Column in Tanja Klip. Fiscale stimulans blijft noodzakelijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Column in Tanja Klip. Fiscale stimulans blijft noodzakelijk"

Transcriptie

1 Column in Tanja Klip Als board denken we na over een volgende generatie green deals. Als we groene groei nog beter willen bewerkstelligen, moeten we misschien een andere bril opzetten. Energietransitie en optimalisatie staan immers niet op zichzelf. Door de explosieve groei van de wereldbevolking en de urbanisatietrend - elke week wordt er een wereldstad van ruim 1 miljoen mensen gebouwd - is er een directe relatie met de noodzakelijke beschikbaarheid van betaalbaar voedsel, schoon water en veilige leefomstandigheden. Dat vereist een mindshift. Kortom: een green deal, die niet zo zeer dient als afsprakenkader, maar veeleer functioneert als omgeving om binnen en tussen verschillende sectoren ideeën voor systeemveranderingen te ontwikkelen en testen. Als boardmember voeg ik daar nog een voorzichtige suggestie aan toe: Tot nu toe worden via de green deals op relatief kleine schaal innovatieve projecten uitgevoerd met de nadrukkelijke opzet deze bij bewezen succes op te schalen. Misschien moeten we ook andersom gaan denken. Wat willen we als systeemwijziging bewerkstelligen en hoe kunnen we dat op hanteerbare schaal beproeven? De kritische blik op onze regels en de samenwerkingsverbanden tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven vormen de succesfactoren. Aandachtspunten betreffen meekijken van het Rijk om regelgeving optimaal te kunnen toepassen en handvatten van het Rijk voor de medeoverheden om vergunningen sneller te doorlopen. Behalve als Boardmember heb ik daar ook directe ervaring mee opgedaan. Via de Unie van Waterschappen hebben de waterschappen een brede Green Deal met de rijksoverheid gesloten. Het gaat om een zestal exemplarische projecten in de afvalwaterzuivering. Onderzocht worden de gewenste aanpassingen in wet- en regelgeving om duurzame energiewinning en fosfaatterugwinning te versnellen en op te schalen. Tweede deel van de deal gaat over de opzet van een langjarig innovatief onderzoeksprogramma naar een tweede en derde generatie Energiefabrieken met nog hogere rendementen. Fiscale stimulans blijft noodzakelijk Twintigduizend elektrisch aangedreven auto s in 2015 op de Nederlandse wegen, dat was de doelstelling van de Koepel Deal Elektrisch Rijden. Een doelstelling die ruimschoots gehaald wordt, want: De prognose is dat er begin volgend jaar al 15 tot 20 duizend elektrische auto s zijn verkocht. Dit vertelt Marco van Eenennaam van de ANWB, die deelneemt in de Green Deal. Hij waarschuwt echter ook: We kunnen nog niet achterover leunen. Fiscale stimulans blijft noodzakelijk en ook het gebruik van elektrische auto s is een punt van aandacht. Dit is een deal waarin alle marktpartijen vertegenwoordigd zijn, aldus Van Eenennaam. Toen de deal werd getekend, waren er nauwelijks aanbieders van elektrische auto s op de markt. Daardoor was een ambitieuze doelstelling. Inmiddels is er een ruime keuze aan elektrische auto s en door de fiscale faciliteiten is elektrisch rijden op dit moment nog aantrekkelijk. Daarnaast zijn er kennisinstituten die onderzoek doen en een aantal bedrijven die bezig zijn met de ontwikkeling van componenten. Bovendien zijn uit deze koepeldeal andere deals ontstaan zoals Infra Elektrisch rijden, vertelt hij over de voortgang.

2 Van Eenennaam geeft echter ook aan dat - hoewel in eerste instantie is ingezet op het stimuleren van elektrisch vervoer - er inmiddels andere onderwerpen vragen om aandacht zoals het aantal publieke laadpunten, de fiscale faciliteiten en het mobiliteitsbeleid van bedrijven. Elektrisch rijden is op te splitsen in: full electric en stekkerhybrides - auto s die zowel een benzine- als elektromotor hebben, legt hij uit. Met name de laatste categorie auto s zorgt - doordat ze een grotere actieradius hebben - voor de toename in verkoopcijfers. Wat we echter constateren bij de stekkerhybrides is dat het gebruik van deze voertuigen niet optimaal is. Het aantal kilometers dat elektrisch wordt afgelegd is relatief laag. Dat willen we voorkomen. Daarom gaan we eind 2013 werkgevers bewust maken van hun mobiliteitsbeleid. Want door het plaatsen van een laadpunt voor de deur is het mogelijk de prijs per kilometer te verlagen van 18 (benzine) naar 3 cent (elektrisch). Een ander punt van aandacht is de fiscaliteit. Binnen de Green Deal maken we ons zorgen over de bezuinigingen. Deze auto s zijn nu nog relatief duur. Het wegvallen van de fiscale stimulans kan verstrekkende gevolgen hebben, terwijl het juist nu tijd is om te oogsten. Elektrisch rijden heeft veel publiciteit gehad, het nieuwe is eraf, er zijn marktpartijen die bereid zijn om het aantal publieke laadpunten te vergroten, alleen de onrendabele top weerhoudt mensen en bedrijven om te investeren in elektrisch rijden. Een van onze prioriteiten is daarom er bij de politiek op aan te dringen goede fiscale faciliteiten in stand te houden. Van inspiratie naar aanbeveling Aan de CoP Biodiversiteit nemen zeer uiteenlopende bedrijven deel. Van financiële instellingen en energieleveranciers tot bouwbedrijven en voedselproducenten. De grote overeenkomst tussen hen? Ze worstelen allemaal met de vraag hoe ze kunnen bijdragen aan een duurzame samenleving en dat kunnen inpassen in hun business modellen? Derk Loorbach is directeur van DRIFT, onderzoeksinstituut verbonden aan de Erasmus universiteit. Hij vertelt: Bedrijven willen biodiversiteit bevorderen en ecosystemen in stand houden, maar zij moeten ook economische afwegingen maken. Wat wij binnen de CoP hebben gedaan, is in kaart brengen wat biodiversiteit betekent en tegen welke belemmeringen bedrijven aanlopen. Volgens Loorbach kennen bedrijven allemaal ongeveer dezelfde obstakels. Bedrijven streven naar winst terwijl aan biodiversiteit lastig een economische waarde toe te kennen is. Toch heeft iedereen ermee te maken. Of het nu gaat om producenten die hun grondstoffen betrekken uit de natuur, bedrijven gesitueerd in de natuur of bedrijven die biodiversiteit kunnen toevoegen, zij staan allen voor dezelfde dilemma s. Binnen de CoP willen we elkaar vooruit helpen, van elkaar leren en een brede bewustwording creëren. Als voorbeeld noemt hij groene daken. De goedkoopste dakoplossing is een plat zwart bitumen dak, maar je kunt daar als bedrijf ook iets aan toevoegen. Bijvoorbeeld een groen dak. Dat biedt voordelen zoals een betere isolatie, maar kan door waterberging kan het dak ook een maatschappelijke functie hebben. Wat ik hiermee bedoel te zeggen is: iedereen kan stappen maken. Ten aanzien van de biodiversiteit is het niet eenvoudig om alleen het verschil te maken, erkent Loorbach. Om een ommekeer te bewerkstellingen moet men samenwerken in nieuwe netwerken en nieuwe coalities. Maar zichtbaar worden is een issue. Want door zichtbaarheid kan men anderen inspireren en we de lessen die we binnen de CoP hebben geleerd, vertalen naar aanbevelingen. Maar hoe houd je in de bedrijfsvoering rekening met biodiversiteit? Frank Hoekemeijer, manager Duurzaamheid bij Heijmans: We hebben bij de bedrijfsvoering allemaal te maken met het beperken

3 van de CO2-emissie en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Keuzes op dat gebied laten zich relatief eenvoudig vertalen in financiën. Voor biodiversiteit geldt dat niet; aan het in stand houden van de natuur is moeilijk een economische waarde toe te kennen. Toch is iedereen erbij gebaat de diversiteit in stand te houden. Dat geldt voor bedrijven die hun grondstoffen uit de natuur betrekken, maar ook financiële instellingen, de overheid en bedrijven in bijvoorbeeld de bouwsector. De afgelopen jaren is hem - door deelname aan de Green Deal - duidelijk geworden hoe belangrijk biodiversiteit is en heeft dat ook geleid tot coalities. Want als er een ding helder werd is het wel: je hebt elkaar nodig om iets te bereiken. Bij ons heeft dat ertoe geleid dat we met Eneco werken aan een project voor biomassa en met Heineken op lokaal niveau de impact in beeld brengen. Maar Hoekemeijer zet zich ook in voor bewustwording. Binnen het bedrijf staat het onderwerp biodiversiteit op de agenda en tijdens de 24 uur van de natuur heb ik een groene tafel georganiseerd. Met de overheid, aannemers, adviseurs en maatschappelijke organisaties gaan we in gesprek over ontwikkelingsgebieden en de wijze waarop we kunnen bijdragen om de biodiversiteit te bevorderen. Tijd om vooruit te kijken Ruim een jaar geleden werd het startschot voor de Green Deal Infra Elektrisch Vervoer gegeven. Afgesproken is om intelligente laadpunten te realiseren en 100 snellaadpunten. Begin 2014 wordt dit doel bereikt, verwacht Ritsaart van Montfrans. Daarom kijken we nu al verder, want plug-in hybride auto s winnen terrein en dat is een ontwikkeling die we willen stimuleren. De Green Deal Infra Elektrisch Vervoer richt zich op de realisatie van snellaadpunten op semipublieke plaatsen. Gedacht kan worden aan parkeergarages en laadpunten bij grote bedrijven, licht Van Montfrans, CEO bij The New Motion en een van de initiatiefnemers van deze Green Deal, toe. Het is bekend dat snellaadpunten op publieke plaatsen onrendabel zijn, maar dat geldt ook nog steeds voor de business cases waar wij mee te maken hebben. Door de Green Deal hoopt Van Montfrans dat daar verandering in komt. Het onderzoek naar de mogelijkheden voor semipublieke laadpunten is door de overheid inmiddels afgerond en maatregelen worden in de 2 e helft van dit jaar in gang gezet. Doel is om te komen tot rendabele business modellen. Volgens ons is dat mogelijk. Bijvoorbeeld door het afsluiten van grootverbruikcontracten in parapluvorm, waarbij de grootverbruikaansluiting wordt verdeeld over laadpunten. Daarnaast willen we laden op slimme tijdstippen bevorderen, door tanken in de avonduren en s nachts aantrekkelijker te maken. Om dat te realiseren is aanpassing in de Energiewet noodzakelijk, weet Montfrans, maar hij heeft er alle vertrouwen in dat ook op het terrein van de wetgeving dit najaar grote stappen gezet zullen worden. Het succes van de Green Deal Infra Elektrisch Vervoer wordt op lange termijn echter ook beïnvloed door de aantrekkelijkheid van elektrisch rijden en de verkoop van elektrische en plug-in hybride auto s. Van Montfrans: Dat is zeker een punt van aandacht. Te meer omdat komend jaar de fiscale regels voor bijtelling en de subsidieregelingen voor elektrische en hybride auto s worden aangepast. Waar wij naartoe willen is een consistent beleid. Daarbij zou gedacht kunnen worden aan een afbouwend subsidiesysteem voor plug-in hybrides tot deze auto s economisch aantrekkelijk zijn. De verwachting is dat, dat over vijf jaar het geval is. Het heeft ons in ieder geval geïnspireerd om de Green Deal Infra Elektrisch Vervoer een vervolg te geven. Inmiddels hebben zes partijen aangeven mee te willen denken over het stimuleren van elektrisch vervoer en is de concepttekst voor een nieuwe Green Deal in de maak.

4 Beton is niet langer een grijze massa Een Green Deal die branchebreed wordt gedragen is Verduurzaming Betonketen. En de successen? Die laten zich misschien nu nog niet in harde cijfers vertalen, maar de verwachting is dat de resultaten baanbrekend zullen zijn. Beton is hét belangrijkste bouwmateriaal. Niet alleen voor gebouwen, ook in de grond-, weg- en waterbouw. Wat wij met de Green Deal hebben bereikt, is dat partijen met elkaar zijn gaan praten en samenwerken. 24 bedrijven, 7 brancheorganisaties en 5 cementleveranciers zitten aan tafel en de eerste resultaten zijn nu al zichtbaar, aldus Evert Schut, adviseur bij RWS. Een van de belangrijkste punten in het convenant is de kringloopsluiting. Hergebruik van beton is een issue dat hoog op de agenda staat, bij bedrijven in de branche maar ook bij de overheid. Het hergebruik van het bewapeningsstaal uit beton is inmiddels bijna 100%. Maar er zijn meer componenten die herwonnen en gerecycled kunnen worden. Daar moet echter bij worden aangetekend dat het hergebruik ook een aantal belemmerende factoren kent. Een punt om op te letten is bijvoorbeeld dat het cementgebruik de grondstof met de grootste CO2-footprint - niet toeneemt bij recycling én ook de logistiek is issue om rekening mee te houden. Op dit moment zijn recyclingbedrijven die in staat zijn om 10 to 20 procent van het beton te herwinnen. Het gaat dan vooral om zandfractie en kiezels. Deze worden uit het beton gewassen, licht Schut toe. Wat overblijft, is slib dat moeilijk te verwerken en af te zetten is. Maar juist op dit terrein zijn de laatste tijd grote stappen gezet, doordat bedrijven uit de Green Deal samenwerken. Een van de recyclingbedrijven, VAR in Twello, ontwikkelt een methode om cement terug te winnen uit beton. Omdat de CO2 al tijdens de eerste verwerking uit het cement is gehaald én gerecycled cement slechts verhit hoeft te worden tot 600 tot 800 graden (bij nieuw cement uit kalksteen is dit 1600 graden Celsius) is het een zeer duurzame methode. De herwonnen cementsteen gaat op dit moment naar Bruil die het als vulmiddel gebruikt. Vraag is echter waarom het gerecyclede materiaal niet dient als vervanger voor nieuw cement? Schut: Om dat mogelijk te maken moet de techniek eerst worden opgeschaald. Binnen de Green Deal verwachten we veel van deze nieuwe ontwikkelingen en hopen we dat gerecycled cement komende jaren een volwaardige vervanger wordt voor nieuw cement. We volgen de ontwikkelingen daarom op de voet. Daarnaast geeft Schut aan dat de regelgeving een punt van aandacht is. De technische regelgeving schrijft een vaste receptuur voor beton voor. Dit is vastgelegd in Europese wetgeving. Waar we ons hard voor willen maken is de vraag is of we in de toekomst in plaats van een producteis toe kunnen naar prestatie-eisen. Hierdoor wordt het ook eenvoudiger om gerecycled beton in te zetten. Daarnaast willen we op landelijk niveau duurzaamheid bevorderen. Om dat te bereiken kijken we naar de wijze waarop de overheid Werken inkoopt. Door in te zetten op de inkoop van duurzame materialen, wordt het voor bedrijven economisch rendabeler om herwonnen beton te gebruiken. Ook koffie wordt duurzamer Driekwart duurzame koffie in 2015 in Nederland is een ambitieus streven. Toch heeft bijna de hele branche zich gecommitteerd aan de afspraken gemaakt in de Green Deal. Van de plant tot de koffiekop willen we duurzaam zijn, volgens Tijmen de Vries van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Koffie en Thee (KNVKT).

5 Hoe allesomvattend deze Green Deal is, blijkt als De Vries de ondernomen acties van de afgelopen jaren benoemd. Met het Platform Agrologistiek kijken we naar de mogelijkheden om de CO2- footprint van het transport te reduceren, met onze leden staan we voor de uitdaging om voldoende duurzame koffiebonen in te kopen, met de Vereniging Leveranciers van Huishoudelijke Apparaten zijn we in overleg om de mogelijkheden te bezien om nog energiezuiniger koffie te zetten én binnen het productieproces is het in een tijdspanne van drie jaar gelukt om 27 procent energie-efficiënter te produceren. De Green Deal heeft aan al die zaken zeker bijgedragen volgens de KNVKT. Voor ons is de Green Deal een steun in de rug. Wat wij met name als positief ervaren is het structurele overleg tussen de ministeries en de branche. Dit heeft voor ons onverwachte deuren geopend zoals bij het Platform Agrologistiek, met wie we seminars over transport hebben georganiseerd. Maar ook merken we dat de contacten met overheidsinstellingen soms voor een versnelling zorgen. Er zijn landbouwattachés die voor ons contacten leggen in bijvoorbeeld Brazilië en Vietnam én en we voelen ons in het project Duurzame handel gesteund door het ministerie van Buitenlandse Zaken. De branchevereniging zette al voor de ondertekening van de Green Deal in op verduurzaming van de keten. De Vries: In 2010 is een intentieverklaring ondertekend. We willen de hele keten verduurzamen. Dat betekent dat er in alle processen aandacht moet zijn voor de arbeidsomstandigheden, energie en het milieu. Om aan te geven hoe ambitieus deze Green Deal is een paar feiten op een rij. Slechts 10% van de koffiebonen wereldwijd wordt duurzaam geproduceerd en voorzien van een keurmerk. In Nederland drinken we gemiddeld vier tot vijf koppen koffie per dag en zijn daarmee in Europa de 5 e gebruiker. Qua productie zijn we groter, omdat veel koffie wordt geëxporteerd, maar nog steeds zijn we een klein land zeker in vergelijking tot China en Brazilië. Een kleine speler met grote ambities dus. Ambities die bovendien in het gedrang kunnen komen door externe factoren zoals de wereldkoffiehandel en het weer. We zien de Green Deal daarom als stip aan de horizon, een punt waar we naar streven, aldus De Vries. En, dat moet gezegd worden, de branche is goed op dreef. In 2010 en 2011 bedroeg het aandeel duurzame koffie in Nederland respectievelijk 30 en 40 procent. Dat we dit hebben bereikt zegt iets over de commitment van onze hele branche. Van horecaproducenten tot leveranciers van huismerken iedereen draagt bij. Wat wij doen is uniek Voordat het gelijkspanningsnet in de Haarlemmermeer is omgebouwd van 50 kw naar 5 MW zal er nog flink wat regelgeving aangepast moeten worden. Toch verwacht Harry Stokman van Direct Current BV (DCBV) dat het eerste gelijkspanningsnet ter wereld over anderhalf een feit is. De hele wereld - en ook Nederland - is ingericht op wisselstroom. Gelijkstroom komt wel voor bijvoorbeeld bij Hoogovens, maar dan is het interne bedrijfsoplossing. Wat wij doen is mondiaal uniek. Dat betekent tegelijk dat er veel regel- en wetgeving aangepast moet worden. In die fase bevinden we ons nu, legt Stokman uit. Hij voegt daaraan toe dat het hele traject hem niet tegenvalt. Eigenlijk kom ik er steeds meer achter dat onze wet goed in elkaar steekt. En door de medewerking die we krijgen van diverse partijen, blijkt bovendien dat allerlei organisaties bereid zijn om naar de mogelijkheden te kijken. Gelijkstroom heeft als voordeel dat het een constante stroomrichting en stroomsterkte heeft. Doordat de energieopwekking straks plaatsvindt met een lokale warmtekrachtkoppeling is het bovendien duurzaam. De problemen in de regelgeving hebben betrekking op een aantal zaken. Zo

6 zijn er aan gelijkstroom geen netcodes toegekend, zijn er geen regels voor de installaties én zijn de normen zijn niet dekkend. Voor de normering, vastgelegd in NEN 1010, is bijvoorbeeld de beveiliging een issue. Wisselstroomsystemen hebben een fysieke beveiliging door middel van zekeringen en automaten. Bij gelijkstroom wordt de beveiliging via software geregeld. Dat brengt risico s met zich mee. Toch heeft DCBV door de Green Deal grote vooruitgang kunnen boeken. Recent zijn we aangeschoven bij een expertmeeting van NEN en er wordt een werkgroep gelijkspanning opgericht. Daarnaast heeft Achmea aangegeven dat ze bereid zijn ons project te verzekeren tegen de huidige condities, ondanks dat een NEN-normering nog in de maak is. En ook Netwerkbeheer Nederland draagt bij. Een paar maanden geleden zeiden zij toe dat wij met de bouw kunnen starten en dat zij, zodra het systeem gereed is, daar een netcode voor maken. Als tegenprestatie voor de ondersteuning die DCBV ontvangt, zal zij studenten opleiden. Stokman: Gebrek aan kennis is de grootste vijand van gelijkspanning. Wij willen 50 studenten per jaar bereiken op de TU Delft, de Haagse Hogeschool en de Hogeschool van Amsterdam. We zijn nu in de voorbereiding, docenten worden opgeleid en de studieboeken zijn in de maak. Vanaf komend leerjaar wordt gelijkstroom aan het lesprogramma toegevoegd. Keurmerk voor groene kunststoffen krijgt internationale allure Ook een relatief kleine groep kan veel bereiken door samen te werken in een Green Deal. Dat bewijzen de zes partijen die zich hebben verenigd in de Green Deal Groencertificaten, NRK en PlasticsEurope SABIC. De verwachting is dat begin volgend jaar het keurmerk voor biobased (hernieuwbare) kunststoffen het levenslicht zal zien. Er is zelfs kans dat het keurmerk internationale erkenning krijgt door de samenwerking met het Duitse INRO. De belangrijkste winstpunten van de Green Deal zijn de goede samenwerking tussen de overheid en marktpartijen, de wijze waarop de certificering gestalte krijgt en als bonus: de samenwerking met onze Duitse collega s die verenigd zijn in INRO, legt Erik de Ruijter, directeur beleid en advies van de Nederlandse Rubber en Kunststofindustrie (NRK) uit. NRK vertegenwoordigt een belangrijke bedrijfstak in Nederland. De aangesloten bedrijven zijn goed voor bijna 1,5 procent van het BNP. De vraag bij hun klanten naar biobased kunststoffen is groot. Wat wij willen bereiken met het keurmerk is dat we kunnen waarborgen dat de groene polymeren zowel groen als duurzaam zijn. Dat zeg ik zo nadrukkelijk omdat wij vinden dat uitsluitend groen polymeren vervaardigt uit biomassa - niet volstaat als de milieubelasting groot is. Om dat te waarborgen zijn criteria opgesteld die we later dit jaar toetsen in seminars met producenten, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden. Tevens is een invoeringsschema opgesteld. Een schema dat uitgaat van reële eisen die strenger zullen worden in de loop van de tijd zodat we in 2030 voldoen aan de ambitie om 25 procent van de kunststof grondstoffen te vervaardigen uit biomassa. Opvallend is dat bijna gelijktijdig in Duitsland ook een initiatief is ontstaan om groene polymeren te certificeren. Ons doel is hetzelfde, maar onze startpositie verschilde. INRO is bijeengekomen op initiatief van de Duitse overheid en richt zich op de borging van een groene productie, terwijl wij willen dat kunststoffen met een groencertificaat voldoen aan de eisen en we willen dat groene kunststoffen door middel van het keurmerk zichtbaar worden. Het mooie is dat we elkaar in dat traject vinden en aanvullen. Een bijkomend voordeel is daarnaast dat we samen sterker staan in Europa. Want ook dat is van belang, 60 procent van onze producten gaat namelijk de grens over.

7 500 ondernemers besparen energie Op regionaal niveau energiebesparing realiseren, daar moeten we naar toe volgens Martin Kloet, senior projectleider Green Deal bij MKB Nederland. Hij is ervan overtuigd dat wanneer energiebesparing tastbaar wordt én het nemen van energiebesparende maatregelen de ondernemer niet te veel tijd kosten, de bereidheid om te investeren in energiezuinige installaties toeneemt. De inzet van de Green Deal MKB was 500 ondernemers te betrekken bij energiebesparing en 20 ondernemers te vinden die duurzame energie willen opwekken. Een ambitieus streven, maar een jaar na de ondertekening van de Green Deal is de doelstelling ruimschoots bereikt. Inmiddels hebben 625 ondernemers ingezet op energiebesparing, aldus Kloet. Ik heb er goed gevoel aan over gehouden. Dat komt ook omdat inzichtelijk is geworden wat ondernemers motiveert, maar ook wat hen belemmert bij het nemen van energiebesparende maatregelen. Op het terrein van de overheid blijken bedrijven weinig problemen te ondervinden. Kloet: Wij merken dat de belangrijkste drempels zich in de eigen onderneming bevinden. Energiemanagement kost tijd en dat hebben ondernemers vaak niet. Daarnaast maken zij financiële afwegingen. Een terugverdientijd van vijf jaar is voor hen echt te lang. Kloet constateert tegelijk ook dat ondernemers wel te motiveren zijn. Wat wij zien is dat kleinschalige projecten op veel animo kunnen rekenen. Zo organiseerde een parkmanager van een bedrijventerrein voorlichtingsavonden over energiebesparing. Hij had al het voorwerk gedaan en installateurs geselecteerd. Door de ondernemer werk uit handen te nemen en het kleinschalig en om de hoek te organiseren was de actiebereidheid verrassend groot. De kennis die binnen de Green Deal is opgedaan wil MKB Nederland vertalen naar een ontzorgingsmodel. We willen energiebesparing in het MKB zo organiseren dat een ondernemer - nadat er een energiescan is gemaakt en een lijst is opgesteld met te nemen acties - alleen nog maar ja of nee hoeft te zeggen. Een ander punt van aandacht zijn de financiën. Kloet: Als er afwegingen gemaakt worden tussen investeren in een marketingcampagne of energiebesparing, kiezen de meeste ondernemers uit rendementsoverwegingen toch voor de campagne. Hier doet zich echter iets vreemds voor: want de investeringsbereidheid in zonnepanelen is erg groot. Daardoor is het aantal van twintig deelnemers die zelf energie opwekken ruimschoots overtroffen. De reden hiervoor is dat zonnepanelen sexy zijn. Niet alleen wordt energiebesparing zichtbaar, het is ook iets dat je met gepaste trots kunt laten zien. Groene warmte in Purmerend Over een jaar voorziet Stadverwarming Purmerend 80 procent van de aansluitingen van groene warmte. De afgelopen tijd zijn er forse stappen gezet om tot verduurzaming en warmtebesparing te komen. Installateurs zijn opgeleid, het warmtenet is weer goed onderhouden en deels vervangen én de bouw van een biowarmtecentrale gestart. Door de afspraken die zijn vastgelegd in de Green Deal willen we efficiëntie, milieu- en energiebesparing realiseren, vertelt Kees van der Klein, directeur Stadsverwarming Purmerend. We zijn begonnen met het terugdringen van het warmteverlies van het bestaande net van 35 naar 30 procent. Dit konden we realiseren door het uitvoeren van een thermografische scan in combinatie met gasdetectie. SVP heeft in samenwerking met het Deens ingenieursbureau COWI en het bedrijf Galektron een uniek systeem ontwikkeld om thermische lekken op te sporen. Door thermografische luchtfoto s te projecteren op de digitale registratie van het warmtenet - en deze te combineren met

8 unieke lekkagedetectie met gastracers - heeft SVP 73 locaties geïdentificeerd die aantoonbaar lek zijn, waarvan 23 ernstig tot zeer ernstig. Bijna alle lekkages bevonden zich op verbindingstukken en koppelingen. Deze worden nu gerepareerd en vervangen. Daarnaast wordt het secundaire net de aansluitingen naar de woningen vervangen, omdat we veel problemen constateerden in kruipruimten. Inmiddels zijn bij van de aansluitingen voorzien van flexibele kunststofleidingen. Een ander belangrijk aspect van de Green Deal is de energiebewustwording en training van installateurs. Voor het programma Warmtebewust is veel animo onder installateurs. Zij worden bij ons getraind, zowel op technisch vlak als qua bewustwording. Installateurs die de cursus en het examen met succes afronden, ontvangen een keurmerk. Zij zijn onze ambassadeurs die mensen warmtebewust maken. En last but not least: Stadsverwarming Purmerend wordt in 2014 energieproducent. De bouw van de biowarmtecentrale een 45 MW thermische centrale - is gestart en kan vanaf volgend jaar zomer in 80 procent van de warmtevraag voorzien. Van der Klein: Vooral bij de realisatie van de centrale heeft de Green Deal veel voor ons betekent. Door de deal zijn contacten met bijvoorbeeld de gemeente, de provincie en EZ verbeterd en is er ook contact gelegd met Staatsbosbeheer (SBB). Met SBB heeft dit geleid tot samenwerking; zij gaan hout en houtsnippers aanleveren voor de centrale. Voor de piekwarmte doet Stadverwarming Purmerend een beroep op twee hulpcentrales die op gas worden gestookt. De Green Deal stelt ons echter in staat om ook de piek te vergroenen. Op dit moment wordt er een studie uitgevoerd waarbij de mogelijkheden worden bekeken om de hulpcentrales te stoken op biogas of groengas.

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Sustainable Concrete Centre Oosterhout (NB), The Netherlands Director: Mantijn van Leeuwen m.vanleeuwen@crh-scc.nl +31 6 2275 4364 MVO netwerk

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 14 oktober 2013)

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 14 oktober 2013) AH 233 2013Z16375 van minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 14 oktober 2013) 1 In hoeverre klopt de raming van 20.000 elektrische auto s in Nederland aan het eind van 2013, zoals gesteld in het

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO 2-functionaris,

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie Titel: CO2-Prestatieladder Participatieplan Rapport: CO2-2014/R-05; rev. 0; d.d. 07-04-2015 Auteur: J.A.C. van Dijk Verificateur: A.L.J. Timmermans Vervolgblad : 1 van 4 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Sector en keteninitiatieven

Sector en keteninitiatieven Sector en keteninitiatieven Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Auteur(s) Marco Vermeulen Kenmerk 1.D.1_1, 3.D.1_1, 3.D.1_2 en 3.D.2_1 Sector en keteninitiatieven Datum 13 maart 2015 Versie

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

C-153 Green Deal Groen Bouwen

C-153 Green Deal Groen Bouwen C-153 Green Deal Groen Bouwen Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J Kamp, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, ieder handelende in haar of

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Sector en keteninitiatieven

Sector en keteninitiatieven Sector en keteninitiatieven Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 3.D.1_1 Overzicht deelname sector en keteninitiatieven 1/11 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoek naar sector- en keteninitiatieven

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder. Actieve deelname initiatieven Klaver Giant Groep. Actieve deelname initiatieven (2014.001) Pagina 1 van 15

CO2-Prestatieladder. Actieve deelname initiatieven Klaver Giant Groep. Actieve deelname initiatieven (2014.001) Pagina 1 van 15 CO2-Prestatieladder Actieve deelname initiatieven Klaver Giant Groep Actieve deelname initiatieven (2014.001) Pagina 1 van 15 Inhoudsopgave Inleiding en verantwoording... 3 1 Inventarisatie sector- en

Nadere informatie

Ketensamenwerking. Evert Schut (RWS/Projectmanager MVO Netwerk Beton)

Ketensamenwerking. Evert Schut (RWS/Projectmanager MVO Netwerk Beton) Ketensamenwerking Evert Schut (RWS/Projectmanager MVO Netwerk Beton) Ketensamenwerking in een circulaire economie? MVO Netwerk beton en Green deal beton Van ambities naar afspraken Resultaten Een voorbeeld

Nadere informatie

Solar Solutions. Peter Verlinden & Mathijs Leffers - 15 april 2015

Solar Solutions. Peter Verlinden & Mathijs Leffers - 15 april 2015 Solar Solutions Peter Verlinden & Mathijs Leffers - 15 april 2015 1 Wie is Rexel Bewuste woningen Commerciële ondersteuning 2 Wie is Rexel 3 Wereldwijd actief P. 4 Meer dan 100 jaar ervaring in Nederland

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform de CO 2 -prestatieladder 2.2 1/5 Inleiding Vanuit de CO 2 Prestatieladder wordt gevraagd om deelname aan een sector- of keteninitiatief. Het bedrijf dient zich daarbij

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Nieuwsbrief Energie april 2013

Nieuwsbrief Energie april 2013 b6agina 1 van 6 Nieuwsbrief Energie april 2013 Inhoud Nieuws Duurzame energieveiling van start Nieuwe visie ontwikkeling biogas Algen en zeewier: hoe duurzaam is de productie? Kwaliteitsborging helpt bij

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder plan CO 2 -prestatieladder T.b.v. certificering CO 2 -prestatieladder (nr 3.C.1) U vindt in dit document de communicatiedoelstellingen, de interne en externe doelgroepen, de interne en externe communicatiemiddelen

Nadere informatie

Meer en Betere Recycling

Meer en Betere Recycling Meer en Betere Recycling als onderdeel van VANG Uw sprekers: Max de Vries Marco Kraakman Jacobine Meijer Emile Bruls Geert Cuperus Inhoud deelsessie Meer en Beter Recycling Inleiding Pitches projecten

Nadere informatie

DUURZAME INITIATIEVEN

DUURZAME INITIATIEVEN DUURZAME INITIATIEVEN Onder duurzame initiatieven verstaat Arcadis technische innovaties die direct of indirect leiden tot energiebesparende oplossingen. Daarnaast initiatieven die de maatschappelijke

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT 30 januari 2014 Introductie Nederland ICT Nederland ICT is de branchevereniging van ICT-bedrijven

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht stap 1 Interne & externe analyse Onderzoeksvragen Eindproducten STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP

Nadere informatie

VERKENNING van de BioBased Economy

VERKENNING van de BioBased Economy VERKENNING van de BioBased Economy Biobased of Biowaste? Vereniging van Ver(s)kenners Martijn Wagener 28-nov-2013 Indeling Introductie Virida! Wat is de Biobased Economy?! Principes: cascadering en raffinage!

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer www.alphabet.com Duurzame mobiliteit. Onderzoek naar gedrag en keuzes van leaserijders op gebied van duurzaamheid. Leaserijders steeds milieubewuster.

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Green Deal. Bevorderen Duurzaam Bosbeheer. Presentatie 13 maart 2014 Ronald Hiel

Green Deal. Bevorderen Duurzaam Bosbeheer. Presentatie 13 maart 2014 Ronald Hiel Green Deal Bevorderen Duurzaam Bosbeheer Presentatie 13 maart 2014 Ronald Hiel Doelstelling Green Deal Het bevorderen van duurzaam bosbeheer in het algemeen door het vergroten van het aandeel hout uit

Nadere informatie

SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht

SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht Vraag 1 Aanbod cursussen & minoren Biedt de onderwijsinstelling minoren en/of cursussen aan gericht op duurzaamheid, die inzichtelijk en toegankelijk zijn voor

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen De Trias Bavarica van directievoorzitter Jan-Renier Swinkels: Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen 10 oktober 2013 Geen Trias Energetica maar de Trias Bavarica. Oftewel: liever zoveel

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie Beoordelingsverslag 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

Staan de beste stuurlui aan wal?

Staan de beste stuurlui aan wal? Staan de beste stuurlui aan wal? ir. Harry Droog, voorzitter van het Energietransitie Platform Duurzame Elektriciteitsvoorziening / Jaap t Hooft, adviseur EOS Welkom, opening, doelen De heer Droog gaat

Nadere informatie

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag!

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Johan van Dalen, ProRail, Cindy de Groot, Provincie Zuid-Holland Esther Veendendaal, RVO 5 juni 2014 Ontstaan van Duurzaam GWW Het begon met Duurzaam Inkopen Nu verder

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder

Nadere informatie

Als u zaken doet met de overheid...

Als u zaken doet met de overheid... Als u zaken doet met de overheid... Het duurzame inkoopbeleid van de overheid Duurzaamheid staat hoog op de agenda van de overheid. Om de markt voor duurzame producten te stimuleren, geeft zij zelf het

Nadere informatie

Informatie & Coördinatie Centrum

Informatie & Coördinatie Centrum Informatie & Coördinatie Centrum Regio Schiphol Bevlogen 2015 2017 Samenwerking door en voor overheidsorganisaties Betrouwbaar beschikken over actuele geo-informatie Optimale inzet en gebruik van geo-informatie

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Zonne-energie in Nederland Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Informatie Horizon Opgericht 2009 Veel ervaring in (duurzame) energie ca. 60 jaar Grootaandeelhouder HVC Groep in Alkmaar In

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Ronald van Peperstraate. Voormalig algemeen directeur, Joulz

Ronald van Peperstraate. Voormalig algemeen directeur, Joulz Ronald van Peperstraate Voormalig algemeen directeur, Joulz Het leiden van een groot bedrijf Ik kom zelf uit de bouwsector. Hier werd ik aangesteld om van Joulz een aannemersbedrijf te maken. Maar ik wilde

Nadere informatie

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep Infra & milieu Beton & Industrie bouw Infra Beheer Transport Kraanverhuur 1 1. Inleiding De Haarsma Groep hecht waarde aan duurzaamheid en het milieu.

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Onderwijs. Huisvesting die kennis in beweging brengt

Onderwijs. Huisvesting die kennis in beweging brengt Onderwijs Huisvesting die kennis in beweging brengt Onderwijs Huisvesting die kennis in beweging brengt Wat is de essentie van een onderwijsgebouw? En wat gebeurt daar precies? De core business van onderwijs

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN TIMMERHUIS GROEP

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN TIMMERHUIS GROEP CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN TIMMERHUIS GROEP 1 1. INLEIDING De Timmerhuis Groep hecht waarde aan duurzaamheid en het milieu. Daarom worden de kwantitatieve en kwalitatieve reductiedoelstellingen

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Pannekoek GWW B.V. Auteur(s): Carolien Degen, CO 2 -functionaris,

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency 1. Het Convenant Benchmarking energie efficiency Op 6 juli 1999 sloot de Nederlandse overheid met de industrie het Convenant Benchmarking energieefficiency.

Nadere informatie

Constructief over Duurzaamheid 2.0

Constructief over Duurzaamheid 2.0 Maandag 9 mei 2016 van 15.30 tot 20.30 uur Royal HaskoningDHV te Amersfoort onmisbaar vervolg op college Constructief 2014 de nieuwste ontwikkelingen afgelopen anderhalf jaar zowel bij staal- als betonconstructies

Nadere informatie

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht Eljo Vos-Brandjes HVC Stage raadsleden Dordrecht Historie HVC Opgericht (1991) voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval uit regio Na loslaten beleidsuitgangspunt regionale/provinciale zelfvoorziening

Nadere informatie

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection.

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. Uw footprint met MAAS International Duurzame koffie Introductie Het onderwerp duurzaamheid is zo breed dat velen door de bomen het

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Ketenanalyse project Kluyverweg Oranje BV Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Autorisatiedatum: 3-12-2015 Naam

Nadere informatie

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen De weg naar samenwerken, kennis en inkoopkracht Utrecht februari 2012 Betreft: Projectvoorstel en financiersingsaanvraag verduurzaming van de evenementen branche

Nadere informatie

Opbouw van de presentatie

Opbouw van de presentatie Workshop Sustainable bouwen met beton CUR Bouw & Infra 7 december 2009 Door: André Burger Opbouw van de presentatie 1. Cement&BetonCentrum 2. Onze ambities m.b.t. duurzaam bouwen 3. Voorbeelden duurzaam

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Hergebruik grondstoffen uit elektronica Hergebruik grondstoffen uit elektronica Wat doet het programma Ruimte in Regels?

Hergebruik grondstoffen uit elektronica Hergebruik grondstoffen uit elektronica Wat doet het programma Ruimte in Regels? Ruimte voor innovatieve investeringen door Ruimte in Regels Ruimte in Regels voor Groene Groei is een gezamenlijk programma van de ministeries van Economische Zaken en Infrastructuur en Milieu U wilt als

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST!

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! MONTAGE DOOR KOMO GECERTIFICEERD DAKDEKKERS- BEDRIJF ADVISEREN LEVEREN INSTALLEREN ADVISEREN Green Power Systems is uw adviseur, leverancier en

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in Gilze en Rijen? ons

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

Activiteiten Netwerk

Activiteiten Netwerk ALV 2015 Programma Opening door de voorzitter Verslagen en werkplannen Financieel verslag en begroting Decharge Bestuur Verkiezing van het nieuwe bestuur Verkiezing van de ledenraad Pauze Dienstverlening

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia Persbericht Vereniging Energie-Nederland Den Haag, 3 oktober 2011 Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Van Ecotaks naar Duurzaamheid. Henk Schut

Van Ecotaks naar Duurzaamheid. Henk Schut Van Ecotaks naar Duurzaamheid Henk Schut Duurzaamheid en Sport Programma Set 1: Set 2: Set 3: Set 4: Set 5: Nieuwe regeling op energiebesparing SWS en de financiën Duurzaam Verenigen, informatie Klimaatroute

Nadere informatie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Energie besparen in monumenten en lokaal energie opwekken op landgoederen In het kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie werkt de

Nadere informatie

Elektrisch rijden is de toekomst

Elektrisch rijden is de toekomst Elektrisch rijden is de toekomst Duurzaam onderweg in Rotterdam www.rotterdam.nl/elektrischrijden Elektrisch rijden neemt een vlucht. Er rijden steeds meer elektrische voertuigen rond. Een positieve ontwikkeling

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie