Is er nog een rol voor de EPA-adviseur?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Is er nog een rol voor de EPA-adviseur?"

Transcriptie

1 Is er nog een rol voor de EPA-adviseur? Het Energiesprongteam is een plek van open discussie. Want HOE stimuleer je de grote stappen in een energie-transitie nu eigenlijk het beste? Zo is er binnen het team een discussie opgelaaid over de rol van de EPA-adviseur. Werkt deze adviseur marktverstorend en zit zijn beperkte opleiding de ambities van de toekomst in de weg? Of moet je hem juist betrekken in de ambities en zijn rol verstevigen? Vragen die begonnen bij Jasper van den Munckhof (SEV) en Jan Willem van de Groep (SEV) en waar Henk Seinen (Seinen Projectontwikkeling) en Frans de Haas (Duurzaam Energie Projectontwikkeling Woningbouw) op reageerden. Nieuwe reacties zijn welkom. Uitdagende uitspraken: 'EPA advies leidt tot onbetaalbare en niet functionele oplossingen.' 'Dit soort marktimperfecties moet de keten uit.' 'Geen innovaties te verwachten van EPA adviseurs.' 'Systeem leidt tot ongeoorloofde afhankelijkheid tussen makers en adviseurs.' 'Ze bieden gefragmenteerde maatregelen in plaats van integrale.' Aantallen en opleidingen: Begin 2011 zijn er circa: 1227 gecertificeerde EPA-W (woningen) adviseurs 231 gecertificeerde EPA-U (utiliteitsbouw) adviseurs 25 instituten die mensen opleiden 165 bedrijven die EPA adviseurs leveren (waaronder Ballast Nedam, Builddesk en Essent). Het EPA advies is een vorm van marktimperfectie die we niet in stand moeten houden. Bij de experimenten* zou het doel moeten zijn dit soort marktimperfecties uit de keten te halen. *SEV stimuleert experimenten in de bouw waarbij een energietransitie gemaakt wordt van 45-80%. He Jan Willem, kun je iets specifieker zijn? Het EPA advies is gebaseerd op het cafetariamodel, het stapelen van verschillende maatregelen. Dat leidt bij onze energieambities tot onbetaalbare en niet functionerende oplossingen. We hebben juist een conceptuele benadering nodig waarin bouwkundige, installatietechnische en domotica maatregelen met elkaar verweven worden. Op dat vlak schiet iedere EPA adviseur tekort. Als er meer integrale oplossingen komen, komen deze logischerwijze in het EPA advies. Ons doel moet dus zijn, om dit advies te gebruiken voor die integrale oplossingen. Dat is een optimalisatie van iets wat in de praktijk niet goed werkt. Ik heb het gevoel dat je iemand tussen de vrager en de aanbieder zet die er niet tussen hoort. De markt zal op die manier nooit in staat zijn om haar producten (concepten) te verkopen. Makers raken ongeoorloofd- afhankelijk van een derde: de adviseur. Niet alle imperfecte deelsystemen hoeven overboord. Het systeem zal voor meer dan 90% bevolkt blijven met dezelfde actoren (bedrijven/mensen) als nu. De huidige structuur biedt een efficiënte manier om deze actoren te bereiken en hen (in navolging van Jasper) iets nieuws

2 tussen de oren te brengen. Integrale concepten in plaats van al dan niet stapelbaar separate maatregelen. Het is niet nodig dat EPA adviseurs deze concepten zelf ontwikkelen. Dat moeten de makers met de kennisdragers vooral blijven doen. Wel moeten ze de concepten doorgronden wat betreft consequenties, randvoorwaarden, voor- en nadelen. Ik zie ook dat EPA adviseurs tekort schieten qua kennis. Maar je moet je afvragen of dat een probleem is van de advieswereld, of van de hele markt. Mijns inziens lopen EPA adviseurs vooruit op de kennis die aanwezig is bij veel makers. Hier durf ik wel een fles op in te zetten. Die gedachte is volgens mij onjuist. De partijen die zich nu met EPA advies bezig houden, zijn ontstaan vanuit een overheidspush: er is subsidiegeld, makkelijke opleiding en certificering, dus makkelijk geld verdienen. Het is makkelijker om 1000 EPA adviseurs op te leiden, dan makers. Er moet dus gewerkt worden aan een verbreding en verdieping van de kennis van EPA adviseurs. Suggereer je daarmee dat in jou optiek de EPA adviseurs de concepten moeten bedenken? Als dat wordt gesuggereerd (maar zo las ik het niet), dan ben ik het daar (ook) niet mee eens. Ik heb liever dat adviseurs het overzicht over de concepten hebben, dan dat ze zelf gaan ontwikkelen. De huizen markt is een maatwerkmarkt en geen serieproductiemarkt, zoals auto s. De meeste huizen staan er al, in grote series. Volgens mij is de bestaande markt per definitie als serie te benaderen. Alleen een bepaalde serie bestaande, vrijstaande woningen moeten als maatwerk beschouwd worden. Ik zou willen dat het waar was Jan Willem, maar dat valt vies tegen. Het zijn toch nog een hele hoop verschillende soorten series die in de praktijk niet seriematig worden vernieuwd. Eigenaren organiseren zich meestal niet seriematig voor renovaties. Dat is een belangrijke (technische!) belemmering voor seriematige oplossingen Het onafhankelijke advies zal dus huisspecifiek zijn en zodoende bij de mensen thuis worden gegeven. Dit moet onafhankelijk zijn omdat men makers (terecht) wantrouwt en dus advisering weinig effectief is. Vergelijk het met de auto markt: wil jij Mercedes laten adviseren wat de juiste auto keuze is? Raad eens wat ze zullen adviseren In mijn ogen moet de raadgevende taak juist ontnomen worden aan de makers. Die rol hebben ze nu namelijk en dat zorgt ervoor dat deze markt op slot zit. Hmm...deze opmerking vraagt eigenlijk om een hele uitgebreide reactie. Maar dat gaat wat ver. Ik denk in ieder geval dat dit niet de juiste analyse is. Het gaat erom dat bedrijven de vraag niet kunnen helpen articuleren. En dat is wat anders dan een advies. Het EPA advies moet dus onafhankelijk blijven en richtinggevend worden voor het portfolio van makers.

3 De kern is nou juist dat de kennis van de bouwkolom optimaal benut gaat worden voor het bedenken van de concepten. Ik verwacht echt geen innovaties van EPA adviseurs. Volgens mij is dat ook niet wat Jasper daarmee bedoelt (zo wel, dan ben ik het met Jan Willem eens). De innovatievraag blijft juist bij de makers liggen als gestuurd wordt op prestatieconcepten (geformuleerd met behulp van de EPA persoon). Dat is iets heel anders dan een specificatieconcept. Ter illustratie: ik vraag mijn aannemer om een lucht- en waterdichte oplossing te realiseren voor mijn PV-dak. Ik geef hem zelfs oplossingsrichtingen hoe dit te realiseren, maar schrijf dit niet voor. Ik wil hem immers afrekenen op de prestatie en niet op de (innovatieve) wijze waarop dit gerealiseerd moet worden. Of: ik vraag mijn maker om Passiefhuis prestaties, maar draag de onderdelen ervan niet op. Dit type vragen stimuleert kennisontwikkeling en innovatie bij de maker. Momenteel kan geen enkele vrager deze vragen goed formuleren (de enkele nerd daargelaten). De EPA persoon zou hierbij van waarde kunnen zijn. Als ik het vrij vertaal, wil je een volledig anders functionerende aanbodketen. Je hebt dan onderling afhankelijke consortia van makers nodig, die samenkomen voor een klant of een concept. Vervolgens krijg je door de vrije marktwerking een breed aanbod van energetisch ambitieuze totaalconcepten. Dat einddoel zou ik ook wel willen halen. De vraag gaat over de weg daarnaar toe. En in deze de specifieke rol van een adviseur voor aankoper. De rol van de adviseur is wat mij betreft een ambassadeur voor verduurzaming. Hij kan de vraag naar vernieuwende concepten aanwakkeren. Het label wat hij afgeeft, is een essentieel onderdeel van de awareness van mensen over de energieprestatie van hun huis. Dit kan gekoppeld worden aan de WOZ-waarde, hoogte van de hypotheek, verkooppraatjes van makelaars enz. Het kan de waardeperceptie van woningen behoorlijk beïnvloeden. Ik wil op korte termijn (5-7 jaar) dat het EPA advies wordt omgebouwd tot een woningkwaliteitadvies, waarin ook advies staat voor de weg naar energieneutraliteit. Op lange termijn stimuleren we concepten die energieneutraal zijn en in kwaliteitsperceptie het label overstijgen. Het label en de advisering worden hiermee transitietools. We gebruiken ze om waardespreiding te veroorzaken en awareness te creëren, maar hebben ze op een bepaald moment niet meer nodig. Henk Seinen (Seinen Projectontwikkeling) 1 e reactie: Er liggen goede kansen om met gezamenlijke inspanning een grote energiesprong te maken, wat mij betreft zonder EPA adviseurs. Met onze actie ' Groningen in het Zonnetje' hebben we in het verleden ruim ervaring opgedaan met zorgvuldig op kwaliteit geselecteerde EPA adviseurs. De ervaring was zonder meer teleurstellend: 1. De rapporten bleken voor de gemiddelde burger onleesbaar. We moesten uiteindelijk bij iedere aanvrager een persoonlijke toelichting geven. 2. De EPA's waren gericht op gefragmenteerde maatregelen en niet op samenhang. 3. EPA onderzoeken of -rapporten zijn gebonden aan regelgeving en derhalve niet te beïnvloeden met praktijkgerichte en op samenhang gebaseerde noodzakelijke uitbreiding of aanvullingen. Een aantal praktijkvoorbeelden waar we destijds met verbazing naar hebben gekeken: thermopane beglazing (in goede conditie) werd geadviseerd om te vervangen door thermo ++; mechanische ventilatie werd afgeraden i.v.m. te lange terugverdientijd; zonneboiler werd afgeraden i.v.m. te lange terugverdientijd; (spouwmuur)isolatie kreeg een verkeerde en veel te optimistische waardebeoordeling;

4 berekende terugverdientijd op de in de rapporten voorgestelde en gefragmenteerde maatregelen was zonder meer simplistisch en amateuristisch. Kortom, naar onze mening en ervaring weggegooid geld. Ergo: verwarrend voor de eindverbruiker. Voor de actie in Sneek hebben we gekozen voor een doelgerichte aanpak. Gaarne bereid om deze discussie voort te zetten. Henk Seinen (Seinen Projectontwikkeling) 2 e reactie: Er is wel behoefte aan deskundige adviseurs. Duurzame renovaties op gebiedsniveau voor particulieren en woningbouwcorporaties zullen bij beoogde opschaling de noodzaak bevestigen. Naar onze ervaring zullen gelijk ogende woningen toch individueel moeten worden onderzocht, bijvoorbeeld wat betreft koudebruggen, bodemgesteldheid, reeds toegepaste (of verkeerd toegepaste) maatregelen. Een op nieuwe regelgeving en deskundigheid gebaseerde adviseur kan hier wel degelijk een rol vervullen. Geen EPA adviseur, maar een ERA (Energie Reductie Adviseur) of een andere passende benaming, zou de nieuwe generatie adviseur kunnen worden. Het lijkt me ook gewenst om met brancheorganisaties te overleggen: NVM, LMN en VB weten in hun taxaties nog steeds niet hoe uitdrukking te geven aan een groene of energievretende woning. Als dit komt tot een goede omschrijving, heb je kans dat het verschil middels publiciteit onder de aandacht komt. Het beschikbare gereedschap is gemaakt in de vorige eeuw en niet meer van deze tijd. Frans de Haas (Duurzaam Energie Projectontwikkeling Woningbouw): Even mee klankborden! Naar mijn idee is de huidige EPA adviseur een product van de huidige one-issue EPA methodiek en certificeringeisen. Bij de invoering is gekeken naar het minimaliseren van de administratieve lasten en het drukken van de advieskosten. Je kan dan ook niet heel veel verwachten, van het advies, noch van de adviseur. Ik vraag me dan ook af of het haalbaar is om de gemiddelde huidige EPA adviseur echt integraal te laten denken. Ander punt is, of je überhaupt een adviseur wil tussen vraag en aanbod van hoogwaardige (en dus ook energiezuinige en gezonde) nieuwbouw- en verbeterconcepten. Voorop staat, dat ik onderschrijf dat we de energiesprong in integrale concepten moeten zoeken en dat de individuele woningeigenaar niet de weg weet naar voor hem aantrekkelijke energiezuinige verbeterconcepten. Hij weet evenmin waarom hij een concept zou moeten willen, hij weet niet dat ze bestaan en hij is dan ook niet op zoek naar concepten. Een adviseur zou dit wel kunnen weten, maar komt in het proces vaak niet voor. Ervan uitgaande dat de echte energiesprong pas kansrijk is wanneer de ingreep plaatsvindt op een natuurlijk moment, zie je bij particuliere woningverbetering de eigenaar vaak rechtstreeks naar een aannemer of installateur stappen. Alleen wanneer de ingreep vergunningsplichtig is, schakelt hij een adviseur/ constructeur/ architect in. De insteek is dan geen energiebesparing, maar een gewenste kwaliteitssprong, of achterstallig onderhoud. De EPA-adviseur komt pas in beeld, wanneer het een voorwaarde is voor subsidie. Bij de aankoop van een woning, ook één van de natuurlijke momenten, vervult de makelaar de rol van adviseur, aangevuld met de (technische) keuringen van VEH en bouwtechnische keuringsbureaus. De kwaliteit van deze adviseurs staat ook ter discussie, maar ze kijken wel wat integraler. Energie begint bij hen ook steeds meer een item te worden. NVM promoot bij haar leden om werk te maken van het EPA advies. VEH biedt een Energiecheck aan, die gebaseerd is op de Energiebesparingsverkenner van AgentschapNL. De gehanteerde methoden zijn nog wel volgens het cafetariamodel. De meeste bouwtechnische keuringsbureaus zijn ook gecertificeerd EPA-adviseur. De adviezen gaan vaak niet verder dan het aankoopmoment en suggesties hoe te verbeteren, terwijl voor het selecteren van een passend concept wel meer nodig is.

5 Je zou ervoor moeten zorgen dat een opdrachtgever voor een substantiële ingreep een adviseur inschakelt. Deze adviseur zou vervolgens conceptueel moeten kunnen denken en kennis hebben van passende integrale (energie)concepten die al op de markt zijn. Het zou geen EPA adviseur moeten zijn, maar een adviseur die integraal kan adviseren, die ontzorgt, die zorgt voor een betere prijs/kwaliteit verhouding en die bovendien verstand heeft van energie, bouwfysica en binnenmilieu. (Mag natuurlijk wel EPA adviseur zijn). Een kansrijk alternatief naar mijn idee, is een sterker en breder aanbod van verbeterconcepten die zodanig op de markt worden gebracht, dat ze door woningeigenaren worden herkend. Is daar geen tv-serie van te maken, gepresenteerd door een BN-er? Het moet duidelijk worden dat de consument kan kiezen voor goede oplossingen i.p.v. voor een verbouwingproject. De consument moet kundiger worden, de match tussen vraag en aanbod moet gefaciliteerd worden. De GPR-selectietool speelt daar op in. Een idee wat ook al eens is geopperd, is een cursus voor woningzoekenden. Wat kan je als woningzoekende vragen, waar moet je op letten, wat is essentieel en wat is later nog te verbeteren, hoe te verbeteren en door wie, wanneer en waarvoor heb je een adviseur nodig, enz. Energiebesparing moet daarin meeliften. Mogelijk iets om samen met VACpunt Wonen of VEH op te pakken? Ook professionele aanbieders zijn daarin geïnteresseerd omdat een kundige opdrachtgever/ vrager de geleverde kwaliteiten ook herkent en daar dan ook iets voor over heeft. Blijft dat er inmiddels vele EPA-adviseurs rondlopen. Ze komen bij woningeigenaren aan tafel en dat moment zou je beter willen benutten dan nu gebeurt. Met het Kwaliteitsblad hadden we ook op die adviseurs gemikt, maar uit een marktverkenning bleek dat de consument daar niet veel vertrouwen in had en meer voelde voor de bouwtechnische keuringsbureaus. Wel is inmiddels door ISSO het Binnenmilieuprofiel ontwikkeld. Een module die qua methodiek en routing aansluit op de EPA methodiek. De adviseur moet verder kijken dan sec de energiegerelateerde items. Vervolgens rolt er naast het energielabel, ook een binnenmilieuprofiel uit. Het is een risico-analyse. Het zegt iets over luchtverversing, vocht en schimmel, verbrandingsgassen, thermisch comfort in de winter, oververhitting zomers, installatiegeluid, geluidisolatie en daglichttoetreding. Toch maar en en doen: De rol van de EPA adviseur versterken en daarnaast het conceptueel denken en nieuwbouw en verbeterconcepten stimuleren, beter vermarkten en onder de aandacht brengen bij de eigenaar-bewoner. Reacties welkom. Wordt vervolgd.

Het Binnenmilieuprofiel voor woningen

Het Binnenmilieuprofiel voor woningen Het Binnenmilieuprofiel voor woningen Snelle METHODE om het binnenmilieu van een woning (incl. verbetermogelijkheden) in kaart te brengen, bij NIEUWBOUW maar vooral ook bij groot ONDERHOUD en RENOVATIES

Nadere informatie

Energie akkoord. AvEPA bij de top-4 snelle reacties steunbetuigingen. Ernst Vuyk!! AVEPA Jaarbijeenkomst 2014 woensdag 16 april 2014

Energie akkoord. AvEPA bij de top-4 snelle reacties steunbetuigingen. Ernst Vuyk!! AVEPA Jaarbijeenkomst 2014 woensdag 16 april 2014 Energie akkoord en de betekenis voor EPA-adviseurs Ernst Vuyk AVEPA Jaarbijeenkomst 2014 woensdag 16 april 2014 AvEPA bij de top-4 snelle reacties steunbetuigingen privaat publiek Universiteit Twente (student)

Nadere informatie

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder.

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder. Verslag bijeenkomst 21 januari 2015 van Stichting Bewonersbelangen Habeko Wonen (SBHW) in samenwerking met Habeko wonen en gastspreekster Antoinette Vunderink van Het Energiehuis over Hoe houd ik mijn

Nadere informatie

Kennisinstituutvan,vooren endoordeinstallatiesector. KeesArkesteijn,projectcoördinator

Kennisinstituutvan,vooren endoordeinstallatiesector. KeesArkesteijn,projectcoördinator Kennisinstituutvan,vooren endoordeinstallatiesector KeesArkesteijn,projectcoördinator Energielabelen maatwerkadvies Energieprestatiecertificaat Bestaande bouw Woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Methodiek Binnenmilieuprofiel

Methodiek Binnenmilieuprofiel Methodiek Binnenmilieuprofiel ISSO Landelijke Informatiedag Binnenmilieuprofiel 17 februari 2011 ir. Jaap Balvers BBA Binnenmilieu Tel 010-2447025 jb-bba@binnenmilieu.nl Inhoud Uitgangspunten Benodigdheden

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen.

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. 15-1 Collegevoorstel Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. Samenvatting Eén van de actiepunten uit BEN 2040 is het is ondersteuning

Nadere informatie

Welkom Themabijeenkomst Gezond Wonen

Welkom Themabijeenkomst Gezond Wonen Welkom Themabijeenkomst Gezond Wonen Gezond Wonen Jetske Thielen Programma Themabijeenkomst Gezond Wonen 12.30 Project Gezond Binnenklimaat (Jetske Thielen) 13.30 Gezond Wonen GGD (Ad Dilven) 14.00 Workshops

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw Programma Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie van visie tot concept renovatie & energiezuinigheid Voorbeeldprojecten Toekomst + gebruiker (bestaande) bouw ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur

Nadere informatie

Drachten. Tjaarda 318. Gerenoveerd en samengevoegd 3 kamerappartement. altijd open op woonaccent.nl

Drachten. Tjaarda 318. Gerenoveerd en samengevoegd 3 kamerappartement. altijd open op woonaccent.nl Drachten Tjaarda 318 Gerenoveerd en samengevoegd 3 kamerappartement altijd open op woonaccent.nl Woonaccent Makelaars Friesland Alles over de woning aan de Tjaarda 318 Op de derde verdieping bevind zicht

Nadere informatie

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven +HUIS renovatie Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven Dirk de Vroome Door Zon en Wind Atelier 10/15 Zehnder J.E.StorkAir GeoEnergie Datum: 11 november 2013 1 +HUIS renovatie

Nadere informatie

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Energiebesparende voorzieningen zijn in meerdere opzichten interessant: Structurele besparing tot 30% op

Nadere informatie

Duurzaam Beheer en Onderhoud. Docentendag 2010. André Derksen Projectcoördinator. Duurzaam Beheer & Onderhoud. Algemene Technieken

Duurzaam Beheer en Onderhoud. Docentendag 2010. André Derksen Projectcoördinator. Duurzaam Beheer & Onderhoud. Algemene Technieken Docentendag 2010 Algemene Technieken André Derksen Projectcoördinator Inhoud Duurzaam Beheer en Onderhoud Zonne-energie Noodverlichtingsinstallaties Sprinklerinstallaties Duurzaam Beheer & Onderhoud Duurzaam

Nadere informatie

Vormgeven aan Vernieuwend Opdrachtgeverschap. 11 september 2013

Vormgeven aan Vernieuwend Opdrachtgeverschap. 11 september 2013 Vormgeven aan Vernieuwend schap september 203 Waarom vernieuwing? Wat bereiken met vernieuwend opdrachtgeverschap? Afwenden onnodige kosten, naar lagere prijs Vermijden tegenvallende kwaliteit, meer kwaliteit

Nadere informatie

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal Informatiebijeenkomsten Over Energiesprong Praktijkexperimenten voor vernieuwing volkshuisvesting van onderaf Programma s 1. Huren en Kopen 2. Verdichten en Verdunnen

Nadere informatie

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid Memo Aan : Van : Rienk Sijbrandij Bureau : Ruimtelijke Ordening, Wonen en Milieu Datum : 29 november 2011 Onderwerp : Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid De gemeenteraad van Strijen

Nadere informatie

Bouwlokaal Energielabel, een kans voor u Kies je rol. Theun Toering

Bouwlokaal Energielabel, een kans voor u Kies je rol. Theun Toering 1 Bouwlokaal Energielabel, een kans voor u Kies je rol Theun Toering Even voorstellen Theun Toering ComforTrend Samenwerkingsverband 40 installateurs Centrale organisatie tbv Commerciële ondersteuning

Nadere informatie

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE EMERGO Bouwnovatie EMERGO werkt graag samen aan vernieuwende en realistische totaaloplossingen. Ons doel is dat u én wij ingenomen zijn met

Nadere informatie

Gemeente Delft. Subsidie informatie. Bestaande stad bespaart energie

Gemeente Delft. Subsidie informatie. Bestaande stad bespaart energie Gemeente Delft Subsidie informatie Bestaande stad bespaart energie De subsidie Bestaande stad bespaart energie is bestemd voor het stimuleren van energiebesparende maatregelen en het gebruik van duurzame

Nadere informatie

Meer met Minder. Duurzame Energie en Energiebesparing. Van Europa moet het. De Nederlandse overheid wil het. UNETO-VNI = ondernemersorganisatie

Meer met Minder. Duurzame Energie en Energiebesparing. Van Europa moet het. De Nederlandse overheid wil het. UNETO-VNI = ondernemersorganisatie Meer met Minder Seminar Energielabel 24 april 2008, Nootdorp Rob van der Meer UNETO-VNI = ondernemersorganisatie Installatiebranche met circa 5.300 aangesloten bedrijven. Technische detailhandel met circa

Nadere informatie

Bewonersbelangen bij renovatie in bewoonde staat

Bewonersbelangen bij renovatie in bewoonde staat Bewonersbelangen bij renovatie in bewoonde staat Eefje van der Werf - P5 presentatie - SHT lab - 27 juni 2011 1/41 Inhoud aanpak aantal acceptabel badkamer belangen beperkt beter bewoners bewonersbelangen

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen

Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Workshop 8 Gezonde scholen Congres GEZONDRONDOM 15 mei 2013 ir. Henk Versteeg Onafhankelijk advies- en ingenieursbureau te Nieuwegein met veertig jaar ervaring

Nadere informatie

Digitale Huis Toetsingsmodules voor woningen, woon- en utiliteitsgebouwen

Digitale Huis Toetsingsmodules voor woningen, woon- en utiliteitsgebouwen Digitale Huis Toetsingsmodules voor woningen, woon- en utiliteitsgebouwen gebieden EPG ventilatie geluid spui brandveiligheid daglicht Toetsingsmodule 1 Gebieden en Bouwfysica Toetsingsmodule 1 toetst

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Marco van de Esschert Ministerie van BZK Energieakkoord, Bouwbesluit, Energielabel en BENG MJA Workshop 2014 Marco van de Esschert

Nadere informatie

27-11-2013. Trias energetica, Rc-waarde, ketensamenwerking, energieneutraal, financiering, wetgeving, milieu, C2C,

27-11-2013. Trias energetica, Rc-waarde, ketensamenwerking, energieneutraal, financiering, wetgeving, milieu, C2C, ir. Frits Schultheiss lectoraat Duurzame Energie Energieneutraal bouwen Energiearm renoveren: 1. De besparingen op de energiekosten maken extra investeringen mogelijk (route van de Energiesprong); 2. De

Nadere informatie

28-10-2011. Welkom. Comfortabeler wonen zonder hogere woonlasten! Wat is er voor uw woning mogelijk? Namens; gemeente Súdwest Fryslân

28-10-2011. Welkom. Comfortabeler wonen zonder hogere woonlasten! Wat is er voor uw woning mogelijk? Namens; gemeente Súdwest Fryslân Comfortabeler wonen zonder hogere woonlasten! Wat is er voor uw woning mogelijk? Welkom Namens; gemeente Súdwest Fryslân EXTRA infoavond de Domp Objectieve en niet commerciele informatie 1 Goed nieuws

Nadere informatie

Duurzaamheid in Boswinkel Oost

Duurzaamheid in Boswinkel Oost Programma Waarom energiezuinig en duurzaam (ver)bouwen? Waarom energiemonitoring Duurzaamheid in Boswinkel Oost Energiemonitoring Velve Lindenhof, Enschede De energiezuinigste wijk van Enschede De uitvraag

Nadere informatie

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING'

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' INHOUDSOPGAVEN INTRODUCTIE 2 BREEAM NL 3 MEERJARENAFSPRAKEN 5 ENE RGIE-AUDIT 7 ENERGIELABEL VOOR WONINGEN 9 Introductie FedEC

Nadere informatie

Welkom! Gemeente. Provincie

Welkom! Gemeente. Provincie Welkom! De Meer met Minder aanpak richt zich op het verduurzamen van de gebouwde omgeving door een structurele energiebesparing in bestaande gebouwen te bewerkstelligen. Met behulp van dit draaiboek wordt

Nadere informatie

ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies

ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies Programma EP-certificaat vs maatwerkadvies Inhoud ISSO-publicatie 75.2 Kansen/bedreigingen voor de installatiesector Kees Arkesteijn ISSO EP-certificaat vs maatwerk

Nadere informatie

KBI Wijzigingsblad d.d. 2008-03-07 bij BRL 9500-01

KBI Wijzigingsblad d.d. 2008-03-07 bij BRL 9500-01 KBI Wijzigingsblad d.d. 2008-03-07 bij BRL 9500-01 ENERGIEPRESTATIEADVISERING, BIJZONDER DEEL ENERGIEPRESTATIECERTIFICAAT, BESTAANDE WONINGEN Vastgesteld door het CCvD van de Stichting Kwaliteitsborging

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Inhoud. Achtergrond Begrippen en definities Facts and figures. Uitdagingen richting energieneutraal

Inhoud. Achtergrond Begrippen en definities Facts and figures. Uitdagingen richting energieneutraal Inhoud Achtergrond Begrippen en definities Facts and figures Woningen nieuw en renovatie utiliteit: scholen en kantoren als voorbeeld Uitdagingen richting energieneutraal RVO en energieneutrale gebouwen

Nadere informatie

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst De NESK scholen duurzaam opgeleverd Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst Tabel actoren Projectfase Organisatie Programma van Eisen (PvE) Ontwerp Bestek/Inkoop Realisatie Gebruik Gemeente Heerhugowaard

Nadere informatie

Subsidieregeling 'Samen geeft Energie'

Subsidieregeling 'Samen geeft Energie' Subsidieregeling 'Samen geeft Energie' Karakter regeling Artikel 1. 1. Deze subsidieregeling is een regeling als bedoeld in artikel 2 lid 2 van de Algemene subsidieverordening gemeente Tilburg. De bepalingen

Nadere informatie

Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving

Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving www.praktijkseminar-installatiesector.nl Praktijkseminar implementatie nieuwe wetgeving Duurzame energie en energiebesparing Wat zijn de consequenties voor installateurs en gebouwbeheerders? Beatrix Theater

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Aanvulling revolverend fonds Duurzaamheidslening

RAADSVOORSTEL. TITEL Aanvulling revolverend fonds Duurzaamheidslening Gemeente Amersfoort RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4311288 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 februari 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Welkom door wethouder Dick Jense Rob Klokman Ecostream Wat kunt u verwachten deze avond Wat is Wonen++ Energiebesparende

Nadere informatie

BVR RENOVATIECONCEPT DOORZONWONINGEN. Presentatie 10 febr. 2011 Bouwbeurs Utrecht door mr. ir. A.J.P.M.G. (Ad) Wirken Algemeen directeur BVR Groep

BVR RENOVATIECONCEPT DOORZONWONINGEN. Presentatie 10 febr. 2011 Bouwbeurs Utrecht door mr. ir. A.J.P.M.G. (Ad) Wirken Algemeen directeur BVR Groep BVR RENOVATIECONCEPT DOORZONWONINGEN Presentatie 10 febr. 2011 Bouwbeurs Utrecht door mr. ir. A.J.P.M.G. (Ad) Wirken Algemeen directeur BVR Groep Presentatie Voorstellen BVR Groep Uitleg Concepten 2 BVR

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. VRAAGFORMULERING OF VRAAGSPECIFICATIE Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden deel 2 -

KENNISBANK 2012. VRAAGFORMULERING OF VRAAGSPECIFICATIE Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden deel 2 - KENNISBANK 2012 VRAAGFORMULERING OF VRAAGSPECIFICATIE Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden deel 2 - Yuri van Bergen en Martin Liebregts, 2 juli 2012 De huidige aanpak van rijtjeswoningen Bij

Nadere informatie

Hoe zuinig is uw nieuwe woning?

Hoe zuinig is uw nieuwe woning? Hoe zuinig is uw nieuwe woning? verhuisplannen? een initiatief van: Warm welkom in Rivierenland Verhuist u binnenkort naar een koopwoning in Rivierenland? Tijd misschien voor een nieuwe keuken of badkamer?

Nadere informatie

Welkom bij BouwLokalen. Gezond bouwen en verbouwen

Welkom bij BouwLokalen. Gezond bouwen en verbouwen Welkom bij BouwLokalen Gezond bouwen en verbouwen Gezond bouwen en verbouwen ing. John Bouwman Adviesburo Nieman B.V. april/mei 2005 Adviesburo Nieman: wie en wat? Middelgroot ingenieursbureau ca. 50 medewerkers

Nadere informatie

Kansrijke aanpakken voor energiebesparing in bestaande bouw: de particuliere eigenaar

Kansrijke aanpakken voor energiebesparing in bestaande bouw: de particuliere eigenaar Kansrijke aanpakken voor energiebesparing in bestaande bouw: de particuliere eigenaar Haags Milieucentrum, 17 juni 2011 Henk Diepenmaat Actors Procesmanagement BV henk.diepenmaat@actors.nl Meer Met Minder

Nadere informatie

Uw woningvoorraad is er aan toe De nieuwe, revolutionaire methode om al uw woningen moeiteloos te verduurzamen!

Uw woningvoorraad is er aan toe De nieuwe, revolutionaire methode om al uw woningen moeiteloos te verduurzamen! Uw woningvoorraad is er aan toe De nieuwe, revolutionaire methode om al uw woningen moeiteloos te verduurzamen! snelle realisatie in duurzame renovatie Met Renolution is uw woningbezit verrassend snel

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Samen verduurzamen Uitdagingen op de Nederlandse markt De Nederlandse woningbouw staat voor een fikse uitdaging. De tijd van grote nieuwbouwprojecten

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Beta Testbedrijf E. van Dijk 007 Kleveringweg 12 2616 LZ Delft info@vabi.nl Delft, 8 februari 2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: Opdrachtgever BV A. Bee Projectgegevens: Voorbeeldproject

Nadere informatie

Reactie op Jaarverslag 2010 over het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Milieu (MUP 2010 2013)

Reactie op Jaarverslag 2010 over het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Milieu (MUP 2010 2013) Reactie op Jaarverslag 2010 over het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Milieu (MUP 2010 2013) 26 maart 2011 Samenvatting NMP complimenteert de gemeente met de gedetailleerde verslaglegging

Nadere informatie

Meer maatwerk in het energieadvies

Meer maatwerk in het energieadvies Meer maatwerk in het energieadvies Notitie Tweede Kamerfractie Cynthia Ortega-Martijn 1 december 2010 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 1. Zet gemeenten in 4 2. Toon meer pakketten 5 3. Isolatieinformatie 6 4.

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Wie zijn we? Gestart in 1986 Duurzaamheid zit in onze genen Ruim 110 medewerkers Woningbouw, utiliteit, overheid, gezondheidszorg, onderwijs, monumenten,

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Wat is een Green Deal?

Wat is een Green Deal? Wat is een Green Deal? Maatschappelijke initiatieven die groene groei moeten stimuleren Gericht op innovatie, zowel techniek als proces Samenwerking tussen bedrijven/organisaties en rijksoverheid Wegnemen

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Kennismaken met het programma GEN Liesbeth Schipper 27 september 2012 Inhoud Achtergrond Opzet GEN programma GEN Nieuwbouw Energieconcept Ontwikkel en businessmodel Omgeving GEN

Nadere informatie

Planon Building Management

Planon Building Management FACTSHEET Planon Building Management Dienstverlening voor integraal technisch vastgoedbeheer Even voorstellen Planon Building Management is een innovatieve dienstverlener die organisaties ontzorgt en in

Nadere informatie

AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING. NAW gegevens. Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: HUIDIGE SITUATIE

AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING. NAW gegevens. Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: HUIDIGE SITUATIE AMBITIELIJST VERDUURZAMEN WONING NAW gegevens Naam: Straat: Postcode: Plaats: Tel nr.: e-mail: Datum: HUIDIGE SITUATIE 1. Waardevolle elementen woning Ja nee nvt - Locatie - Tuin - Uitzicht - Bezonning

Nadere informatie

Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen

Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen 1 Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen V A N L E V E N S D U U R D E N K E N N A A R M I L I E U W A A R D E N A N A L Y S E ( M I W A ) Bij duurzaamheid gaat het om doen of laten. De praktijk

Nadere informatie

Algemeen. Bouwjaar: 1923 Woonoppervlakte 170 m² Gebouwgebonden buitenruimte 2 m² Externe bergruimte 44 m² Inhoud 616 m³

Algemeen. Bouwjaar: 1923 Woonoppervlakte 170 m² Gebouwgebonden buitenruimte 2 m² Externe bergruimte 44 m² Inhoud 616 m³ swmakelaars.nl Grootschoterweg 16 Budel-Schoot Algemeen Type woning Vrijstaande woning Bouwjaar: 1923 Woonoppervlakte 170 m² Gebouwgebonden buitenruimte 2 m² Externe bergruimte 44 m² Inhoud 616 m³ Aanvaarding

Nadere informatie

Marketingmanagement. Marketing en bouw op scherpe en innovatieve wijze fuseren

Marketingmanagement. Marketing en bouw op scherpe en innovatieve wijze fuseren Marketingmanagement Marketing en bouw op scherpe en innovatieve wijze fuseren 1 2 3 Uit de praktijk Je hebt water En je hebt water Prijs 0,001 per liter Prijs 0,40 per liter Dezelfde grondstof levert 400

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen 02 Inhoud 1. Waarom deze brochure? 03 2. De feiten op een rij 05 3.

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld,

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, heeft wel de toekomst. Over vijf jaar zal één op de vijf bouwwerken in Nederland volgens een concept gebouwd worden. Wat is dat en wat betekent het voor

Nadere informatie

Van Duin Installatie Management

Van Duin Installatie Management Van Duin Installatie Management 21 Juni 2010 Energie Prestatie Actie Boven de Baandert Van inzicht naar uitvoering Van Duin Installatie Management Adviesbureau sinds 2002 gecertificeerd voor het uitvoeren

Nadere informatie

WATERLAND AMSTERDAM. Welkom thuis

WATERLAND AMSTERDAM. Welkom thuis WATERLAND AMSTERDAM Kocken Makelaardij is een makelaarskantoor dat actief is op zowel de particuliere als zakelijke markt. Als hedendaagse makelaar beseffen we ons dat wij door onze diversiteit en brede

Nadere informatie

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO)

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO) Energieprestatie Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Inleiding Energieprestatie gebouwen 2. Methoden bepaling Energieprestatie 3. Wet en

Nadere informatie

Groepsopdracht 1 - Herkennen van problemen

Groepsopdracht 1 - Herkennen van problemen Groepsopdracht 1 - Herkennen van problemen Werk met je groep opdracht 1 uit - tijdsduur 45 minuten Deel 1: (Algemeen) Waaraan kan je als makelaar in zijn algemeen tijdens een rondgang in de woning: a)

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd RAADSVOORSTEL Onderwerp : Pilot energieaanpak woningen Raadsvergadering : 2 december 2009 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouder Berkelder Voorstelnummer : 236649 BenW-besluit

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Toolkit Selectietool. duurzame woningbouw 2013. Een hulpmiddel voor het selecteren van het best passende energieconcept.

Toolkit Selectietool. duurzame woningbouw 2013. Een hulpmiddel voor het selecteren van het best passende energieconcept. duurzame woningbouw 2013 Toolkit Selectietool Een hulpmiddel voor het selecteren van het best passende energieconcept. 22 november 2013 In opdracht van: - Platform31 (Energiesprong) - GEN (Gebieden Energie

Nadere informatie

praktijkcase/successtory de Tuin op het Zuiden Rotterdam concurreren met standaard woningen

praktijkcase/successtory de Tuin op het Zuiden Rotterdam concurreren met standaard woningen praktijkcase/successtory de Tuin op het Zuiden Rotterdam concurreren met standaard woningen seriemaatwerk: niet de nadelen wel de voordelen van standaard woningen altijd afwijkingen goedkoop lean bimmen

Nadere informatie

energielabel Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen.

energielabel Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Energieprestatiecertificaat energielabel Bestaande bouw Woning/Woongebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Energieklasse zeer energie zuinig A B A ++

Nadere informatie

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Sessie 14 Woonforum 2009 Welkom Demonstratieproject PASW Wat is een Passief Huis? Doelstellingen van

Nadere informatie

Bouwlokalen: Energieplus Bouwen en Renoveren. Haico van Nunen

Bouwlokalen: Energieplus Bouwen en Renoveren. Haico van Nunen : Energieplus Bouwen en Renoveren Haico van Nunen 2013 BOUWHULPGROEP: advies en architectuur Architectuur en stedenbouw: de bestaande stad Advisering: wijk- en locatieontwikkeling Innovatie: energie, milieu

Nadere informatie

Regiobijeenkomst November 2007. Comforttechnologie in de gevelbouw. Ir. Harm A.J. van Dartel

Regiobijeenkomst November 2007. Comforttechnologie in de gevelbouw. Ir. Harm A.J. van Dartel Regiobijeenkomst November 2007 Comforttechnologie in de gevelbouw Ir. Harm A.J. van Dartel Comforttechnologie in de gevelbouw waarom? Verschuiving van de marktvraag. Voor vergroten en/of behouden markt

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

STROOMVERSNELLING KOOP Bijeenkomst vragers + aanbieders 24 apr 2014

STROOMVERSNELLING KOOP Bijeenkomst vragers + aanbieders 24 apr 2014 STROOMVERSNELLING KOOP Bijeenkomst vragers + aanbieders 24 apr 2014 sport SNEIJDER IN BASIS TEGEN BRAZILIANEN Nederland 1,50 DAGCOURANT België 2,10 Cyprus 2,90 Duitsland 2,10 Frankrijk 2,60 Italië 2,70

Nadere informatie

Hoe werkt conceptueel bouwen? Verschillende standaarden

Hoe werkt conceptueel bouwen? Verschillende standaarden Conceptueel Bouwen 40 Tekens van Transitie Hoe werkt conceptueel bouwen? Bij conceptueel bouwen ontwikkelen architecten, projectontwikkelaars, bouwbedrijven en toeleveranciers samen een standaardconcept

Nadere informatie

Plan van aanpak voor energieneutraal renovatieconcept Sparrenhoeven

Plan van aanpak voor energieneutraal renovatieconcept Sparrenhoeven Plan van aanpak voor energieneutraal renovatieconcept Sparrenhoeven Beschrijving van de in het consortium deelnemende partijen en hun rol tijdens het ontwikkelen van het concept. Roscobouw heeft in het

Nadere informatie

Wat wil die consument nu eigenlijk

Wat wil die consument nu eigenlijk Wat wil die consument nu eigenlijk duurzaam 13 mei Ronald Provoost 1 Om hoeveel geld gaat het nu eigenlijk 2 Welke plannen heeft hij/zij 3 Welke partijen zijn belangrijk voor de consument 4 Waarop baseert

Nadere informatie

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk Blok voor Blok Energiezuinigheid en binnenmilieu Piet van Luijk Geregeld BV September 26, 2014 Inhoud presentatie 1. Energiezuinigheid en binnenmilieu 2. Welke kwaliteitsaspecten spelen bij binnenmilieu

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

Veelgestelde vragen BRL9500

Veelgestelde vragen BRL9500 Veelgestelde vragen BRL9500 1. Waarom de BRL9500? Bedrijven die energieprestatiecertificaten ofwel energielabels voor gebouwen willen gaan afgeven zullen zich verplicht moeten certificeren voor BRL9500.

Nadere informatie

Mini-seminar EPA. EPA hoe zit het?

Mini-seminar EPA. EPA hoe zit het? Mini-seminar EPA EPA hoe zit het? Even voorstellen www.tognederland.nl Remko Weggeman: projectleider EPA E-mail: rweggeman@tognederland.nl Opdrachten vanaf 2009: Epa-W: Woningcorporaties, particuliere

Nadere informatie

OBS De Wilgenstam DUURZAAM RENOVEREN MEERVOUDIGE OPBRENGST

OBS De Wilgenstam DUURZAAM RENOVEREN MEERVOUDIGE OPBRENGST OBS De Wilgenstam DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST WILGENSTAMSUSTINNODUURZAAMESCHOOL Aanleiding Ambitie om kennis duurzaam bouwen toe te passen op concreet project. Geheel vrijblijvend

Nadere informatie

Specialist. in planmatig onderhoud en vastgoedverbetering

Specialist. in planmatig onderhoud en vastgoedverbetering Specialist in planmatig onderhoud en vastgoedverbetering Tijden veranderen De vastgoedmarkt is in de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Waar nieuwbouw steeds verder onder druk komt te staan, groeit

Nadere informatie

Bouwbuffet 2012. Duurzaamheid: ook een kans voor MKB bouwers?

Bouwbuffet 2012. Duurzaamheid: ook een kans voor MKB bouwers? Bouwbuffet 2012 Duurzaamheid: ook een kans voor MKB bouwers? Introductie 1. Bent u bezig met duurzaamheid? 2. Wat verwacht u van deze workshop / Wat zou u willen horen? Kader Duurzaam bouwen 1 op de 6

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie