables -P FORWARD DROP iptables -A FORWARD -j ACCEPT -s sport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -d dport 80 S. Van Schoonacker is with the Information Technology Department (IN- TEC), Ghent University (UGent), Gent, Belgium. Pakketsize ackets/s Bandwidth Gbps Gbps Mbps TABLE I RESULTS BRIDGED STATELESS FIREWALL iptables -A FORWARD -j ACCEPT -s sport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -d dport 80 The hardware consist of a Dual Opteron 280 (4 cores), 2 GB ram, quad intel pci-x nic. Results are in table I. With a packetsize of 1512 bytes, the quad nic or the test machine becomes saturated. That s why there are less packets/s then with a packetsize of 512 and 72 bytes. We can see a bit less packets/s with greater packets, but if bandwidth is no issue, one can say it s more or less the same. The stateful is tested at the same hardware with a small static Hello World page. This allows us to determine the maximum number of connections. The rules were: iptables -P FORWARD DROP iptables -A FORWARD -j DROP -p tcp! --syn -m state --state new -d dport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -p tcp --dport 80 -m state --state new,established -d iptables -A FORWARD -j ACCEPT -p tcp --sport 80 -m state --state established -s The maximum number of connections could not be determined, because the 2 avalanches were the bottleneck at a connection rate of connections/s. If one scale linearly with the cpu load, one could obtain around connections/s. That s around packet/s. If we compare that with the 72 bytes value (hello world connections consist of small packets), we can see that nat stateful is slower then bridged stateless as expected, but it doesn t differ that much. IV. WEBSERVER There are 2 sites I ve used, namely a static one, the CNN site and a heavy dynamical one, the scouts site. These 2 are good extremes, most sites will fall in between, concerning bandwidth and processing power.

7 Webserver Max successful users/s Bandwidth Apache Mbps Tux Mbps Zeus Mbps TABLE II COMPARISON CNN WEBSITE Webserver Max successful/s Bandwidth Apache Mbps Zeus Mbps TABLE III COMPARISON SCOUTS WEBSITE I ve compared 3 webservers: Apache 2.0 worker mode, Tux and Zeus. The hardware consist of an Amd 2800+, Nforce 4, 512 MB Ram and a pci Intel pro 1000/MT network card. For the scouts site, the database was on an another server that was not the bottleneck during the test. The results are in table II and table III. One can see that Tux and Zeus are really fast in static pages. Tux is bottlenecked by the pci bus, so the difference between Tux and Zeus would be greater in a system with pci-x or pci express. Tux isn t listed in the dynamic results because the php module is still in alpha phase. Zeus is faster in dynamic pages, but that s mainly because the static content is served faster. They were both using php 4.4. V. LOAD BALANCER The load balancer is a machine with an amd 3500+, nforce 4, 2 GB RAM and a pci intel 1000/MT network card. The webservers are nearly the same as in the webserver chapter, only the motherboard has a via chipset. These motherboards have a slower pci link, with an maximum of 510 Mbps in stead of the 705 Mbps on the nforce 4 chipset with the CNN site and Tux webserver. One can see in table IV that LVS/DR is the best option for a static webpage. The scaling is almost 5 times the performance of a single webserver, so that s nearly perfect. The webservers were the bottleneck, but the load balancer wasn t far away from 100% cpu load. LVS/NAT had the problem of the pci bus (I couldn t obtain pci express network cards) and the layer 7 load balancer, Zeus, was really cpu intensive. To compare the different alghorithms, I used 4 webservers with the scouts website, so the load balancer can t be the bottleneck. If we take a look at figure 1, we see that round robin, least connections and random perform really well. That s mainly because Webservers Load Max Bandwidth Balancer users/s Apache(3x) Zeus ZXTM Mbps Apache(3x) LVS/NAT Mbps Tux (5x) LVS/DR Mbps TABLE IV MAXIMUM CNN WEBSITE Fig. 1. Comparison Zeus load balancing algorithms the webservers are equal, if they aren t equal then one should use weighted round robin or weighted least connections. That s also the reason why random performs well. The useful LVS algorithms for the webcluster (round robin, least connections, source hashing and shortest expected delay) show more or less the same performance in the same test. VI. CONCLUSIONS When high bandwidth is needed, LVS with direct routing is the way to go. It is better to use it with a stateful firewall, because the load balancer sees only half of a tcp connection, namely the packets the client sends, so it isn t too difficult to mess things up. If one wants high bandwidth with a LVS/NAT load balancer, one has to use a pretty fast machine or DNS load balancing. The same holds true for the Zeus zxtm load balancer, but one can also cluster the front-end without dns load balancing. ACKNOWLEDGMENTS The author would like to acknowledge the suggestions of many people. REFERENCES [1] Lien Deboosere, Experimentele karakterisatie van webservers, Information Technology Department (INTEC), Ghent University (UGent),2005. [2] D. Gaudet, Apache Performance Notes - Apache HTTP server, html [3] Zeus load balancer and webserver, [4] Apache webserver, [5] Linux Virtual Server, [6] Redhat.com - Red Hat Content Accelerator (TUX) reference manuals,

8 INHOUDSOPGAVE i Inhoudsopgave 1 Inleiding Doelstellingen en methodologie Inhoud Architectuur Layer 4 load balancing NAT load balancing Direct routing en tunneling load balancing Layer 7 load balancing Firewall Inleiding Stateless firewall Stateful firewall Testopstelling Bridged firewall NAT firewall Resultaten bridged stateless firewall NAT stateful firewall Webservers Apache Php Tux Zeus

9 INHOUDSOPGAVE ii 4.4 Testopstelling Testsites Testmetrieken Resultaten Vergelijking Apache 2.0, Tux en Zeus Vergelijking platformen Vergelijking besturingssystemen, 32 en 64 bit Vergelijking kernels Load Balancer Zeus ZXTM load balancer Ondersteunde load-balancing algoritmes Testopstelling Resultaten Linux Virtual Server Ondersteunde load-balancing algoritmes NAT Load balancing Direct Routing load balancing Verticaal versus horizontaal schalen Conclusie 56 A Apache 2.0: httpd.conf 58 B Mysql: my.cnf 64

10 INLEIDING 1 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Doelstellingen en methodologie Dat het webverkeer binnen het internet één van de belangrijkste schakels is, zal niemand ontkennen. Daarbij worden vaak mooie maar zware sites opgezet. Server side scripting, database, kunnen vaak zeer belastend zijn voor een webserver. Dat is iets dat vaak uit het oog verloren wordt. Hoeveel mensen zijn er niet die al de dupe geweest zijn dat men bij het bestellen van kaarten voor een populair concert, de bestelpagina s niet bereikbaar zijn, en als ze dat wel zijn de kaarten al de deur uit zijn? Om zulke zaken te vermijden zoeken we een schaalbaar high-end systeem dat bij hoge bezoekersaantallen aangepast kan worden om te voldoen aan de eisen. Hierbij ga ik eerst van een algemene architectuur uit en ga dan elke component onderzoeken. Elke component wordt uitgemeten om dan zo de bottleneck te determineren en eventuele oplossingen voor te stellen. Bij de metingen wordt gebruik gemaakt van de Spirent Avalanche en de Smartbits Inhoud Hoofdstuk 2 handelt over de algemene architectuur. Er wordt een beeld geschetst van hoe een schaalbare webserver architectuur er kan uit zien. De verschillende architecturen worden vergeleken. De Firewall komt in hoofdstuk 3 aan bod. Enkele firewalls worden naast elkaar gelegd, besproken en gemeten. Als aanvulling op een thesis van vorig jaar, ga ik nog enkele webservers bespreken en meten in hoofdstuk 4. Hierbij wordt ook naar het verschil gekeken op bepaalde platformen en besturingssystemen. Het volgend hoofdstuk behandelt de verschillende

11 1.2 Inhoud 2 load balancers. Uiteindelijk leg ik in het laatste hoofdstuk uit welke oplossing in welke situatie het best voor de dag komt.

12 ARCHITECTUUR 3 Hoofdstuk 2 Architectuur De algemene high-end webserver architectuur die ik in deze scriptie hanteer, is terug te vinden in figuur 2.1. De firewall inspecteert pakketten en laat enkel geldige door. De load balancer verdeelt de aanvragen naar de verschillende webservers. Deze kunnen dan eventueel een aanvraag doen naar een databaseserver, waarna de webserver het antwoord terugstuurt naar de client. Figuur 2.1: Algemene architectuur 2.1 Layer 4 load balancing Bij layer 4 load balancing, gaat men de pakketten wijzigen tot op layer 4. Dit wil zeggen dat men aanvragen op poort 80 gaat verdelen onder de verschillende servers die eventueel op een andere poort draaien. Men maakt een tcp connectie met een webserver, niet met de load balancer. De

13 2.1 Layer 4 load balancing 4 load balancer kan aanzien worden als een politieagent die het verkeer de juiste richting instuurt. Dit kan gebeuren door verschillende algoritmes, die verder in hoofdstuk 5 besproken worden NAT load balancing Bij NAT load balancing wordt bij een aanvraag het bestemmingsadres gewijzigd naar één van de webservers. Wanneer het antwoord terug bij de load balancer komt, wordt het bronadres gewijzigd vooraleer het terug naar de client gaat. Figuur 2.2: NAT load balancing Direct routing en tunneling load balancing Bij deze is de terugweg niet dezelfde als de weg van de aanvraag. Het antwoord van de webserver passeert niet meer voorbij de load balancer. Hier worden geen ip adressen gewijzigd. Bij direct routing wordt het mac adres gewijzigd, bij tunneling wordt het pakket geëncapsuleerd in een

14 2.2 Layer 7 load balancing 5 nieuw pakket alvorens het naar de webservers gestuurd wordt. Figuur 2.3: Direct Routing load balancing 2.2 Layer 7 load balancing Als men een aanvraag doet op een layer 7 load balancer, dan maakt de client effectief een tcp connectie met de load balancer, die dan op zijn beurt een connectie maakt met de webserver. Het voordeel hiervan is, dat men kan analyseren tot op het http protocol. Zo kan men de hoofdpagina van een andere server halen dan de figuren, of de statische content door 1 server laten behandelen en de dynamische door meerdere servers. Het nadeel hiervan is dat de performantie een stuk lager is. In deze scriptie heb ik één layer 7 load balancer getest, namelijk de zeus zxtm load balancer. Dit is een commercieel product en wordt ondermeer gebruikt bij ebay, qualcomm en telefonica, om maar enkele bedrijven te noemen.

15 2.2 Layer 7 load balancing 6 Figuur 2.4: Layer 7 load balancing

16 FIREWALL 7 Hoofdstuk 3 Firewall 3.1 Inleiding Firewalls kunnen in twee grote groepen verdeeld worden, de proxy servers en de pakket filters. Het gebruik van proxy servers is in deze architectuur niet echt gebruikelijk, omdat een proxy server vooral het uitgaand verkeer van gebruikers binnen een lan controleert. Performantie degradeert ook als men de pakketten tot laag 7 in het OSI-model inspecteert. Pakket filtering is hier aangewezen. Deze gaat tot laag 4. We kunnen hierbij onderscheid maken tussen stateless en stateful firewalls. Stateless firewalls filteren pakketten zonder kennis van connecties, stateful firewalls houden in hun geheugen alle connecties bij. 3.2 Stateless firewall Stateless firewalls zijn minder veilig doordat ze gewoon op pakketten filteren. Om een voorbeeld te geven, stel dat men een bedrijfsnetwerk wil beveiligen en alleen uitgaande connecties toelaten. De firewall herkent inkomende connecties door de SYN vlag en blokkeert deze. Netwerkscanners zoals nmap leiden de stateless firewall om de tuin, door bijvoorbeeld geen enkele vlag aan te zetten (null scan) of door een andere combinatie van de tcp vlaggen (URG, ACK, PSH, RST, SYN en FIN). Het eindstation reageert hierop door één of ander error bericht. Een groot voordeel is dat stateless firewalls sneller zijn en weinig geheugen vragen. Het heeft geen zin om deze in combinatie te zetten met NAT, want NAT bouwt dezelfde tabel met connecties op als de stateful firewall. Dan kan men ze zowel gebruiken voor stateful filtering. Bridging is hier aangewezen.

17 3.3 Stateful firewall Stateful firewall Stateful firewalls bieden betere beveiliging door in het geheugen verschillende attributen van alle connecties bij te houden. De tabel vinden we in linux terug in /proc/net/ip conntrack. Een voorbeeld van een rij staat hieronder: tcp ESTABLISHED src= dst= sport=2329 dport=22 packets=536 bytes=48015 src= dst= sport=22 dport=2329 packets=683 bytes= [ASSURED] mark=0 use=1 Eerst en vooral vinden we het protocol terug. Het protocolnummer is hier decimaal gespecifieerd. Daarna hebben we de timeout. Vervolgens hebben we de toestand. Er zijn meer toestanden in ip conntrack dan in iptables. Alle tcp toestanden in ip conntrack kunt u terugvinden in de kernel source, in de file./include/linux/netfilter ipv4/ip conntrack tcp.h. [ASSURED] wil zeggen dat er verkeer teruggekeerd is, [UNREPLIED] is de andere mogelijkheid. [ASSURED] connecties worden niet gewist als de tabel vol zit. Hoeveel connecties er in de tabel kunnen hangt af van het geheugen en van de instellingen. De tabel is geïmplementeerd met verschillende rijen die elk een gelinkte lijst bevatten. De lijsten worden opgezocht binnen een hash tabel. We kunnen met 2 parameters werken, namelijk de grootte van de hash tabel en het totaal aantal connecties. Het totale geheugengebruik kan in de volgende formule gegoten worden : CONNTRACK MAX * sizeof(struct ip conntrack) + HASHSIZE * sizeof(struct list head) waarbij CONNTRACK MAX het maximaal aantal connecties is, sizeof(struct ip conntrack) de grootte van zo een element in de lijst, HASHSIZE de grootte van de hash tabel en sizeof(struct list head) 2 maal de grootte van een pointer is. De grootte van een element is afhankelijk van de kernelversie en de gecompileerde opties. We kunnen deze terug vinden in de kernel log messages (bv dmesg). Deze bedraagt in mijn geval met de kernel 312 bytes. De grootte van een pointer is op de x86 64 architectuur 8 bytes (4 bytes bij een i386 architectuur). Om nu maximale performantie te krijgen, willen we een grote hash tabel, bijvoorbeeld even groot als het aantal connecties. Als we nu bijvoorbeeld 1900 MB reserveren bij onze 2 GB machine voor die tabel, dan vinden we met bovenstaande formule iets meer dan 6 miljoen connecties. De grootte van de hash tabel moet een macht van 2 zijn en kan aangepast worden als parameter (bv

18 3.4 Testopstelling 9 ip conntrack.hashsize= ) wanneer de kernel of module geladen wordt. Het aantal connecties kan onmiddellijk aangepast worden in /proc/sys/net/ipv4/netfilter/ip conntrack max. Binnen iptables zijn 4 toestanden mogelijk, namelijk NEW, ESTABLISHED, RELATED en IN- VALID. De NEW toestand komt er wanneer een pakket passeert (hoeft daarom niet een SYN pakket te zijn!). Wanneer er een antwoord komt, dan gaat de toestand over naar ESTAB- LISHED. Iptables volgt dus niet het 3 wegs tcp handshakingprotocol. RELATED wil zeggen dat een connectie gerelateerd is aan een al bestaande connectie. Een voorbeeld hiervan is de ftp data poort (20) die gerelateerd is aan de controle poort (21). INVALID tenslotte is een pakket dat niet geldig is of niet aan een toestand kan toegeschreven worden. 3.4 Testopstelling Ik heb 2 mogelijke configuraties onderzocht, namelijk een bridged stateless firewall en een NAT stateful firewall. In het eerste geval wordt er met 1 segment gewerkt en wijzig je de ip-header niet, in het tweede geval wordt het bron of bestemmings ip-adres gewijzigd. Het voordeel is dat een bridged firewall enkel pakketten moet onderzoeken, een NAT firewall moet zo ook nog eens wijzigen en vereist dus meer processing capaciteiten. Ook kan een bridged firewall zonder ip-adres werken en is dus bijgevolg veiliger. De NAT firewall onder linux heeft als voordeel dat het met link aggegration (IEEE 802.3ad) overweg kan, daar waar de bridging en link aggregation in linux problemen gaven. Er ontstonden oneindige loops, waardoor de links op korte tijd uitgeschakeld werden. Een oplossing voor dit probleem is niet tussen een linux machine en switch link aggegration te gebruiken, maar tussen 2 switchen en per lijn aparte bridges gebruiken. Deze oplossing is voorgesteld in figuur 3.1. Met deze oplossing zou men ook load balancing tussen firewalls kunnen doen, maar dan is stateful niet mogelijk omdat pakketten behorende tot een tcp connectie langs dezelfde weg (en dus dezelfde firewall) terug moeten, iets wat bij layer 2 load balancing niet gegarandeerd is Bridged firewall Een bridged firewall zet men in linux als volgt op: men bouwt een kernel met ondersteuning voor 802.1d Ethernet Bridging (in het menu networking options). Ook zet men de gepaste opties aan voor de firewall in het menu iptables. Vervolgens installeert men de pakketten bridge-utils en iptables. Met de volgende commando s zet men de bridge op:

19 3.4 Testopstelling 10 Figuur 3.1: Oplossing aggregation en bridging firewall brctl addbr br0 brctl addif br0 eth0(interface toevoegen aan de bridge) brctl addif br0 eth1 brctl addif br0 eth2 brctl addif br0 eth3 brctl stp br0 off (spanning tree protocol uitschakelen) ifconfig eth up ifconfig eth up ifconfig br up Zoals je kan zien hoeft men geen ip-adres te geven aan de bridge, maar het kan wel. Bridged stateless firewall Ik heb deze firewall met de Smartbits 6000 getest. Deze genereert pakketten zonder rekening te houden met connecties. Er werden 4 stromen ingesteld. Een overzicht van de stromen vindt u in figuur 3.2. Er is bovendien ook nog getest bij verschillende pakketgroottes. De regels in de firewall waren als volgt: iptables -P FORWARD DROP

20 3.4 Testopstelling 11 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -s sport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -d dport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -s sport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -d dport 80 Figuur 3.2: De smartbits en stromen binnen de firewall NAT firewall Ik heb vanuit elke avalanche 2 gigabit links naar de firewall gebruikt. Zo is bandbreedte nooit een probleem. Het bestemmingsadres moet bij aanvragen veranderd worden en dit kan met 1 regel gebeuren in de tabel nat van iptables : iptables -t nat -A PREROUTING -j DNAT --to-destination s /16 Belangrijk is ook om ip forwarding aan te zetten, en dit kan gebeuren door een 1 te zetten in /proc/sys/net/ipv4/ip forward. Waar we ook rekening dienen met te houden, is dat de interrupt aanvragen verdeeld worden over

21 3.4 Testopstelling 12 de verschillende processoren. In de 2.6 kernels wordt dit ondersteund, maar het kan ook in de gebruikersruimte gebeuren door het programma irqbalance. De ondervindingen bij m n testmachine, die terug te vinden is in tabel 3.1 waren niet positief. Door statisch elke netwerkkaart aan een processor toe te wijzen, kan men de interruptaanvragen efficiënter behandelen. De interruptaanvragen vindt men terug in /proc/interrupts. In /proc/irq/215/smp affinity vindt men de processor terug, waarbij 215 hier de irq is. Het formaat binnen dit bestand is hexadecimaal. Enkel het laatste getal is in ons geval (4 processoren) belangrijk. Op bitniveau is 0001 processor 1, 0010 processor 2, 0100 processor 3,... Combinaties kunnen hierbij gemaakt worden. Als we irq 215 behandeld willen behandeld zien worden door processor 1 en 4, dan moet de inhoud van /proc/irq/215/smp affinity 9 zijn. Ook combinaties werkten niet op dit systeem, dit doet m n vermoeden rijzen dat er een bug zit in ofwel de kernel, ofwel het bios. Ook de hardware site anandtech kreeg beide cores met bios 1.20 niet aan de praat onder linux 1. Ik kreeg ze enkel werkende door statisch elke interrupt aan 1 processor toe te wijzen. Zo kan men als men met link aggregation, 2 links samenvoegd, de uitgaande load verdelen over 2 processoren (aan elke processor 1 netwerkkaart) en heeft men nog eens het voordeel van dubbele bandbreedte. Om link aggregation te gebruiken onder linux, compileren we de module voor de kernel, deze vinden we terug in device drivers -> network device support -> bonding driver support. Het gemakkelijkst is om ze als module te compileren, dan kan men heel gemakkelijk parameters meegeven. De miimon parameter is de monitortijd van de link in ms. De mode is hier 4, dit komt overeen met IEEE 802.3ad Dynamic link aggregation. Met het programma ifenslave kan men interfaces toevoegen of verwijderen modprobe bonding miimon=100 mode=4 ifconfig bond ifenslave bond0 eth0 eth1 In de switch moet link aggregation ook ingesteld worden. De procedure hiertoe is uiteraard afhankelijk van switch tot switch.

22 3.5 Resultaten 13 Figuur 3.3: Testopstelling NAT stateful firewall NAT stateful firewall We willen dat enkel connecties naar de server op poort 80 toegelaten worden. Ook willen we dat het eerste pakket een SYN pakket is. Dit kunnen we door de volgende regels verkrijgen : iptables -P FORWARD DROP iptables -A FORWARD -j DROP -p tcp! --syn -m state --state new -d dport 80 iptables -A FORWARD -j ACCEPT -p tcp --dport 80 -m state --state new,established -d iptables -A FORWARD -j ACCEPT -p tcp --sport 80 -m state --state established -s Resultaten bridged stateless firewall De specificaties van de testmachine helios157 zijn terug te vinden in tabel 3.1. De resultaten zijn terug te vinden in tabel 3.2. De testen zijn uitgevoerd bij pakketgroottes van 1512, 512 en 76 bytes(ethernet frames pakketgrootte). We zien bij grotere pakketten dat het aantal per seconde iets minder is dan bij kleinere pakketten, maar dit scheelt niet zoveel (ongeveer 10% 1

23 3.5 Resultaten 14 Processor 2x AMD Opteron 280 (2.4 GHZ) Socket 940 L1 Cache 2x 128 KB L2 Cache 2x 1 MB Moederbord Iwill DK8ES Geheugen 2 GB registered ECC DDR-RAM Harde schijf 80 GB IDE Maxtor 6L080P0 Netwerkkaarten Intel PRO/1000 MT Dual Port PCI-X Adapter met NAPI ingeschakeld Intel PRO/1000 MT Quad Port PCI-X Adapter met NAPI ingeschakeld Besturingssysteem Gentoo linux 64 bits Kernel gepatched met TUX Tabel 3.1: helios157 Pakketgrootte Max aantal pakketten/s Bandbreedte Gbps Gbps Mbps Tabel 3.2: Resultaten van de bridged stateless firewall verschil tussen 512 en 76 bytes). Enkel bij 1512 bytes is dit niet het geval, omdat de saturatie van de links begint mee te spelen (max 1 Gbps per link per richting) NAT stateful firewall Als testsite werd een hele kleine statische site genomen ( Hello world ), zodat we het maximum aantal connecties per seconde kunnen bepalen. In de praktijk zullen de processoren van de firewall meer interrupts per connectie krijgen omdat de bandbreedte hoger ligt. De belasting die aangelegd werd samen met het resultaat, vindt men terug in figuur 3.4. Men moet hierbij rekening houden dat het aantal connecties per seconde, het aantal connecties is dat hij effectief kan opzetten. Dat wil niet zeggen dat elke connectie een succesvolle transactie tot gevolg heeft. Daarvoor moet men kijken naar het aantal transacties/s. Zoals je kan zien, volgt de firewall mooi de avalanches, tot net voor het einde. Bij hogere belasting, blijft het resultaat rond de connecties/s. Bij nadere inspectie met het programma dstat, blijkt de firewall niet de bottleneck te zijn (ongeveer 80% cpu belasting), maar de avalanches. Het tabblad resource in

24 3.5 Resultaten 15 de avalanche software bevestigt dit ook, in de piek wordt er een queue opgebouwd omdat de avalanches deze niet in tijd kan verwerken. Als we het resultaat lineair schalen, dan zou het uiteindelijke resultaat rond de connecties/s moeten zijn. Aangezien er in het testlabo maar 2 avalanches zjin, heb ik dit niet verder kunnen onderzoeken. Wat ook interessant is, hoe reageert de firewall op vele regels? Bij ons is dat beperkt tot 3 regels, maar we kunnen vermoeden, aangezien de tabel serieel doorlopen wordt, dat dit bij grote tabellen wel degelijk invloed zal hebben. Om dit te testen heb ik een klein scriptje geschreven dat een 4000 tal onbelangrijke regels invoert, en de laatste 3 regels zijn onze firewall regels. Zo moet de firewall elke keer de ganse tabel doorlopen en verwachten we een serieuze degradatie in performantie. De resultaten vinden we terug in figuur 3.5. Figuur 3.4: Resultaten NAT stateful firewall Wat onmiddellijk opvalt, is dat de performantie een stuk lager ligt. De belasting is hier zo gekozen, dat het een heel klein beetje boven de maximale performantie van de firewall ligt. Als

25 3.5 Resultaten 16 Figuur 3.5: Resultaten NAT stateful firewall met 4067 regels we de belasting opdrijven, dan zien we in figuur 3.6 dat de firewall z n maximum totaal niet meer haalt, en serieus degradeert in performantie. Het is dus belangrijk in een webserver architectuur, dat de firewall qua performantie een stuk boven de maximum te verwachten belasting ligt. Als we de vergelijking willen maken tussen de bridged stateless en nat stateful firewall, dan moeten we kijken naar het aantal pakketten. Bij connecties/s bedraagt dit pakketten/s. Aangezien het hier een kleine site betreft, mogen we verlijken met de waarden bij 76 bytes. Als we lineair schalen naar onze verwachte connecties/s, dan zouden we ongeveer pakketten/s hebben. Als we dit getal nu vergelijken, dan is de nat stateful firewall ongeveer 6.1% trager dan de bridged stateless. In de praktijk zal dit wel iets hoger zijn, omdat connecties bij de avalanches onmiddellijk afgesloten worden, en dus de ip conntrack tabel klein blijft.

26 3.5 Resultaten 17 Figuur 3.6: Resultaten NAT stateful firewall met 4067 regels, hoge belasting

27 WEBSERVERS 18 Hoofdstuk 4 Webservers Dit hoofdstuk is een aanvulling op de thesis van ir. Lien Deboosere 1. Het was de bedoeling om nog enkele webservers op performantie te testen en te kijken naar platform specifieke verschillen. 4.1 Apache 2.0 Ik heb apache in de threaded, worker mode getest. Dit op zowel 32 bit als 64 bit platformen en de debian en gentoo linux distributies. Er werd voor zowel de 32 bit als de 64 bit dezelfde kernel opties gebruikt en dezelfde kernel werd gebruikt voor zowel gentoo als debian. Apache 2.0 werd gecompileerd op het debian platform en die executable werd ook gebruikt op het gentoo platform. Bij de resultaten dient men rekening te houden dat gentoo gecompileerd met stabiele opties (CFLAGS= -march=k8 -pipe -O2 ), maar bij gebrek aan tijd is hier niet verder op ingegaan. Bij het gebruik van een dynamische php site werd de php module geladen, deze werd niet geladen bij het testen van een statische site. Dit maakt overigens een groot verschil, bij het testen van statische sites werd soms een performantievermindering van meer dan 10% waargenomen als de php module geladen was, en dat terwijl deze niet eens gebruikt werd. Bij het testen werd de log uitgeschakeld. De volgende compile opties werden gebruikt :./configure --with-mpm=worker --enable-access=shared --enable-auth=shared --enable-include=shared --enable-log\_config=shared --enable-env=shared --enable-setenvif=shared --enable-mime=shared --enable-status=shared --enable-autoindex=shared --enable-asis=shared --enable-cgid=shared 1 L. Deboosere, Experimentele karakterisatie van webservers

28 4.1 Apache enable-negotiation=shared --enable-dir=shared --enable-imap=shared --enable-actions=shared --enable-userdir=shared --enable-alias=shared --enable-expires=shared --enable-headers=shared --enable-logio=shared --enable-ssl=shared De httpd.conf configuratiefile kunt u terugvinden in bijlage A Php Php werd als volgt gecompileerd :./configure --prefix=/usr --host=i686-pc-linux-gnu --mandir=/usr/share/man --infodir=/usr/share/info --datadir=/usr/share --sysconfdir=/etc --localstatedir=/var/lib --build=i686-pc-linux-gnu --enable-experimental-zts --with-apxs2=/usr/local/apache2/bin/apxs --disable-cli --without-pear --without-db3 --without-db4 --without-db2 --without-ndbm --with-mcrypt=/usr --with-mhash=/usr --without-ming --without-sybase --without-gdbm --without-java --without-mcal --without-unixodbc --without-pgsql --without-snmp --without-gmp --without-mssql --without-crack --without-pdflib --without-gd --without-png --without-jpeg --without-tiff --with-mysql=/usr --with-mysql-sock=/var/run/mysqld/mysqld.sock --without-ttf --without-t1lib --with-gettext --without-pspell --with-openssl=/usr --without-imap --without-ldap --without-dom --without-dom-xslt --without-dom-exslt --without-kerberos --with-pam --disable-memory-limit --enable-ipv6 --without-yaz --disable-debug --with-curlwrappers --with-curl=/usr --enable-dbx --with-zlib=/usr --with-zlib-dir=/usr --with-sablot=/usr --enable-xslt --with-xslt-sablot --with-xmlrpc --enable-wddx --with-xml --enable-mbstring=all --enable-mbregex --with-bz2=/usr --with-cdb --enable-pcntl --enable-bcmath --enable-calendar --enable-dbase --enable-filepro --enable-ftp --with-mime-magic=/usr/share/misc/file/magic.mime --enable-sockets --enable-sysvsem --enable-sysvshm --enable-sysvmsg --with-iconv --enable-shmop --enable-dio --enable-yp --without-ncurses --without-readline --enable-inline-optimization --enable-track-vars --enable-trans-sid --enable-versioning --with-config-file-path=/etc/php/apache2-php4 --libdir=/lib/php --without-pear

29 4.2 Tux Tux Tux is een threaded webserver die uitgegeven is door Red Hat, maar ook door middel van patches op andere distributies draait. Het grote verschil met apache is dat apache compleet in de gebruikersruimte draait, daar waar tux zich grotendeels in de kernelruimte bevindt. Daardoor is het mogelijk dat de netwerkkaart directe geheugentoegang heeft, in tegenstelling tot bijvoorbeeld apache die gebruik moet maken van een netwerkbuffer, waarin de gegevens uit het geheugen gekopieerd worden. Hierdoor haalt tux enorme snelheden. Tux biedt ook ondersteuning voor dynamische pagina s door middel van modules, maar bijvoorbeeld de php module bevindt zich nog in alfa fase, waardoor tux eerder gebruikt wordt voor statische pagina s. Men kan tux ook laten samenwerken met apache of andere webserver, door deze laatste op een andere poort(bv. 8080) te laten draaien. Hierdoor is het toch mogelijk om php pagina s beschikbaar te stellen. Tux stuurt de php aanvragen door naar apache, die dan op zijn beurt de antwoorden terug stuurt naar tux. De installatie van tux bestaat uit het patchen van de kernel source files 2, de kernel compileren, en uit het installeren van de gebruikersruimte programma s. Het patchen gebeurt met hetvolgende commando : patch -p0 < tux a3 Dit gebeurt in de directory boven de linux kernel source. Dit voorbeeld slaat op de kernel. De instellingen kunnen gewijzigd worden zonder de webserver te herstarten, dit gebeurt door de waarden in de directory /proc/sys/net/tux/ te wijzigen. 4.3 Zeus De Zeus webserver 3 is een commercieel product en kost ongeveer 2600 dollar per licentie. Ik heb de proefversie uitgetest. Deze webserver is heel gemakkelijk te installeren en de instellingen kunnen gewijzigd worden via een webinterface. Deze webserver draait net als apache compleet in de gebruikersruimte. Bij het testen is ook hier het loggen uitgeschakeld alsook het verzamelen 2 mingo/tux-patches 3

30 4.3 Zeus 21 van statistieken. De webinterface samen met de instellingen vindt u terug in figuur 4.1. Figuur 4.1: De zeus webserver admin interface

31 4.4 Testopstelling Testopstelling De testopstelling voor de statische site is terug te vinden in figuur 4.2, voor de dynamische site in figuur4.3. Er werd gebruik gemaakt van een teruggeklokte helios155 met single channel ram om een faire vergelijking te maken met de helios150. Elke verbinding gebeurde met de Intel PRO/1000 PCI Adapter. Figuur 4.2: Testopstelling statische site Figuur 4.3: Testopstelling dynamische site

32 4.4 Testopstelling Testsites CNN website De CNN website is een grote statische site, die bestaat uit 75 objecten. De avalanche wordt zo ingesteld dat eerst de html file opgevraagd wordt, en na het antwoord van de webserver worden de 74 andere objecten (foto s, javascript,...) tegelijk opgevraagd. De site zelf is 247 KB groot. Er wordt steeds gewerkt met http/1.1. De instellingen in de avalanche zijn zo dat er per gebruiker(simuser) maximaal 2 open connecties zijn en maximum 50 objecten per connectie. Aangezien de site uit 75 objecten bestaat, volstaat dit met 2 connecties per gebruiker. Figuur 4.4: De CNN website

33 4.4 Testopstelling 24 Processor Amd Athlon (1800Mhz) Socket 754 L1 Cache 128 KB L2 Cache 512 KB Moederbord Asus K8VSE Deluxe(Via K8T800 chipset) Geheugen 512 MB 400 Mhz DDR-RAM Harde schijf 80 GB IDE Maxtor 6Y080P0 Netwerkkaarten 2x Intel PRO/1000 PCI Adapter met NAPI disabled Onboard Marvell 88E8001 GbLAN Besturingssystemen Gentoo linux 32 bits Gentoo linux 64 bits Debian linux 32 bits Debian linux 64 bits Kernel gepatched met TUX Tabel 4.1: helios150 t.e.m. helios154 Scouts Boekhoute website De scouts Boekhoute website 4 is een site waarbij alles behalve de statische content(figuren, javascript, css,...) uit een mysql databank gehaald wordt. De site is geschreven in php, en de talrijke dynamische scriptjes zorgen dat dit een zeer belastende website is. Als pagina werd de beginpagina genomen. Deze bestaat uit 45 objecten. De avalanche werd op dezelfde manier ingesteld als bij de CNN website. Hoewel per gebruiker 1 connectie volstaat, opent de avalanche er toch 2. Om ervoor te zorgen dat de mysql databank niet de bottleneck wordt, stellen we voldoende geheugen in voor de databank, zodat deze volledig in het geheugen kan geladen worden. De mysql instellingen vindt u terug in bijlage B. We houden tijdens de metingen met het programma dstat processor, geheugenverbruik en bandbreedte nauwlettend in de gaten, zodat we zeker zijn dat de databank niet de bottleneck is. 4

34 4.4 Testopstelling 25 Figuur 4.5: De scouts Boekhoute website Testmetrieken Om een webserver te testen, moeten we een aantal testen uitvoeren. Ik heb hiervoor een viertal testen geselecteerd: Maximum over 1 http/1.1 connectie Om de maximale bandbreedte te weten van de server, halen we een grote file (53 MB) een aantal keer na mekaar af over dezelfde connectie. Maximale piekbandbreedte bij overbelasting van een bepaalde site Hiervoor gebruiken we de CNN of scouts site. Er wordt een groot aantal gebruikers ingesteld, zodat heel even een piek waargenomen wordt, waarna de server in verval komt door het teveel aan aanvragen.

35 4.4 Testopstelling 26 Processor Amd Athlon (1800Mhz) Socket 939 L1 Cache 128 KB L2 Cache 512 KB Moederbord A8N-SLI Deluxe (Nvidia Nforce4 chipset) Geheugen 1GB 400 Mhz DDR-RAM (single channel) Harde schijf 2x sata Maxtor 6B200M0 Netwerkkaarten 2x Intel PRO/1000 PCI Adapter met NAPI disabled Onboard nforce4 built-in Gbit MAC with external Marvell PHY Onboard MARVELL PCI Gbit LAN Besturingssystemen Gentoo linux 32 bits Gentoo linux 64 bits Debian linux 32 bits Debian linux 64 bits Kernel gepatched met TUX Tabel 4.2: helios155 die teruggeklokt is en single channel ram heeft De continue load bandbreedte bij maximale belasting van een bepaalde site Hiervoor gaan we op zoek naar het punt waarbij de server net niet overbelast wordt. We gebruiken daarbij het volgende criterium: de response tijd mag niet stijgen in z n maximaal punt. Als een server overbelast wordt, dan komen de aanvragen in een rij, en wordt de response tijd steeds hoger. Na een tijdje resulteert dit in fouten, doordat er geen geheugen meer vrij is om aanvragen op te slaan. Reactie van de server op een burst Bij deze test, neemt men het maximaal aantal gebruikers uit het vorig punt, en gaat men 10% eronder. Gedurende 10s gaat men er 10% boven om dan terug 10% eronder te gaan. Een voorbeeld hiervan kan u terugvinden in figuur 4.6.

36 4.5 Resultaten 27 Processor Amd Athlon (2200Mhz) Socket 939 L1 Cache 128 KB L2 Cache 512 KB Moederbord A8N-SLI Deluxe (Nvidia Nforce4 chipset) Geheugen 2GB 400 Mhz DDR-RAM (dual channel) Harde schijf 2x sata Maxtor 6B200M0 Netwerkkaarten 2x Intel PRO/1000 PCI Adapter met NAPI disabled Onboard nforce4 built-in Gbit MAC with external Marvell PHY Onboard MARVELL PCI Gbit LAN Besturingssystemen Gentoo linux 32 bits Gentoo linux 64 bits Debian linux 32 bits Debian linux 64 bits Kernel gepatched met TUX Tabel 4.3: helios Resultaten Vergelijking Apache 2.0, Tux en Zeus In figuur 4.7 zien we dat Tux en Zeus heel wat sneller zijn dan Apache. Hierbij moet opgemerkt worden dat Tux en Zeus aan de limieten van de chipset oplopen, want hun processorbelasting is ongeveer 80% en 90% respectievelijk. Apache heeft een 100% processorbelasting. Tux is sneller omdat het in de kernel draait en dus dichter bij de hardware staat. Wat nog opvalt is dat de piekbelasting niet ver uit de buurt ligt van de maximale gemiddelde belasting en bij Zeus zelfs lager ligt. Dit is te verklaren door het feit dat Zeus gevoeliger reageert op overbelastingen (zie verder). Bij het transfereren van een grote file, is men op het helios155 platform beperkt door de pci bus. Als we de dynamische kant onder de loep nemen, dan zien we dat Zeus sneller is dan Apache, maar het verschil is niet zo groot als bij statische sites. Beiden maken gebruik van php 4.4 en het verschil is vooral te verklaren door het feit dat Zeus een pak sneller is in statische content, die ook nog aanwezig is in de scouts pagina. De processor is bij beiden de bottleneck.

37 4.5 Resultaten 28 Figuur 4.6: De burst meting Webserver Max aantal succesvolle gebruikers/s Bandbreedte Apache Mbps Tux Mbps Zeus Mbps Tabel 4.4: Vergelijking maximale continue load CNN website Webserver Max aantal succesvolle gebruikers/s Bandbreedte Apache Mbps Zeus Mbps Tabel 4.5: Vergelijking maximale continue load scouts website

38 4.5 Resultaten 29 Figuur 4.7: Resultaten Apache, Tux en Zeus De burst metingen vinden we terug in figuur 4.9 tot en met figuur We zien dat apache heel goed reageert op een burst, zowel bij de CNN site als bij de scouts site. Apache gaat sneller aanvragen laten vallen bij overbelasting, terwijl Zeus en Tux toch proberen om aanvragen op te slaan in het geheugen en deze dan later te beantwoorden. Maar de belasting blijft zo hoog (10% onder het maximum), dat dit opslaan zorgt ervoor deze belasting nooit meer gehaald wordt. Zeus reageert wel goed bij dynamische pagina s. Dit komt omdat er slechts 1 gebruiker per seconde boven het maximum gegaan wordt(10%), en dit opslaan is niks in vergelijking met de aangelegde belasting Vergelijking platformen Toen ik aan de metingen begon, kon ik niet verklaren waarom op het K8VSE moederbord, bij tux, de processorbelasting geen 100% was en toch de pci bus niet gesatureerd was. Na verder onderzoek heb ik besloten om de metingen te herdoen op een teruggeklokt nforce4 platform. Om vergelijkingen eerlijk te maken, heb ik de amd64 processor naar 1800 Mhz teruggebracht (Amd laat bij deze processor toe om de multiplier naar beneden in te stellen, maar niet naar

39 4.5 Resultaten 30 Figuur 4.8: Resultaten Apache en Zeus met de scouts site boven). Het K8VSE platform biedt enkel ondersteuning aan single channel ram, dus ik heb een geheugenmodule uit het nforce4 platform genomen om zo single channel ram in te stellen. Het enige verschilpunt is nu dat in het nforce4 platform 1GB aan ram zit, en in de K8VSE 512 MB. Dit is geen probleem, zolang de geheugenhoeveelheid geen bottleneck is. Na controle met dstat blijkt dit inderdaad niet het geval te zijn. De geheugenhoeveelheid wordt een probleem wanneer er veel open connecties zijn. Bij Tux en 512 MB RAM zijn er dat ongeveer Maar aangezien de Avalanche direct de connecties afsluit hebben we niet veel gelijktijdige open connecties. Apache scoort zoals verwacht ongeveer gelijk, maar Tux laat merkwaardige resultaten zien. Het K8VSE platform moet hier duidelijk onderdoen. Hierbij is duidelijk dat de chipset een belangrijke rol speelt in het systeem. Ik had ook nog graag metingen gedaan met pci express netwerkkaarten, maar deze waren nog niet beschikbaar. In het volgend hoofdstuk ga ik een vergelijking maken tussen verticaal en horizontaal schalen van systemen. Verticaal schalen betekent een of meerdere servers uitbreiden met meer geheugen, snellere processoren,... Horizontaal schalen betekent dat in een cluster een of meerdere servers

40 4.5 Resultaten 31 Figuur 4.9: Burst meting bij Apache met de CNN website op teruggeklokt helios155 platform toegevoegd worden. Hierbij aansluitend vindt u in de figuren 4.15 en 4.16 zien we dat 2x opteron 280 (4 kernen aan 2.4 GHz) zoals verwacht een amd overklast. De specificaties voor de opteron vindt u terug in tabel 3.1. De opteron is ongeveer 3.6x sneller in de scouts site en ongeveer 3.1x sneller in de CNN site. De opteron werd bij de CNN website met 2 avalanches getest, omdat 1 avalanche een maximum heeft van ongeveer 1.3 Gbps bij de CNN site Vergelijking besturingssystemen, 32 en 64 bit Als we gentoo en debian vergelijken, dan zien we dat gentoo iets sneller is in apache dan debian. De verschillen zijn niet groot, maar aangezien ik gentoo niet echt tot in de puntjes getweaked heb, zouden de verschillen in dat geval wel groter kunnen zijn. Tussen 32 en 64 bit is er wel een merkbaar verschil, althans in apache. In dat geval is de processor de bottleneck, bij tux is dat de chipset. Figuur 4.18 toont aan dat tux op het helios155 platform niet kan profiteren van 64 bit.

41 4.5 Resultaten 32 Figuur 4.10: Burst meting bij Tux met de CNN website op teruggeklokt helios155 platform Webserver Max aantal succesvolle gebruikers/s Bandbreedte Apache 2.0 kernel Mbps Apache 2.0 kernel Mbps Tux kernel Mbps Tux kernel Mbps Tabel 4.6: Vergelijking maximale continue load CNN website op 2 kernels op helios Vergelijking kernels De testen tot nu toe zijn allemaal gebeurd met de kernel. Ik heb op het K8VSE platform ook eens getest in gentoo64 met kernel De vergelijkingen zijn terug te vinden in tabel 4.6. Wat opvalt is dat Tux sneller is en Apache trager. Maar als we kijken naar de response tijd van Apache, dan is die ongeveer 10x lager bij kernel (40ms ipv 400ms) en staat daarmee op het niveau van Tux.

42 4.5 Resultaten 33 Figuur 4.11: Burst meting bij Zeus met de CNN website op teruggeklokt helios155 platform

43 4.5 Resultaten 34 Figuur 4.12: Burst meting bij Apache met de scouts website op teruggeklokt helios155 platform

44 4.5 Resultaten 35 Figuur 4.13: Burst meting bij Zeus met de scouts website op teruggeklokt helios155 platform

45 4.5 Resultaten 36 Figuur 4.14: Vergelijking tussen Via en Nforce chipset Figuur 4.15: Vergelijking tussen Opteron 280 en Amd met CNN website

46 4.5 Resultaten 37 Figuur 4.16: Vergelijking tussen Opteron 280 en Amd met scouts website Figuur 4.17: Vergelijking tussen gentoo en debian, 32 en 64 bit, in apache met CNN website

47 4.5 Resultaten 38 Figuur 4.18: Vergelijking tussen gentoo en debian, 32 en 64 bit, in tux met CNN website

48 LOAD BALANCER 39 Hoofdstuk 5 Load Balancer 5.1 Zeus ZXTM load balancer De Zeus ZXTM load balancer is een layer 7 load balancer. De tcp connecties worden door de client opgezet met de load balancer. Dit is geïllustreerd in figuur 5.1. Deze draait net zoals de Zeus webserver in de gebruikersruimte. Ook kan men hier gebruik maken van een handige admin webinterface Ondersteunde load-balancing algoritmes Round Robin Elke webserver wordt om beurt opgevraagd. Dit is een goed algoritme voor gelijke webservers. Voor 2 webserver A en B, wordt dit ABABABAB... Weighted Round Robin We kunnen aan elke webserver een gewicht toekennnen, zodat bijvoorbeeld een krachtigere webserver meer verzoeken krijgt. Nadeel hiervan is dat je een performantieschatting of meting moet doen. Als webserver A gewicht 2 krijgt, en webserver B gewicht 1, dan wordt het AABAABAABAAB... Perceptive Dit is een algoritme dat de belasting en antwoordtijden van de webservers onderzoekt en op basis hiervan de meest ideale webserver kiest. Zeus raadt dit algoritme aan bij hoge belastingen.

49 5.1 Zeus ZXTM load balancer 40 Figuur 5.1: TCP diagram bij layer 7 load balancing Least connections De webserver met de minste connecties krijgt het volgende verzoek. Fastest response time Alle webserver worden gepinged, en op basis daarvan krijgt de webserver met de laagste delay het volgende verzoek. Random De webserver krijgen willekeurig verzoeken van de clients Testopstelling De opstelling voor de Zeus load balancer en de Linux virtual server NAT kunt u terug vinden in de figuren 5.2 en 5.3. De eerste is voor de statische CNN site en de tweede voor de scouts

50 5.1 Zeus ZXTM load balancer 41 site. Bij de tweede werk ik met dezelfde switch voor de verbinding met de Mysql server. Er zijn 2 port based vlan s. Eén om de webservers met de load balancer te verbinden en één om de webservers met de mysql server te verbinden. Elke verbinding in elke server gebeurt met een Intel PRO/1000 PCI Adapter. De webservers zijn Apache. Het gebruikte besturingssysteem op de webservers was gentoo64 met kernel , op de load balancer gentoo64 met kernel Figuur 5.2: Testopstelling Zeus en NAT load balancing met CNN site De testinstellingen waren als volgt : rules: inspectieregels (voor layer 7 onderzoek) werden uitgeschakeld om een zo goed mogelijke vergelijking te maken met een layer 4 load balancer. logging: access logging werd uitgeschakeld content caching: uitgeschakeld, zodat de verbinding met de webserver onderhouden wordt. content compression: uitgeschakeld load balancing: round robin, tenzij anders vermeld session persistence: uitgeschakeld

51 5.1 Zeus ZXTM load balancer 42 Figuur 5.3: Testopstelling Zeus en NAT load balancing met scouts site health monitoring: uitgeschakeld. Zeus ondersteunt enkele simpele health monitoring technieken zoals ping tot meer geavanceerdere zoals http inspectie Resultaten Als we naar de round robin resultaten kijken in tabel 5.1, met de statische site CNN, dan vallen de resultaten tegen, de Zeus Load Balancer scoort slechter dan een enkele webserver. De verklaring is simpel, de load balancer heeft dubbel zoveel interrupts te verwerken als een webserver omdat het verkeer erdoor gaat in tegenstelling tot een webserver dat een eindpunt is. Ook het feit dat connecties getermineerd worden bij de load balancer en dan weer met de

52 5.1 Zeus ZXTM load balancer 43 Webservers Max aantal succesvolle gebruikers/s Bandbreedte Apache Mbps Tabel 5.1: Maximale continue load CNN website bij Zeus load balancer webservers opgezet wordt is belastend. Een mogelijke oplossing zou het door zeus ondersteunde front-end clustering kunnen zijn. Hiermee wordt een cluster van load balancers gecreëerd die eventueel via dns load balancing kunnen aangesproken worden. Ofwel moet men een hele zware machine plaatsen. Om de verschillende algoritmes met elkaar te vergelijken, is het best dat de load balancer geen bottleneck is. Daarom m n keuze voor de scouts site. De resultaten zijn terug te vinden in figuur 5.4. Round Robin, least connections en random doen het heel goed. Least connections en random schalen nagenoeg perfect ten opzichte van 1 webserver, maar dit heeft vooral te maken met het feit dat de webmachines gelijk zijn. Perceptive en fastest response time scoren slecht. Als we kijken naar de Mysql server, dan heeft deze een cpu belasting van ongeveer 80% bij de zwaarste belasting. In ons geval zou deze dus 5 webservers kunnen aansturen. Als de performantie daar te kort komt, kunnen we een mysql cluster aanleggen. Deze is echter niet getest. Figuur 5.4: Vergelijking verschillende algoritmes met de scouts website bij Zeus load balancer

53 5.2 Linux Virtual Server Linux Virtual Server De linux virtual server is een layer 4 load balancer. De tcp connecties worden opgezet met de webservers. Een voorbeeld van een tcp diagram is terug te vinden in figuur 5.5. De linux virtual server ondersteunt NAT load balancing, direct routing en ip tunneling architecturen. De laatste is niet getest, omdat deze gelijkaardig is aan direct routing en iets minder performant is dan direct routing. De linux virtual server is een onderdeel van de linux kernel en kan men compileren door in het menu networking options IP virtual server(ipvs) support aan te zetten. IPVS heeft net zoals de conntrack tabel bij de firewall een eigen connectie tabel. De tabel is op dezelfde wijze opgebouwd als bij ip conntrack. De grootte van de hash tabel wordt in de kernel gecompileerd en moet een macht van 2 zijn. Elke hash is 2x de pointer size, dus in ons geval 16 bytes. De grootte van elke connectie hangt af van systeemarchitectuur en is hier (gentoo 64) 192 bytes. Als we kijken naar de helios155, en we reserveren 1900 MB geheugen voor onze connectietabel, en dan kunnen we ongeveer 10 miljoen gelijktijdige connecties in onze tabel krijgen. Als er geen stateful firewall aanwezig is op de load balancer, dan hoeven we de conntrack module niet te laden om zo geen dubbele tabel op het systeem te hebben. Enkel bij het gebruik van NAT load balancing moeten we een dubbele tabel gebruiken (zie verder) en zal dus het aantal gelijktijdige connecties minder dan de helft zijn. Met het programma ipvsadm kunnen we de load balancer instellen, realtime servers toevoegen en verwijderen, de connectie tabel bekijken, Ondersteunde load-balancing algoritmes De linux virtual server ondersteunt alle algoritmes vermeld bij de zeus, behalve perceptive en random, en ondersteunt ook nog de volgende : Weighted least connections Het aantal connecties per webserver wordt gedeeld door het gewicht van die webserver, en deze met de laagste score krijgt het http verzoek. Destination hashing Dit algoritme wordt vooral gebruikt in cache systemen (zoals squid). Stel dat we de situatie hebben zoals in figuur 5.6. Wat we wensen is dat elk cache systeem een verschillende inhoud heeft. En als een client binnen een lan, een aanvraag doet aan de load balancer, dat hij voor een

54 5.2 Linux Virtual Server 45 Figuur 5.5: TCP diagram bij layer 4 load balancing bepaalde site steeds op dezelfde cache server terecht komt. Via destination ip hashing, wordt elke aanvraag naar de goede cache server gestuurd. Voor onze webserver achitectuur is dit niet bruikbaar uiteraard, aangezien het bestemmingsadres bij ons alleen maar de webcluster is, en niet één of ander bestemmingsadres van een willekeurige site dat de client kiest. Locality-Based Least-Connection Een algoritme dat ook gebruikt wordt binnen cache structuren. Nu wordt er ook gebruik gemaakt van destination hashing, maar als de server overbelast of niet beschikbaar is, wordt de aanvraag naar een andere server overgeheveld en blijven volgende aanvragen voor deze server. Locality-Based Least-Connection with Replication Ongeveer zelfde systeem als het vorige, maar nu wordt met een server set per bestemming gewerkt. De server set is een deelverzameling van de cluster. Als alle server binnen de server set overbelast zijn, dan wordt een server uit de cluster met het minste jobs toegevoegd aan de

55 5.2 Linux Virtual Server 46 Figuur 5.6: Toepassing voor destination hashing en locality-based least connection (with replication) server set voor deze bestemming. Als een server set niet wijzigt voor een bepaalde periode, dan wordt de meest beladen server uit deze server set verwijdert. Dit is om te vermijden dat iedere server set gewoon de ganse cluster wordt. Source hashing Dit algoritme hasht het source ip adres en bepaalt aan de hand van de hash naar welke server het gaat. Dit algoritme is in tegenstelling tot de vorige drie zeker bruikbaar binnen onze webserver architectuur.

56 5.2 Linux Virtual Server 47 Shortest Expected Delay Dit algoritme selecteert de server op basis van de volgende formule: (Ci + 1)/Ui, waarbij Ci het aantal jobs is op server i en Ui het gewicht van de server. De server i waarvoor deze formule het laagst is, krijgt de job NAT Load balancing Bij NAT Load balancing passeert al het verkeer heen en terug door de load balancer. Dit maakt hem bij statische sites zeer snel tot bottleneck. Testopstelling De testopstelling is dezelfde als deze van de zeus load balancing en is terug te vinden in de figuren 5.2 en 5.3. We stellen de load balancer als volgt in : ipvsadm -A -t :80 -s rr ipvsadm -a -t :80 -r :80 -m ipvsadm -a -t :80 -r :80 -m ipvsadm -a -t :80 -r :80 -m iptables -t nat -A POSTROUTING -s /24 -j SNAT --to-source echo 1 > /proc/sys/net/ipv4/ip_forward De eerste regel stelt de service en het algoritme in (round robin). Vervolgens voegen we de servers toe. De -m optie staat voor demasquerading. Uiteindelijk moeten we zelf op de terugweg een masquerade voorzien en we doen dit door SNAT (kan ook met -j MASQ). Hier zien we dat we ook de conntrack tabel nodig hebben. Dit is echter niet zo efficient omdat nu een dubbele tabel bijgehouden wordt. Resultaten In tabel 5.2 zien we dat de performantie van de load balancer ongeveer gelijk is aan een webserver met apache. De load balancer is genekt door de pci bus. Het verkeer dat binnenkomt moet ook nog naar buiten via een andere pci netwerkkaart, dus de pci bus wordt dubbel belast. Maar ook zonder deze bottleneck mogen we het een pak trager verwachten dan direct routing. Als we lineair schalen met de cpu belasting, dan verwacht ik ongeveer 500 Mbps in een systeem zonder netwerkbottleneck. Dns load balancing met verschillende load balancers of het gebruik

57 5.2 Linux Virtual Server 48 Webservers Max aantal succesvolle gebruikers/s Bandbreedte Apache Mbps Tabel 5.2: Maximale continue load CNN website bij Linux Virtual Server NAT load balancer van een heel zwaar systeem zou de oplossing kunnen zijn. De vergelijking van de verschillende algoritmes kunt u in figuur 5.7. Alleen de geschikte algoritmes voor de webserverarchitectuur zijn weergegeven. Ze presteren min of meer gelijk, dit ligt aan het feit dat de webservermachines gelijk zijn. Figuur 5.7: Vergelijking verschillende algoritmes met de scouts website bij Linux Virtual Sever load balancer Direct Routing load balancing Zoals we al in het hoofdstuk architectuur gezien hebben gaan de aanvragen door de load balancer, maar de antwoorden gaan rechtstreeks van de webserver naar de client. Dit stelt een aantal moeilijkheden, die algemeen omschreven worden als het arp probleem.

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Netwerkprinter Dell 1320C installeren op Ubuntu 10.04 LTS - Lucid Lynx

Netwerkprinter Dell 1320C installeren op Ubuntu 10.04 LTS - Lucid Lynx Netwerkprinter Dell 1320C installeren op Ubuntu 10.04 LTS - Lucid Lynx Er is geen Linux driver voor deze printer, maar het werkt ook met de driver van de Fuji Xerox DocuPrint C525A Direct link to Linux

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

Dell SonicWALL product guide

Dell SonicWALL product guide Dell SonicWALL product guide TZ Series Dell SonicWALL SMB solutions: TZ Series at-a-glance De Dell SonicWALL TZ Serie bevat de instapmodellen van de Dell SonicWALL fi rewalls. De serie bestaat uit drie

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Computernetwerken Deel 2

Computernetwerken Deel 2 Computernetwerken Deel 2 Beveiliging Firewall: toegang beperken IDS: inbraak detecteren en alarmeren Encryp>e: gegevens verbergen Firewall Waarom? Filteren van pakkeben Wildcard mask: omgekeerd subnetmasker

Nadere informatie

Chapter 4. eenvoudige webserver opzetten

Chapter 4. eenvoudige webserver opzetten Chapter 4. eenvoudige webserver opzetten Table of Contents 4.1. overzicht... 44 4.2. software beheren op Linux... 44 4.3. vi... 45 4.4. html... 45 4.5. apache2... 45 4.6. twee extra websites op de apache

Nadere informatie

SuperOffice Systeemvereisten

SuperOffice Systeemvereisten Minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM De minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM zijn tevens afhankelijk van het besturingssysteem en de services/applicaties die op het systeem actief zijn.

Nadere informatie

Linux Gevorderden Basis installatie Linux. Elektronica-ICT. Selina Oudermans 2ICT4. Academiejaar 2015-2016

Linux Gevorderden Basis installatie Linux. Elektronica-ICT. Selina Oudermans 2ICT4. Academiejaar 2015-2016 Linux Gevorderden Basis installatie Linux Elektronica-ICT Selina Oudermans 2ICT4 Academiejaar 2015-2016 Campus Geel, Kleinhoefstraat 4, BE-2440 Geel 65 3 INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 3 INLEIDING... 4 1

Nadere informatie

! Onze pakketten zijn te klein!!! Amsterdam, 9 jan 2014.! Iljitsch van Beijnum

! Onze pakketten zijn te klein!!! Amsterdam, 9 jan 2014.! Iljitsch van Beijnum ! Onze pakketten zijn te klein!!! Amsterdam, 9 jan 2014! Iljitsch van Beijnum ! Onze pakketten zijn te klein!!! Amsterdam, 9 jan 2014! Iljitsch van Beijnum Our packets are too small! ! Onze pakketten zijn

Nadere informatie

IP & Filtering. philip@pub.telenet.be

IP & Filtering. philip@pub.telenet.be IP & Filtering philip@pub.telenet.be Inleiding Wie ben ik en waar hou ik me mee bezig? Un*x hacker, uitgesproken voorkeur voor BSD varianten Paranoide security freak Ervaring als systems en network administrator

Nadere informatie

Installeer Apache2: Landstede februari 2009 versie 3 1 Bertil Hoentjen

Installeer Apache2: Landstede februari 2009 versie 3 1 Bertil Hoentjen Installeer Apache2: Deze howto gaat over name based virtual hosting onder Apache 2.x., en is getest onder OpenSUSE 11 maar is in feite ook van toepassing op de andere distributies. Alleen Debian en afgeleide

Nadere informatie

Op dit moment is ons gehele hosting cluster om NFS heen gebouwd waardoor zo maar overstappen geen optie is.

Op dit moment is ons gehele hosting cluster om NFS heen gebouwd waardoor zo maar overstappen geen optie is. Inleiding In onze huidige omgevingen maken we voor bijna 1% gebruik van NFS. Het is bij ons intern bekend dat NFS op sommige punten steken laat vallen, denk hierbij aan performance, maar ook aan locking

Nadere informatie

Is uw bestuur klaar voor IPv6? Shopt IT Antwerpen 25 april 2013

Is uw bestuur klaar voor IPv6? Shopt IT Antwerpen 25 april 2013 Is uw bestuur klaar voor IPv6? Shopt IT Antwerpen 25 april 2013 Fedict 2013. All rights reserved Agenda Fedict 2013. All rights reserved Agenda Wat is IPv4 / IPv6? Waarom is IPv6 nodig? Wie gebruikt al

Nadere informatie

Power Quality aspecten van LED-lampen.

Power Quality aspecten van LED-lampen. Power Quality aspecten van LED-lampen. Hoe meet je die en wat betekent het voor de praktijk? Mark Vloemans AR Benelux Timothy Hertstein ZES ZIMMER Onderwerpen o Aanleiding o Wat is de Power Factor? o Hoe

Nadere informatie

Prijslijst 2015. Algemeen. Reparaties. Installaties. Voorrijkosten binnen gemeente Bedum: 5,- Voorrijkosten buiten gemeente Bedum: 20,-

Prijslijst 2015. Algemeen. Reparaties. Installaties. Voorrijkosten binnen gemeente Bedum: 5,- Voorrijkosten buiten gemeente Bedum: 20,- Prijslijst 2015 Algemeen Voorrijkosten binnen gemeente Bedum: 5,- Voorrijkosten buiten gemeente Bedum: 20,- Advisering: 10,- per uur. Reparaties Onderzoekskosten: 10,- Reparatiekosten: 10,- Installaties

Nadere informatie

Een webserver bereikbaar maken voor IPv6

Een webserver bereikbaar maken voor IPv6 Een webserver bereikbaar maken voor IPv6 Handleiding Auteur(s): Jan Michielsen (SURFnet) Versie: 1.1 Datum: maart 2012 SURFnet bv Radboudkwartier 273 Postbus 19035, 3501 DA Utrecht T 030-2 305 305 F 030-2

Nadere informatie

MINIMALE SYSTEEMEISEN. Vakware 6

MINIMALE SYSTEEMEISEN. Vakware 6 MINIMALE SYSTEEMEISEN Vakware 6 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 1. BESTURINGSSYSTEMEN... 4 2. WEBAPPLICATIES... 5 2.1 Vakware Digitale Werkbon... 5 3. HARDWARE-EISEN... 6 3.1 Database server(s)... 6 3.2 Werkstation(s)/client(s)...

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Y.S. Lubbers en W. Witvoet

Y.S. Lubbers en W. Witvoet WEBDESIGN Eigen Site Evaluatie door: Y.S. Lubbers en W. Witvoet 1 Summary Summary Prefix 1. Content en structuur gescheiden houden 2. Grammaticaal correcte en beschrijvende markup 3. Kopregels 4. Client-

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Hogere netwerksnelheid

Hogere netwerksnelheid PCI Express 10 gigabit Ethernet glasvezelnetwerkkaart met open SFP+ - PCIe x4 10 Gb NIC SFP+ adapter StarTech ID: PEX10000SFP De PEX10000SFP 10 gigabit glasvezelnetwerkkaart is een voordelige oplossing

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Open source VoIP Networks

Open source VoIP Networks Open source VoIP Networks Standard PC hardware inexpensive add-in vs. embedded designs Ing. Bruno Impens Overview History Comparison PC - Embedded More on VoIP VoIP Hardware VoIP more than talk More...

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

[ EXAMEN LINUX UBUNTU SERVER ]

[ EXAMEN LINUX UBUNTU SERVER ] 2011 Examen Windows en linux Dieter Verbeemen [ EXAMEN LINUX UBUNTU SERVER ] [Geef hier de samenvatting van het document op. De samenvatting is een korte beschrijving van de inhoud van het document. Geef

Nadere informatie

Voorblad: T2 ALA1 Taakklasse 2 ALA 1: installeren ALA 1. Corné Tintel MB13B

Voorblad: T2 ALA1 Taakklasse 2 ALA 1: installeren ALA 1. Corné Tintel MB13B Voorblad: T2 ALA1 Taakklasse 2 ALA 1: installeren ALA 1 Corné Tintel MB13B 1 Inhoud Voorblad: T2 ALA1... 1 Opdracht 1: Harde schijf inbouwen... 3 Opdracht 2A: Testrapport maken... 6 Opdracht 2B: Testprogrammatuur...

Nadere informatie

Denit Backup instellen op een Linux server

Denit Backup instellen op een Linux server Denit Backup instellen op een Linux server Deze handleiding beschrijft de stappen om de back-up software van Ahsay in te stellen. AANMAKEN BACK-UP SET... 2 DE SCHEDULER INSTELLEN... 4 HET FILTER INSTELLEN...

Nadere informatie

Non Diffuse Point Based Global Illumination

Non Diffuse Point Based Global Illumination Non Diffuse Point Based Global Illumination Karsten Daemen Thesis voorgedragen tot het behalen van de graad van Master of Science in de ingenieurswetenschappen: computerwetenschappen Promotor: Prof. dr.

Nadere informatie

Joomla! en SEO: De basis elementen van SEO. Richard Bruning

Joomla! en SEO: De basis elementen van SEO. Richard Bruning Joomla! en zoekmachines : De basis elementen van SEO Richard Bruning Joomla! out of the box CMS Hoe doeltreffend is Joomla out of the box voor U als website eigenaar? Ontmoet Tux, onze opdrachtgever voor

Nadere informatie

Hunter-CRM. Documentatie Handleiding Spamfilter

Hunter-CRM. Documentatie Handleiding Spamfilter Documentatie Handleiding Spamfilter 1 Voorwoord Deze handleiding is een product van Hunter-CRM. Onze CRM software is gemaakt met het oog op gemak. Voor verdere vragen kunt u contact opnemen met onze helpdesk.

Nadere informatie

AT One Touch Network Assistent. Fluke Versiv

AT One Touch Network Assistent. Fluke Versiv AT One Touch Network Assistent Fluke Versiv Het ideale netwerk Altijd beschikbaar Supersnel Onbeperkte bandbreedte Nooit problemen Groeit mee met onze behoefte... Ellende begint in periferie Meeste probleemmeldingen

Nadere informatie

Softphone Installatie Handleiding

Softphone Installatie Handleiding Softphone Installatie gids Softphone Installatie Handleiding Specifications subject to change without notice. This manual is based on Softphone version 02.041 and DaVo I en II software version 56.348 or

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Linux. Linux lezing 13 april 2005 Marcel Nijenhof Note: De slechste vragen zijn niet gestelde vragen

Linux. Linux lezing 13 april 2005 Marcel Nijenhof <marceln@xs4all.nl> Note: De slechste vragen zijn niet gestelde vragen Linux Linux lezing 13 april 2005 Marcel Nijenhof Note: De slechste vragen zijn niet gestelde vragen Indeling Inleiding Overeenkomsten Verschillen Opbouw Toepassen distributies opensource

Nadere informatie

Hogere netwerksnelheid

Hogere netwerksnelheid PCI Express 10 gigabit Ethernet glasvezelnetwerkkaart met open SFP+ - PCIe x4 10 Gb NIC SFP+ adapter StarTech ID: PEX10000SFP De PEX10000SFP 10 gigabit glasvezelnetwerkkaart is een voordelige oplossing

Nadere informatie

hardware - antwoorden

hardware - antwoorden 2015 hardware - antwoorden F. Vonk versie 3 24-11-2015 inhoudsopgave hardware... - 2 - moederbord... - 3 - CPU... - 6 - RAM... - 7 - hardware architectuur (verdieping)... - 8 - Dit werk is gelicenseerd

Nadere informatie

Gebruiksvriendelijke open source oplossingen voor netwerkbeveiliging

Gebruiksvriendelijke open source oplossingen voor netwerkbeveiliging Gebruiksvriendelijke open source oplossingen voor netwerkbeveiliging Gerben Dierick & Pieter Geens Katholieke Hogeschool Leuven gerben.dierick@khleuven.be pieter.geens@khleuven.be REN - Thema Beveiliging

Nadere informatie

Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows.

Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows. Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows. Inhoudsopgave 1. Lees dit eerst... 2 2. Inleiding... 2 3. Installatie Xampp... 3 1.1 Installatie Xampp Launcher... 7 1.2 Controle geïnstalleerde bestanden...

Nadere informatie

! GeoNetwork INSPIRE Atom!

! GeoNetwork INSPIRE Atom! GeoNetwork INSPIRE Atom GeoNetwork INSPIRE Atom 1 Configuration 2 Metadata editor 3 Services 3 Page 1 of 7 Configuration To configure the INSPIRE Atom go to Administration > System configuration and enable

Nadere informatie

VMware vsphere 5. What s New! Bram de Laat, Marek Zdrojewski, Jan van Leuken

VMware vsphere 5. What s New! Bram de Laat, Marek Zdrojewski, Jan van Leuken VMware vsphere 5 What s New! Bram de Laat, Marek Zdrojewski, Jan van Leuken ESXi firewall Hardware versie 8 Limieten weer hoger: 32 vcpu s (Multi-core Virtual CPU Support) Max 1TB ram HD Audio USB 3.0

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids VoIP Netwerking Configuratie Gids Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids 1 VoIP Netwerking Configuratie gids Specificaties kunnen wijzigen zonder voorgaande. DM-983 NL Draft 2 VoIP Netwerking Configuratie

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domain Controller Installeren... 4 3. VPN Configuren... 7 4. Port forwarding.... 10 5. Externe Clients verbinding

Nadere informatie

Remote Powercontrol for TCP/IP networks

Remote Powercontrol for TCP/IP networks Remote Powercontrol for TCP/IP networks Gebruikershandleiding 1. Opening instructies..... 1.1 Verbinding De IP Power Switch (IPPS) moet verbonden zijn met het lichtnet (230V) en het gewenste ethernet.

Nadere informatie

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC 802.11b Wireless router w. 4 port switch StarTech ID: BR411BWDC Share your Internet connection without being constrained by cables with StarTech.com s 802.11b wireless router. The BR411BWDC lets you share

Nadere informatie

Session Educa-on. 14-15 October 2013

Session Educa-on. 14-15 October 2013 Session Educa-on 14-15 October 2013 FIRE facilities in education: Networking courses (fixed and wireless) IP fixed networks ComNet Labs Build your own network [Lab router] Calculate IP ranges According

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst Deel 1 Inleiding 1 Client/Server 2 Geschiedenis 3 Toekomst Het client-server model is een model voor de samenwerking tussen twee of meer programma's, die zich op verschillende computers kunnen bevinden.

Nadere informatie

Temperatuur logger synchronisatie

Temperatuur logger synchronisatie Temperatuur logger synchronisatie Juni 10, 2010 1 / 7 Temperatuur logger synchronisatie Introductie Twee of meerdere ontvangers van het Multilogger systeem kunnen met de temperature logger synchronisatie

Nadere informatie

Find Neighbor Polygons in a Layer

Find Neighbor Polygons in a Layer Find Neighbor Polygons in a Layer QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

MULTIFUNCTIONELE DIGITALE SYSTEMEN

MULTIFUNCTIONELE DIGITALE SYSTEMEN MULTIFUNCTIONELE DIGITALE SYSTEMEN Installatie e-bridge Re-Rite 7 Installatie Re-Rite 7 Set-up starten Start de set-up uit de installatie map De InstallShield Wizard wordt gestart De Visual C++ Runtime

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

STAGEDAG SAM DIEPSTRATEN

STAGEDAG SAM DIEPSTRATEN STAGEDAG SAM DIEPSTRATEN 4-4- 2014 Stagedag Sam Diepstraten Christoffel Breda Sam gaat leren: Deel 1 (+) Hoe een computer er van binnen uitziet. (+) Hoe het systeem is opgebouwd en hoe alles in elkaar

Nadere informatie

Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites. Eelco Koster Software architect ORDINA

Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites. Eelco Koster Software architect ORDINA Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites Eelco Koster Software architect ORDINA Agenda Introductie Architectuur Project Kudu Azure Resource Manager Doel Dieper inzicht geven in de werking van Azure

Nadere informatie

Als je de stabiele pilight versie draait, dan zal alleen het versie nummer te zien zijn:

Als je de stabiele pilight versie draait, dan zal alleen het versie nummer te zien zijn: Veel gestelde vragen Veel gestelde vragen...1 Algemeen... 1 De pilight versie achterhalen...1 SSDP connectie problemen oplossen...2 SSDP volledig uitschakelen...2 PHP gebruiken in de webserver...2 Ondersteuning

Nadere informatie

Friesland College Leeuwarden

Friesland College Leeuwarden Voorwoord In dit project stel ik een hele snelle computer samen voor het bedrijf Peer B.V.. Ook laat ik zien wat het grote verschil is tussen Windows 7 en Windows 8, de voor en nadelen laat ik zien. Ook

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Handleiding NL pagina 2. Manual UK page 6. Network Settings

Handleiding NL pagina 2. Manual UK page 6. Network Settings Handleiding NL pagina 2 Manual UK page 6 Network Settings 2 NEDERLANDS Netwerkinstellingen Inhoudsopgave Netwerkinstellingen voor Windows 98 en ME... 2 Netwerkinstellingen voor Windows 2000 en XP... 3

Nadere informatie

Blackboard aan de TU Delft

Blackboard aan de TU Delft Blackboard aan de TU Delft Ir. W.F. van Valkenburg www.e-learn.nl February 21, 2008 1 Shared Service Centre ICT Ontwikkeling & Innovatie Agenda Load-balancing Custom authentication met A-Select Anti-hijacking

Nadere informatie

Prestaties en bedrijfskosten in perfecte balans: MAXDATA PLATINUM serverplatform met Dual Core Intel Xeon Processoren

Prestaties en bedrijfskosten in perfecte balans: MAXDATA PLATINUM serverplatform met Dual Core Intel Xeon Processoren Prestaties en bedrijfskosten in perfecte balans: MAXDATA PLATINUM serverplatform met Dual Core Intel Xeon Processoren Prestaties en bedrijfskosten in perfecte balans: MAXDATA PLATINUM serverplatform met

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Linux voor S/390 (IBM z-series)

Linux voor S/390 (IBM z-series) LinuxFocus article number 328 http://linuxfocus.org Linux voor S/390 (IBM z-series) door Cüneyt Göksu Over de auteur: Database Specialist, werkt al meer dan 12 jaar met alle commerciële

Nadere informatie

Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20

Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20 Webrelais IPIO-4R4I4T Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20 Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP/STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een

Nadere informatie

Raspberry Pi Webhosting Datacenter

Raspberry Pi Webhosting Datacenter Raspberry Pi Webhosting Datacenter Bram De Meester Bram Scheerder Jan Vernackt Projecten 1 Academiejaar 20132014 Professionele Bachelor ICT AJ 2013 2012 Inhoud Vastleggen projectvoorstel... 2 Omschrijving

Nadere informatie

Standard Parts Installatie Solid Edge ST3

Standard Parts Installatie Solid Edge ST3 Hamersveldseweg 65-1b 3833 GL LEUSDEN 033-457 33 22 033-457 33 25 info@caap.nl www.caap.nl Bank (Rabo): 10.54.52.173 KvK Utrecht: 32075127 BTW: 8081.46.543.B.01 Standard Parts Installatie Solid Edge ST3

Nadere informatie

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Handleiding/Manual Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

schoollan Post Installatie Handleiding

schoollan Post Installatie Handleiding schoollan Post Installatie Handleiding 24 augustus 2004 c 2003, 2004 Stichting schoollan, Arnhem, Nederland. Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Het systeem opstarten 1 3 Hardware detectie 3 4 Overzicht van

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

INSTALLATIE NIS UPDATE Q2-2014-02 Q2-2014-02

INSTALLATIE NIS UPDATE Q2-2014-02 Q2-2014-02 INSTALLATIE NIS UPDATE Q2-2014-02 Q2-2014-02 2014 Van Brug Software B.V. Hoewel deze handleiding met zeer veel zorg is samengesteld, aanvaardt Van Brug Software B.V. geen aansprakelijkheid voor enige schade

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Edegem, 8 juni 2010. PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Edegem, 8 juni 2010. PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag Edegem, 8 juni 2010 PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link 2010 2 Agenda 1. Omschrijving project 2. Voorstelling materialen 3. Redundancy 4. Visualisatie

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum IPv6 @ NGN Wageningen, 30 oktober 2008 Iljitsch van Beijnum Blok 3+4: Routering & adressering When is the tube empty? HD ratio: in hierarchical system never possible to use every single address: HD = log(addresses

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Voorbereidende maatregelen: schakel alle beveiligingsprogramma s uit die je geïnstalleerd hebt zoals antivirussoftware, firewall,

Voorbereidende maatregelen: schakel alle beveiligingsprogramma s uit die je geïnstalleerd hebt zoals antivirussoftware, firewall, Service Pack 2 Sinds begin september heeft Microsoft het tweede Service Pack (SP2) voor Windows XP op de markt gebracht. Het hoofddoel van dit servicepack is de veiligheid van computers met Windows XP

Nadere informatie

High Availability Services

High Availability Services High Availability Services Arjan Dekker en Remco Hobo 06-07-2005 Inhoud in 20 seconden Uitleg High Availability Proprietary en Open source systemen Ons project Conclusie 1 Wat is HA? High Availability

Nadere informatie

ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster WebAccess en ManualMaster WebEdit)

ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster WebAccess en ManualMaster WebEdit) Let op: de versie op de gebruikerswebsite kan worden bijgewerkt! Het kan dus zijn dat uw geprinte versie verouderd is. Van toepassing op ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster

Nadere informatie

3 Installatie Vmware Player 3.1

3 Installatie Vmware Player 3.1 25 3 Installatie Vmware Player 3.1 Om m eerde besturingssystem en en netwerken te testen gebruiken we een virtualisatietoepassing. Dit is een program ma dat ons toelaat om bovenop een besturingssysteem,

Nadere informatie

Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server

Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server Opdracht Installeer op je Knoppix installatie de ProFTPD ftp-server. Doelstelling Het leren van: 1. het installeren van ProFTPD, en 2. de basis

Nadere informatie

Cerussa FIN Pre-requirements

Cerussa FIN Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Terminal Server Clients (Thin Clients)... 4 3. Server... 4 D. Operating

Nadere informatie

Webrelais IPIO-4A8I-M

Webrelais IPIO-4A8I-M Webrelais IPIO-4A8I-M Met 4 analoge inputs 0-10V / 0-20mA Specificatie 4 analoge Inputs 0-10V / 0-20mA 8 Opto input 0-12V of potentiaalvrij maakkontakt. (geen 230V input) (kan gebruikt worden voor oa Manuaal

Nadere informatie

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met:

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met: Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding In combinatie met: Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domaincontroller installeren en configuren.... 4 3. VPN Server Installeren en Configureren... 7

Nadere informatie

Vmware presentatie NGN virtualisatiedag Bouke Groenescheij. Notities door Kees Stravers

Vmware presentatie NGN virtualisatiedag Bouke Groenescheij. Notities door Kees Stravers Vmware presentatie NGN virtualisatiedag Bouke Groenescheij Notities door Kees Stravers Overzicht Vmware is begonnen met virtualisatie voor het Intel platform: Vmware workstation. Dit draait op een host

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek VTI St.- Laurentius Neem eerst de tekst in het boek door, doe dit enkele keren en probeer uiteraard te onthouden wat je leest. Los nadien de

Nadere informatie