Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2011"

Transcriptie

1 Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs Divisie Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde

2 Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs Divisie Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde

3 Inhoud Studentenonderwijs Inleiding 9 1 Formatie, stafbezetting en taken 13 2 Ontwikkelingen in Taken ten opzichte huisartsdocenten (hado s) 21 4 Onderwijsfaciliteiten en ondersteuning 23 5 Monitoren professioneel gedrag 25 6 Beleidsvoornemens voor onderwijs en onderzoek van onderwijs 27 7 Kwalificaties en publicaties 31 Huisartsopleiding Inleiding 39 1 Ontwikkelingen in Voorzieningen voor de huisartsopleiding/formatie/stafbezetting 55 3 Opleidingscapaciteit 63 4 Opzet en uitvoering van het opleidingsprogramma 71 5 De huisartsopleiders 79 6 Onderwijsfaciliteiten 87 7 Geschillen m.b.t. de opleiding 89 8 Wetenschappelijk onderzoek 91 9 Missie, Visie en Beleidsvoornemens Publicaties 103 Post-academisch onderwijs voor huisartsen Utrecht Voorwoord 113 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of vermenigvuldigd door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het bestuur van de Divisie Juliuscentrum van het UMC Utrecht. Jaarverslag 2011 Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht 3

4

5 Voorwoord Hierbij bieden wij met genoegen het jaarverslag 2011 van de afdeling onderwijs huisartsgeneeskunde van het Julius Centrum van het UMC Utrecht aan. Vanaf 2009 zijn de jaarverslagen van het studentenonderwijs, huisartsopleiding en het postacademisch onderwijs samengevoegd. Vanuit de gedachte van de ontwikkeling van een continuüm huisartsgeneeskundig onderwijs heeft deze samenvoeging plaatsgevonden. Natuurlijk zijn voor de externe partijen de onderdelen wel goed herkenbaar aanwezig. Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 7

6 Studentenonderwijs Inleiding De initiële medische opleiding aan het UMC Utrecht kent twee curricula: de traditionele 6-jarige medische opleiding (CRU) die uit een 3-jarige bachelor en een 3-jarige master bestaat en een 4-jarige master tot arts en klinisch onderzoeker (SUMMA). Jaarlijks starten 304 eerstejaars studenten in de bachelor van de reguliere opleiding en 40 studenten in de master SUMMA. Deze master is toegankelijk voor bachelor graduates in Health Sciences, Farmaceutische wetenschappen en Biomedische wetenschappen. Selectie vindt plaats op motivatie, biomedische kennis, communicatieve en reflectieve vaardigheden. In beide opleidingen heeft huisartsgeneeskunde in de eerste jaren een stevige inbreng in werkgroepen waar klinisch redeneren rond patiëntproblemen uit de huisartspraktijk wordt getraind. Daarnaast volgen alle studenten een coassistentschap in de huisartspraktijk. In het laatste studiejaar is er de mogelijkheid voor een ASAS (Algemene Semi Arts Stage) van 12 weken. In maart 2011 zijn beide opleidingen (CRU bachelor en master en SUMMA) gevisiteerd met het oog op her accreditatie door de Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO). In aansluiting op een zelfevaluatierapport worden onderwijshandleidingen, toetsen, werkstukken en dergelijke bestudeerd en studenten, docenten, examinatoren en management gehoord. Vanuit huisartsgeneeskunde waren Dr. S. (Saskia) S.L. Mol (Opleidingscommissie Geneeskunde) en Dr. M. (Marijke) M. Kuyvenhoven (coschappen CRU en SUMMA) betrokken bij de voorbereiding en de gesprekken. Daarnaast was ook mevrouw M. (Ria) van Bodegom, een van onze actieve Hado s bij een van de gesprekken uitgenodigd. Als afsluiting van de visitatie heeft de commissie mondeling een zeer positief voorlopig oordeel over de opleidingen gepresenteerd, zodat niets her accreditatie in de weg staat (formeel eind 2012). In samenwerking met het onderwijsinstituut van het UMC Utrecht (de d OO) wordt de kwaliteit van het onderwijs bewaakt door een continue monitoring van de studentwaarderingen en een docentprofessionalisering programma. Jaarlijks worden de waarderingen van de studenten en mogelijke verbeteringen in de programma s met de betrokken onderwijscoördinatoren besproken. Verder wordt van alle stafleden verwacht dat zij zich 8 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 9

7 jaarlijks door observaties en cursussen (bij)scholen op didactisch gebied. In dit kader hebben M. (Merijn) Bosman en A. (Anne) Decanniere in het afgelopen jaar hun Basis Kwalificatie Onderwijs (BKO) gehaald. Landelijk wordt nauw contact onderhouden met de zusterafdelingen Huisartsgeneeskunde binnen het IOH-b (Interfacultair Overleg Huisartsgeneeskunde- basis). Dit biedt de mogelijkheid gezamenlijk op te trekken in de acht initiële opleidingen. Dit is bijvoorbeeld vruchtbaar bij onderwerpen die in ieder geval door huisartsgeneeskunde in het curriculum moeten worden gebracht en verder ten aanzien van leerboeken en toetsen. Deze samenwerking heeft in het afgelopen jaar geresulteerd in een landelijk project rond DVD s van arts-patiënt consulten met patiënten met veel voorkomende klachten. Eenendertig van deze DVD s zijn te vinden op de site van het leerboek Diagnostiek van alledaagse klachten*). Deze site is toegankelijk voor alle kopers van de 3 e druk van dit leerboek. Verder hebben we in 2011 een aantal stappen gezet naar verdere kwaliteitsverbetering van het onderwijs en professionalisering van de docenten: - verbeteren van de studentwaarderingen van het klinisch lijn onderwijs (KLO) (CRU) - verdere profilering van huisartsgeneeskunde in de bachelor (CRU) - uitvoeren van een pilot van de Introductieweek voor de coschappen en de participatie van de Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra (LRJG) in deze introductieweek (CRU) - uitdragen van het DEPTh-trainingsmodel in de hele klinische fase (CRU) - ontwikkelen van begeleiding van coassistenten door Aios (het zogenaamde Aios-co model) - verbeteren van de administratieve ondersteuning van de organisatie van de klinische stages Marijke Kuyvenhoven en Alfred Sachs *) Diagnostiek van alledaagse klachten, De Jongh e.a., BSL Houten, 3e herziene druk 2011 (ISBN ) 10 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 11

8 Formatie, stafbezetting en taken 1 Onze afdeling beschikte in 2011 over ongeveer 4 FTE staf en ruim 2 FTE secretariële ondersteuning, zie de tabel op de volgende pagina. We verzorgden ongeveer 600 uur werkgroeponderwijs en 720 uur coördinatie van blok- en lijnonderwijs in de bachelor en de eerste 2 jaar van de master SUMMA. Coördinatietaken betreffen onderwijsontwikkeling, toetsen, organiseren en kwaliteitszorg van blok- en lijnonderwijs. Verder verzorgen we de plaatsing en begeleiding van bijna 400 studenten voor een coschap/klinische stage in de huisartspraktijk, zie het overzicht hieronder. Dank zij de inzet van een grote groep huisartsen in de regio is dit mogelijk. We zijn deze dan ook uitermate erkentelijk om steeds zo gastvrij onze studenten te ontvangen. Benodigde opleidingscapaciteit voor klinische stages huisartsgeneeskunde per jaar in de initiële opleiding geneeskunde (UMC Utrecht) sinds 2006 Curriculum Jaar Stage Aantal studenten Aantal weken Totaal aantal weken SUMMA 1 Pvd Z CRU bach 1 Oriënterende stage SUMMA 3 Coschap CRU master 2 Coschap Schakeljaar ASAS (semiarts) CRU/SUMMA Keuze coschappen Buitenland*) Keuze stages Totaal Stages huisartspraktijk 389 studenten weken *) Telt niet mee Er zijn enkele personele wisselingen in het docententeam geweest. Dr. H. (Bertien) Hart is per 1 januari 2011 coördinator van de NHG-kaderopleiding Diabetes Mellitus geworden. Ze is opgevolgd door L. (Wies)A. Dokkum, huisarts in Amersfoort. Verder heeft A. 12 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 13

9 (Anouk) van der Berg E.(Els) Kuijper vervangen tijdens haar zwangerschapsverlof en tenslotte is J. (Janneke) Witte de afdeling komen versterken als docent vernieuwing. Vanwege een zogenaamde efficiëntieslag is er ook een personeelswisseling op het secretariaat geweest. Mw. A. (Angela) Berrens, die sinds 1 april 2010 samen met mw. I. (Inge) Laurens de CRU coschappen coördineerde, vertrok noodgedwongen naar de afdeling interne geneeskunde. Gelukkig heeft mw. M. (Monique) Pot, die al elders in de divisie werkte haar kunnen vervangen. Doordat mw. A. (Annelies) van der Burg ook 0,1 FTE is gaan werken, hebben we in dit proces 0,2 FTE ingeleverd, terwijl met ingang van 31 december jl ook de secretariële ondersteuning van het hoofd verdween. Al met al dus een verlies van ervaring en expertise en inkrimping van 15 % op onze formatie. Naast de uitvoerende taken dragen we als afdeling huisartsgeneeskunde samen met andere afdelingen van het UMC Utrecht verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van het onderwijs, toetsing en kwaliteitszorg op facultair niveau. Zo participeren we in tal van facultaire commissies, zoals de Opleidings Cie Geneeskunde (OCG) (Saskia Mol), de Cie Kwaliteitszorg Toetsing (CKT) (Jan Schakelaar) en de Cie Professioneel Gedrag (CPG) (Saskia Mol voor de bachelor en Marijke Kuyvenhoven voor de master). Tabel 1 / Formatie studentenonderwijs huisartsgeneeskunde (31 december 2011) Naam (onderwijskwalificatie)*) Functie/onderdeel Formatie Dr. H.A.E. (Harriët) Vreugdenhil (BKO) Huisarts/docent 0,25 Subtotaal 2,06 Drs. J. (Janneke) Bossenbroek Huisarts/docent Terugkomdagen klinische fase 0,20 Drs. H. (Heleen) Brehler Huisarts/docent Terugkomdagen klinische fase 0,20 Drs M. (Marieke) Mennink Huisarts/docent Terugkomdagen klinische fase 0,10 Drs R. (Ravee) Rambharose Huisarts/docent Terugkomdagen klinische fase 0,20 Drs A. (Alike) Visser Huisarts/docent Terugkomdagen klinische fase 0,20 Drs C. (Charles) Helsper Arts/docent vernieuwing 0,10 Drs R. (Rebecca) Houtman Huisarts/docent vernieuwing 0,20 Drs J. (Janneke) A.M. Witte Huisarts/docent vernieuwingpm (1-11) Subtotaal 1,20 Totaal3,96 Ondersteunend personeel A (Angela) Berrens / M. (Monique) Pot Secretaresse CRU coschap, ASAS 0,90 A. (Annelies) van der Burg Secretaresse coschap SUMMA 0,90 I.C. (Inge) Laurens Secretaresse coschap CRU 0,50 J. (Jeanny) Weel Secretaresse stage jr 1 (CRU en SUMMA 0,50 Naam (onderwijskwalificatie)*) Functie/onderdeel Formatie E. M. (Marlies) Blijleven Secretaresse secr. Hoofd studenten- onderwijs 0,30 Management dagdelen Totaal 3,10 Dr. A.P.E. (Alfred) Sachs Hoofd / Examinator klinische fase 0,20 Dr. M.M. (Marijke) Kuyvenhoven (SKO) Hoofd / Coördinator klinische fase 0,50 *) onderwijskwalificaties: - Basis Kwalificatie Onderwijs (BKO) - Senior Kwalificatie Onderwijs (SKO) **) tijdens zwangerschapsverlof vervangen door mw. A.(Anouk) van der Berg Totaal0,70 Docenten Drs. M. (Merijn) Bosman (BKO) Huisarts/docent 0,20 Zie voor informatie over de medische curricula (CRU en SUMMA) van het UMC Utrecht: Drs. A. (Anne) Decanniere (BKO) Huisarts/docent 0,22 Drs. L. (Wies) A. Dokkum Huisarts/docent SUMMA 0,22 Drs. E. (Els) Kuijper** Huisarts/docent vernieuwing 0,25 Dr. M.M. (Marijke) Kuyvenhoven (SKO) Huisarts/docent 0,30 Dr. S.S.L.(Saskia) Mol (SKO) Socioloog/NHG-supervisor/docent SUMMA 0,40 Drs. J.H. (Jan) Schakelaar Huisarts/docent 0,22 Drs. E. (Ernst) Scheele Huisarts/docent SUMMA pm Drs. W. (Wies) Remmers Huisarts/docent pm 14 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 15

10 Ontwikkelingen in In het afgelopen jaar hebben we de inbreng en de kwaliteit van ons onderwijs waar we reeds tevreden over waren gestabiliseerd. Daarnaast zijn een aantal verbeteringen gerealiseerd (2.1). En hebben we ingrijpende veranderingen in het coschap van de CRU studenten op gang gebracht (2.2). 2.1 Stabilisatie bereikte resultaten en verbeteringen in het onderwijs Studentevaluaties stabiliseren. De studentevaluaties van het Startblok bachelor (coördinatie: Harriet Vreugdenhil) en de oriënterende stage (coördinator: Marijke Kuyvenhoven) zijn op 7.0 en 7.5 (10-puntsschaal) blijven staan; Participatie van huisartsgeneeskunde in onderwijs van derden. Onze inbreng in de blokken Acute Geneeskunde, Medical Humanities, Infectie en afweer, Geneeskunde en Maatschappij en het coschap oogheelkunde is kwantitatief en kwalitatief stabiel gebleven Verbeteren studentevaluaties. - De studentenevaluaties van het Klinisch Lijn Onderwijs jaar 1 zijn dankzij een verbeterslag van Saskia Mol, Els Kuijper en Harriet Vreugdenhil gestegen naar 7,0. Dit is vooral te danken aan de verbeteringen in formatie, casuïstiek en organisatie en een meer uitgebreide instructie van de werkgroep docenten van andere afdelingen in het UMC Utrecht; - De studentevaluaties van het Klinisch Denken van de afdeling huisartsgeneeskunde in jaar 1 en 2 van de master SUMMA (Jan Schakelaar en Wies Dokkum) waren zeer hoog. Deze zijn gemiddeld met ongeveer 0,5 punt gestegen tot 4.2 tot 4.6 op een 5-puntsschaal. Profilering van huisartsgeneeskunde in de bachelor. Alfred Sachs heeft met verschillende blok coördinatoren uit andere divisies contact kunnen leggen om de inbreng van huisartsgeneeskunde te vergroten: Zo geeft Sachs nu een college in Circulatie II en III. Dit houdt in dat de Introductie en een casus in de betrokken blokboeken worden aangevuld vanuit het DEPTh denken en dat in één of enkele colleges zowel de huisarts als de er na optredende specialist het DEPTh model hanteren. 16 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 17

11 Uitdragen DEPTh model in de klinische fase. Alfred Sachs is via de commissie Theoretisch Lijn Onderwijs (TLO)/DEPTh gevraagd een programma te ontwikkelen om het klinische redeneren te trainen volgens het DEPTh model en daarnaast te leren de kennis uit de basiswetenschappen toe te passen in het klinisch handelen. Verbetering van de administratieve ondersteuning. Dankzij de inzet van het secretariaat is de administratieve procedure voor ondersteuning van het plaatsen en monitoren van de coschappen verbeterd. Zo hebben we inmiddels de NAW gegevens, bank en BIG nummer van de vaste Hado ingevoerd. Voor verbetering van werving, matching en verdere administratie dient echter nog een fors pad te worden afgelegd. 2.2 Het coassistentschap: Introductieweek, huisartsenveld in Apeldoorn en Aios-co model De introductieweek van de CRU coschappen Als geheel is het coschap de afgelopen jaren zeer goed beoordeeld: gemiddeld rapportcijfer is 7,7 (tien-puntsschaal). Het meest gewaardeerd worden: de individuele begeleiding door de Hado s, het ontvangen van veel feedback, vaak is er een eigen spreekkamer en de TKD-docenten zijn zeer gemotiveerd. De leerervaringen van de coassistenten lopen echter sterk uiteen door de grote variatie in zorginhoudelijke en didactische kwaliteiten van opleiders. Daarom zijn we gestart met het opzetten van een algemene Introductieweek. Doel van de Introductieweek is dat coassistenten huisartsgeneeskundig klinisch denken en handelen leren kennen binnen de context van een optimale eerste lijnsetting. Daarbij dienen ze ook vertrouwd te raken met ander voor de eerste lijn relevante competentiedomeinen: Kennis en wetenschap, Samenwerken, Communicatie, Maatschappelijk handelen, Organisatie en Professionaliteit 1. De locaties voor deze week: zijn de Huisartsopleiding in Zeist en de LRJG (locaties: Parkwijk en Veldhuizen). Meer specifiek gaat het om: Consultvoering observeren en nabespreken: a) hulpvraag/klacht, b) diagnostiek, c) prognostiek, d) interventie en e) communicatie/persoonlijk functioneren aan de hand van video consulten (acute klachten en klachten van patiënten met chronische aandoeningen) en directe observatie in de spreekkamer inclusief discussie. 1) In het Raamplan 2009 zijn deze domeinen als volgt benoemd: Medisch Deskundige, Academicus, Samenwerker, Communicator, Gezondheidsbevorderaar, Organisator en Beroepsbeoefenaar (Raamplan 2009). Aanvullende diagnostiek; leren kennen, oefenen, uitslag interpreteren en leren beslissen. NHG-Standaarden/EBM; leren waarderen en kritisch toepassen. Vertrouwd raken met verslaglegging en registratie in HIS met ICPC. Kennis maken met Capita Selecta, zoals: de zorg voor patiënten met chronische aandoening en ouderen in de huisartspraktijk, acute geneeskunde in de huisartspraktijk/ triagering op de HAP en de receptuur voor acute en chronische klachten en aandoeningen. Van februari tot en met augustus 2011 is deze introductieweek 6 keer gedraaid voor de coassistenten. Ze waren bijzonder positief over de gemotiveerde docenten, de spreekuurobservaties en de trainingen in klinisch denken. Het tempo van de modules zou echter hoger kunnen en er is behoefte aan meer farmacotherapie, acute en spoedgeneeskunde, kleine kwalen en oefeningen rond de top 10 aandoeningen. Daarom hebben we het programma aangevuld met modules over pijnmedicatie en diagnostiek en beleid bij huidproblemen. De presentaties van praktijkassistente, POH en fysiotherapeute zullen dieper ingaan op demonstratie van diagnostische en therapeutische verrichtingen, zoals spirometrie, urinestick en -dipslides etc. In de eerste helft van 2012 zal de Introductieweek definitief worden geïmplementeerd na een verbouwing voor betere didactische voorzieningen in Veldhuizen. Huisartsenveld in Apeldoorn De waardering van de SUMMA coschappen is altijd zeer hoog (gemiddelde score 8,6). De SUMMA coassistenten volgen in toenemende aantallen hun coschap in de regio Apeldoorn. Het Gelre Ziekenhuis is hun opleidingsziekenhuis en het is dus verheugend dat we daar met onze afdeling op aan kunnen sluiten. Kees Gorter heeft aan het einde van het jaar de coördinatie van het veld op zich genomen. Ontwikkeling aios co model Begeleiding van coassistenten door Aios is in de kliniek een gangbaar opleidingsmodel. In de huisartspraktijk begeleidt de huisarts over het algemeen zelf een coassistent, maar ook bij ons zijn er goede inhoudelijke redenen om dit model in te voeren. De Aios heeft 18 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 19

12 op deze wijze de mogelijkheid opleidingservaring op te doen. Dit geeft een invulling van competentiegebied 6 Kennis en wetenschap. Ook voor de coassistent heeft dit model voordelen; een Aios staat dichtbij de coassistent en is een aantrekkelijk rolmodel. Daarnaast biedt dit model de mogelijkheid het opleidingsveld zo efficiënt mogelijk te benutten en kunnen we kwalitatief betere opleidingsplaatsen aan coassistenten aanbieden. Tenslotte is de huisartsgeneeskunde gediend met zo aantrekkelijk mogelijke opleidingsplaatsen om zo een optimale wervingskracht naar coassistenten toe te hebben om een zo groot en goed mogelijk aantal kandidaten voor de huisartsopleiding te enthousiasmeren. Om deze redenen hebben we zowel lokaal als landelijk stappen ondernomen om dit opleidingsmodel in te voeren. Landelijk is de discussie met de huisartsopleiding aangezwengeld om dit model verder te faciliteren vanuit de huisartsopleiding en de Huisarts Opleiding Nederland (HON). Lokaal hebben we in een tweetal praktijken in Utrecht een begeleiding van coassistenten geëvalueerd om op korte termijn de invoering te kunnen aanpakken door middel van een voorbereidende didactische scholing van de Aios. 20 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 21

13 3 Taken ten opzichte van huisartsdocenten (HADO s) Wat bieden wij HADO S? De vergoeding voor de HADO s bedraagt 105 euro per week zowel voor de begeleiding van de coschappen als voor de begeleiding van de Algemene Semi Arts Stages (ASAS). Verder bieden wij de HADO s als waardering voor het begeleiden van coassistenten: HADO nieuwsbrief (3x per jaar). Accrediteringspunten voor coschap en Asas-begeleiding. Korting voor HADO s bij het Utrechtse PAOH. Terugkomdagen voor de HADO s In het voorjaar waren er twee trainingen (TKD en) voor onze HADO s. Deze werd goed bezocht; 25 HADO s kwamen naar De Bilt. De training betrof: Geven van casusgebonden feedback aan coassistenten en semi-artsen (inclusief oefeningen). Bespreken van patiëntverslagen, m.n. de diagnostische en prognostische invalshoek (inclusief oefeningen). Het uitwisselen van praktijkperikelen. Het zelf oefenen maakte de deelnemers meer bewust van hun eigen overwegingen in hun klinisch redeneringen. Juist het expliciet maken van je overwegingen is leerzaam voor de coassistent. In de toekomst zullen we de coassistenten daar meer gericht op trainen. Nieuwsbrief De afgelopen jaren hebben twee à driemaal per jaar een nieuwsbrief aan de Hado s toegezonden. Inmiddels is er ook afdelingsnieuwsbrief. Deze wordt elektronisch gedistribueerd. Daarmee is de frequentie van de papieren nieuwsbrief gedaald. We zullen ons beraden op het voortbestaan van deze laatste nieuwsbrief. 22 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 23

14 4 Onderwijsfaciliteiten en ondersteuning Alle werkgroep- en lijnonderwijs wordt in het onderwijsgebouw van het UMC Utrecht, het Hijmans van den Berghgebouw gegeven. Dit gebouw beschikt over vijf grote collegezalen en diverse werkgroepruimtes voor personen ingericht met beamer en een pc (met internet) voor kleinschalig onderwijs, practicumruimtes en een vaardigheidslab. Daarnaast is er een Studielandschap (met ongeveer 100 plaatsen). Deze onderwijs voorzieningen worden vanuit de divisie Onderwijs en Opleiding (d OO) van het UMC Utrecht professioneel ondersteund. De Introductieweek voor de CRU coschappen vindt plaats in het gebouw van de huisartsopleiding en de LRGC, locatie Parkwijk. De terugkomdagen voor coassistenten en ASAS vinden eveneens bij de huisartsopleiding plaats. De aanwezigheid van een computer-leerzaal en een vaardigheden lab maakt de huisartsopleiding uiterst geschikt voor kleinschalig onderwijs in de klinische fase. De mogelijkheden zijn met de verhuizing naar het Broederhuis in Zeist verbeterd. Daarnaast is hard gewerkt aan het ontwikkelen van onderwijsvoorzieningen in de LRJG. Zo is er in Parkwijk een groepsruimte voor onderwijs ingericht met een videoverbinding naar drie spreekkamer-ruimtes om met onderwijsgroepen de consultvoering door een huisarts te kunnen volgen en na te bespreken. Daarbij wordt vanzelfsprekend veel aandacht aan de bewaking van de privacy van de patiënten besteed. Tenslotte gaat het mogelijk worden om vanuit Parkwijk een video-conference verbinding met het UMC te leggen. Dit bleek echter minder eenvoudig dan verwacht en zal pas voorjaar 2012 gereed zijn. Al onze docenten hebben een werkruimte in het Stratenum, een van de gebouwen van het UMC Utrecht op de Uithof. De Terugkomdagdocenten van de coschappen en het semiartsschap hebben een flexibele werkplek in Zeist. 24 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 25

15 Monitoren professioneel gedrag 5 Afgelopen jaar heeft een Commissie Professioneel Gedrag aanbevelingen gedaan om de ontwikkeling van professioneel gedrag systematisch te monitoren en zo nodig een remedial traject in te stellen. Saskia Mol participeerde in de subcommissie voor de bachelorfase en Marijke Kuyvenhoven voor de masterfase. De commissies hebben zich parallel uitgesproken voor een regelmatige beoordeling van de kwaliteit van het professioneel gedrag van studenten ten opzichte van patiënten, collega s en docenten van af het Startblok van de Bachelor. Deze beoordeling volgt een driedeling: voldoende, behoeft aandacht en onvoldoende. Bij een onvoldoende wordt de student direct naar de commissie Professional Gedrag verwezen voor een remedial traject. Bij een oordeel behoeft aandacht komt er slechts een aanbeveling een remedial traject te zoeken, maar de student is vrij deze aanbeveling te volgen. Bij een derde beoordeling behoeft aandacht verdwijnt de vrijblijvendheid. We hopen hiermee problematisch gedrag van studenten in een vroeger stadium op te sporen en bij te sturen. Bij blijvende problemen dient het voor de student onmogelijk te zijn coschappen te starten of te vervolgen. De praktische uitvoering en juridische consequenties van dit advies worden in 2012 uitgewerkt. 26 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 27

16 6 Beleidsvoornemens voor onderwijs en onderzoek van onderwijs Algemeen Implementeren van de (divisie) Onderwijsstrategie : innoveren van de onderwijs-organisatie, toetsen en onderwijsmethoden en professionaliseren van docenten, met speciale aandacht voor innovatie van onderwijsmethoden, ontwikkelen van weblectures voor het blokonderwijs en het ontwikkelen van digitale onderwijsmodules als ondersteuning in de klinische fase en het ontwikkelen van digitale toetsmethoden. Uitbouwen van de continuïteit van het onderwijs huisartsgeneeskunde in de beide curricula: verbeteren van de opbouw van het huisartsgeneeskundig onderwijs in CRU en SUMMA, en het parallel lopen van het onderwijs in de beide opleidingen. Inhoudelijk, personeelmatig en organisatorisch uitbouwen van het continuüm van initiële opleiding, opleiding tot huisarts en PAOH. Bachelor CRU en jaar 1 en 2 SUMMA: Meer profileren huisartsgeneeskunde en imago van huisartsgeneeskunde aantrekkelijker maken. Nieuwe toetsvormen ontwikkelen t.b.v. het Startblok en het KLO jaar 1 voor 2012/2013 Coschappen CRU coschap: Implementeren Introductieweek vanaf 23 april 2012; aanpassen programma van de Terugkomdagen (TKD en), invoeren nieuwe TLO/DEPTh programma en invoeren van twee- wekelijkse lunch met praatjes en reduceren portfolio opdrachten. 28 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 29

17 SUMMA: de coschappen vormen als het ware een opleiding in een multicenter kliniek. Daarom is het belangrijk voeling met de coassistenten in de diverse praktijken te houden. Daartoe is het plan ontwikkeld dat elke SUMMA coassistent gedurende zijn/ haar coschap twee Terugkomochtenden (TKO en) meemaakt. In maart en april zal een pilot plaats vinden (begeleiding van dr Kees Gorter). Doel van de ochtenden is dat de coassistenten ervaringen uitwisselen (met aandacht voor variatie in werkwijze tussen huisartsen) en eventuele indrukwekkende ervaringen te bespreken, differentiaal diagnostische redeneringen vanuit het epidemiologisch perspectief van de huisarts oefenen en een patiënt presenteren. Doel van de pilot komende maart en april is om ervaring op te doen en te zien waar de behoeften van de co s liggen. Het plan is dit in september 2012 definitief in te voeren. Aios co model. Plan faciliteren landelijke invoering Aios-co model vanuit IOH basis ontwikkelen en locaal met de invoering te starten in samenwerking met het MT van de huisartsopleiding. Landelijk / IOH b Meer samenwerken in ontwikkelen onderwijsmethoden ten aanzien van klinisch redeneren, toetsen, aios co model. Participatie studentenonderwijs in Interstavendag via IOH-b. Secretariaat Verder automatiseren van administratie van coschappen, inzet van Hado s en eerste stappen zetten voor de implementatie van Hagport, de elektronische database die voor de huisartsopleiding wordt ontwikkeld. Internationalisatie Uitbouwen samenwerking met Cardiff en Southampton (UK) ten behoeve van uitwisseling coschappen en wetenschappelijke stages Exploreren samenwerking met de University of Queensland (Australie) ten behoeve van uitwisseling coschappen en wetenschappelijke stages UMC Utrecht Uitbouwen TLO DEPTH in ons eigen en de andere CRU-coschappen (Alfred Sachs/ facultaire TLO/Depth cie). 30 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 31

18 Kwalificaties en publicaties 7 Kwalificaties Basis Kwalificatie Onderwijs (BKO): drs A (Anne) Decanniere, september Basis Kwalificatie Onderwijs (BKO): drs M (Merijn) Bosman, september Wetenschappelijke publicaties Broekhuizen, B.D.L., Sachs, A.P.E., Moons, K.G.M., Cheragwandi, S.A.A., Damste, H.E., Wijnands, G.J., Verheij, Th.J.M. & Hoes, A.W. (2011). Diagnostic value of oral prednisolone test for chronic obstructive pulmonary disorders. Annals of Family Medicine, 9(2), Broekhuizen, B.D.L., Sachs, A.P.E., Janssen, K.J.M., Geersing, G.J., Moons, K.G.M., Hoes, A.W. & Verheij, Th.J.M. (2011). Does a decision aid help physicians to detect chronic obstructive pulmonary disease? British Journal of General Practice, 61(591), Mol, S.S.L., Peelen, J.H. & Kuyvenhoven, M.M. (2011). Patients views on student participation in general practice consultations: a comprehensive review. Medical Teacher, 33(7), e397-e400. Vermeulen, M.I., Kuyvenhoven, M.M., Zuithoff, N.P.A., Graaf, Y. van der & Pieters, H.M. (2011). Attrition and poor performance in general practice training: age, competence and knowledge pay a role. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 155, A2780-A2780. Zwart, D.L.M., Langelaan, M., Vooren, R.C. van der, Kuyvenhoven, M.M., Kalkman, C.J., Verheij, Th.J.M. & Wagner, C. (2011). Patient safety culture measurement in general practice. Clinimetric properties of SCOPE. BMC Family Practice [E], 2011(12), Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 33

19 Vakpublicatie Ketelaar, P., Vreugdenhil, H.A.E. & Schers, H.J. (2011). Health Bridge: de specialist virtueel in de spreekkamer en de huisarts virtueel in het ziekenhuis. Bijblijven, 26(8), Verheij, Th.J.M., Hopstaken, R.M., Prins, J.M., Salome, Ph.L, Bindels, P.I., Ponsioen, B.P., Sachs, A.P.E., Thiadens, HA & Verlee, E. (2011). NHG-Standaard Acuut hoesten-eerste herziening. Huisarts en Wetenschap, 54(2), Bijdragen aan boeken Sachs, A.P.E., Jongh, T.O.H. de, Verheij, Th.J.M. & Broek, P.J. van den (2011). Hoesten. In T.O.H. de Jongh, H. de Vries & H.G.L.M. Grundmeijer (Eds.), Diagnostiek van alledaagse klachten (pp ). Houten: Bohn Stafleu van Loghum. 34 Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht Jaarverslag 2011 Studentenonderwijs Utrecht 35

20

21 Huisartsopleiding Utrecht Inleiding Zoals te doen gebruikelijk is er in ons jaarverslag een terugblik op 2011 en is ook het beleidsplan voor 2012 opgenomen. Naast het realiseren van de uitbreiding van de opleidingscapaciteit en het verzorgen van onderwijs op hoog niveau voor onze aios en opleiders mag 2011 gekenschetst worden als een hectisch jaar: - De verhuizing van de huisartsopleiding Utrecht met alle voorbereidingen voor en in gebruikneming van onze nieuwe ruimtelijke voorziening op een pracht locatie in Zeist - kwaliteitsbewaking en bevordering met twee visitaties van de commissie prestatie indicatoren in maart 2011 en Pauk-H in juni In nog geen half jaar tijd betekende dit de nodige hoeveelheid extra werk. - Perikelen met de HVRC over de invulling van stages van een aantal aios in de ziekenhuisperiode in het tweede jaar van de opleiding. Deze problemen speelden ook voor de zomer en kostten de nodige energie vanwege het hoog oplopen van dit conflict met helaas ook gebruik van juridische ondersteuning. Op een adequate wijze is de HVRC met een oplossing gekomen voor deze aios. Met enkele goede gesprekken zijn de relaties van onze afdeling met de HVRC ook op betrekkingsniveau hersteld. - Internationale samenwerking en uitwisseling met Southampton en Cardiff werd verder uitgebouwd met een wederbezoek van een afvaardiging van de afdeling huisartsgeneeskunde van Cardiff en Southampton aan Utrecht in juni Academisering van het onderwijs op het niveau van aios, docenten, opleiders en de academische positionering binnen het UMCU en het verzorgen van evidence based huisartsgeneeskunde. In dit licht konden wij tevreden zijn met twee promoties van stafleden. Dorien Zwart promoveerde in juni 2011 op Incident reporting in general practice en Charles Helsper in december 2011 op `Identification strategies for hepatitis C infection`. Ook het starten van twee postdoc onderzoekers die hun onderzoekswerk aan de afdeling huisartsgeneeskunde combineren met het volgen van de huisartsopleiding kan als innovatief op dit gebied worden gezien. Ook de uitbreiding van het aantal aiotho s met vier tot een totaal van dertien mag tot tevredenheid stemmen. - ontwikkeling en onderzoek van onderwijs en implementatie van nieuwe onderzoeken zoals de Pinet studie. - onderwijs en onderzoek vanuit het perspectief van patiëntveiligheid werd verder uitgebreid. - samenwerking met de overige onderwijsafdelingen binnen het Julius Centrum werd vorm gegeven in de oprichting van de Julius Academy. 38 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 39

22 In het eerste hoofdstuk wordt specifiek ingegaan op deze ontwikkelingen in In Utrecht wordt het hoofd van de huisartsopleiding gezien als het aanspreekpunt voor het onderwijs in de huisartsgeneeskunde. Dit is vergelijkbaar met de positie opleider binnen de andere specialismen. Het realiseren van het continuüm van onderwijs in de basis-, vervolg opleiding en het post academisch onderwijs vergt de nodige energie om tot een goede aansluiting en uitwisseling te komen. Het aios co-assistent model kan een voorbeeld zijn van het realiseren van deze aansluiting. In het onderdeel studentenonderwijs is hier meer informatie over gegeven. In 2011 hebben wij helaas afscheid moeten nemen van enkele zeer ervaren medewerkers binnen de huisartsopleiding. De vacatures konden wij gelukkig op een goede wijze invullen met nieuwe enthousiaste medewerkers. Vanwege de uitbreiding van de huisartsopleiding moesten wij in 2011 ook extra docenten aannemen. Het is altijd een goed gebruik om alle medewerkers te bedanken voor hun inzet voor het onderwijs. Met recht kan er gesteld worden dat er met veel inzet en enthousiasme wordt gewerkt aan de verbetering van het onderwijs in de huisartsgeneeskunde zowel in het studentenonderwijs als in de vervolgopleiding en in het post academisch onderwijs. Het verslag geeft hiervan een weergave. Ron Pieters, Hoofd Huisartsopleiding 40 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 41

23 Ontwikkelingen in Academisering van de opleiding In 2011 zijn wij verder gegaan om de academiseringsgedachte vorm te geven. Op verschillende niveaus, van zowel onderwijs, onderzoek van onderwijs, onze docenten, onze opleiders en onze organisatie zijn wij bezig deze academische kwaliteit te realiseren. Doel is om kritische huisartsen af te leveren, die betrokken en met oog voor de noden van de patiënt op een wetenschappelijk en maatschappelijk verantwoordde wijze het vak uitoefenen. Het middel om dit doel via de academisering te bereiken is het realiseren van een verbetering van de koppeling tussen de patiëntenzorg, de opleiding tot huisarts en wetenschappelijk onderzoek binnen de universitaire afdelingen huisartsgeneeskunde, waardoor het wetenschappelijk niveau van de huisartsopleiding kan worden verhoogd. Samen met de huisartsopleiding van de UvA zal er een studie worden verricht naar de houding ten opzichte van EBM toepassing in de praktijk en het onderwijs in EBM. Er is hiervoor in 2010 een subsidie verkregen van het Cash fonds. Postdoc Aios Er kan een nieuw woord worden toegevoegd aan de Dikke van Dale: Postdoc Aios. Dat is een arts in opleiding tot huisarts die als senior onderzoeker gedurende perioden ook is verbonden aan de afdeling huisartsgeneeskunde. Aiotho s promoveren tijdens de opleiding, maar deze aios zijn al gepromoveerd. Er zijn wel eerder gepromoveerde aios geweest, maar die aios waren niet verbonden aan de afdeling huisartsgeneeskunde. Voor zover wij weten, heeft Utrecht de primeur. Het is een gezamenlijk initiatief van de afdeling Huisartsgeneeskunde Utrecht, de huisartsopleiding Utrecht en wordt gesteund door de HVRC en de SBOH als een aiotho traject. In hun toekomstige carrière willen deze aios graag onderzoek blijven doen en daarnaast ook andere organisatorische en managementtaken op zich nemen. Naast het bezig zijn met individuele patiënten willen deze aios het huisarts zijn graag combineren met nadenken over hoe bepaalde zorg voor een hele groep patiënten kan worden verbeterd. Zo kan een bijdrage worden geleverd aan kennisvermeerdering van Evidence Based behandelingen en therapieën. Deze kennis kan door middel van onderwijs aan nieuwe (huis)artsen worden overdragen. 42 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 43

24 De één zal gedurende 2,5 jaar een aantal projecten trekken op het gebied van zorginnovatie in de huisartsgeneeskunde die bijdragen aan betere patiëntenzorg. Zij zal zich het 1e jaar volledig op onderzoek kunnen concentreren en start dan met de huisartsopleiding en gaat het vervolgens combineren. De ander gaat starten met een project waarin gekeken wordt naar lichamelijke activiteit bij patiënten bij wie na screening een verhoogd cardiovasculair risico is vastgesteld. Bij deze personen is de diagnose gesteld: U heeft risicofactoren. Er zijn vragenlijsten afgenomen en na 3 jaar weer. Het idee is te gaan kijken of die patiënten door die boodschap meer zijn gaan bewegen. Zij doet dit voor 1 dag per week en de andere dagen volgt zij de opleiding. Onderzoek van Onderwijs gie, public health, biostatistiek) meer te bundelen. Hiermee zou een efficiency slag gemaakt kunnen worden. In 2009/2010 hebben activiteiten plaatsgevonden om enerzijds een adequate business case neer te leggen bij de Raad van Bestuur en anderzijds op zoek te gaan naar een geschikte locatie. De Julius Academy zal zich gaan richten op het Post Academisch Onderwijs (=nascholing). In 2011 zijn deze plannen gerealiseerd. Het bureau van de Julius Academy heeft zich ook gevestigd op het Broederplein in Zeist. Het hoofd van de huisartsopleiding is als locatiebeheerder bij de organisatie van deze activiteiten betrokken. Landelijke samenwerking In een samenwerkingsproject van Nijmegen en Utrecht wordt onderzoek gedaan naar de selectie van kandidaten voor de opleiding. In Utrecht is de samenhang onderzocht van de competentieontwikkeling en uitval in de opleiding. Deze observationele studie beschrijft problemen bij de voortgang van aios in het eerste jaar van de opleiding tot huisarts en factoren die daarmee samenhangen. De onderzoekvragen luidden: Hoeveel aios tonen onvoldoende voortgang of vallen onvrijwillig uit en op welk taakgebied hebben ze problemen of lacunes? In hoeverre hangen persoonskenmerken, danwel onvoldoende kennis of competenties in het eerste kwartaal samen met onvoldoende voortgang/onvrijwillige uitval aan het eind van jaar 1? In 2011 heeft verder in het kader van dit onderzoek een pilot plaatsgevonden met een nieuwe selectie methodiek. Eind 2012 begin 2013 zal dit project afgerond worden met een promotie. Samenwerking met de overige onderwijsafdelingen binnen de divisie Julius Centrum Julius Academy In 2008 werden er ideeën ontwikkeld om de onderwijsinspanningen van de diverse onderdelen van de divisie Julius Centrum (huisartsgeneeskunde, klinische epidemiolo- NHG Kaderopleiding Het NHG heeft hun kaderopleidingen ondergebracht bij de diverse Universitaire instellingen voor huisartsgeneeskunde. De Huisartsopleiding Utrecht heeft de Kaderopleiding Supervisie en Coaching onder zijn hoede genomen. In 2011 heeft opnieuw een groep supervisoren de opleiding afgerond. Daarnaast wordt ook de kaderopleiding diabetes in Utrecht georganiseerd onder de paraplu van de Julius Academy. Samenwerking met HON / SBOH De Utrechtse Huisartsopleiding heeft diverse stafleden geleverd die nu in dienst zijn van de HON voor onderwijsactiviteiten, die vanuit dit centrale orgaan worden georganiseerd. Daarnaast heeft het hoofd zitting in de Landelijke Beleidsadvies commissie Onderwijs en Toetsing. Het hoofd van de huisartsopleiding Utrecht heeft verder samen met het hoofd van Amsterdam deelgenomen aan een studiereis in oktober 2011 waar met afgevaardigden van de HON en SBOH werd gebrainstormd over de toekomst van de Startclass. Deze aanzet voor nieuwe plannen over inhoud en organisatie van de Startclass zal in 2012 en 2013 worden geïmplementeerd. Het hoofd heeft ook zitting in het afstemmingsoverleg van de hoofden met de SBOH. 44 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 45

25 Andere Landelijke organen Het hoofd zit namens de universitaire huisartsinstituten in het Capaciteitsorgaan Kamer Huisartsen en in een commissie van het College voor Geneeskundig Specialisten, die voor de erkenning van het profiel internationale gezondheidszorg en tropengeneeskunde de opleidings- en erkenningseisen vaststelt. Externe Contacten Internationaal WONCA Ook internationaal laten wij ons als afdeling zien. In september 2011 was er wederom een vertegenwoordiging van onze docenten op de WONCA in Warschau aanwezig. Door hen werden diverse workshops en presentaties verzorgd. Naast de presentaties van de senior onderzoekers van de afdeling huisartsgeneeskunde gaf Charles Helsper een presentatie over opsporen van hepatitis C bij druggebruikers en de sterk verhoogde kans op hepatitis C bij een verhoogd ALAT. Alma van de Pol, één van onze post doc aios, illustreerde de discrepantie tussen het vóórkomen van aandoeningen in de huisartsgeneeskunde en het aantal gepubliceerde trials. Zo is er weinig onderzoek verricht naar psychische aandoeningen: dat zou anders moeten. De afdeling Huisartsgeneeskunde in Utrecht heeft ongeveer een jaar geleden het plan opgevat om de mogelijkheden tot structurele samenwerking met enkele afdelingen in het buitenland te verkennen. De keuze viel, niet geheel verrassend, op twee Britse afdelingen. Naast de toegankelijkheid van de Engelse taal waren er nog twee belangrijke aspecten: de huisartsgeneeskunde is qua inhoud en organisatie goed vergelijkbaar met de Nederlandse situatie. En onze academische partners in Groot-Brittannië hebben kwalitatief echt wat te bieden. Tijdens het bezoek in Cardiff en Southampton waren wij onder de indruk van de kwaliteit van het onderwijs en het onderzoek op beide afdelingen Huisartsgeneeskunde. Op 9 en 30 juni legden de collega s een tegenbezoek af. Ze bezochten de academische gezondheidscentra in Leidsche Rijn en we discussieerden over de ontwikkelingen in de zorg in beide landen. Vervolgens presenteerden we op het UMC de belangrijkste studies die momenteel lopen en onze bijdragen aan het studenten onderwijs. We bespraken tevens enkele belangrijke onderdelen van de Huisartsopleiding, zoals het scholen van opleiders en het toetsen van klinische kennis en vaardigheden. Beide dagen waren inspirerend voor zowel bezoekers als onszelf en we besloten in het komende jaar de volgende activiteiten te ontplooien: Uitwisseling van medisch studenten die een wetenschappelijke stage moeten lopen. Uitwisseling van opleiders en staf van de huisartsopleiding, waarbij met name aandacht zal worden besteed aan het trainen van opleiders en het toetsen van aios. Verkennen van mogelijkheden om nauwer samen te werken op het gebied van wetenschappelijk onderzoek. Internationale uitwisseling In 2010 gingen Theo Verheij, Alfred Sachs en Ron Pieters op bezoek bij de afdelingen huisartsgeneeskunde van Cardiff en Southampton om te praten over samenwerking en uitwisseling. In 2011 heeft het wederbezoek plaatsgevonden en is er een verder concretisering van de samenwerking uitgewerkt. Mensen wonen steeds vaker buiten het land waarin ze zijn geboren en opgegroeid. Dus ook patiënten en hun artsen. Steeds meer groeit dan ook het besef dat samenwerking over de grenzen en internationaal contact met collega s zinvol kan zijn. Internationalisering is in toenemende mate een belangrijke ontwikkeling binnen de Huisartsgeneeskunde. In wetenschappelijk onderzoek en onderwijs is er steeds meer contact over de grenzen. Na een jaar wordt de samenwerking geëvalueerd. Alle betrokkenen zijn gemotiveerd en zien uit naar de uitwisselingsprogramma s Charles Helsper heeft in 2011 een werkbezoek van 5 weken afgelegd aan de Bond Universiteit in Australië. Hij had het genoegen om inspirerende en leerzame gesprekken te voeren met drie ervaren onderzoekers. Voor hem interessant bleken deze onderzoekers ook fanatieke golf-surfers te zijn. Deze (ex)praktiserende huisartsen zijn tevens professor op het gebied van het gebruik van wetenschap in de huisartsgeneeskunde, bij The Centre for Research in Evidence-Based Practice, onderdeel van de geneeskunde faculteit van Bond University. Daar wordt hard gewerkt aan de verbetering van het EBM onderwijs in de wereld. Paul Glasziou was jarenlang directeur van The Centre for Evidence-Based Medicine van Oxford University. 46 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 47

26 Professor Chris del Mar is voormalig redacteur voor de Cochrane Collaboration en professor Mieke van Driel doet veel onderzoek naar het belang van wetenschappelijke onderbouwing van de huisartsgeneeskunde. Zij doceren en onderzoeken al tientallen jaren hoe huisartsgeneeskunde wetenschappelijk onderbouwd kan worden. Daarbij kwamen zij al snel tot de conclusie dat het EBM onderwijs vaak veel te ver van de dagelijkse praktijk af staat. Daarnaast lijkt de huidige boodschap dat huisartsen opgeleid moeten worden tot mensen die wetenschap moeten en willen uitvoeren. Dit hoeft natuurlijk niet. Wetenschap is bedoeld om de dagelijkse praktijk beter te onderbouwen en handvatten te geven aan beslissingen die gemaakt moeten worden. De NHG standaarden zijn daar een mooi voorbeeld van. Onderwijs zou gericht moeten zijn op het optimaal kunnen gebruiken van wetenschap en niet op het doen van wetenschap. extra vaardigheden op andere gebieden, zoals arts-patiënt communicatie, samenwerken, organiseren en professionaliteit. Het pilot-project vond plaats in 2007/2008. Vijf aios liepen toen stage bij verschillende instellingen voor reizigersadvisering en daarna stage in Tanzania. De aios gaven aan veel geleerd te hebben op het gebied van alle mogelijke pathologie en van (samen)werken in een totaal andere context. Huisvesting en onderwijs-on-the spot konden beter. Die laatste twee punten zijn nu steviger geregeld via de Universiteit van Pretoria, waarmee het UMC Utrecht al een samenwerkingsovereenkomst had. Martien Bac werkt daar nu als docent Family Medicine. Hij was huisarts in Leerdam en voormalig huisartsopleider bij de huisartsopleiding van Leiden en wilde graag onze contactpersoon zijn in Zuid-Afrika. Verdere verbetering verwachten we door de huisartsopleiders die deze aios in hun laatste jaar coachen meer te betrekken bij de planning van de stages. Internationale gezondheidszorg De spreekkamer van de huisarts is een global village geworden: er komen mensen met uiteenlopende socioculturele achtergronden, mensen met een chronische ziekte die naar de tropen willen reizen en mensen die van verre reizen ziek terugkomen. Vanaf 2010 is de differentiatie module Internationale gezondheidszorg een optie voor gemotiveerde 3e jaars aios, die bovengemiddeld scoren tijdens de opleiding. Ze volgen de basiscursus reizigersgeneeskundig huisarts en lopen daarna in hun laatste jaar een stage reizigersadvisering en public health bij de GGD Midden-Nederland en een stage importziekten van zes weken in Themba Hospital, Zuid-Afrika. De afdeling huisartsgeneeskunde Utrecht kiest voor internationalisering en de ontwikkeling van deze differentiatiemodule past in die lijn. De Utrechtse PAO-H heeft al jaren een naam opgebouwd op het gebied van reizigersgeneeskunde. Ook wil onze afdeling blijven aansluiten bij het werkveld, waarin huisartsen de bijzondere bekwaamheid reizigersadvisering kunnen verwerven. De extra competenties die de aios in deze module verwerven zijn natuurlijk op het gebied van vakinhoudelijk handelen, denk aan infectieziekten als HIV, TBC, malaria en tyfus. Maar ook op het gebied van beheersing van infectieziekten in Nederland, zoals hepatitis A, Q-koorts of Mexicaanse griep. Het werk als arts in een vreemde cultuur vergt ook Wellicht zijn ook andere modules mogelijk onder de paraplu van Internationale gezondheidszorg. Denk aan multiculturele zorg met een stage in Marokko en stage in een asielzoekerscentrum. Of aan huisarts in Europa met een stage bij een beleidsorgaan en een huisarts elders in Europa. Voor de huidige opzet met de stages bij de GGD en in Zuid- Afrika is momenteel veel belangstelling, ook vanuit de andere huisartsopleidingen in Nederland. Zo geven we dat internationale tintje van Utrecht nog wat meer kleur. Huisvesting Het jaar 2011 heeft in het teken gestaan van de verhuizing van de opleiding naar Zeist. Na de nodige bouwperikelen konden wij in oktober 2011 ons prachtige nieuwe pand betrekken. Het beschikt over adequate onderwijsruimten aangepast aan de wensen van de huidige tijd, een grote zaal voor het samenvoegen van groepen, en mooie, functionele ruimten voor de medewerkers. En dit alles in een prachtige historische inspirerende omgeving. Een woord van dank is hier op zijn plaats voor de medewerkers die extra inzet hebben getoond om dit project te realiseren. Ook hebben alle medewerkers zich op een bijzondere behulpzame wijze geschikt in alle inconveniënties die zich voordoen bij een verhuizing. 48 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 49

27 Vertrokken en nieuwe collega s 2011 stond in het teken van vertrek van een aantal zeer ervaren collega s. Om diverse redenen hebben deze docenten een keuze gemaakt om of meer landelijk of meer in de praktijk te gaan werken vanwege afstand of veranderde praktijk cq privé omstandigheden of om een uitdaging in het buitenland aan te gaan. Dit vraagt de nodige soepelheid en inzet van de zittende docenten om met deze veranderingen om te gaan. Wij gaan ervanuit dat de nieuwe docenten hun plek in de organisatie snel zullen vinden zal in het teken staan van het omgaan met de uitdaging om van deze vernieuwing een nieuw elan te geven aan de opleiding in Utrecht met aandacht voor de missie en visie. Dit vergt zeker inspanning daar de opleiding verder is uitgebreid. Samenhang in een groter wordend team bereiken is een uitdaging voor het management. Kwaliteitsbewaking en -bevordering Belangrijk punt bij het verzorgen van een opleiding is het op peil houden van de kwaliteit. Om zicht te krijgen op deze kwaliteit is het belangrijk om enerzijds intern de kwaliteit te bewaken, en anderzijds externen een oordeel te laten vormen over de kwaliteit van de opleiding. Een aantal externe instanties vormen of vormden tevens een oordeel over de kwaliteit van onze opleiding: Project Audit Kwaliteit Huisartsopleidingen Nederland (PAUK-H) Prestatie-indicatoren PAUK-H De gezamenlijke huisartsopleidingsinstituten en hun achterban wensen inzicht in de kwaliteit van de huisartsopleiding om die kwaliteit waar nodig te verbeteren en om een goed beeld van die kwaliteit te kunnen geven aan aios, opleiders, beleidsmakers en financiers. De huisartsopleidingsinstituten laten zich volgens het PAUK-H model toetsen. NHG Praktijk Accreditering BV voert deze toetsing van de opleidingsinstituten als onafhankelijk instituut uit. De partijen zullen gezamenlijk toekomstige ontwikkelingen oppakken. Op 14 en 15 juni 2011 heeft de audit van PAUK-H plaatsgevonden bij de Huisartsopleiding Utrecht. Deze audit was een thema-audit waarbij drie thema s aan de orde kwamen: Verantwoordelijkheid voor kwaliteit Kwaliteitsmanagement documentatie en registratie Onderwijs op het instituut: afstemming individueel leertraject Kwaliteitsbewaking De Huisartsopleiding Utrecht streeft naar continue kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Een belangrijke doelstelling is het onderwijs goed te laten aansluiten op de wensen en kennishiaten van de aios. Feedback van de aios, maar ook van de docenten wordt meegenomen in de besluiten over de (her)inrichting van het curriculum. De Huisartsopleiding Utrecht werkt in het kader van kwaliteitsbeleid ook aan toets- en beoordelingsinstrumenten voor de docenten en opleiders. In dit kader zijn er beoordelingsformulieren ontwikkeld voor de functioneringsgesprekken met de docenten en opleiders op basis van het competentieprofiel. Uit het rapport zijn een aantal aandachtspunten naar voren gekomen. Er zal een document worden opgesteld waarin de professionalisering van de stageopleiders nader wordt beschreven. Ook de huidige kwaliteitsbewaking van onze opleiding zal worden vastgelegd in een kwaliteitsinstructie. Het auditteam heeft tevens gezien dat de opleiding de aios veel ruimte biedt om hun individueel opleidingsplan vorm te geven. Ook is gebleken dat de huisartsopleiders de individuele opleidingsplannen gebruiken en betrekken in hun begeleiding en dat de opleiders worden gecoacht in het begeleiden van aios in het gebruik hiervan. Het volledige rapport van PAUK-H en de daaruit voortkomende beleidsacties is te vinden op onze website (www.huisartsopleidingutrecht.nl). 50 Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht Jaarverslag 2011 Huisartsopleiding Utrecht 51

Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2012

Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2012 Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2012 Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde Onderwijs Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

Wetenschappelijke vorming in de huisartsopleiding

Wetenschappelijke vorming in de huisartsopleiding Versiedatum: 0-0-06 Pagina van 5 De wetenschappelijke onderbouwing van het huisartsgeneeskundig handelen vormt een belangrijke leidraad voor de huisarts. Deze moet een wetenschappelijke onderbouwing kunnen

Nadere informatie

Huisartsopleiding. Kennismakingsbrochure. Huisarts: specialist in veelzijdigheid! a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Huisartsopleiding. Kennismakingsbrochure. Huisarts: specialist in veelzijdigheid! a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Huisarts: specialist in veelzijdigheid! Kennismakingsbrochure Huisartsopleiding a a a a a a a a a a 1 Huisarts: specialist in veelzijdigheid! Je maakt hele

Nadere informatie

Audit HOVUmc voorjaar 2013

Audit HOVUmc voorjaar 2013 Audit HOVUmc voorjaar 2013 Samenvatting resultaten en beleidsvoornemens Barend van Duin, huisarts/onderwijscoördinator; september 2013 Inleiding: In 2012 zijn de tot dat jaar los van elkaar bestaande kwaliteitsystemen

Nadere informatie

De aios als supervisor:

De aios als supervisor: workshop De aios als supervisor: see one do one teach one Suzanne Wever Paetrick Netten Laima Nadery - Siddiqi Margriet Schneider Opzet Wat wilt u van ons? Wat willen wij van jullie: aios en opleiders?

Nadere informatie

Functieomschrijving Hoofd Huisartsopleiding UMCG

Functieomschrijving Hoofd Huisartsopleiding UMCG Pagina 1 van 5 Functiebeschrijving Hoofd Huisartsopleiding Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Doel Het hoofd huisartsopleiding (hoofd opleidingsinstituut huisartsgeneeskunde, conform regelgeving)

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

Hbo-bachelor verloskunde

Hbo-bachelor verloskunde Hbo-bachelor verloskunde zaterdag 8 november 2014 algemene informatie opleiding Willeke Boom, Teamleider propedeuse Korine Meulepas, Teamleider postpropedeuse Jasper de Jong, student Janneke Mathijssen,

Nadere informatie

Leer meer van de dagelijkse praktijk. KBA s als handvat voor aios en opleiders

Leer meer van de dagelijkse praktijk. KBA s als handvat voor aios en opleiders Leer meer van de dagelijkse praktijk KBA s als handvat voor aios en opleiders disclosure belangen sprekers: geen (potentiële) belangenverstrengeling Structuur Huisartsopleiding Opleidingspraktijk 4 dagen

Nadere informatie

Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde

Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde Thema Korte Episode Zorg Colofon Expertgroep Korte Episode Zorg Prof. Dr. Patrick Bindels (voorzitter), hoogleraar huisartsgeneeskunde Drs. Marjolein

Nadere informatie

Onderwijs en Onderzoek

Onderwijs en Onderzoek Onderwijs en Onderzoek Albert Scherpbier Maastricht University Medical Centre Eenheid onderwijs en onderzoek Ja er is een probleem In de UMC s gaat het ook nog over patiëntenzorg Probleem heeft te maken

Nadere informatie

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en BOH in Beeld 2013 waar de sboh voor staat Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en sinds 2007 de opleiding tot specialist ouderen geneeskunde. De

Nadere informatie

PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN

PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD Maag Darm Lever Vrijdag 13 februari 2015 Broederplein in Zeist Maag, Darm, Lever: groot en klein leed Inleiding Hoe staat het nu met het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Inventarisatie 2012.3 De coassistent in het buitenland

Inventarisatie 2012.3 De coassistent in het buitenland Inventarisatie 2012.3 De coassistent in het buitenland Inleiding Veel coassistenten maken gebruik van de mogelijkheid om in het buitenland een deel van de master te doen, zoals de wetenschappelijke stage

Nadere informatie

Resultaten rondje voorzitter COC langs de opleiders

Resultaten rondje voorzitter COC langs de opleiders Resultaten rondje voorzitter COC langs de opleiders Lambert de Bont Voorzitter Centrale Opleidingscommissie UMCG Aanleiding KNMG workshop over functioneren COC Nieuwe kaderbesluit Doel Stilstaan bij functioneren

Nadere informatie

Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover

Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover Doelgroep: huisartsen en overige belangstellenden Methode: interactieve workshops Ontwikkeling workshops: Radboud

Nadere informatie

Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg

Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg Nieuws over GHOR en opgeschaalde zorg In dit nummer: Accreditatie opleiding Officier van Dienst Geneeskundig Nieuwe GHORdiaanse basisopleiding Actualisatie kennispublicatie GHOR Save the date: Relatiemiddag

Nadere informatie

Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht

Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht UMC Utrecht Julius centrum Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag Studentenonderwijs

Nadere informatie

PAO-H JAARPROGRAMMA 2013 NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT GEACCREDITEERD

PAO-H JAARPROGRAMMA 2013 NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT GEACCREDITEERD UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD JAARPROGRAMMA 2013 NIEUWE PAO-H CURSUSSEN IN 2013! Het nieuwe jaarprogramma van het Post Academisch Onderwijs voor Huisartsen Utrecht biedt u weer

Nadere informatie

Verder verbinden. UMC Utrecht Julius Centrum

Verder verbinden. UMC Utrecht Julius Centrum Verder verbinden UMC Utrecht Julius Centrum 3 Verder verbinden Voorwoord Voor u ligt de nieuwe strategie Verder verbinden van het Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde

Nadere informatie

Schakeljaar. Het jaar van keuzes én van schakelen van de artsopleiding naar een vervolgopleiding

Schakeljaar. Het jaar van keuzes én van schakelen van de artsopleiding naar een vervolgopleiding Schakeljaar Het jaar van keuzes én van schakelen van de artsopleiding naar een vervolgopleiding Schakeljaar SUMMA jaar 4 (n=40) CRU jaar 6 (n=304) Algemene semi-artsstage (ASAS) 12 wk Onderzoekspraktijk

Nadere informatie

DE OPLEIDINGSCOÖRDINATOR OP DE HUISARTSENPOST

DE OPLEIDINGSCOÖRDINATOR OP DE HUISARTSENPOST Initiatief van Huisartsopleiding Nederland en SBOH Handreiking DE OPLEIDINGSCOÖRDINATOR OP DE HUISARTSENPOST Deze handreiking is tot stand gekomen in samenwerking met het opleidingsinstituut AMC-UvA en

Nadere informatie

Inventarisatie van het onderwijs in gedeelde besluitvorming in de opleidingen

Inventarisatie van het onderwijs in gedeelde besluitvorming in de opleidingen UMC UTRECHT Inventarisatie van het onderwijs in gedeelde besluitvorming in de opleidingen 1. Huisartsgeneeskunde 2. Arts voor verstandelijk gehandicapten 3. Specialisten ouderen geneeskunde Sanders-van

Nadere informatie

GEAR Reflectieverslag 2015

GEAR Reflectieverslag 2015 GEAR Reflectieverslag 2015 Huisartsopleiding Leiden Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde MLM SCHUIVENS 12 januari 2016 Documentbeheer Versie Datum Auteur(s) Wijziging 0.1 09-12- MLM Schuivens Startdocument

Nadere informatie

me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started

me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started Inhoud Competentiegericht opleiden 3 Doel van praktijktoetsen 4 Wijze van evalueren en beoordelen 4 Rollen 5 Getting started

Nadere informatie

Waardenweb.nl een interactief onderwijsinstrument voor de student van nu

Waardenweb.nl een interactief onderwijsinstrument voor de student van nu Werken aan Professioneel gedrag via Waardenweb.nl een interactief onderwijsinstrument voor de student van nu HGZO Congres 2011 25 maart Bernadette Snijders Blok en Sanne van Roosmalen Afdeling Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

Opleiding Heelkunde 2012. De worsteling met de implementatie van de modernisering

Opleiding Heelkunde 2012. De worsteling met de implementatie van de modernisering Opleiding Heelkunde 2012 De worsteling met de implementatie van de modernisering Herziene opleiding: van huidig naar nieuw Huidig Vage criteria leiden tot globale feedback onvoldoende (zelf)sturing van

Nadere informatie

UMC Utrecht Julius Centrum. Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht. Jaarverslag 2014. Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs

UMC Utrecht Julius Centrum. Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht. Jaarverslag 2014. Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs UMC Utrecht Julius Centrum Onderwijs Huisartsgeneeskunde Utrecht Jaarverslag 2014 Studentenonderwijs Huisartsopleiding Post-Academisch Onderwijs Onderwijs Huisarts geneeskunde Utrecht Jaarverslag 2014

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE MISSION STATEMENT. Pleidooi voor het verder professionaliseren van medisch leiderschap; een competentie van en voor artsen

ACHTERGRONDINFORMATIE MISSION STATEMENT. Pleidooi voor het verder professionaliseren van medisch leiderschap; een competentie van en voor artsen ACHTERGRONDINFORMATIE MISSION STATEMENT Pleidooi voor het verder professionaliseren van medisch leiderschap; een competentie van en voor artsen Aanleiding Wij, ondergetekenden, constateren dat: Huisartsen,

Nadere informatie

De JB heeft binnen de UvA twee belangrijke partners: a. De Faculteit b. de UB

De JB heeft binnen de UvA twee belangrijke partners: a. De Faculteit b. de UB Meerjarenplan 2014-2016 Juridische Bibliotheek In 2016 zal de JB met de Faculteit naar het Roeterseiland verhuizen. Dit meerjarenplan beperkt en richt zich op de periode dat we ons enerzijds voorbereiden

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Dedicated Schakeljaar Vitale Functies

Dedicated Schakeljaar Vitale Functies Dedicated Schakeljaar Vitale Functies 1. Inleiding Het schakeljaar vormt de verbinding tussen de studie geneeskunde en de vervolgopleidingen. De student leert te functioneren op het niveau van een beginnende

Nadere informatie

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring Docenten van EWI, professioneel en altijd beter! Inhoud: 1. Doorstroomschema: waar sta ik? 2. Overzicht met verplicht en keuzeprogramma 3. Toelichting op elk onderdeel van het overzicht Docent met < 5

Nadere informatie

Registratie en herregistratie kwaliteitsregister: eisen en bewijslast Globaal overzicht (conceptversie oktober 2011)

Registratie en herregistratie kwaliteitsregister: eisen en bewijslast Globaal overzicht (conceptversie oktober 2011) Concept voor eerste registerontwerp Registratie en her kwaliteitsregister: eisen en bewijslast Globaal overzicht (conceptversie oktober 2011) Remedial Teacher Autisme specialist Gedragsspecialist Intern

Nadere informatie

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Handleiding Voltijd Jaar 3 Studiejaar 2015-2016 Stage-opdrachten Tijdens stage 3 worden 4 stage-opdrachten gemaakt (waarvan opdracht 1 als toets voor de

Nadere informatie

Teaching on the Run. verbeter uw opleidingsvaardigheden voor dokters door dokters korte modules

Teaching on the Run. verbeter uw opleidingsvaardigheden voor dokters door dokters korte modules Teaching on the Run verbeter uw opleidingsvaardigheden voor dokters door dokters korte modules Teaching on the Run Teaching on the Run (TOTR) is een beknopte versie van het Teach the Teachers programma

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

Huisarts: specialist in veelzijdigheid!

Huisarts: specialist in veelzijdigheid! Opleidingsplan Huisartsopleiding Erasmus MC Rotterdam Huisarts: specialist in veelzijdigheid! Versie: Definitief Datum: Maart 2013 Opdrachtgever: Herman Bueving, hoofd huisartsopleiding Beheerder: Thérèse

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

Het individuele opleidingsplan (IOP)

Het individuele opleidingsplan (IOP) Het individuele opleidingsplan (IOP) Achtergrond Het Individueel Opleidings Plan (IOP) is een hulpmiddel om het leerproces van de aios te structureren en te vergemakkelijken. In een IOP wordt een beperkt

Nadere informatie

Voorwoord 4. Missie, visie en strategie SOON 5. 1. Kwaliteit van de opleiding 6. 2. Gezamenlijke ontwikkeling en uitvoering van onderwijs 8

Voorwoord 4. Missie, visie en strategie SOON 5. 1. Kwaliteit van de opleiding 6. 2. Gezamenlijke ontwikkeling en uitvoering van onderwijs 8 Jaarplan 2015 2 Jaarplan 2015 Jaarplan 2015 3 Jaarplan 2015 Inhoudsopgave Voorwoord 4 Missie, visie en strategie SOON 5 1. Kwaliteit van de opleiding 6 2. Gezamenlijke ontwikkeling en uitvoering van onderwijs

Nadere informatie

Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals. Utrecht, 14 en 15 oktober 2015. Cochrane

Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals. Utrecht, 14 en 15 oktober 2015. Cochrane Cursus Evidence-Based Practice voor zorgprofessionals Utrecht, 14 en 15 oktober 2015 Cochrane Achtergrond Iedere zorgprofessional neemt gedurende een werkdag continu beslissingen, bijvoorbeeld over welke

Nadere informatie

Werkplan MMV maart 2011 2

Werkplan MMV maart 2011 2 Werkplan MMV Het project Modernisering Medische Vervolgopleidingen (MMV) ondersteunt opleiders, aios, opleidingsinstellingen en wetenschappelijke verenigingen bij de modernisering van de medische vervolgopleidingen.

Nadere informatie

EVALUATIE EN PLANNING

EVALUATIE EN PLANNING EVALUATIE EN PLANNING Introductie Versie januari 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije

Nadere informatie

Adriaan Visser, assitant lector

Adriaan Visser, assitant lector Adriaan Visser, assitant lector Kenniscentrum Zorginnovatie, Lectoraat transities in zorg, Hogeschool Rotterdam a.p.visser@hr.nl en adriaan.visser@planet.nl Daarover is onderzoek gedaan! Betreft m.n.

Nadere informatie

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Onderdeel van 4 sessies om Iedere patiënt altijd veilig op uw afdeling waar te maken 17 april 2012 19 juni 2012 25 september

Nadere informatie

Nota Accreditatie t.b.v herregistratie (update van VSG826)

Nota Accreditatie t.b.v herregistratie (update van VSG826) Nota Accreditatie t.b.v herregistratie (update van VSG826) 1. ACHTERGROND Artsen die voldoen aan de opleidingseisen voor een specialisme worden voor vijf jaar in dit specialisme geregistreerd, waarna zij

Nadere informatie

Onderdelen en ECTS-verdeling Master Geneeskunde

Onderdelen en ECTS-verdeling Master Geneeskunde Bijlage 1 Onderdelen en ECTS-verdeling Master Geneeskunde Master 1, 2 en 3 ECTS-verdeling Aantal weken 1 ECTS = 28 studieuren KENNIS EN INZICHT 26 Thema 1A Methoden van klinisch en epidemiologisch 4 4

Nadere informatie

voor het middelbaar beroepsonderwijs

voor het middelbaar beroepsonderwijs voor het middelbaar beroepsonderwijs Peer Support betekent systematische en structurele begeleiding van een jongerejaars student door een ouderejaars. Peer Support is een internationaal erkend programma

Nadere informatie

Instituutsreglement. Huisartsopleiding VUmc. Maart 2012

Instituutsreglement. Huisartsopleiding VUmc. Maart 2012 Instituutsreglement Huisartsopleiding VUmc Maart 2012 Adres: Huisartsopleiding VUmc OZW, de Boelelaan 1109 1081 HV Amsterdam Tel. 020-4448235 INHOUD Voorwoord... 3 Inleiding... 4 HOOFDSTUK A Artikelen

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Revalidatiegeneeskunde

Revalidatiegeneeskunde Revalidatiegeneeskunde Dedicated schakeljaar Inleiding Ben jij geïnteresseerd in het bewegingsapparaat en zenuwstelsel en wil je samen met een team van professionals bezig zijn om patiënten weer zo zelfstandig

Nadere informatie

ToP opleiding oktober 2014-2015

ToP opleiding oktober 2014-2015 -2015 Informatie voor belangstellenden uit het verzorgingsgebied van het Academisch Ziekenhuis Maastricht en het Maxima Medisch Centrum in Veldhoven. Expertisecentrum Ontwikkelingsondersteuning Prematuren

Nadere informatie

Informatie aanpassing toetsing stage

Informatie aanpassing toetsing stage Informatie aanpassing toetsing stage Informatie over de vervanging van de toets Fasedoelen door de toets Beroepssituaties Let op: de toets Professioneel Gedrag Stage blijft ongewijzigd Inhoud Inleiding...

Nadere informatie

Nota Accreditatie t.b.v. herregistratie artsen OMG

Nota Accreditatie t.b.v. herregistratie artsen OMG Nota Accreditatie t.b.v. herregistratie artsen OMG 1. ACHTERGROND Artsen die voldoen aan de opleidingseisen voor een specialisme worden voor vijf jaar in dit specialisme geregistreerd, waarna zij zich

Nadere informatie

De openbaar apotheker specialist

De openbaar apotheker specialist De openbaar apotheker specialist Veranderingen in vervolgopleiding en registratie per 1 januari 2012 Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie Openbaar apotheker specialist Per

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk

Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk Leergang Praktijkondersteuner in de huisartsenpraktijk Deze éénjarige leergang bereidt u voor op de functie van praktijkondersteuner/-verpleegkundige in de huisartsenpraktijk (POH). Het lesprogramma sluit

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

Toetsregeling Professionaliteit

Toetsregeling Professionaliteit Toetsregeling Professionaliteit Bacheloropleidingen Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen Radboudumc Propedeuse Deze regeling is van kracht vanaf 31 augustus 2015. 1) Begripsbepaling Professionaliteit

Nadere informatie

Video registratie van Korte praktijkbeoordelingen. Lex Linsen, coördinator medisch onderwijs Catharina Ziekenhuis

Video registratie van Korte praktijkbeoordelingen. Lex Linsen, coördinator medisch onderwijs Catharina Ziekenhuis Video registratie van Korte praktijkbeoordelingen Lex Linsen, coördinator medisch onderwijs Catharina Ziekenhuis 2 3 Video registratie KPB Programma 1/ Waarom videoregistratie 2/ Juridische aspecten 3/

Nadere informatie

IPS EXCELLENTIEPROGRAMMA S STUDIEJAAR 2014-2015. Domein Health Instituut Paramedische Studies

IPS EXCELLENTIEPROGRAMMA S STUDIEJAAR 2014-2015. Domein Health Instituut Paramedische Studies IPS EXCELLENTIE STUDIEJAAR 2014-2015 Domein Health Instituut Paramedische Studies 2 Instituut Paramedische Studies Domein Health Excellentieprogramma s Paramedische Studies Uitdagende talentprogramma s

Nadere informatie

Kwaliteitswaarborging Tools4U. Opleiding en erkenning van Tools4U trainers

Kwaliteitswaarborging Tools4U. Opleiding en erkenning van Tools4U trainers Kwaliteitswaarborging Tools4U Opleiding en erkenning van Tools4U trainers Opleiding en erkenning van Tools4U trainers De effectiviteit van een strafrechterlijke interventie wordt naast de inhoud ook in

Nadere informatie

BESLUIT CHVG no. 5 2000 EISEN EN VOORWAARDEN VOOR DE ERKENNING VAN OPLEIDERS, OPLEI- DINGSINRICHTINGEN EN OPLEIDINGSINSTITUTEN HUISARTSGENEESKUNDE

BESLUIT CHVG no. 5 2000 EISEN EN VOORWAARDEN VOOR DE ERKENNING VAN OPLEIDERS, OPLEI- DINGSINRICHTINGEN EN OPLEIDINGSINSTITUTEN HUISARTSGENEESKUNDE Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst COLLEGE VOOR HUISARTSGENEESKUNDE EN VERPLEEGHUISGENEESKUNDE BESLUIT CHVG no. 5 2000 EISEN EN VOORWAARDEN VOOR DE ERKENNING VAN OPLEIDERS,

Nadere informatie

Academisch Huisartsen Netwerk Erasmus MC. Beleidsplan 2014-2017

Academisch Huisartsen Netwerk Erasmus MC. Beleidsplan 2014-2017 Academisch Huisartsen Netwerk Erasmus MC Beleidsplan 2014-2017 Versie: mei 2014 1 1. Inleiding Het academisch huisartsen netwerk Primeur van de afdeling Huisartsgeneeskunde van het Erasmus MC is in 2011

Nadere informatie

INSPIRATIE VOOR INNOVATIE Ontwikkelingen in de acute intensieve zorg

INSPIRATIE VOOR INNOVATIE Ontwikkelingen in de acute intensieve zorg INVITATIONAL CONFERENCE 14 november 2013 locatie: Scandic Sanadome, Weg door Jonkerbosch 90, Nijmegen INSPIRATIE VOOR INNOVATIE Ontwikkelingen in de acute intensieve zorg INLEIDING Wij nodigen professionals

Nadere informatie

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut Opleidingsmanager Doel Ontwikkelen van programma( s) van wetenschappenlijk onderwijs en (laten) uitvoeren en organiseren van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande van een faculteitsplan

Nadere informatie

Workshop. Hoe maak ik een lokaal/regionaal plan? Scheltus van Luijk Corry den Rooyen. Donderdag 25 februari 2010

Workshop. Hoe maak ik een lokaal/regionaal plan? Scheltus van Luijk Corry den Rooyen. Donderdag 25 februari 2010 Workshop Hoe maak ik een lokaal/regionaal plan? Scheltus van Luijk Corry den Rooyen Donderdag 5 februari 010 Implementatie en visitatie Gaan hand in hand Wederzijdse beïnvloeding Wederzijdse stimulering

Nadere informatie

Beoordeling en feedback door supervisoren van de communicatieve competentie van aios

Beoordeling en feedback door supervisoren van de communicatieve competentie van aios Beoordeling en feedback door supervisoren van de communicatieve competentie van aios Jan Wouda Harry van de Wiel Wenckebach Instituut Universitair Medisch Centrum Groningen Waarom nodig? communicatie is

Nadere informatie

Voorlichting Master geneeskunde

Voorlichting Master geneeskunde Voorlichting Master geneeskunde Programma 8.45-9.10 uur: Welkom en korte uitleg programma Master gnk prof. dr. Harry van Goor, curriculumcoördinator master geneeskunde 9.10-9.30 uur: Verdeling coplaatsen

Nadere informatie

Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten

Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten najaar 2005 Inleiding In het assessment UvA-docent wordt vastgesteld welke competenties van het docentschap door u al verworven zijn en welke onderdelen nog

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Jaarverslag 2010. Huisartsopleiding VU medisch centrum. De opleiding voor medisch deskundige, communicatief vaardige huisartsen

Jaarverslag 2010. Huisartsopleiding VU medisch centrum. De opleiding voor medisch deskundige, communicatief vaardige huisartsen Jaarverslag 2010 Huisartsopleiding VU medisch centrum De opleiding voor medisch deskundige, communicatief vaardige huisartsen Colofon Huisartsopleiding VU medisch centrum De Boelelaan 1109 1081 HV Amsterdam

Nadere informatie

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2 Medisch Leiderschap Prof.dr. Margriet Schneider Loes Nissen, aios MDL Jessica Vogel, Bedrijfsleider MDL Judith Voogt, student geneeskunde, onderzoeker V & V Project CanBetter Patiëntveiligheid Doelmatigheid

Nadere informatie

Samenwerking en communicatie binnen de anderhalvelijnszorg

Samenwerking en communicatie binnen de anderhalvelijnszorg Samenwerking en communicatie binnen de anderhalvelijnszorg Een beschrijvend/ evaluatief onderzoek naar de samenwerking en communicatie tussen huisartsen en specialisten binnen de anderhalvelijnszorg ZIO,

Nadere informatie

Aan [gadresseerde] Amsterdam, 8 oktober 2009 Kenmerk RMW/EvT/5973. Contactpersoon mw. dr. E. van Tienhoven (020 5510 731)

Aan [gadresseerde] Amsterdam, 8 oktober 2009 Kenmerk RMW/EvT/5973. Contactpersoon mw. dr. E. van Tienhoven (020 5510 731) Aan [gadresseerde] Amsterdam, 8 oktober 2009 Kenmerk RMW/EvT/5973 Betreft Advies positie arts-onderzoeker Raad voor Medische Wetenschappen Contactpersoon mw. dr. E. van Tienhoven (020 5510 731) Aan [geadresseerde],

Nadere informatie

Opleiding. Praktijkmanagement in de huisartsenzorg Dé opleiding voor en door praktijkmanagers van morgen. www.huisartsvanmorgen.nl.

Opleiding. Praktijkmanagement in de huisartsenzorg Dé opleiding voor en door praktijkmanagers van morgen. www.huisartsvanmorgen.nl. Opleiding Periode maart t/m juni 2016 11 modules verdeeld over 6 lesdagen Locatie Bergse Bossen in Driebergen www.huisartsvanmorgen.nl P R A K T I J K M A N A G E M E N T De opleiding tot praktijkmanager

Nadere informatie

Nota Universiteitsraad

Nota Universiteitsraad Nota Universiteitsraad UR nummer 15/073 Aan : College van Bestuur Van : Universiteitsraad Onderwerp : Engelse spreekvaardigheid van docenten Status : Ter bespreking Behandeling in : Commissie OOS, 9 juni

Nadere informatie

Verpleegkundig specialist (MANP)

Verpleegkundig specialist (MANP) Verpleegkundig specialist (MANP) Naam van de opleiding en opleidingsinstituut Door welk orgaan wordt deze opleiding erkend? Master Advanced Nursing Practice GSW, Inholland, Amsterdam NVAO = Nederlands/Vlaams

Nadere informatie

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Medicatiebeoordeling is een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele patiënt door arts, apotheker en patiënt op basis

Nadere informatie

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk Op de HBOV van de Hogeschool Leiden wordt sinds het studiejaar 2013-2014 gewerkt met CBP s, Competentie Beoordelingen in de Praktijk. Gedachte hierachter is, dat

Nadere informatie

WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties?

WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties? LOGO-congres 15 juni 2012 Onderwijsvernieuwing met Ambitie en Passie WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties? Theo Bouman & Valerie Hoogendoorn Opleidingsinstituut PPO Groningen 1 Doel Feeling te krijgen

Nadere informatie

De opleiding tot Restauratief Tandarts van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde

De opleiding tot Restauratief Tandarts van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde De opleiding tot Restauratief Tandarts van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde 1. Inleiding Vanuit de tandheelkundige praktijk komt de vraag naar een gedifferentieerde tandarts

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsgids ANBO Academie 2015 Voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Welkom bij ANBO... 5 3.2 Instructiebijeenkomst Ledenadministrateur...

Nadere informatie

de deelname van de doelgroep aan kwaliteitsprojecten en nascholingen te stimuleren.

de deelname van de doelgroep aan kwaliteitsprojecten en nascholingen te stimuleren. Meerjarenplan Federatie WDH Midden Nederland Stuknr.2011-61 2011/2014 Missie Missie De Federatie WDH MN wil door haar programmering kwalitatief hoogstaande huisartsenzorg in Midden-Nederland bevorderen.

Nadere informatie

Cleo-Patria. vrouwen- en buurtstudio s. in het kort

Cleo-Patria. vrouwen- en buurtstudio s. in het kort Cleo-Patria vrouwen- en buurtstudio s in het kort Cleo-Patria vrouwen- en buurtstudio s Cleo-Patria staat voor een concept dat inmiddels op ca. 10-15 locaties succesvol is en wordt toegepast. De doelstelling

Nadere informatie

Q&A nummer 4; 19 juni 2014 en is een aanvulling op Q&A nr 3, mei 2014, Q&A nr 2, februari 2014; Q&A nr 1, november 2013.

Q&A nummer 4; 19 juni 2014 en is een aanvulling op Q&A nr 3, mei 2014, Q&A nr 2, februari 2014; Q&A nr 1, november 2013. Q&A nummer 4; 19 juni 2014 en is een aanvulling op Q&A nr 3, mei 2014, Q&A nr 2, februari 2014; Q&A nr 1, november 2013. IPMA NL wil u regelmatig door middel van deze Q&A's informeren over de voorbereiding

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

8.4 Inrichting mastertrack Training & Development

8.4 Inrichting mastertrack Training & Development Master Psychologie 8 Track Training & Development 8.1 Doelgroep, toelaatbaarheid, selectie De track Training & Development is in principe toegankelijk voor studenten die een bachelor Psychologie hebben

Nadere informatie

Assessment. Een uitnodiging om fouten te maken en succeservaringen te vieren

Assessment. Een uitnodiging om fouten te maken en succeservaringen te vieren Assessment Een uitnodiging om fouten te maken en succeservaringen te vieren Conny Alewijnse-Spierings, opleider SEH UMC Utrecht Ruben Verlangen, docent METS Center Bilthoven, RAVU Inhoud presentatie Introductie

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Kinderartsen:

Kindergeneeskunde. Kinderartsen: Kindergeneeskunde De kinderafdeling omvat de volgende onderafdelingen: Isolatie (Boxen) Grote kinderen en Kleuters (Algemeen) Medium Care Neonatale Intensive Care Unit (NICU) Dagbehandeling Poli Kindergeneeskunde

Nadere informatie

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten

MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten MedPsych Center (MPC) Voor klinische patiënten Brengt medische en psychische kennis samen MedPsych Center (MPC) voor klinische patiënten 1. Welkom 3 2. Voor welke patiënten is de MPU bedoeld? 3 3. Wachtlijst

Nadere informatie

Communicatie en consultvaardigheden: een vergelijking tussen training en de (klinische) praktijk

Communicatie en consultvaardigheden: een vergelijking tussen training en de (klinische) praktijk Communicatie en consultvaardigheden: een vergelijking tussen training en de (klinische) praktijk Geurt Essers 1, Evelyn van Weel Baumgarten 1 Sanneke Bolhuis, 2 1. Eerstelijnsgeneeskunde (ELG) 2. IWOO

Nadere informatie

Onderwerp: Erkenning HSL afd kunstzinnige therapie door de FVB/NVBT

Onderwerp: Erkenning HSL afd kunstzinnige therapie door de FVB/NVBT Onderwerp: Erkenning HSL afd kunstzinnige therapie door de FVB/NVBT 19 juni 2015 Beste leden van de NVBT, Al sinds 2010 wordt er binnen het bestuur van de FVB en NVBT gesproken over de erkenning van de

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

TWEEDEJAARS COMPLEXE COMMUNICATIE OP SPREEKKAMERNIVEAU. Locatie: Sophia Revalidatie, Den Haag

TWEEDEJAARS COMPLEXE COMMUNICATIE OP SPREEKKAMERNIVEAU. Locatie: Sophia Revalidatie, Den Haag TWEEDEJAARS COMPLEXE COMMUNICATIE OP SPREEKKAMERNIVEAU Locatie: Woensdag 12 t/m vrijdag 14 november 2014 Toelichting De Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA) organiseert in samenwerking met

Nadere informatie