BoniOuderBulletin. jaargang 36 nummer 1 november 2014 een uitgave van de ouderraad. > Thema: geld. > Engels, wat een vak!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BoniOuderBulletin. jaargang 36 nummer 1 november 2014 een uitgave van de ouderraad. > Thema: geld. > Engels, wat een vak!"

Transcriptie

1 BoniOuderBulletin jaargang 36 nummer 1 november 2014 een uitgave van de ouderraad In dit nummer o.a. > Thema: geld > Engels, wat een vak! > Vijf vragen: Corry de Gooijer > Bijzondere Bonifant: Femke Stock

2 leerling <> docent De charmeurs Docenten klappen uit de school In 5-havo leverden Charif en Fouad altijd een positieve bijdrage aan de sfeer door alle vrouwelijke docenten te bedelven onder complimentjes. Op een zonnige, maar wel wat frisse dag in april zien ze een van hun docentes lopen. Ze draagt open muiltjes. Fouad vraagt: Mevrouw, hebt u geen koude voeten? Docente: Nee, hoor, ik ben met de auto. Hessel roept uit: Maar, mevrouw, u woont hier maar een kwartiertje fietsen vandaan! Docente: Ja, ik ben een prinses! Contrasten De eerste BOB van dit schooljaar is er een van contrasten. Als thema komt het aardse geld aan de orde. Zowel de theorie van onder andere het Nibud als de praktijk, van de kinderen, de ouders en de school, passeren de revue. Zo vertelt kantinedame Corry dat het lijkt of er minder geld wordt uitgegeven aan snoep. Heeft de snoepautomaat zijn langste tijd gehad? In het verhaal van een oud- Bonifant lezen we dat naast geld ook zingeving erg belangrijk is. Ze uit haar verbazing en waardering voor het Boni, omdat het er steeds weer in slaagt om zingeving leuk te maken voor pubers. Wat er zo leuk is aan bijvoorbeeld Taizé wordt verteld door de moderator van de school Ton Jansen. We sluiten af met een leraar Engels die misschien wel de hele BOB samenvat. Deze docent met zijn hemelse naam staat stevig met beide benen op de grond. Bijschrift bij de foto op de voorkant: Job Idema uit 6V5 verdient op dinsdagavond een extra zakcentje achter de kassa in de Albert Heijn op de Burgemeester Reigerstraat. Charif: En ik ben uw prins, hè? Docente: Ai, dat was een beetje een inkoppertje Fouad: Rijdt u een diesel? Voordat de docente kan reageren, reageert Hessel: Nee, ze rijdt op champagne!

3 Het Nibud & zakgeld In dit themanummer hebben we het over geld. Omdat we bij de zoektocht naar de hoogte van het zakgeld vaak bij het Nibud uitkomen, hieronder wat informatie op een rijtje. Zakgeld Spreek af hoeveel zakgeld je puber krijgt en wat hij of zij daarvan zelf moet betalen. De hoeveelheid zakgeld hangt natuurlijk samen met de afspraken over wat jij nog blijft betalen. Betaal jij wel een jas en schoenen maar geen make-up en T-shirts? Wel het eten van de schoolkantine, maar alleen als het gezond is? Cadeautjes voor jarige vrienden: is dat een kostenpost voor jou of voor je puber? Bezoekje aan het museum? De film? Maak afspraken over wanneer je het zakgeld betaalt. En of er een mogelijkheid is het geld eerder te krijgen als een voorschot. Maak afspraken over het spaarplan van je puber. Hoeveel geld moet er gespaard worden en waarvoor? Laat je niet verleiden het zakgeld zomaar te verhogen omdat vriendjes of vriendinnetjes meer zakgeld krijgen. De afspraken over wat ervan betaald moet worden, kunnen per gezin heel anders liggen. Volgens het Nibud krijgen pubers gemiddeld de volgende bedragen per week aan zakgeld: 14 jaar 4,60 tot 4,95 15 jaar 4,95 tot 5,75 16 jaar 4,85 tot 5,95 17 jaar 5,- tot 6,90 18 jaar 5,95 tot 9,25 inhoud Docenten klappen uit de school 2 Redactioneel 2 Het nibud en zakgeld 3 Die van mij 3 Leven na het Boni: Femke Stock 4 Boni-traditie: Taizé 5 Thema: Geld de theorie 6 Thema: Geld de praktijk thuis 8 Thema: Geld de praktijk op school 9 Vijf vragen aan: Corry de Gooijer 11 Wat een vak! Engels 12 Hoekje: De snoepautomaat 14 Nieuws uit de ouderraad 15 Colofon 15 DIE VAN MIJ... Ouders vertellen anoniem over hun Boni-kind. In haar warme gezelschap Het was de laatste vrijdag van de vakantie en die van mij was net terug van haar sportkamp. Een uitputtingsslag van zeven dagen. We zaten achter in de namiddagzon. In associatieve brokken kwamen haar enthousiaste verhalen naar buiten. Dat ze op het WK was geweest. Van de nachtelijke dropping. Hoe de bonte avond was gegaan. En hoe weinig ze geslapen had. Toen ze wat bijgekomen was, moesten wij ook iets kwijt. Op een ochtend kort voordat zij op kamp ging, werd ik wakker met lichamelijke klachten. Terwijl zij bij Amsterdam haar avonturen beleefde, werd ik onderworpen aan tal van onderzoeken. En het bleek niet goed. Er zat een kwaadaardige tumor in mijn dikke darm. Nadat ze even stil was geweest, vatte ze ons omzichtige relaas nuchter samen: dus je hebt kanker? Verder wilde ze alleen maar weten hoe het met me ging. Of ik bang was. Of pijn had. Dat het wel erg voor me moet zijn. De week daarna hebben we de school ingelicht. Ze heeft er met haar nieuwe mentor over gesproken. Die tumor was goed behandelbaar. Mijn situatie was niet hopeloos, maar misschien wel eindeloos. Er zat een operatie aan te komen waar ik weken van moest herstellen. Daarna hoogstwaarschijnlijk een chemokuur van een half jaar. Dat betekent spannende tijden met bezoekuren in het ziekenhuis en ontregelde omstandigheden thuis. Dan zal het huiswerk er weleens bij inschieten. Die van mij kreeg veel krediet van haar leerkrachten. Dat bracht haar de rust om van de nood een deugd te maken en mij buiten schooltijden met haar warme gezelschap te omringen. Ze maakte haar opgaven naast mij op het bed. We namen samen biologie en aardrijkskunde door. In de ziekenboeg overhoorde ik haar eerste Duitse woordjes: Ich bin, du bist... Dat is onbetaalbaar. 3

4 Leven na het Boni Femke Stock, Geestelijk verzorger in het VUmc Godsdienstwetenschapper Femke Stock (33) bewaart de beste herinneringen aan de buitenschoolse activiteiten. Maar ook de meeslepende verhalen van geschiedenisdocent Fred Kloek of de muzieklessen van Marga de Ruiter zullen haar altijd bijblijven. Tekst Lucas Bezembinder Beeld Femke Stock 4 Wanneer ik Femke spreek, zit ze nog een beetje op de wolk van haar promotie. Haar proefschrift Speaking of Home is een analyse van interviews met tweede en derde generatie Nederlanders met een moslimachtergrond. Voordat we in deze actualiteit duiken, gaan we eerst terug naar haar Boni-tijd. Femke is in 2000 afgestudeerd met een cijferlijst waar zij zich vijf minuten voor heeft geschaamd. Tot haar vriendin zei: Doe niet zo maf, je bent goed en nu mag je oogsten! Sindsdien heeft ze geen uitslovers-complex meer en durft ze trots te zijn op goede resultaten. Toch zijn het de buitenschoolse activiteiten die haar het meest zijn bijgebleven. Toneelspelen bij Tablo onder de bezielende leiding van Ad Migchielsen en de Modco (Moderator Commissie, red.) van Ton Jansen. De door hem georganiseerde themaweekenden en natuurlijk Taizé zal ze altijd koesteren. Respect en openheid voor iedereen was de grote kracht van deze bijeenkomsten. Terugkijkend is ze nog verbaasd: Hoe speelden ze het klaar om zingevingsactiviteiten met pubers te doen? Ik heb daar veel respect voor. Van de docenten die gewoon lesgaven heeft Marga de Ruiter een speciaal plekje. Zij zorgde ervoor dat Femke en nog twee klasgenoten als eersten op het Boni eindexamen muziek konden doen. Na schooltijd kregen zij twee uur muziek per week. Marga kreeg één uur betaald en dat andere uur gaf zij in haar vrije tijd. Ook de meeslepende verhalen van geschiedenisdocent Fred Kloek zullen Femke altijd bijblijven. Docent klassieke talen Paula Rose had na haar eerste jaar op het Boni al een (kleine) fanclub, met Femke als voorzitter. Femke vond het dan ook erg leuk om Paula Rose samen met Ton Jansen terug te zien op haar promotie. Femke typeert zichzelf als een brave gymnasiumleerling die eigenlijk nooit in conflict kwam met de docenten. Behalve een kleine aanvaring met haar leraar Duits, wat op zich niet zo vreemd was. Femke is geboren in Berlijn en op haar negende met het gemengd Duits-Nederlandse gezin naar Nederland gekomen. Tot die tijd was Duits haar moedertaal. Na het Boni ging Femke eerst een jaar in Frankrijk vrijwilligerswerk met verstandelijk gehandicapten doen. Na dit jaar en een semester Rechten ging ze Godsdienstwetenschap in Groningen studeren. Was zingeving op het Boni nog verstopt in buitenschoolse activiteiten, nu koos zij er heel bewust voor. Ook de stap om na haar promotie als geestelijk verzorger aan de slag te gaan paste perfect in dit plaatje. We praten nog wat door over Femkes onderzoek en proefschrift. Een van de conclusies is dat het Nederlandse landschap voor moslims de laatste tien jaar een stuk onherbergzamer is geworden, en dat baart haar zorgen. Openheid en respect voor verschillen is minder vanzelfsprekend dan het leek toen ik nog op het Boni rondliep.

5 Boni-traditie 25 jaar Taizé Halverwege Dijon en Lyon ligt het dorp Taizé. Aan de rand van het dorp ligt de oecumenische broedergemeenschap waar leerlingen van het Boni al 25 jaar ruimte vinden voor bezinning, rust, gebed, muziek en interculturele contacten. Het is eigenlijk één grote groepsmeditatie, zegt Ton Jansen, leraar Nederlands, moderator en drijvende kracht achter de reis naar Taizé. Tekst Margot Bouwens Beeld Ton Jansen, Jurgen Meijer Voor ieder wat wils De geloofsgemeenschap in Taizé bestaat uit 120 broeders. Ze zijn ingesteld op het ontvangen van jongeren; zo n 3 à 4000 per week uit de hele wereld. Dat is hun roeping. Hun instelling is: Wij ontvangen jullie graag, maar hebben niet om jullie gevraagd. Zorg voor jezelf. Ze zijn dus niet van de verzorging, maar bieden jongeren wel alle ruimte voor persoonlijke ontwikkeling. In de verschillende gespreksgroepen die de broeders inleiden, wordt dieper in de Bijbel gedoken of wordt gesproken over algemene levensvragen. Opvallend daarbij is de aandacht voor elkaar, dat niemand door elkaar praat. Er zijn ook stiltegroepen, en wie meer een doener is, kan in de tuin of de keuken werken, of schoonmaken. Drie keer per dag wordt er 40 minuten gebeden in de grote kerk. Wie dat wil, kan s nachts nog een uurtje extra naar de kerk. Alle kerkdiensten zijn gecentreerd rondom een stilte van acht minuten. Sommige jongeren gebruiken die tijd om te bidden, anderen om te mediteren, voor zich uit te staren of een boek te lezen. Het is elke keer een bijzonder moment. Het biedt ruimte Taizé-begeleiders Ton Jansen (links) en Embert van Vegchel voor bezinning, verwerking, innerlijke rust, of het leegmaken van je hoofd. Tijdens de diensten wordt niet gepreekt - jongeren worden aangezet om zelf over dingen na te denken - en er wordt veel gezongen. Het ritme is elke dag hetzelfde: kerk, gespreksgroep, eten, activiteit, kerk enz. s Avonds na het gebed is er groot feest. Als dat om uur is afgelopen, gaat iedereen naar bed of nog even naar Oyak, een soort cafetaria, voor een pannenkoek, een biertje of een wijntje. De groepsnorm is meedoen, dus de volgende dag komt iedereen weer op tijd uit zijn tent om naar de kerk te gaan. Dat hoef je niet te zeggen, dat gebeurt gewoon. Meerwaarde Toen ik jaren geleden door iemand als begeleider werd meegesleept naar Taizé, ging ik ernaartoe met een forse dosis scepsis. Wat ik aantrof was een plek waar jongeren serieus worden genomen, waar ze andere jongeren ontmoeten, en dingen ontdekken zoals positief in het leven staan, wat makkelijker voor anderen en jezelf zijn, enthousiast zijn. Dingen die naar mijn mening in het routineuze, oppervlakkige schoolleven onderbelicht blijven. De mogelijkheid om die dingen te ontdekken, krijgen jongeren nergens anders. Ik vind dat een unieke meerwaarde van Taizé. Voor mij is dit een zinvolle manier om jongeren verdieping te bieden in hun leven, en onontbeerlijk voor een school de haar missie serieus neemt. Wie gaan er mee naar Taizé? De leerlingen die in de eerste week van de zomervakantie naar Taizé trekken, komen vooral uit klas 3, 4 en 5. De groep bestaat meestal voor 60% uit meisjes, en bestaat zowel uit gelovigen als agnosten. 80% tot 90% van de Taizégangers gaat meer dan één keer mee. Voorafgaand aan de ouderavond van 20 april is om uur een informatieavond voor ouders van leerlingen die zich willen opgeven voor de reis. 5

6 Thema: Geld, de theorie TEKST Gerard Jansen BEELD Stock foto s Money, money, money Hoe moet je pubers opvoeden als het om geld gaat? Een beetje kennis van zaken kan daarbij geen kwaad. Bijvoorbeeld over neuro-economie, waaruit blijkt dat je gierigaards een bankpas moet geven en big spenders juist contant geld. 6 Voor vragen over hoe je je kinderen het beste met geld om kunt leren gaan, kun je onder andere terecht bij het Nationaal Instituut voor budgetvoorlichting. Het idee achter dit instituut is dat mensen kunnen leren verstandig met geld om te gaan. De leerdoelen van het Nibud voor jongeren zijn onder andere: Ze houden bij hun huidige uitgaven rekening met toekomstige uitgaven. Jongeren die rood staan weten wat dat betekent en welke rente ze betalen over roodstand. Ze sluiten alleen een lening af als het past bij hun uitgavepatroon. Ze hebben geldzaken op orde. Ze geven niet meer geld uit dan ze hebben. Het zijn heel redelijke leerdoelen, die uitgaan van iets wat je verstand zou kunnen noemen. Het nemen van beslissingen op basis van rationele argumenten: Ik heb x euro dus ik kan x euro uitgeven. Als ik nu zo veel spaar, heb ik op mijn 65ste een fatsoenlijk pensioen. Neuro-economie Tot midden jaren negentig was dit wat economen dachten. In oude economische modellen gingen wetenschappers ervan uit dat mensen rationele beslissingen namen als het om geld uitgeven ging. Maar sinds midden jaren negentig toen de fmri-scanners hun intrede deden is er een nieuw vak ontstaan: neuro-economie. Wetenschappers laten proefpersonen geld uitgeven terwijl ze in een grote scanner liggen, zodat op een beeldscherm de hersenactiviteit zichtbaar wordt. Onderzoekers van het MIT in Boston schoven een paar proefpersonen in een fmri-scanner om te kijken wat er in de hersenen gebeurde. Iedere proefpersoon kreeg 40 dollar te besteden en mocht dat uitgeven aan artikelen die op een beeldscherm getoond werden. Als er een object langskwam dat een proefpersoon wilde kopen, dan lichtte de nucleus accumbens op, het hersengedeelte dat geassocieerd wordt met een vooruitzicht op een beloning. Maar als er dan een hoge prijs bij getoond werd, lichtte een ander deel op: de insula, die een rol speelt bij gevoelens van walging en sociale uitsluiting. Het tweede effect was bij de ene persoon veel sterker dan bij de ander. Het experiment bracht echte gierigaards én mensen die makkelijk geld uitgaven in beeld. En duidelijk werd dat mensen die weinig geld uitgeven, dit vaak niet uit rationele motieven doen. Sterker nog. Sommige mensen die iets graag willen hebben en meer dan genoeg geld hebben, kúnnen het niet kopen, omdat ze letterlijk walging voelen als ze moeten betalen. Ieder prijskaartje dat ze zien, elke euro die ze uitgeven veroorzaakt een akelige pijn. Gierige mensen kunnen er niet zo veel aan doen en voor hen is iets kopen een vervelende ervaring. Gierig of gat in de hand? Gezien het gemak waarmee veel mensen en zeker pubers zich in de schulden werken, zou je kunnen denken dat niet de gierige mensen, maar de mensen die (te) makkelijk geld uitgeven het probleem zijn. Toch is dat niet helemaal waar.

7 In 2008 verscheen een artikel van de onderzoeker George Loewenstein van de Carnegie Mellon universiteit waarin hij de resultaten presenteerde van een groot onderzoek. Hij had Amerikanen een vragenlijst voorgelegd waarin ze konden aangeven of ze gierig waren of juist heel makkelijk geld uitgaven. Het bleek dat de meeste mensen niet gierig waren, maar dat er wel meer gierige mensen waren dan mensen die makkelijk geld uitgaven. De gemiddelde Amerikaan is een beetje gierig. Creditcards en fiches Hoe komt het dan dat er zo veel mensen schulden hebben? Eén van de verklaringen is de creditcard. Het blijkt uit gelijksoortig hersenonderzoek dat geld uitgeven veel makkelijker gaat als je met een kaart betaalt en niet de daadwerkelijke geldbriefjes moet overhandigen. Het uitgeven van contant geld laat de insula meer oplichten dan wanneer je met een creditcard betaalt. En dat geldt natuurlijk ook voor de pinpas. 99,95 euro afrekenen met de pas, voelt heel anders dan iemand daadwerkelijk twee briefjes van 50 te moeten overhandigen. En zo zijn er meer trucs om zelfs de grootste gierigaard geld uit zijn zak te kloppen. Drankjes laten betalen met drankmunten is ook z n voorbeeld. Of fiches in een casino. Ze zorgen ervoor dat het minder pijn doet om geld uit te geven. Belonen met extra voordeeltjes als je nu koopt, is er ook één, net zoals het idee dat het voordeel maar tijdelijk werkt. Ik moet het wel nu kopen, anders ben ik een dief van m n eigen portemonnee. Neuro-economie Het vervelende van neuro-economie is dat uitgerekend de grote retailers er alles vanaf weten. De neuro-economische inzichten maken het extra moeilijk om pubers met geld om te laten gaan. Omdat het dieper liggende brein, waar de emoties van beloning en walging vandaan komen, zich bij pubers sneller ontwikkelen dan de verstandige prefrontale cortex, kun je ervan uitgaan dan sommige pubers extreem gierig zijn en anderen juist een enorm gat in de hand hebben. Met name sociale beloning zal ook een enorme rol spelen. Een coole scooter of een navelpiercing is in die zin veel meer waard dan een lekkere warme winterjas. Weinig ouders zullen zich zorgen maken om hun gierige puberzoon of dochter. Toch kan het heel vervelend zijn als je je zo slecht voelt bij het uitgeven van geld. Zit je zoon of dochter erg op zijn geld, geef hem dan dus een bankpasje. Sommige onderzoekers onderscheiden twee vormen van zuinigheid. De eerste komt voor uit een gevoel van walging bij het idee van te moeten betalen, de tweede komt voor uit het gevoel van beloning dat je voelt als je saldo op je spaarrekening groeit. Dat is iets wat je pubers misschien kunt bijbrengen. Trucjes Het is sowieso een beproefde manier om mensen met een gat in de hand een beetje in toom te houden. Een manier om met budgetten om te leren gaan is om met meerdere rekeningen te werken: eentje kan je dochter of zoon gebruiken om geld uit te geven, een andere om te sparen. Heb je het idee dat je puber een verkwister is, laat hem of haar dan geen bankpasje gebruiken voor betalingen, maar laat alles contant afrekenen. Stel een wekelijks budget in en kijk samen of het gelukt is om zich eraan te houden. Maar ook belangrijk is dat pubers (en hun ouders) leren doorzien welke neuro-economische trucs banken, warenhuizen, app-stores en telefoonmaatschappijen gebruiken om geld pijnloos van je rekening af te halen. 7

8 Thema: Geld, de praktijk thuis TEKST Guus de Krom BEELD Victor Koppelmans & Martijn Schroevers Geld speelt een rol We hadden het ons nog wel zo voorgenomen. We zouden begrip blijven tonen voor onze kinderen en niet zoals onze eigen ouders gaan zeuren over de jeugd van tegenwoordig. Totdat je in gesprek gaat met een andere ouder. Tot je eigen verbazing praat je al na vijf minuten over het gemak waarmee jongeren tegenwoordig met geld omgaan. Een citaat: Kleding was natuurlijk voor ons ook heel belangrijk, maar ik denk wel dat het nu echt veel verder gaat hoor, dat ze moeten uitgeven om er echt bij te horen. 8 Ze hebben natuurlijk überhaupt ook veel meer geld dan wij vroeger, hoor ik ook weleens zeggen. We denken vaak dat de jeugd steeds materialistischer is ingesteld, maar is dat zo? Zijn jongeren meer dan wij vroeger geobsedeerd door geld en goederen? Hoe kijken leerlingen tegen geld aan en waar komt het vandaan? Waar besteden ze het aan? Zijn ze tevreden met hun situatie? Is het geen issue zoals zoveel andere, of is het echt een belangrijk onderwerp van gesprek? Zijn er op deze vragen makkelijke antwoorden te geven? Waar komt het geld van de leerlingen eigenlijk vandaan? Daarin is door de jaren heen niet zo veel veranderd. Zeker in de onderbouw komt de bulk in het algemeen net als vroeger van ouders, verzorgers, en familie: zakgeld van pa en ma of stiefouders, losse bijdragen van opa en oma; hier jongen, voor je rapport!. Daarnaast wordt er veelvuldig en soms fors bijverdiend met klassieke activiteiten als oppassen, kranten bezorgen en vakkenvullen bij de lokale buurtsuper. Een enkeling slaagt er zelfs in om min of meer een eigen bedrijf te runnen. Maar zakgeld is toch wel een belangrijke bron van inkomsten in deze leeftijdscategorie. Praktijk versus theorie Over de hoeveelheid geld die leerlingen krijgen toebedeeld is veel informatie te vinden, zoals op de site van het Nibud bijvoorbeeld. Daarop staan niet alleen gemiddelde bedragen per leeftijdscategorie wat krijgen anderen? maar ook handige lijstjes waarmee ouders en kinderen samen kunnen afspreken wat wel en niet door de kinderen zelf betaald wordt. Het loont de moeite om niet alleen over de hoeveelheid, maar ook over de besteding afspraken te maken. Dat voorkomt lastige gesprekken tijdens het avondeten. Nadenken over de vraag waar je aan (mee) betaalt is zeker zo belangrijk als het bedrag. Altijd bereikbaar Neem de mobiele telefoon. Tien jaar geleden was dit nog een exotisch verschijnsel waar ouders geen rekening mee hoefden te houden. Een paar jaar later werd een mobieltje veelal gezien als een luxe hebbeding dat zelf maar moest worden bekostigd. Tegenwoordig vinden wij kinders én ouders het heel normaal dat we continu bereikbaar zijn. Niet alleen om aan sociale normen van klasgenoten te voldoen, maar ook omdat pa ondertussen heeft geleerd dat het toch wel heel handig is om een groepsapp aan zoon en dochterlief tegelijk te kunnen sturen: Ik ben later thuis en Wie laat de hond uit? En we willen natuurlijk heel graag direct contact kunnen houden als ze op schoolreis naar Lille of Berlijn gaan. Met deze verschuiving is de vraag wie (mee)betaalt aan de kosten ook deel van de onderhandelingen geworden. Zak- en kleedgeld Veel leerlingen ontvangen naast het echte vrij besteedbare zakgeld (voor snoep, uitgaan, etc.) ook een deel kleedgeld. Leerlingen weten dat onderhandelen loont, zeker als er wordt vergeleken met anderen: Merel hoeft haar winterjas echt niet zelf te betalen hoor! Dat hoeft bijna niemand in mijn klas. Dit is informatie die ouders trouwens

9 moeilijk kunnen nagaan. Tja, daar gaf de Nibud-site natuurlijk geen antwoord op. Schoenen dan; je wilt toch niet dat je kind met gaten in de zolen rondloopt? Maar; nu alweer kapot? En dan is er nog de buitencategorie: sportkleding en alles wat daar mee samenhangt, van bitjes, scheenbeschermers tot trainingspakken. En sportschoenen slijten natuurlijk helemaal snel. Het moet allemaal betaald worden. De vraag is: door wie? Social shoppen Grappig is wel dat veel leerlingen heel bedreven zijn in het koopjesjagen. Een niet te missen aanbieding van een of andere webwinkel, verspreidt zich via de sociale media als een lopend vuurtje. Waarbij er subtiel wordt gelet op het voorkomen van genânte situaties. Als ik een heel leuk hesje zie, kijk ik wel even of een van mijn vriendinnen dat ook wil kopen. Wensen te over Of onze kinderen in het algemeen tevreden zijn met hun financiële situatie is moeilijk in te schatten. Als je ze ernaar vraagt is er altijd wel een wensenlijstje dat buiten het budget valt. De vraag is of dat op diepe behoeftes duidt: Ik hoef echt geen Moscow-jas hoor, maar zo n Buddha to Buddha-ring is wel vet. Ondertussen fantaseren sommige leerlingen over de gouden toekomst die ze na school wacht, als manager, topvoetballer de jongens tot de tweede of als business woman of the year: Ik wil in ieder geval financieel onafhankelijk zijn van mijn man en het liefst meer verdienen dan hij. Doe maar normaal Is geld eigenlijk een belangrijk issue? Een Duits spreekwoord luidt: Über Geld spricht man nicht, Geld hat man. Het hebben van geld lijkt voor veel leerlingen geen echt issue te zijn. Tenminste, ze zeggen dat ze er niet veel over praten. Natuurlijk weten ze dat sommigen uit een rijk nest komen of zelf scheppen geld verdienen, terwijl anderen echt heel erg moeten opletten met uitgeven. Het al te nadrukkelijk etaleren van rijkdom schijnt niet gewaardeerd te worden. Opvallend is dat meerdere leerlingen vinden dat het Boni wat dat betreft een gewone school is. Niet zo n school waar iedereen duur loopt te doen. De afgebeelde leerlingen hebben geen relatie met het onderwerp. Meer keuze Wat betreft het uitgavenpatroon lijkt er niet heel veel te zijn veranderd. Mobieltjes bestonden vroeger niet, maar wij gaven weer een groot deel van ons geld uit aan muziek, een kostenpost die praktisch niet meer bestaat. Uitgaven aan kleding, make-up en schoenen zijn zo oud als de wereld. Uitgaan? Natuurlijk ook. En jongens geven nog steeds veel meer geld uit aan eten en drinken dan de meiden. Het verschil met vroeger is, dat er meer keus is. Naast de klassieke roze koeken kun je tegenwoordig in de pauze een broodje Döner of een pizzabol halen. Dat hadden wij niet! Ze zijn verwend, tegenwoordig. 9

10 Thema: Geld, de praktijk op school TEKST Agnes Zandvliet BEELD Victor Koppelmans Gratis & gezond Rijk antwoordt mijn bijna 15-jarige zoon als ik hem vraag wat hij later wil worden. Helaas kwam de snelste route naar rijkdom op de overigens uitstekende Boni-informatieavond over pakketten en profielen, niet aan de orde. Beroepen en droomberoepen wel, misschien gaat dat nog helpen. 10 Zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen, dat is de teneur in de gesprekken met docenten. Maar denkt iedereen er zo over? Een van de ouders die ik spreek moppert over peperdure whiteboards waar vrijwel geen enkele docent echt mee om weet te gaan. Geld is een gevoelig thema, zo merk ik in interviews met docenten, ouders, een paar leerlingen uit de onderbouw en een leerling uit de bovenbouw. Hoe ga je zelf met geld om? Hoe belangrijk is geld voor je? Ik spaar elke maand. Ondanks dat geef ik geld uit als dat nodig is (een leerling). Een comfortabel leven voor onze kinderen, dat vind ik belangrijk. Dat betekent overigens niet dat ze alles krijgen wat ze willen hebben (een ouder). Hoe komt omgaan met geld op het Boni aan de orde? In de lessen gaat het niet over eigen geld. Misschien wel een goed onderwerp voor de mentorlessen (een ouder). In de derde bespreken ze bij Economie geloof ik hoe je met geld kunt omgaan (een docent). Als er thuis geen geld is voor een school- of examenreis dan zoekt het Boni een oplossing, dat vind ik heel belangrijk (een ouder). Nu we met het nieuwe gebouw bezig zijn, zou ik willen dat we als Boni meer geld hadden (een docent). schappelijk prijsje willen aanbieden (een docent). Een gezondere en goedkopere kantine spreekt veel ouders aan. Dan hangen de kids ook wat minder rond in de Plus en andere supermarkten. Gratis fruit-acties (meerdere ouders). De leerlingen zouden zelf de kantine kunnen runnen. Dat maakt het goedkoper en het trekt ook andere leerlingen aan (een andere ouder). Een Boni-actie voor de eigen leerlingen en/of voor school, lijkt je dat wat? Laten we een Bespaarweek organiseren (een jongere leerling). Zuinig leren omgaan met andermans spullen vind ik wel een mooi thema. Een gevonden voorwerpenweek zou niet gek zijn (een ouder). Ik vind het niet meer dan normaal dat een school een potje aanlegt, een soort van solidariteitsfonds (een andere ouder). Als subdoel van de Boni-actie iets doen voor onze eigen leerlingen of voor school, dat vind ik een goed plan. (een docent). Vele meningen dus in bovenstaande interviews over geld. Thuis raken we er ook niet over uitgepraat. En als mijn zoon zegt dat hij rijk wil worden, dan zeg ik (cliché, cliché): Dat ben je al. Vind je dat het Boni en ouders met geld mogen sturen? School en ook ouders moeten niet alles willen beïnvloeden. Laat leerlingen fouten maken, daar leren ze van (De leerling uit de bovenbouw die zich verbaast over de vraag). De kantine is best wel duur (een jongere leerling). Het supermarktaanbod is denk ik niet makkelijk te evenaren. Wel zou ik de leerlingen iets gezonds voor een De afgebeelde leerling heeft geen relatie met het onderwerp.

11 De 5 we alles vanachter de bar, ook snoep en frisdrank. Dan hadden de kinderen kantinedienst en had ik hele gesprekken met ze. Verder is het ook voor mijn eigen ontwikkeling goed geweest om hier te werken. Ik ben meteen na de lagere school gaan werken, maar ik merk dat ik behoorlijk ben bijgespijkerd door de docenten en ook door de kinderen. Vijf vragen aan... Corry de Gooijer kantinedame Tekst Anne Havelaar beeld Martijn Schroevers Wat wordt het meest verkocht? Saucijzenbroodjes en snoep uit de automaat. Niet heel gezond, nee. We hebben ook appels, maar die verkopen nauwelijks: ik koop per week zes appels en we hebben 1500 leerlingen! Ook schoongemaakt, voorverpakt fruit hebben we geprobeerd, maar dat liep niet. Koffie, thee, melk en karnemelk drinken ze ook niet meer, dus daar zijn we mee gestopt. Nu hebben we alleen nog frisdrank in de automaat. Die appels worden trouwens vooral door meisjes uit de hogere klassen gekocht. De meiden eten over het algemeen wat gezonder dan de jongens U werkt hier al 31 jaar. Zijn de kinderen veranderd in die tijd? Zeker! Ze zijn veel mondiger. Dat leidt soms tot heftige discussies, bijvoorbeeld als ze kantinecorvee moeten doen. Dan zeggen ze: Waarom moet ik hier vegen? Ik hoor vaak van ze dat ze thuis weinig hoeven te doen, misschien komt het ook daardoor. Verder vind ik het prima dat ze een eigen mening hebben, hoor. Ze moeten zich ontwikkelen tot zelfstandige mensen. Zoals ik ben opgevoed, is zeker niet zaligmakend. Wat ook een enorm verschil is met vroeger, zijn de telefoons. Dan staat er zo n meisje hier aan de bar te bellen met een ander meisje dat bij de automaat staat dat is zo n vier meter verder: De broodjes ei zijn op, wat wil je dan? Voor mij is dat heel gek, maar zij vinden dat heel gewoon. Wat ik ook weleens opving: Ik ben al heel lang niet meer bij mijn oma geweest, maar ze zit toch op Facebook, dus ze weet wel wat ik allemaal doe. 2 Wat vindt u het leukste aan het werk? Ach, zo veel! De collegiale Boni-sfeer, het omgaan met de leerlingen, vooral de bruggers. Ik heb wel wat minder direct contact met ze nu. Vroeger verkochten 4 Probeert u weleens wat nieuws? Ik probeer van alles te verzinnen om het zo leuk mogelijk te maken. Soms werkt het, meestal niet. Toen we net begonnen met tosti s, waren die een groot succes. We hebben ook Italiaanse bollen geprobeerd, nogal een hit bij de naburige cafetaria. Maar die van ons waren toch niet echt genoeg, denk ik. We hebben natuurlijk ook veel concurrentie hier in de buurt: er zit een döner kebab, cafetaria, ijssalon, bakker, Kruidvat en supermarkt. Wat ook meespeelt bij de verkoop is het weer. Het is dit jaar lang mooi weer geweest, dat is niet zo goed voor onze business. De leerlingen gaan dan liever naar buiten voor een loopje. Maar dat zou ik ook liever doen als ik de hele dag in de klas moest zitten, haha. 5 Zijn Boni-kinderen gierig of gul? Geen van beide. Ik merk wel dat ze minder geld te besteden hebben dan een paar jaar geleden. Bij ons kost een broodje eiersalade 1,60. Dan kopen ze bijvoorbeeld liever een stokbrood en een bakje eiersalade bij de Jumbo en delen dat met zijn vieren.

12 Tekst Diederik Tamse beeld Christ de Gier & Diederik Tamse Wat een vak! Engels Als scholier wist Christ de Gier al dat hij leraar wilde worden. Een oudere, vrijgezelle lerares Frans was destijds een bron van inspiratie, zowel door haar manier van lesgeven als de onderwerpen die zij koos. Hij ging mede daardoor ook Frans studeren, maar zijn hoofdvak werd toch Engels. 12 De voornaam Christ (met een t) is even wennen omdat deze net even anders is dan het gebruikelijke Chris. Deze voornaam roept vooral in Engeland nog weleens reacties op, vertelt hij. Zoals die keer dat hij als student onder zijn voornaam een advertentie in een krant zette voor een baantje in de badplaats Scarborough. Hij kreeg een positieve reactie van iemand die zich voorstelde als God in de woonplaats Heaven. En die kwamen er ook. Hij verbaasde zijn leraren, die hem hadden geadviseerd een jaar te blijven zitten. Ik ging naar de havo omdat ik niet goed genoeg was in wiskunde. Daar besteedde ik mijn vrije tijd vooral aan voetbal en muziek, waardoor de resultaten toch wat tegenvielen. In klas vier van de havo draaide ik de knop om, toen ik me realiseerde dat ik misschien een jaar moest overdoen. Ook wist ik toen dat ik de leraarsopleiding wilde gaan doen. Niet alleen Engels was een favoriet vak, maar vooral ook Frans, dat gegeven werd door een lerares die indruk maakte met haar manier van lesgeven. Als de resultaten tegenvielen, trok ze zich dit persoonlijk aan. Zij wist mij te interesseren voor schrijvers als Camus en Sartre en de context van die tijd. Zo doet hij het nu zelf ook, literatuur plaatsen in de tijd waarin het geschreven werd, en vandaar ook zijn interesse voor geschiedenis. Hij houdt van boeken en vindt de bibliotheek een van de belangrijkste plaatsen in de stad Utrecht. Toch heeft hij ook heel andere hobby s. In vakanties trekt hij vaak naar Frankrijk en doet daar aan surfen, raften, fietsen en hardlopen. Frans en Engels Christ is nu leraar Engels maar studeerde eerst Frans op de lerarenopleiding. Later behaalde hij ook nog een universitaire graad in Engels. Al in klas 4 wist hij dat hij voor het onderwijs zou gaan kiezen en vanaf dat moment werkte hij doelgericht aan goede resultaten. Tieners Wat voor een tiener was hij? Ik was niet een erg lastige leerling. Wel was ik eigenwijs, ik dacht dat ik wist hoe de wereld in elkaar zat en voelde me een wereldverbeteraar. De ideeën van Sartre wezen hem een richting: het gaat er uiteindelijk om wat je als mens doet. Christ had en heeft niet zo veel op met een materialistische kijk op het leven, zoals het ideaal van een carrière, veel geld verdienen, een dure auto. Zijn de leerlingen nu anders dan hijzelf was, minder maatschappelijk betrokken? Christ is positief over de tieners en scholieren van nu als het gaat om

13 maatschappelijke betrokkenheid. Verrassend veel Bonifanten doen naast school iets voor een goed doel of voor anderen. Wel is een enorm verschil met vroeger dat er een nieuw soort groepsdruk lijkt te zijn, in de vorm van groepsapps die de jongeren claimen. Er gaat veel tijd verloren aan geleuter, dat totaal vervluchtigt. Boni Hij werkt nu 7 jaar op het Boni. Hiervoor was hij maar liefst 24 jaar werkzaam op een MAVO, onder andere als coördinator van de onderbouw. Deze school was mede door de kleinschaligheid succesvol in het begeleiden van leerlingen met een problematische achtergrond. 20% van de leerlingen die daar een diploma behaalden, waren vastgelopen op een andere school. In de jaren 80 kwam de fusiegolf die leidde tot grootschaliger onderwijs. Deze grote verandering kreeg een onderwijskundig sausje, maar volgens mij ging het gewoon om bezuinigingen. Op het Boni hebben leerlingen veelal een betere achtergrond. Waar hij op het Boni aan moest wennen, was dat veel leerlingen onverstoorbaar door de uitleg heen praatten. Zijn oplossing hiervoor was allereerst een nog duidelijker, aansprekend verhaal en als dit ook geen soelaas bood, een lucifer die de leerling in kwestie stijf tussen de lippen moest blijven houden. Gedrag waar hij ook niet van houdt, is als een leerling zich manifesteert ten koste van een medeleerling. Hier reageert hij fel op. Katholiek Zijn ouders waren katholiek en hij werkt nu op een school met een katholieke traditie: betekent dit katholicisme nog iets voor hem? Deels wel, deels niet. Ik kan me wel iets voorstellen bij het katholicisme als inspiratiebron. Ik houd ervan een kathedraal binnen te lopen of naar religieuze muziek te luisteren, maar ik ga niet naar de kerk. Wel heb ik veel respect voor mensen die goede dingen doen in de wereld, geïnspireerd door het geloof, maar die inspiratie kan ook een humanistische oorsprong hebben. Lille Christ vertelde toen de afspraak voor dit interview gemaakt werd, dat hij net terugkwam van de excursie naar Lille. Is het de moeite waard om zo n lange busreis te maken, alleen om een paar uur in een Franse stad rond te lopen? Ja! De leerlingen doen in die paar uur dingen waardoor het Frans voor hen gaat leven. Ze krijgen onder andere de opdracht een Fransman of een Française te interviewen. Verder gaan ze op zoek naar woorden, maar nu leren ze die in de situatie waarin ze zijn, en ze maken nu echt kennis met een andere taal en cultuur. Hij gelooft ook dat excursies veelal een basis leggen waarvan leerlingen zich later bewust zijn. Zij zullen zich later die dag in Lille herinneren, of de rugzaktrektocht in de Ardennen die op het moment zelf misschien zwaar was. Christ zat onlangs alweer dertig jaar in het onderwijs. Ondanks die ervaring wekt hij de indruk nog altijd kritisch naar zichzelf te kijken, hoewel je met dertig jaar ervaring dat ook weer niet te veel hoeft te doen 13

14 HOEKJE BOB richt de spotlights op een plek in of om het schoolgebouw 14 De snoepautomaat Tekst Guus de Krom Beeld Martijn Schroevers Het zijn doorsneemodellen zoals je die aantreft op sportverenigingen, stations en andere plekken waar veel hongerige jongeren rondhangen. Dus ook op scholen. Dus ook op het Boni. De vormgeving is op zijn best functioneel te noemen: een grote kast met een glazen ruit, waarachter de zakjes Haribo, rollen pepermunt en de gevulde koeken keurig in rijen en kolommen zijn uitgestald. En natuurlijk ontbreken de glacékoeken niet, die nog steeds door iedereen gewoon roze koeken worden genoemd. De hoek met de snoepautomaten wordt door de leerlingen regelmatig bezocht, maar echt storm loopt het er niet. Geen rijen ongeduldig wachtenden. Volgens de kantinejuffrouw die de apparaten bijvult lijkt het zelfs of leerlingen tegenwoordig minder snoepen. Tenminste, een paar jaar geleden werd er meer verkocht. Maar ja, de bovenbouw gaat natuurlijk wel vaak iets kopen bij de Plus, he? Daar is het toch goedkoper. Populair zijn de zakjes snoep waarvan je makkelijk kunt uitdelen. Een sociale activiteit dus, dat snoepen. En voor de statistieken: jongens en meisjes snoepen ongeveer evenveel. Terwijl we staan te praten, bestudeert een in gedachten verzonken leerling het zoete aanbod. De automaat is netjes gevuld, de keuze is groot, misschien wel te groot, want de jongen loopt na een halve minuut gepeins zonder iets te kopen weg. Hij kijkt nog wel een keer om, maar loopt dan toch door. Zijn wij getuige van een vroege vorm van keuzestress? Het schijnt te bestaan. Ik dacht niet dat leerlingen daar vroeger ook al last van hadden. In mijn herinnering kon je trouwens slechts kiezen tussen de gevulde en de roze koek. Wat het ook werd: de koek van de dag werd zonder verdere scrupules naar binnen gewerkt, en wel alleen. Niks uitdelen. De jongen is ondertussen uit het zicht verdwenen. Wie weet, misschien inderdaad keuzestress. Of toch doelgericht op weg naar de Plus.

15 Uit de ouderraad Wat speelt er in de ouderraad (OR) en medezeggenschapsraad (MR)? Een nieuw schooljaar, een nieuw bestuur van de Ouderraad en veel nieuwe leden die het team zijn komen versterken. Daarnaast veel vertrouwde gezichten van collega s die zich ook dit jaar weer willen inzetten om er een inspirerend en mooi schooljaar van te maken. Een nieuwe samenstelling die zorgt voor een frisse blik en andere invalshoeken om naar onze gespreksonderwerpen te kijken. Ook dit jaar organiseerde de Ouderraad het brugklasouderoverleg op 5 november, was er op 29 september de ALV en wordt er tijdens de ouderavonden door de leden van de Ouderraad koffie geschonken. Daarnaast kijken we hoe de Ouderraad kan bijdragen aan allerlei nieuwe ontwikkelingen en projecten binnen school, zoals verdieping en verbreding in het Da Vinci programma. De Ouderraad haakt hierop in met het onderwerp talent-ontwikkeling op de eerstvolgende thema-avond van 8 april met inbreng van ouders, leerlingen en docenten. Zo trekken we samen op en sluiten, waar mogelijk, bij elkaar aan. De driehoek school, leerlingen én ouders in optima forma. Samen in gesprek gaan en zoeken naar mogelijkheden om het Boni een nog fijnere plek met goed onderwijs te laten zijn. Dit was ook de insteek tijdens de eerste kennismakingsavond met de brugklasouders, met een oproep aan de ouders zich te laten horen om zo met elkaar én met de mentoren en schoolleiding in gesprek te gaan. We hebben immers allemaal hetzelfde belang: het welzijn van onze kinderen gecombineerd met goed onderwijs. Met een Ouderraad die op volle sterkte is, veel nieuwe enthousiaste ouders om ons heen, een goede relatie met school én de leerlingen wordt het vast en zeker een mooi schooljaar! Margina van Ommeren, voorzitter AGENDA OUDERRAAD 24 november Vergadering medezeggenschapsraad 27 november Koffie en thee schenken op eerste ouderavond 14 januari Vergadering Ouderraad 31 januari Ouderraad met stand aanwezig op open dag 28 januari Koffie en thee schenken op tweede ouderavond 18 februari Vergadering medezeggenschapsraad 26 maart Vergadering Ouderraad 8 april Thema-avond. Thema: Talent-ontwikkeling op het Boni colofon Het BoniOuderBulletin is een uitgave van de oudervereniging van het St. Bonifatius college en verschijnt drie keer per jaar. Het wordt aan de leerlingen mee naar huis gegeven en is als pdf te lezen op de website. OUDERRAAD Vanuit de oudervereniging, waarvan alle ouders automatisch lid zijn, wordt elk schooljaar een ouderraad samengesteld. Op de schoolwebsite heeft de ouderraad zijn eigen pagina, waar agenda, notulen van de ALV en het jaarverslag zijn te downloaden. Dagelijks Bestuur Ouderraad Margina van Ommeren, voorzitter Esther Kokmeijer, penningmeester Corine Tiebosch-Bont, secretaris redactie BOB Lucas Bezembinder (hoofdredactie) Margot Bouwens Roy Geurs Anne Havelaar Gerard Janssen Guus de Krom Diederik Tamse Agnes Zandvliet VORMGEViNG Ellen van Rooden Michiel Röben fotografie Martijn Schroevers drukwerk Drukkerij Libertas, Utrecht

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Brugklasbrochure voor leerlingen

Brugklasbrochure voor leerlingen Brugklasbrochure voor leerlingen 2015 2016 Beste leerling van groep 8, Beste leerling van groep 8, Binnenkort moet je beslissen naar welke middelbare school je wilt. De keuze die je gaat maken is belangrijk

Nadere informatie

Welkom en voorstellen

Welkom en voorstellen 3 november 2015 Welkom en voorstellen Francine Nijkamp-Ririhena Pubers en geld Zakgeld, richtlijnen (bron: NIBUD) Leeftijd Bedrag per week in 12 tussen 3,00 en 4,60 (19,00/mnd) 13 tussen 3,50 en 4,60 (19,00/mnd)

Nadere informatie

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc.

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc. Beschrijving Deze gastles gaat over inzicht krijgen in je inkomen en uitgaven. Jongeren moeten zorgen dat ze inkomen hebben. Anders is het lastig om een eigen leven in te vullen. Zakgeld, kleedgeld, baantje,

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal)

Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal) Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal) Inleiding Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) geeft voorlichting over inkomsten en uitgaven van particuliere huishoudens.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College Talent voor de Toekomst! Informatie Saenredam College 201 4 5 /201 Inhoudsopgave Dit hebben we speciaal voor jou geschreven 2 Openbare school Open avond VMBO bij het Saenredam College 3 Onderbouw Nieuwe

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Samen het beste uit jezelf halen

Samen het beste uit jezelf halen Samen het beste uit jezelf halen Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag. 6 Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag.

Nadere informatie

Beste jongens en meisjes,

Beste jongens en meisjes, blad 1 van 13 Beste jongens en meisjes, Hartelijk welkom op Calvijn, vestiging Meerpaal. Na de zomervakantie is het zover, je gaat naar een nieuwe school!!! Best wel spannend en een beetje eng. Je bent

Nadere informatie

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Utrecht, 2011 Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Samenvatting en Conclusie Geld van de ouders De meeste scholieren krijgen zakgeld (88 procent). Kleedgeld is minder

Nadere informatie

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld Les 1 Omgaan met Geld eze les leren jullie een aantal woorden die met het omgaan van geld te maken hebben, gaan jullie praten over geld en gaan

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Logisch toch! S c h o o l j a a r 2 0 1 5-2 0 1 6

Logisch toch! S c h o o l j a a r 2 0 1 5-2 0 1 6 Logisch toch! S c h o o l j a a r 2 0 1 5-2 0 1 6 Van de directeur Dit boekje is bestemd voor alle leerlingen van de Burgemeester Harmsma School. In dit boekje staan allerlei dingen, die je moet weten

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Hallo!!...3 Aflevering 1...7 Opdracht 1...7 Opdracht 2...8 Aflevering 2...9 Opdracht 3...9 Opdracht 4...10 Aflevering 3...11 Opdracht 6...12 Opdracht 7...13 Werkblad Logboek...14

Nadere informatie

Waardevolle woorden voor het Sint-Laurenscollege

Waardevolle woorden voor het Sint-Laurenscollege Waardevolle woorden voor het Sint-Laurenscollege Verbondenheid, Inspiratie, Verantwoordelijkheid, Ambitie: dit zijn waardevolle woorden voor het Sint-Laurenscollege. We kunnen veel bereiken als school,

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld Vroeg wijs met geld Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld gemeente www.heumen.nl Heumen HU.090 brch vroeg wijs met geld.indd 1 04-02-14 09:30 Inhoudsopgave Zakgeld

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving Glass Christmas Edition Voor wielrennen was het... Alies: Ik heb een schoenen verslaving Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË Inhoudsopgave Pagina: Even voorstellen 4-5 Ik heb een schoenen

Nadere informatie

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN

EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN EXTRA IMPROVISATIE OPDRACHTEN De Vloer Op Jr. in de klas Captijn (2016) INHOUD INLEIDING... 3 OPDRACHTEN... 3 INTEGRATIE EN DISCRIMINATIE... 3 ROT OP NAAR JE EIGEN LAND... 3 VOOR MIJ BEN JIJ EEN NUMMER...

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

schooljaar 2016/2017 Utrechts Stedelijk Gymnasium

schooljaar 2016/2017 Utrechts Stedelijk Gymnasium schooljaar 2016/2017 Utrechts Stedelijk Gymnasium Beste achtstegroeper, Welkom bij het Utrechts Stedelijk Gymnasium! Het USG is een overzichtelijke, goede, fijne school voor slimme leerlingen, die veel

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Kinderboekenweek 2012

Kinderboekenweek 2012 www.dekloostertuin.nl De Kloostertuinier Informatiebulletin van: CBS De Kloostertuin te Assen 8 e Jrg. nr. 2 27 september 2012 Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld in tachtig dagen Mooi project, mooi project

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Ouderinfo. 14e jaargang nr. 11 22 januari 2016 www.obspassepartout.nl

Ouderinfo. 14e jaargang nr. 11 22 januari 2016 www.obspassepartout.nl Van de directie Deze periode op de kalender: In de leerlingtevredenheidspeiling zien we dat de kinderen tevreden zijn over de school. Alleen huisvesting is een punt van zorg, maar we hopen binnenkort met

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Je hebt de test op de website van Nibud gedaan: http://service.nibud.nl/geldtypetest/ Welk geldtype ben je? Vind je dit zelf ook? Motiveer je antwoord. Beantwoord de volgende vragen

Nadere informatie

Liever Laurens! Meer dan onderwijs alleen

Liever Laurens! Meer dan onderwijs alleen Liever Laurens! Meer dan onderwijs alleen Waardevolle woorden voor het Sint-Laurenscollege Verbondenheid, Inspiratie, Verantwoordelijkheid, Ambitie, dit zijn waardevolle woorden voor het Laurens. De basisgedachte

Nadere informatie

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel Onderzoek Stress 5 Juni 2014 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 20 mei tot en met 5 juni 2014 in samenwerking met 7Days, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 949 scholier en

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Kinderen leren omgaan met geld

Kinderen leren omgaan met geld Kinderen leren omgaan met geld Een onderzoek onder ouders van kinderen in groep 7 en 8 Rapportage November 2012 Samenvatting (1/4) 1.Negen op de tien kinderen in groep zeven en acht krijgen zakgeld Het

Nadere informatie

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al Hoofdstuk 1 Echt? Saartjes mond viel open van verbazing. Maar dat is supergoed nieuws! Ze sloeg haar armen om haar vriendin heen. Waaah, helemaal te gek. We gaan naar Frankrijk. Zon, zee, strand, leuke

Nadere informatie

Een uitdagende en succesvolle schooltijd

Een uitdagende en succesvolle schooltijd Een uitdagende en succesvolle schooltijd HAVO ATHENEUM GYMNASIUM 2015 Past het Boni bij mij? Je bent op zoek naar een school met een veilige en prettige sfeer? Je wil graag docenten die met je meedenken

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8

Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8 Onderzoek onder kinderen groep 5 t/m 8 februari/maart 2015 Bewaren van geld Hoe bewaar jij je geld? (meerdere antwoorden mogelijk) In mijn spaarpot Op de bank In mijn portemonnee Op een speciale plek,

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

jouw bestemming onze passie

jouw bestemming onze passie jouw bestemming onze passie rotterdam evangelische school mavo havo atheneum gymnasium Persoonlijk, vertrouwd Bijbelgetrouw Hoge kwaliteit Goede examenresultaten Passie PRISMA: Passie Plus: Passie voor

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is Yves Vanderhaeghe (afstudeerjaar 1988) Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is interview: Steven Pynaert (5 e economie moderne talen) Richting: Wetenschappen Jaar afstuderen: 1988 Later diploma:

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Jouw praktische weg naar het hbo. Onderdeel van AOC Oost

Jouw praktische weg naar het hbo. Onderdeel van AOC Oost Jouw praktische weg naar het hbo Onderdeel van AOC Oost 2014 2015 2Informatie Het Groene Lyceum 2014-2015 Lekker praktisch bezig zijn maar wel op een hoog niveau. Is dat ook voor jou de leukste route naar

Nadere informatie

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag Doelgroeponderzoeksverslag Interviews Naam: Sharlene Piar Arends leeftijd: 59 Hoe zou jij een tienermoeder helpen als jij een vrijwilliger was? En waarmee zou je een tienermoeder mee helpen? Advies geven

Nadere informatie

Het Ludger College. Jouw talent is er thuis.

Het Ludger College. Jouw talent is er thuis. Het Ludger College Jouw talent is er thuis. Algemene informatie over het Ludger College Het Ludger College is een school voor mavo, havo en vwo (atheneum en gymnasium) in Doetinchem. Er is ook een programma

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

1. Stel globaal je interesse vast: 'iets met... en met...' 2. Verschaf jezelf een globale indruk van het studieaanbod

1. Stel globaal je interesse vast: 'iets met... en met...' 2. Verschaf jezelf een globale indruk van het studieaanbod 1. Stel globaal je interesse vast: 'iets met... en met...' Heb je geen of een vaag idee? Verdiep je in je eigen interesses en ambities door bijvoorbeeld de oefening succesverhalen te maken of je eigen

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

openbaar lyceum havo - vwo - vwo bèta

openbaar lyceum havo - vwo - vwo bèta openbaar lyceum havo - vwo - vwo bèta Welkom op De Berg! De Amersfoortse Berg is een school met een prettige sfeer. Veel van jullie voorgangers voelden zich er snel thuis, ook al is de overgang van de

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een kritisch consument Geld genoeg? In deze opdracht ga je je eigen inkomsten vergelijken met leeftijdgenoten, je maakt een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Daarna laat je zien hoe belangrijk reclame

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

G D0. Brugger info. GELOOF in je toekomst. Alles wat je wilt weten over het leven van een brugger op Guido de Brès

G D0. Brugger info. GELOOF in je toekomst. Alles wat je wilt weten over het leven van een brugger op Guido de Brès UI G D0 A R N H E M Brugger info In dit nummer o.a.: alles over het schoolleven van een brugger. Verhalen van leerlingen! GELOOF in je toekomst Aandacht voor jou! Alles wat je wilt weten over het leven

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Inleiding in professional organizing 9

Inhoud. Deel 1 Inleiding in professional organizing 9 Inhoud Deel 1 Inleiding in professional organizing 9 1 Geschiedenis en context van professional organizing 11 1.1 Een stukje geschiedenis 11 1.2 Een definitie 12 1.3 Klanten 12 1.4 Voorbeelden van professional

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN!

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! Carine Vos Richting-Wijzer Advies Zwolle augustus 2011 Carine Vos Pagina 2 Voorwoord In mijn bedrijf Richting-Wijzer Advies kom ik

Nadere informatie

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Stel een vraag. Je buren gaan op vakantie. Jij gaat voor hun poezen zorgen. Je weet niet wat de poezen moeten eten en hoe vaak ze moeten eten. Wat vraag je aan je buren?

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

HORN. Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Horn. VMBO-theoretisch HAVO Atheneum Gymnasium

HORN. Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Horn. VMBO-theoretisch HAVO Atheneum Gymnasium HORN Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Horn VMBO-theoretisch HAVO Atheneum Gymnasium Postadres: Postbus 4728 6085 ZG HORN Schooladres: Bergerweg 21 6085 AS HORN Telefoon: 0475-582121 Telefax: 0475-582591

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

explore the big questions of life Een introductie

explore the big questions of life Een introductie explore the big questions of life Een introductie www.youthalpha.nl Youth Alpha is een programma van Youth for Christ Nederland en stichting Alpha-cursus Nederland. 2 Youth for Christ Nederland www.yfc.nl

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

25-02-2016. Pasen. We zullen er met z n allen van smullen!

25-02-2016. Pasen. We zullen er met z n allen van smullen! 25-02-2016 Afgelopen 2 weken zijn de rapporten mee naar huis gegaan en hebben wij met alle ouders 10 minuten gesprekken gevoerd. Ook met de kinderen in de bovenbouwgroepen zijn de behaalde resultaten van

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie