PRIKKELDRAAD GRENZELOZE WERELD IN EEN JAN TRUIJENS MARTINEZ OKTOBER Essaywedstrijd. Het Vreemde en het Eigene in Globaal Perspectief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PRIKKELDRAAD GRENZELOZE WERELD IN EEN JAN TRUIJENS MARTINEZ OKTOBER 2010. Essaywedstrijd. Het Vreemde en het Eigene in Globaal Perspectief"

Transcriptie

1 JAN TRUIJENS MARTINEZ PRIKKELDRAAD IN EEN GRENZELOZE WERELD OKTOBER 2010 Essaywedstrijd Het Vreemde en het Eigene in Globaal Perspectief Onderdeel van het FORUM project De mens als vreemdeling

2 [ ]we knew nothing were we were, or upon what Land it was we were driven, whether an Island or the Main, whether Inhabited or not inhabited What the Shore was, whether Rock or Sand, whether Steep or Shoal. (Defoe 3) Het verhaal van Robinson Crusoe is één van de verhalen die bij elke generatie nieuwe bewonderaars aantrekt. Misschien spreekt dit avontuur ons nu zo aan, omdat het verhaal een heimwee oproept naar een tijd waarin er nog zwarte gaten op de wereldkaart bestonden, vol met eilanden waar nog nooit iemand van had gehoord. Slaan we het boek dicht dan staan we oog in oog met de grenzeloosheid van onze eigen wereld. Met de reiscultuur, de iphone met GPS applicatie en de TomTom die zelfs is in te spreken door je partner, is de periode van zwarte gaten een lang vervlogen tijd. Deze veranderingen zijn slechts een paar van de vruchten die we te danken hebben aan de toenemende globalisering. Maar kan men nog wel spreken van een globalisering die nog aan het toenemen is? Zeker vanuit het westerse perspectief lijken de meeste grenzen al doorbroken te zijn. We kunnen overal heen vliegen, onze kleren laten we overkomen vanuit China en zelfs wanneer je in de diepste jungle bent heb je internet op je telefoon indien het nodig is om je Facebook status te controleren. Maar de globalisering heeft ook neveneffecten: samen met het inkrimpen van de (relatieve) afstand is het gevoel ontstaan dat niet alleen de wereld aan onze voeten ligt, maar dat we onszelf tegelijkertijd hebben blootgesteld aan gevaar. Een bevestiging van dit gevoel waren de aanslagen van elf september in de Verenigde Staten. Een paar van de mensen die verantwoordelijk worden gehouden voor de aanslagen hadden een vliegopleiding genoten in de Verenigde Staten en hadden dus voor een tijd deel uitgemaakt van de Amerikaanse samenleving. Of neem Mohammed Bouyeri: een voormalig HBO student opgegroeid in Nederland, die besloot om zijn initialen met een slagersmes in de Nederlandse geschiedenis te kerven. De Ander, het gevaar, het kwaad of welke naam we het willen geven is niet ver weg, maar woont om de hoek. Treffend is het begin van de film United 93 (2006), geregisseerd door Paul Greengrass. i Dit is een van de films uitgebracht na de aanslagen van elf september, die het verhaal vertelt over de groep passagiers die één van de aanslagen wist te verijdelen. Het begin van de film is hier interessant, omdat de regisseur ons een beeld wil tonen dat niet langer denkbaar is na het moment van de aanslagen. De scène toont ons de kapers voordat ze aan boord gaan van het vliegtuig. Het ondenkbare van deze situatie is dat geen van de andere passagiers deze Arabische mannen ook maar één moment vreemd aankijkt. De andere passagiers zijn alleen zorgeloos met zichzelf bezig. Dit moment van onschuld, of beter gezegd onvoorzichtigheid, hebben wij verloren. De globalisering heeft in zijn nasleep niet alleen de grenzen doen vervagen, maar tegelijkertijd de roep om nieuwe grenzen doen toenemen: zichtbare grenzen als de muur tussen Israël en de Westoever, en onzichtbare grenzen als de strengere migratiepolitiek die ondertussen niet meer alleen tot het programma behoort van extreemrechts. In de film The Village (2004), geregisseerd door M. Night Shyamalan, wordt een dorpsgemeenschap getoond die geen genoegen neemt met het oprichten van nieuwe grenzen, maar zichzelf plaatst binnen een compleet begrensde wereld. ii Het dorp bevindt zich in een natuurreservaat dat is opgekocht en voortdurend wordt bewaakt, zodat andere mensen niet meer binnen kunnen komen. De wereld van The Village is het fictionele evenbeeld van de 1

3 gated communities. In de Verenigde Staten wordt het aantal inwoners van dit soort omheinde gemeenschappen geschat op meer dan zeven miljoen. iii Ondanks de gestage groei van de vraag naar dergelijke omheinde gemeenschappen blijven ze een mysterieus verschijnsel in een wereld die pretendeert grenzeloos te zijn. Wat met name interessant is, zijn de verhoudingen tussen de mensen die binnen deze omheinde gemeenschappen wonen en de mensen die buiten de metershoge hekken vallen. In de fictionele wereld van The Village worden deze verhoudingen blootgelegd. De film zelf werd zeer negatief ontvangen door de media, met steeds de vergelijking met het succes van Shyamalans vorige horrorfilm The Sixth Sense. Door de film te zien als de volgende Sixth Sense werd echter over het hoofd gezien dat The Village geen horrorfilm is, maar een scherpe kritiek op een huidig politiek en sociaal probleem: de angst voor de Ander. Een anachronistisch dorp De dorpsgemeenschap die de hoofdrol speelt in The Village lijkt zich te bevinden aan het einde van de negentiende eeuw. De bewoners van het dorp leven een rustig, voorspelbaar en gemeenschappelijk leven. Het enige minpunt van dit bestaan verschuilt zich in de bossen die het dorp omringen: daarin bevinden zich monsters waar een broos pact mee is gesloten. Zolang de bewoners de bossen niet in gaan, laten de monsters hen met rust. Na verloop van tijd blijkt dat het dorp een constructie is van de ouderlingen, de zelfaangewezen leiders van het dorp, die na confrontaties met afgrijselijk geweld hebben besloten de moderne samenleving de rug toe te keren. Een kilometerslange muur werd gebouwd, vliegverkeer werd omgeleid en om de mensen in het dorp te houden, bedachten de ouderlingen de mythe van de monsters. De wereld van The Village is een complexe wereld. Niet alleen is ze afgesloten in ruimtelijk opzicht, maar ook zijn de dorpelingen afgesloten van de buitenwereld door middel van tijd. Iedereen, behalve de dorpsoudsten, denkt dat ze leven aan het einde van de negentiende eeuw. Met opzet is deze tijd door de ouderlingen uitgekozen, aangezien het een tijd is van conservatievere omgangsnormen die voor iedereen duidelijk waren. Het is een tijd waarin de samenleving homogener was. Zaken als dubbele paspoorten, integratieproblematiek en extreemrechts waren nog geen hoofdpunten op de politieke agenda. Het dorp wordt zo een ruimte die de chaos van de buitenwereld buitensluit om een harmonieuze gemeenschap te hebben, waarin men op een duidelijke en voorspelbare manier met elkaar omgaat. Toch is deze binnenruimte niet zo harmonieus als het lijkt. In The Village is er sprake van angst die zich concretiseert in de bossen die het dorp omringen. Angst is een noodzakelijk onderdeel om de harmonie te bewerkstelligen binnen het dorp. De gated communities verkeren in eenzelfde situatie. Net zoals het dorp van The Village proberen deze omheinde gemeenschappen een speciale plaats te creëren waarin de samenleving homogeen is en waar de Ander niet bij hoort. Inkomenseisen en een oplettende bewonersvereniging zorgen dat wonen in dergelijke gemeenschappen alleen voor een bepaalde groep is weggelegd. Angst speelt in dergelijke gemeenschappen ook een belangrijke rol. Zonder angst zouden er geen metershoge hekken met prikkeldraad nodig zijn, noch patrouillerende bewakers. Maar het paradoxale effect van deze maatregelen is dat de hekken en bewakers niet zozeer een gevoel van veiligheid creëren, maar eerder een 2

4 bekrachtiging zijn van het gevoel dat de buitenwereld een daadwerkelijk gevaar vormt voor de inwoners van de omheinde gemeenschappen. De heterotopie versus de normale ruimte Het incorporeren van het kwaad van buiten de muren, neemt niet weg dat de ruimte binnen de muren een afgezonderde ruimte is. Het is belangrijk om deze scheiding niet uit het oog te verliezen, omdat het enerzijds van belang is om de structuur van de machtsrelaties te kunnen ontleden en anderzijds omdat de ruimte van invloed is op de wijze waarop de mensen zichzelf en elkaar zien. Michel Foucault beschreef in een college aan een groep jonge architecten het begrip heterotopia dat op deze gedachtegang aansluit. Een heterotopie is een bijzondere ruimte die een andere interne structurering heeft dan de conventionele ruimte die deze speciale ruimte omringt. Kenmerkend voor de heterotopieën is dat ze de ruimte buiten hun grenzen tegelijkertijd representeren, tegenspreken en omkeren. iv De heterotopie heeft volgens Foucault een functie in relatie tot de overige ruimte, met name dat wat Foucault de heterotopia of compensation noemt, wat als doel heeft een andere perfecte ruimte te creëren die de plaats moet innemen van de chaotische normale ruimte. v Het dorp in The Village en de omheinde gemeenschappen zijn een vorm van dergelijke heterotopieën. Maar een heterotopie is meer dan een toevluchtsoord om aan de normale ruimte te ontsnappen: een belangrijk kenmerk is ook hun verstorende functie. De heterotopieën verdraaien de normale ruimte, contrasteren gelijkheid en veranderen wat standaard is. vi Deze interpretatie van de heterotopie valt samen met de wijze waarop de omheinde gemeenschappen zich als ruimte positioneren. Hoge hekken, gewapende bewakers, prikkeldraad. Het lijkt meer op een vesting die de oorlog verklaart aan de normale ruimte, dan op een rustige woonwijk. Dat waar deze gemeenschappen oorlog tegen voeren is niet de normale ruimte zelf, maar het idee van het wegvallen van het verschil tussen de mensen binnen die normale ruimte. Het wegvallen van het verschil is de essentie van de mechaniek van de globalisering: minder grenzen en standaardmaten om zo goedkoper te kunnen produceren en meer te kunnen verkopen. Maar vanwaar komt dan de angst voor de uniformiteit en de homogenisering? De reden hiervoor schuilt in de angst dat er niet voldoende ruimte is tussen Ik en de Ander. Men wil niet met de Ander bij dezelfde supermarkt boodschappen doen of erachter komen dat men elk weekend naar dezelfde bioscoop gaat. Waar de omheinde gemeenschap naar verlangt is een radicale scheiding die doet denken aan de rassensegregatie van vroegere tijden. De wereld wordt verondersteld als een broeinest van kwaad en om je daartegen te beschermen moet je jezelf afzonderen. In The Village zijn de ouderlingen degenen die van dichtbij hebben meegemaakt wat er gebeurt als je jezelf niet afzondert: de naasten die de ouderlingen verloren hebben zijn allemaal het slachtoffer geweest van geweld. De broer van August Nicholson was verpleger en werd neergeschoten door een patiënt die hij probeerde te redden, de vader van Lucius Hunt werd in de ochtend vlakbij zijn huis ontvoerd en drie dagen later naakt in een rivier teruggevonden, Mevrouw Clack verloor haar zus aan een groep mannen die haar verkrachtten voor ze haar vermoordde in een steeg niet ver van hun huis. Het zijn stuk voor 3

5 stuk gruwelijke daden, maar het opvallende is dat het allemaal momenten en tijden zijn die we als relatief veilig ervaren: de ochtend, rondom het huis en op het werk. De boodschap die hiervan uitgaat, is dat het ergste eenieder altijd en overal kan overkomen. Het is dan van het uiterste belang om een zekere afstand te hebben van mensen die niet op jou lijken en derhalve nooit helemaal te vertrouwen zijn. Het is de uniformiteit van het verschil, geconcretiseerd in de anonieme massa, waar de mensen binnen de omheinde gemeenschappen tegen willen optreden. De massa functioneert als de bossen van The Village: de angst voor de altijd aanwezige kans dat binnen de massa een moordenaar of serieverkrachter je aan het opwachten is. Het is dit gedachtegoed dat de omheinde gemeenschappen helpt ontstaan. Killing the Crowd Maar in hoeverre heeft de buitenwereld last van deze omheinde gemeenschappen? Kijken we naar het dorp in The Village dan is er geen reden om ons druk te maken. Voor de buitenwereld is het dorp onzichtbaar, met als gevolg dat buitenstaanders er geen last van hebben. Maar hierin verschilt de fictie van de realiteit. In de tastbare wereld zijn de muren die de binnen en buitenwereld van elkaar scheiden niet genoeg, omdat het kwaad altijd als te dichtbij wordt ervaren. In het boek City of Quartz beschrijft Mike Davis hoe de omheinde gemeenschappen in Los Angeles meer en meer samen gaan met nieuwe vormen van ruimtelijke repressie. Wat er nu aan het ontstaan is, doet denken aan de veiligheidszones die het leger hanteert rondom hun kampen. De ruimtes waar al controles worden uitgevoerd zodat de eerste filtering van de bezoekers plaatsvindt, ruim voordat ze aankomen bij het kamp zelf. Om deze veiligheidszones te ontwikkelen moet er wel ruimte worden opgeofferd. De enige ruimte die hiervoor overblijft is de publieke ruimte. Waar Los Angeles volgens Davis eerst leek op een semiparadijs met vrije stranden, luxueuze parken en cruising strips, zijn deze publieke ruimtes meer en meer aan het verdwijnen. In plaats daarvan is er een ruimtelijke apartheid gekomen, die de mensen scheidt door middel van het al dan niet kunnen betalen van een geprivatiseerde publieke ruimte. Het doel hiervan is volgens Davis killing the crowd. vii De menigte met de huidige diversiteit moet verdwijnen. Het ideaal is een egale menigte, niet de mix van allerlei klassen, rassen en leeftijden. Zodat de vermenging van mensen binnen de publieke ruimte tegen wordt gegaan. Een selecte groep moet de plaats innemen van de massa. De mensen binnen de omheinde gemeenschappen willen nieuwe grenzen oprichten om niet tot de mensen te behoren die op straat rondlopen. Daar bevinden zich niet alleen de mensen die een gevaar kunnen vormen, maar het zijn ook de mensen die zich niet kunnen verweren tegen welk gevaar dan ook. Er is de roep om een scheiding die verder gaat dan de omheining van de gemeenschap zelf. Om deze te verwezenlijken worden de zichtbare hekken versterkt door onzichtbare barrières. Voorbeelden hiervan zijn de afwezigheid van openbare toiletten in Los Angeles, en het verdwijnen van waterkraantjes. Ook ingenieuze systemen als sproeisystemen die op willekeurige momenten het gras van parken besproeien en zo het slapen daar onmogelijk maken worden ingezet in deze strijd. viii Voorbeelden van een dergelijke sadistisch omgeving komen we ook tegen buiten Los Angeles, zelfs in een liberale stad als Amsterdam. Op het centrale station van Amsterdam dat voor vele de eerste plek is waar ze aankomen in onze hoofdstad zijn er bankjes verschenen met leuningen die elke individuele zitplaats afbakenen. 4

6 Niet zozeer vanwege de luxe van een armleuning, maar vanwege het feit dat men het zo anderen onmogelijk maakt om op deze banken te liggen of te slapen. In de publieke ruimte wordt er steeds meer aan gedaan om de publieke voorzieningen te minimaliseren, zodat zwervers en ander tuig uit de buurt blijven. Van een staat van beleg zijn we langzaam aan het gaan naar een situatie van actieve oorlogsvoering. Niet om de situatie te verbeteren, maar om dat wat niet past binnen ons plaatje buiten ons gezichtsveld te verplaatsen. Los Angeles is een voorbode van de gevolgen wanneer private en publieke machten zich vermengen tot een tweekoppig monster dat de mensen buiten de hekken reduceert tot een ongemak. Formules als de rechten van de mens, gelijkheid en vrijheid ogen hol naast de wijze waarop de mensen buiten de hekken straffeloos het leven onmogelijk wordt gemaakt. Het zijn deze mensen die steeds dichterbij komen bij wat Giorgio Agamben de Homo Sacer noemde: een leven dat zonder meer gedood kan worden en blootstaat aan een geweld dat zowel de sfeer van het recht als van het heilige te buiten gaat. ix De mens aan beide kanten van het prikkeldraad Hoe anders lijkt het leven in de binnenwereld, waar de mensen het hoogste goed vormen. Ze vinden het leven zo belangrijk, dat ze zichzelf willen conserveren achter metershoge hekken. Maar door dat te doen hebben ze zichzelf ook overgeleverd aan de wereld van de omheinde gemeenschappen. In The Village zien we hier de uiterste consequentie van: wanneer de dorpsgek zich verkleedt als monster en in een ongelukkige samenloop van omstandigheden wordt gedood door Ivy Walker, wordt zij niet gestraft. In plaats daarvan verdraaien de ouderlingen het verhaal door te doen alsof de dorpsgek is gedood door de monsters. Hiermee verraadt het dorp zijn ware gezicht. Wanneer een mens, zoals de dorpsgek, in de weg staat van de gemeenschap, dan moet de mens wijken. De mens is niet het hoogste goed, het hoogste goed is het idee van de veilige gemeenschap. De ouderlingen vormen de soevereine macht binnen het dorp en opereren alsof ze in een permanente noodsituatie verkeren waarin geen wetten zijn. Het is dezelfde juridische structuur als dat van een concentratiekamp, zoals omschreven door Agamben. Het al dan niet begaan van mensonterende handelingen hangt niet af van een wet, maar meer van de beschaving van de soevereine macht binnen het kamp of dorp. The Village toont een grimmig toekomstbeeld van de omheinde gemeenschap waarin het verschil tussen de homines sacri en de buitenwereld kleiner wordt dan aanvankelijk bleek. Het antwoord op de vraag hoe de mensen binnen de omheinde gemeenschap zich verhouden tot de mensen die buiten deze metershoge hekken vallen, is niet eenduidig. Enerzijds vormen de mensen buiten de avatar van het kwaad zij worden gezien als de Ander die op het punt staat iemand te verkrachten of te beroven, of als het tegenzit beide. De mensen in de buitenwereld zijn samengesmolten tot één dikke brei, die niet meer te redden is. Ze moeten ver weg blijven van de veilige haven die de omheinde gemeenschap vormt. Om ze weg te houden zijn vele middelen toegestaan, zelfs het onmogelijk maken van het leven in de publieke ruimte die de omheinde gemeenschappen omringt. Anderzijds hebben de mensen binnen en buiten het kamp iets gemeen: wanneer het moet, zullen beide groepen moeten wijken voor een hoger ideaal. Toch gaat het uiteindelijk te ver om te zeggen dat de mensen binnen en buiten de hekken in hetzelfde schuitje zitten. Dat de staat 5

7 of de bewonersvereniging een verregaande invloed heeft op iemands leven is minder erg wanneer je slaapt op je boxspring, dan wanneer je om de tien minuten nat wakker wordt van de automatische sproeiers. Tot slot is er de wrange constatering dat deze mensen die de globalisering het meest vrezen, het meest van de positieve effecten van de globalisering hebben geprofiteerd en zullen profiteren. Het is de globalisatie die in veel gevallen de situatie mogelijk heeft gemaakt dat de mensen zich in weelde hebben kunnen opsluiten, wat onherroepelijk heeft geleid tot het uitbreiden van de kloof tussen arm en rijk. Maar zodra de globalisatie haar andere gezicht laat zien en de Ander aan de poorten van de samenleving brengt, besluit men om nieuwe grenzen op te trekken. Wanneer de horizon wordt versierd door prikkeldraad, is het moeilijk om nog te spreken van een grenzeloze wereld. i United 93. Greengrass, Paul, dir. Universal Studios, ii The Village. Shyamalan, M. Night, dir. Touchstone Pictures, iii Low, Setha. The Gated Community as Heterotopia. Heterotopia and the City: Public Space in a Postcivil Society. Red. Lieven de Cauter en Michiel Dehaene. Abingdon: Routledge, 2008: 154. iv Foucault, Michel. Different Spaces. Aesthetics, Method and Epistemology. Red. James Faubion. Vert. Robert Hurley et al. Londen: Penguin Books, ltd.: 178 v Ibidem184. vi Sohn, Heidi. Heterotopia: anamnesis of a Medial Term. Heterotopia and the City: Public Space in a Postcivil Society. Red. Lieven de Cauter en Michiel Dehaene. Abingdon: Routledge, 2008: 44. vii Davis, Mike. City of Quartz: Excavating the Future in Los Angeles. New York: Vintage Books, 1992: 231 viii Ibidem 233 ix Agamben, Giorgio. Homo Sacer: de soevereine macht en het naakte leven. Vert. Ineke van der Burg. Amsterdam: Boom, 2002: 97. 6

Voorbeelden van draaiboeken

Voorbeelden van draaiboeken Praktische tips 2 Voorbeelden van draaiboeken 3 Voorbeeld uitnodiging herdenking 4 Voorbeeld uitnodiging overdracht 5 Voorbeeld welkomstwoord 5 Voorbeeld slotwoord 6 Gedichten Voorbeelden van draaiboeken

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus Zondag 27 september Markus 9, 30-37 Overdenking Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus 1) Ongemakkelijk gevoel Ik kreeg een beetje een ongemakkelijk gevoel toen ik dat gedeelte

Nadere informatie

Congo: : van oorlog naar vrede. Informatiefiche 1

Congo: : van oorlog naar vrede. Informatiefiche 1 Informatiefiche 1 Grondstof Meest producerende landen Aandeel in wereldproductie Kobalt DR Congo, Zambia, Marokko & Westelijke Sahara 51 % Industrieel Diamant DR Congo, Botswana, Zuid-Afrika 49% Koper

Nadere informatie

Cine REX en CINEAC. Namen van Antwerpse bioscoopen. In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE

Cine REX en CINEAC. Namen van Antwerpse bioscoopen. In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE Cine REX en CINEAC Namen van Antwerpse bioscoopen In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE Helfaut, Nord Pas De Calais, Frankrijk : Een plaats waar het lot van Europa bepaald had kunnen worden. 19 Juli 2012

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Huizen. Zonnige tuin (ZW) Instapklaar! Sfeervol wonen. Mooie ligging in Rivierenbuurt. Vlakbij diverse winkels. Waalstraat 26, 3812 HW Amersfoort

Huizen. Zonnige tuin (ZW) Instapklaar! Sfeervol wonen. Mooie ligging in Rivierenbuurt. Vlakbij diverse winkels. Waalstraat 26, 3812 HW Amersfoort Huizen vanhendriks Waalstraat 26, 3812 HW Amersfoort Instapklaar! Sfeervol wonen Mooie ligging in Rivierenbuurt Zonnige tuin (ZW) Vlakbij diverse winkels H47 H47 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld meer liefde 39 Oefen je met de buitenwereld meer evenwicht

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

Mc. 1: 1-11 PG te Sexbierum-Pietersbierum Sixtustsjerke 11 jan. 2015. Grote en kleine Geliefde van God - Gemeente van Christus,

Mc. 1: 1-11 PG te Sexbierum-Pietersbierum Sixtustsjerke 11 jan. 2015. Grote en kleine Geliefde van God - Gemeente van Christus, Mc. 1: 1-11 PG te Sexbierum-Pietersbierum Sixtustsjerke 11 jan. 2015 Ds. A.J.Wouda Grote en kleine Geliefde van God - Gemeente van Christus, Het weer is onrustig De wereld is onrustig En veel mensen, sommigen

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Er zijn 2 redenen om te hollaback-en : voor jezelf en voor de wereld..

Er zijn 2 redenen om te hollaback-en : voor jezelf en voor de wereld.. Hollaback! (= Roep terug) betekent : Reageren Tegen straatintimidatie, op jouw manier. Of je nu iemand vertelt wat je overkwam, je verhaal deelt online, het in kaart brengt via de Hollaback app, op het

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1 LEZEN FICTIE BK LEKKER LEZEN PERRON Lekker lezen Daar lag de molen. Donker en dreigend lag hij daar in de sneeuw, als een sterk, gevaarlijk dier dat loert op zijn prooi. Ik hoef er helemaal niet heen,

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht [Gepubliceerd in Erik Heijerman & Paul Wouters (red.) Praktische Filosofie. Utrecht: TELEAC/NOT, 1997, pp. 117-119.] Van mij Een gezicht is geen muur Jan Bransen, Universiteit Utrecht Wij hechten veel

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

Uitspraken kinderen van Aruba Voordat de voorzitter overgaat tot de discussie, vertelt hij eerst nog iets meer over het rapport van UNICEF.

Uitspraken kinderen van Aruba Voordat de voorzitter overgaat tot de discussie, vertelt hij eerst nog iets meer over het rapport van UNICEF. Symposium Koninkrijkskinderen Verslag workshop Aruba 23 mei 2013 Voorzitter: Glenn Thodé Columnist: Hellen van der Wal Aantal deelnemers: Circa 25 Opening De workshop wordt geopend door voorzitter Glenn

Nadere informatie

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING Een van de jongens De Kempenaerstraat 11B 1051 CJ Amsterdam The Netherlands www.eenvandejongens.com +31 20 894 36 28 info@eenvandejongens.nl VOORWOORD Wij zijn Anne Marieke

Nadere informatie

* * * * * Bij Matteüs 5,1-12, het evangelie van Allerheiligen

* * * * * Bij Matteüs 5,1-12, het evangelie van Allerheiligen is veel meer dan een kerkhofdag. Geen dag alleen van treuren om het verlies en het gemis van je geliefden, maar een dag van verder kijken, verder dan het verdriet en verder dan de lege plek in huis, om

Nadere informatie

KONING DAVID (DEEL 1)

KONING DAVID (DEEL 1) Bijbel voor Kinderen presenteert KONING DAVID (DEEL 1) Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Lucid Control. ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen.

Lucid Control. ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen. Lucid Control ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen. Inhoud I. Disclaimer II. Inleiding III. Dromen Onthouden IV. Wakker Worden In Je Dromen V. Je Dromen Beheersen

Nadere informatie

MIJN LAND. Oh mijn land. Ik mis het echt. Elke dag heb ik heimwee. Elke nacht droom ik erover. Ik mis mijn land. Ik mis elke straat. Ik mis alles.

MIJN LAND. Oh mijn land. Ik mis het echt. Elke dag heb ik heimwee. Elke nacht droom ik erover. Ik mis mijn land. Ik mis elke straat. Ik mis alles. MIJN LAND Oh mijn land Ik mis het echt. Elke dag heb ik heimwee. Elke nacht droom ik erover. Oh mijn land Ik mis mijn land. Ik mis elke straat. Ik mis alles. Oh mijn land Ik mis mijn familie. Mijn vrienden,

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Zondag 2 november 2014 * Gedachtenis van de overledenen Kogerkerk * Preek Spreuken 9. 1 18 / Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag een prachtige en poëtische tekst

Nadere informatie

terwijl de Syriërs de laatste vijf jaar één naam gegeven hebben: oorlog. Door één druk op de knop, sterven tientallen, honderden of duizenden mensen.

terwijl de Syriërs de laatste vijf jaar één naam gegeven hebben: oorlog. Door één druk op de knop, sterven tientallen, honderden of duizenden mensen. Dat is de vraag We zijn nu in het jaar 2016. De chinezen benoemen hun jaren met namen van dieren: het jaar van de draak, van de muis, van de stier, de slang, het paard... terwijl de Syriërs de laatste

Nadere informatie

Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Daniël 4

Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Daniël 4 Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Daniël 4 Bijbelstudies voor de Bruggroepen van de protestantse gemeente De Brug in Amersfoort, seizoen 2012-2013 Schrijvers: Iwan Dekker, Leantine Dekker, Hans

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik had bedacht dat ik voor vandaag maar eens een ouderwetse preek in 3 punten ga houden. Het eerste punt gaat over het kijken naar de ander. De tweede

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Mirjam Ngoy-Verhage. om het vol te houden

Mirjam Ngoy-Verhage. om het vol te houden Mirjam Ngoy-Verhage 10 PEPPERS om het vol te houden Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie op www.jesvoorjou.nl. Naast deze 10 peppers

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

In 2016 In dit jaar van de oorlog, ik zit in Motala, de kleine stad die niet TV wordt uitgezonden geluid van de salon, zou ik Znntha helemaal leeg,

In 2016 In dit jaar van de oorlog, ik zit in Motala, de kleine stad die niet TV wordt uitgezonden geluid van de salon, zou ik Znntha helemaal leeg, Dat is de vraag We zijn nu in 2016 De Chinezen noemde het jaar de namen van dieren, het Jaar van de Draak, Jaar van de Rat, Jaar van de Os, in python, in het paard... En riep de Syriërs laatste vijf Oawamanm

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opgave 2 Waanzin 6 maximumscore 2 een weergave van de overeenkomst tussen Descartes benadering van emoties en de beschreven opvatting over melancholie in de Oudheid: een fysiologische benadering 1 een

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: De Vietnam Oorlog (1963-1973)

Hoofdstuk 7: De Vietnam Oorlog (1963-1973) Hoofdstuk 7: De Vietnam Oorlog (1963-1973) Geschiedenis HAVO 2011/2012 www.lyceo.nl 1963-1973 De oorlog in Vietnam De oorlog aan het thuisfront 1963 1969: Johnson 1969 1973: Nixon De rol van de media De

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Op weg naar mijn PLEK

Op weg naar mijn PLEK Op weg naar mijn PLEK Eerste druk, juni 2012 2012 Edward Tuheteru isbn: 978-90-484-2457-3 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Muiderpoortgebied, wat kan beter? Vertel!

Muiderpoortgebied, wat kan beter? Vertel! Muiderpoortgebied, wat kan beter? Vertel! Bewoners zijn de dragers van de lokale identiteit en moeten daarom op effectieve wijze worden betrokken bij de planontwikkeling. (uit: Startdocument Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte Pagina 1 van 6 Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte 1. Multicultural Dit is het kunstwerk dat Marcel maakte voor de tentoonstelling Utopiart27 Je kan meer lezen over Marcel op de website http:// Pagina

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

wat is het? Dit doe ik door een combinatie van sprekende foto s met een bijpassende tekst, die de situatie op een authentieke manier omschrijven.

wat is het? Dit doe ik door een combinatie van sprekende foto s met een bijpassende tekst, die de situatie op een authentieke manier omschrijven. Met visual storytelling voeg ik een andere dimensie toe aan verhalen vertellen én fotografie. Ik geef een (levens)event niet alleen een gezicht, maar ook een stem en breng hiermee het ware en pure gevoel

Nadere informatie

PERFECTIONISME. www.berenvanjouwweg.nl info@berenvanjouwweg.nl Boomstraat 127A, 5038 GP Tilburg, 06-154 08 602

PERFECTIONISME. www.berenvanjouwweg.nl info@berenvanjouwweg.nl Boomstraat 127A, 5038 GP Tilburg, 06-154 08 602 PERFECTIONISME overgenomen uit; Teaching gifted kids in the regular classroom. Susan Winebrenner, free spirit, 2001. Vertaald en aangepast door Marita van den Hout, 2011, Beren van jouw weg. Het zal u

Nadere informatie

SHARIA ISLAM TUSSEN RECHT EN MAURITS BERGER

SHARIA ISLAM TUSSEN RECHT EN MAURITS BERGER SHARIA ISLAM TUSSEN RECHT EN POLITIEK MAURITS BERGER Boom Juridische uitgevers Den Haag 2006 INHOUD HOOFDSTUK 1 - DE REGELS VAN EEN IDEAAL 1 Deel I Sharia als oud recht 9 HOOFDSTUK 2 - DE KORAN ALS GRONDWET

Nadere informatie

Preek 23 juni 2013 - Ontmoetingskerk - Laren NH Lucas 8: 26-39

Preek 23 juni 2013 - Ontmoetingskerk - Laren NH Lucas 8: 26-39 Preek 23 juni 2013 - Ontmoetingskerk - Laren NH Lucas 8: 26-39 Dat de man die op Jezus afkomt ernstig psychisch ziek is, lijkt aan alle kanten duidelijk. Een psycholoog met wie ik over dit verhaal sprak

Nadere informatie

Foto 1: krotten langs de wegen. Foto 3: Wat een drukte op de straten. Foto 4: Kraampjes en straatverkopers langs de wegen

Foto 1: krotten langs de wegen. Foto 3: Wat een drukte op de straten. Foto 4: Kraampjes en straatverkopers langs de wegen Dag 1: Lange reis en eerste indrukken Nadat we afscheid hadden genomen van onze familie en vrienden stapten we in het vliegtuig op Schiphol naar Mumbai. Donderdag 12 februari 's ochtends om 07.00 kwamen

Nadere informatie

Dames en heren, jongens en meisjes,

Dames en heren, jongens en meisjes, SPEECH TER GELEGENHEID VAN DE DODENHERDENKING 4 mei 2008 EN DE HERDENKING VAN DE BEVRIJDING OP 5 MEI 2008 Dames en heren, jongens en meisjes, 4 mei, 8 uur, een moment om stil te zijn. twee minuten stilte.

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje.

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje. Onderwijs Schooltje Lhee in het Openluchtmuseum Het schoolgebouwtje dat in het Openluchtmuseum staat, is een dorpsschooltje uit Lhee (Drenthe). De inwoners van Lhee hadden die speciaal gebouwd in de 18e

Nadere informatie

affirmaties voor een gelukshuis

affirmaties voor een gelukshuis affirmaties voor een gelukshuis affirmeer de verkoop van je huidige huis affirmeer de aankoop van je droomhuis Edith Hagenaar Affirmeren Weet je niet wat affirmaties zijn? Lees dan dit artikel: http://www.palaysia.com/affirmatie/index.html#aff

Nadere informatie

#TomodachiLife. Exclusief voor systemen in de Nintendo 3DS-familie

#TomodachiLife. Exclusief voor systemen in de Nintendo 3DS-familie Exclusief voor systemen in de Nintendo 3DS-familie #TomodachiLife Welkom in Tomodachi Life Een maf spel met jou en iedereen die je kent in de hoofdrol! Maak Mii-personages van je familie, vrienden en wie

Nadere informatie

DAVID DE HERDERSJONGEN

DAVID DE HERDERSJONGEN Bijbel voor Kinderen presenteert DAVID DE HERDERSJONGEN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen Haar autobiografische roman Om adem te kunnen halen is onlangs verschenen en speelt zich grotendeels af in Deventer, waar zij tot haar 18de woonde. Vanaf maart

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

Huizen. Goede buitenruimte. Rustige ligging. Nette keuken en badkamer. Alles gelijkvloers. Vlakbij winkels, CS en bossen

Huizen. Goede buitenruimte. Rustige ligging. Nette keuken en badkamer. Alles gelijkvloers. Vlakbij winkels, CS en bossen Huizen vanhendriks Crocusstraat 8, 3812 WH Amersfoort Rustige ligging Alles gelijkvloers Nette keuken en badkamer Goede buitenruimte Vlakbij winkels, CS en bossen H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH, 23 november 2014 Openbaring 21 en 22

Ontmoetingskerk Laren NH, 23 november 2014 Openbaring 21 en 22 Ontmoetingskerk Laren NH, 23 november 2014 Openbaring 21 en 22 Het klinkt misschien vreemd, maar in de gevangenis heb ik op een diepere manier vrijheid gevoeld. Op die plaats heb ik een waarheid ervaren

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Bijlage HAVO. kunst. tijdvak 2. beeldende vormgeving - dans - drama - muziek - algemeen. Tekstboekje

Bijlage HAVO. kunst. tijdvak 2. beeldende vormgeving - dans - drama - muziek - algemeen. Tekstboekje Bijlage HAVO 2014 tijdvak 2 kunst beeldende vormgeving - dans - drama - muziek - algemeen Tekstboekje HA-1029-a-14-2-b Tekst 1 Constantijn Huygens Constantijn Huygens (1596-1687) was als diplomaat in dienst

Nadere informatie

Onderzoek Geweldsfilmpjes

Onderzoek Geweldsfilmpjes Onderzoek Geweldsfilmpjes 21 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 14 april tot en met 20 april 2015, deden 1.165 jongeren mee. De uitslag is na weging representatief voor

Nadere informatie

HOME IS WHERE THE HEART IS

HOME IS WHERE THE HEART IS HOME IS WHERE THE HEART IS Sara woont bij haar ouders in het woonwagenkamp. Sara dagdroomt veel. Zij maakt tekeningen van de wereld waarin zij zou willen leven en deelt die uit aan de bewoners van het

Nadere informatie

02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar)

02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar) BELLA (II) 02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar) In 2007 kwam je voor het eerst lessen op onze hondenschool. Je had als pup eerder getraind op een andere school maar moest daar stoppen vanwege ED operaties aan

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah Is de bijbel een openbaring van God ] لونلدية - dutch [ nederlands - auteur: Shabir Ally revisie: Abdul-Jabbar van de Ven revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam

Nadere informatie

In het spoor van de Shoah

In het spoor van de Shoah In het spoor van de Shoah Verslag van een beklijvende herinneringsreis - Majdanek - Studiereis Stichting Auschwitz - Auschwitz in Gedachtenis vzw - editie 2015 Verslag door Simon Schepers (Bijzonder Comité

Nadere informatie

OMDAT UW WONING DE AANKOOP VAN UW LEVEN IS. ESDOORN 5 ÉÉNGEZINSWONINGEN DE KWEKERIJ TE HENGELO (GLD)

OMDAT UW WONING DE AANKOOP VAN UW LEVEN IS. ESDOORN 5 ÉÉNGEZINSWONINGEN DE KWEKERIJ TE HENGELO (GLD) RT OMDAT UW WONING DE AANKOOP VAN UW LEVEN IS. ESDOORN 5 ÉÉNGEZINSWONINGEN DE KWEKERIJ TE HENGELO (GLD) Hengelo (Gld) In het hart van de Gemeente Bronckhorst ligt Hengelo. Een heerlijk dorp om te wonen,

Nadere informatie

-23- Geen medelijden

-23- Geen medelijden -22- Graniet Hoeveel keer was de vrachtwagen al gestopt? Innocent was de tel kwijtgeraakt. Telkens als de truck halt hield, werden er een paar jongens naar binnen geduwd. Maar nu bleef de deur van de laadruimte

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen VWO 2016 tijdvak 1 donderdag 26 mei 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

De winst van een sterk merk Case Oostvaardersplassengebied

De winst van een sterk merk Case Oostvaardersplassengebied De winst van een sterk merk Case Oostvaardersplassengebied www.businessopeners.nl Aanleiding Initiatiefvoorstel Provinciale Staten Flevoland Oostvaardersplassen status Nationaal Park Versterken Toeristisch

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Als je de Bijbel goed leest merk je dat elk verhaal over jou en mij gaat. Over onze werkelijkheid, over wat wij dagelijks zien en meemaken. De theoloog

Nadere informatie

Achter gesloten ogen: Spencer

Achter gesloten ogen: Spencer Achter gesloten ogen: Spencer Opdrachtenblad Regie: Dulco Tellegen Jaar: 2000 Duur: 25 minuten 1 Filmbeschrijving Spencer (18) woont in een opvangcentrum voor voormalig kindsoldaten in Liberia (West-Afrika).

Nadere informatie

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de Oudheid vandaag 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 95180_Oud maar niet out_vw.indd 2 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de oudheid

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust geschiedenis van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen

Nadere informatie

Woonwagencultuur. wat is dat?

Woonwagencultuur. wat is dat? Woonwagencultuur wat is dat? Waarom zijn woonwagenbewoners zo n aparte groep mensen? Waarom willen ze niet gewoon in een stenen huis wonen? Waarom wonen ze in wagens die al lang niet meer rijden kunnen?

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie