Brochure Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door de Inspectie Leefomgeving en Transport

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Brochure Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door de Inspectie Leefomgeving en Transport"

Transcriptie

1 Brochure Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door de Inspectie Leefomgeving en Transport Inspectie Leefomgeving en Transport Luchtvaart Afdeling Vergunningverlening Uitgave 10 mei 2015

2 Inhoudsopgave mei 2015 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING WAT IS DE AFDELING VERGUNNINGVERLENING? Ministerie van Infrastructuur en Milieu en ILT Afdeling Vergunningverlening (VVL) Het verlenen van vergunningen Toezicht Internationaal Scope van deze brochure WAAROM EEN BEDRIJFSERKENNING? WELKE BEDRIJFSERKENNINGEN ZIJN ER? Erkenning voor productie volgens internationale eisen Part 21 subpart G (POA) Erkenning voor onderhoudsmanagement volgens internationale eisen Part M subpart G (CAMOA) Erkenning voor onderhoud volgens de internationale eisen Part M subpart F (MOA) Erkenning voor onderhoud volgens de internationale eisen Part 145 (MOA) Erkenning voor opleidingen volgens de internationale eisen Part 147 (MTOA) Erkenning voor productie en/of onderhoud volgens nationale eisen in regeling 1318C (POA en MOA) Erkenning voor geluidsmeting volgens nationale eisen in regeling 1318D (GMO) VOOR WIE IS DE BEDRIJFSERKENNING BESTEMD? WAT IS DE AARD VAN DE EISEN? Kwaliteitssysteem Kwaliteitsbeleid (en de uitwerking daarvan) Organisatie Personeel Productiemiddelen en behuizing Kwaliteitsbeheersing Kwaliteitsborging Documentatie Bedrijfsadministratie HOE LANG DUURT HET TRAJECT NAAR EEN BEDRIJFSERKENNING? Informatiefase Oriëntatiefase Aanloopfase Beoordelingsfase en afhandeling Erkenningfase Uitbreiding en overige wijzigingen van bedrijfserkenning WELKE KOSTEN ZIJN VERBONDEN AAN EEN BEDRIJFSERKENNING? HEEFT U NOG VRAGEN? Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 1

3 Inleiding mei INLEIDING Binnen de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt de directie Luchtvaart zie bezig met het veiligheidstoezicht op de luchtvaart. Deze directie bestaat uit vijf afdelingen. De afdeling Vergunningverlening (afdeling VVL) houdt zich onder meer bezig met het afgeven van vergunningen voor bedrijven die activiteiten uitoefenen op het gebied van ontwerp, productie, continuing airworthiness management, onderhoud en training van onderhoudspersoneel. Het toezicht op deze bedrijven wordt uitgevoerd door de afdeling Handhaving Luchtvaartbedrijven. Deze afdeling houdt ook toezicht op onderhoudspersoneel met een onderhoudslicentie. Binnen de afdeling VVL is ook de vergunningafgifte voor luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en luchtverkeersleiding ondergebracht. Deze brochure gaat echter alleen over de vergunningen voor luchtvaarttechnische bedrijven. Om bepaalde werkzaamheden binnen de luchtvaartsector uit te mogen voeren heeft een bedrijf een erkenning nodig. Er zijn erkenningen voor luchtvaarttechnische bedrijven voor: Ontwerporganisaties Productieorganisaties Continuing airworthiness management organisaties Onderhoudsorganisaties Opleidingsinstellingen Deze erkenningen worden afgegeven door ILT, onder verantwoordelijkheid van de afdeling VVL. In deze brochure wordt verkort weergegeven welke erkenningen er zijn en welke bedrijven er voor in aanmerking komen. Verder wordt er ingegaan op de eisen die zijn verbonden aan erkenningen, hoe een traject naar een erkenning eruit ziet en welke kosten zijn verbonden aan de verschillende erkenningen. Voor de inhoud van regelgeving en het bijbehorende Acceptable Means of Compliance (AMC) materiaal plus Guidance Material (GM), raadpleegt u de website van de European Aviation Safety Agency (EASA): Aan de tekst in deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 2

4 Wat is de afdeling Vergunningverlening? mei WAT IS DE AFDELING VERGUNNINGVERLENING? 2.1 Ministerie van Infrastructuur en Milieu en ILT De luchtvaart in Nederland is geregeld in Europese wetgeving en in de Wet Luchtvaart. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is volgens deze wet verantwoordelijk voor de burgerluchtvaart en de verkeersveiligheid in de lucht. Het Ministerie is onderverdeeld in verschillende Directoraten-Generaal (DG-'s) en een inspectieorganisatie: ILT. ILT is een geïntegreerde toezichtorganisatie waarin het accent wordt gelegd op de uitvoering van de inspectietaken. De toezichtfuncties binnen Luchtvaart zijn geordend in een aantal afdelingen. ILT streeft naar brede herkenbaarheid door- en heldere communicatie met burgers, het bedrijfsleven en de politiek. Er bestaan toezichtdomeinen voor Rail- en wegvervoer, Water en bodem, Scheepvaart, Ruimte/wonen/bouwen, Risicovolle bedrijven, Risicovolle stoffen en producten en voor Luchtvaart. Dit laatste is onderverdeeld in de volgende uitvoerende afdelingen: Afdeling Vergunningverlening (VVL) Afdeling Handhaving Luchtvaartbedrijven Afdeling Handhaving Service-providers Afdeling Handhaving Specifiek Afdeling Analyse en ontwikkeling De ingevoerde functiescheiding tussen beleid, uitvoering en handhaving is ook organisatorisch doorgevoerd door de verantwoordelijkheidsgebieden onder te brengen bij respectievelijk het DG Bereikbaarheid in Den Haag (beleid) en de directie Luchtvaart te Hoofddorp (vergunningverlening en toezicht). Voor nadere informatie zie 2.2 Afdeling Vergunningverlening (VVL) De afdeling VVL houdt zich onder meer bezig met het beoordelen van aanvragen voor (wijzigingen van) vergunningen van bedrijven die activiteiten uitoefenen op het gebied van ontwerp, productie, continuing airworthiness management en onderhoud van vliegtuigen en training van onderhoudspersoneel. De afgifte van licenties aan onderhoudspersoneel is vanaf 2010 ondergebracht bij de private organisatie KIWA. De basis voor de vergunningverlening en het toezicht wordt gevormd door de Wet Luchtvaart, de Regeling Toezicht Luchtvaart (RTL), het Besluit Luchtwaardigheid (BL) en het Lucht Verkeers Reglement (LVR). Verder zijn er vele tientallen daarop aansluitende beschikkingen, regelingen, besluiten en ontheffingen, waarin staat vermeld wat er wel of niet mag en onder welke omstandigheden en/of voorwaarden. Met de introductie van regelgeving op het gebied van de luchtvaartveiligheid door de Europese Unie (EU) en de oprichting van de EASA is de basis voor de vergunningverlening en het toezicht door ILT/Luchtvaart in de afgelopen jaren gewijzigd. Op basis van een besluit van de Europese Unie in 2002 werd één Europese wet- en regelgeving bindend verklaard. De technische disciplines zijn inmiddels aangevuld met de operationele disciplines en met luchthavens en verkeersleiding. De regelgeving daarvoor wordt de komende jaren van kracht. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 3

5 Wat is de afdeling Vergunningverlening? mei 2015 De afdeling VVL kent één primair proces: het verlenen van vergunningen. De luchtwaardigheid van luchtvaartuigen is daarbij het centrale en meest belangrijke element. Het internationaal geldende luchtwaardigheidsstelsel voorziet erin dat ieder afzonderlijk luchtvaartuig gedurende zijn gehele operationele leven luchtwaardig is. Dit luchtwaardigheidsniveau wordt bereikt door: Adequate ontwerpeisen voor constructie, vliegeigenschappen en prestaties, besturing en systemen. Luchtvaartuigen en onderdelen daarvan te ontwerpen en te wijzigen op basis van die eisen. Luchtvaartuigen en onderdelen daarvan te bouwen en te onderhouden volgens het ontwerp. Ontwerp-, productie-, continuing airworthiness management- en onderhoudswerkzaamheden uit te laten voeren door voldoende toegeruste organisaties. Uitvoering van onderhoud aan luchtvaartuigen door voldoende gekwalificeerd personeel. Onderhoudspersoneel adequaat op te leiden Het verlenen van vergunningen De veiligheid in de luchtvaart wordt gewaarborgd door het stellen van eisen aan objecten van toezicht: organisaties, personen en producten, die toegelaten willen worden tot het luchtvaartsysteem, en voor toelating te toetsen of aan deze wettelijke eisen wordt voldaan. De afdeling VVL is verantwoordelijk voor het toelaten tot het luchtvaartsysteem van: Organisaties die zich richten op ontwerp, productie en onderhoud van luchtvaartuigen (vleugelvliegtuigen, helikopters, ballonnen) of onderdelen daarvan, organisaties die zich richten op continuing airworthiness management van luchtvaartuigen, en organisaties die zich richten op opleidingen voor luchtvaarttechnici. Luchtvaartuigen, producten en onderdelen daarvan binnen het luchtvaartsysteem, met name van delen van luchtvaartuigen die door de Nederlandse industrie worden ontworpen en geproduceerd. Dit gebeurt grotendeels op basis van de door de Europese Unie in verordeningen vastgestelde wet- en regelgeving en voor een zeer beperkt deel op basis van nationale regelgeving. De ontwerp gerelateerde werkzaamheden geschieden onder de verantwoordelijkheid van EASA. Dit betekent dat na de inhoudelijke beoordeling door de afdeling VVL het certificaat voor ontwerporganisaties niet door ILT wordt uitgegeven, maar door EASA Toezicht De verantwoordelijkheid voor de toelating tot het luchtvaartsysteem houdt tevens in dat de naleving moet worden gemonitord. Inspecties worden enerzijds uitgevoerd op basis van het inspectieprogramma van de afdeling Handhaving Luchtvaartbedrijven en anderzijds in het kader van toelaten met betrekking tot nieuwe organisaties of wijziging van vergunningen. Inspecties bij organisaties worden uitgevoerd met als doel enerzijds vast te stellen dat organisaties blijvend voldoen aan de van toepassing zijnde eisen, anderzijds om een beeld te verkrijgen van de stand van zaken betreffende de veiligheid binnen de luchtvaarttechnische Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 4

6 Wat is de afdeling Vergunningverlening? mei 2015 bedrijven. Inspecties worden uitgevoerd aan de hand van organisatiehandboeken, kwaliteitshandboeken, contracten e.d. (on-desk) en door het uitvoeren van onderzoeken in de organisaties (on-site). 2.3 Internationaal Aangezien de luchtvaart zich niet beperkt tot de landsgrenzen, speelt de internationale samenwerking een belangrijke rol. De beleidsmedewerkers van DG Bereikbaarheid hebben zitting in een aantal internationale organisaties. De samenwerking vindt plaats op wereldniveau via de ICAO (International Civil Aviation Organisation) en op Europees niveau via de ECAC (European Civil Aviation Conference) en EASA. De EASA is een agentschap van de Europese Unie met als doel om te komen tot een gemeenschappelijk (hoog) veiligheidsniveau, door middel van de vervanging van de verschillende nationale regelingen door één Europese wet en regelgeving, Parts genaamd. Verder vindt er harmonisatie plaats tussen de gemeenschappelijke Europese regelgeving en de regelgeving van de Verenigde Staten (FAR's). Daarnaast voert EASA zelf een aantal taken uit op het gebied van ontwerpgerelateerde keuringen. Met een viertal landen heeft de Europese Unie (EU) een overeenkomst afgesloten op basis waarvan deze landen als EASA-lid worden beschouwd (zie tabel 1). De Joint Aviation Authorities (JAA) was een samenwerkingsverband van Europese luchtvaartautoriteiten en was de voorloper van EASA. De JAA is formeel per 1 juli 2009 opgeheven. Met de non-eu landen die indertijd lid waren van de JAA, heeft EASA zogenaamde Working Arrangements afgesloten. Dit betekent echter niet dat producten of diensten uit die landen zonder meer geaccepteerd kunnen worden. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 5

7 Wat is de afdeling Vergunningverlening? mei 2015 EU (EASA) LANDEN WORKING ARRANGEMENT 1 België 15 Litouwen Met diverse landen binnen en 2 Bulgarije 16 Luxemburg buiten Europa zijn Working 3 Cyprus 17 Malta Arrangements overeengekomen. 4 Denemarken 18 Nederland Voor details wordt verwezen naar 5 Duitsland 19 Oostenrijk de website van EASA. 6 Estland 20 Polen 7 Finland 21 Portugal 8 Frankrijk 22 Roemenië 9 Griekenland 23 Slovenië 10 Hongarije 24 Slowakije 11 Ierland 25 Spanje 12 Italië 26 Tsjechië 13 Kroatië 27 Verenigd Koninkrijk 14 Letland 28 Zweden NON-EU EASA LANDEN 29 Liechtenstein 31 IJsland 30 Noorwegen 32 Zwitserland Tabel 1: Overzicht EU landen plus voormalige JAA landen met Working Arrangement 2.4 Scope van deze brochure Deze brochure zal alleen ingaan op de luchtvaarttechnische bedrijfserkenningen die worden afgegeven onder verantwoordelijkheid van de afdeling VVL. Buiten de scope van deze brochure vallen de licenties afgegeven voor onderhoudspersoneel, de erkenningen afgegeven voor ontwerpbedrijven (behandeld door EASA) en alle product certificaten (behandeld door EASA). Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 6

8 Waarom een bedrijfserkenning? mei WAAROM EEN BEDRIJFSERKENNING? In het verleden hield de overheid rechtstreeks toezicht op de activiteiten van de luchtvaartsector. Tegenwoordig is er een meer effectieve en efficiënte manier om toezicht uit te oefenen. Dit op basis van een systeem van bedrijfserkenningen. Bedrijven hebben daarin een eigen verantwoordelijkheid, door te werken middels procedures en zelf toezicht uit te oefenen op het correct uitvoeren van deze procedures. Om zeker te stellen dat het luchtvaartuig, of onderdelen daarvoor, op de juiste wijze wordt ontworpen, geproduceerd of onderhouden, worden er eisen gesteld aan organisaties. Het betreft organisaties die ontwerpen, produceren, continuing airworthiness management uitvoeren, onderhoud uitvoeren en organisaties die onderhoudspersoneel opleiden. Deze eisen zijn vastgelegd in de Europese regelgeving in de vorm van Part s. Door te voldoen aan deze eisen komt een bedrijf in aanmerking voor een bedrijfserkenning van de afdeling VVL. Hiermee mag het, zonder directe tussenkomst van de overheid, zelfstandig de betreffende activiteiten in de luchtvaart uitvoeren. De eisen voor erkenning geven in het algemeen een kader, dat wil zeggen dat daarin bedoelingen zijn weergegeven, maar niet het recept hoe exact gehandeld moet worden. Het betrokken bedrijfsleven kan binnen het gegeven kader de ruimte zoeken voor een optimale bedrijfsvoering. De consequentie is, dat het bedrijf tegenover de afdeling VVL moet aantonen dat de wijze van werken inderdaad past binnen de eisen. Dit principe: de aanvrager toont aan, is in de hele werkwijze van de ILT/Luchtvaart terug te vinden. De afdeling VVL heeft aanvang 2012 ongeveer 135 erkenningen afgegeven aan bedrijven voor productie, continuing airworthiness management, onderhoud en training. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 7

9 Welke bedrijfserkenningen zijn er? mei WELKE BEDRIJFSERKENNINGEN ZIJN ER? Voor bedrijfserkenningen zijn de Europese eisen, vastgelegd in Part s geldig. De volgende erkenningen worden onderscheiden: 4.1 Erkenning voor productie volgens internationale eisen Part 21 subpart G (POA) Is bedoeld voor bedrijven die luchtvaartuigen en/of onderdelen daarvoor produceren. Een belangrijke voorwaarde voor het verwerven van een POA erkenning is het hebben van een POA-DOA arrangement. Hierin worden belangrijke afspraken met de ontwerpverantwoordelijke vastgelegd. 4.2 Erkenning voor onderhoudsmanagement volgens internationale eisen Part M subpart G (CAMOA) Is bedoeld voor bedrijven die continuing airworthiness management (CAM) willen uitvoeren. Dit CAM is verplicht voor de commerciële luchtvaart en voor vliegtuigen met een maximum startmassa hoger dan 5700 kg en voor helikopters met meer dan één motor. Voor vliegtuigen met een maximum startmassa lager dan 5700 kg en voor helikopters met maar één motor mag de eigenaar een subpart G bedrijf inschakelen. Dit geldt ook voor rondvluchtbedrijven. Voor de commerciële luchtvaart worden deze erkenningen afgegeven in afstemming met de afgifte van de AOC (Air Operator Certificate), een vergunning om commerciële vluchten te mogen uitvoeren. 4.3 Erkenning voor onderhoud volgens de internationale eisen Part M subpart F (MOA) Is bedoeld voor bedrijven die luchtvaartuigen en/of onderdelen daarvoor onderhouden, waarvoor geen Part 145 erkenning vereist is. Geldig voor niet-commerciële luchtvaart in Nederland en voor vliegtuigen met een maximum startmassa lager dan 5700 kg en voor helikopters met maar één motor, evenals voor het uitvoeren van onderhoud aan ballonnen en aan zweefvliegtuigen. Ook rondvluchtbedrijven kunnen volstaan met het contracteren van een Part M Subpart F erkende bedrijf. 4.4 Erkenning voor onderhoud volgens de internationale eisen Part 145 (MOA) Is bedoeld voor bedrijven die onderhoud uitvoeren aan luchtvaartuigen die commercieel worden geëxploiteerd en/of onderhoud uitvoeren aan vliegtuigen met een maximum startmassa hoger dan 5700 kg en/of onderhoud uitvoeren aan helikopters met meer dan één motor. Is tevens bedoeld voor bedrijven die onderhoud uitvoeren aan onderdelen van alle voornoemde categorieën luchtvaartuigen. 4.5 Erkenning voor opleidingen volgens de internationale eisen Part 147 (MTOA) Is bedoeld voor organisaties die trainingen geven en examens afnemen zoals gespecificeerd in Part 66. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 8

10 Welke bedrijfserkenningen zijn er? mei 2015 Voor nationale toepassingen zijn er nog de volgende mogelijkheden voor bedrijfserkenningen: 4.6 Erkenning voor productie en/of onderhoud volgens nationale eisen in regeling 1318C (POA en MOA) Is bedoeld voor bedrijven die luchtvaartuigen of onderdelen daarvan volgens Annex II van de EASA Basic Regulation, produceren of onderhouden. 4.7 Erkenning voor geluidsmeting volgens nationale eisen in regeling 1318D (GMO) Is bedoeld voor bedrijven die bepaalde geluidsmetingen verrichten, zogenaamde geluidsmeetorganisaties. Een bedrijf kan meerdere erkenningen hebben. De keuze van de juiste vorm van erkenning hangt af van de te erkennen werkzaamheden. Voor de informatie in deze brochure wordt in principe geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende vormen van bedrijfserkenningen. In het vervolg zal enkel worden gesproken van "de erkenningeisen". Als aangegeven onder hoofdstuk 2, vallen de licenties voor onderhoudspersoneel en erkenningen voor ontwerporganisaties (DOA) buiten de scope van deze brochure. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 9

11 Voor wie is de bedrijfserkenning bestemd? mei VOOR WIE IS DE BEDRIJFSERKENNING BESTEMD? Niet ieder bedrijf komt automatisch in aanmerking voor een bedrijfserkenning van de afdeling VVL. Een erkenning wordt alleen afgegeven, indien het, in verband met de beoordeling van de luchtwaardigheid van vliegtuigen en onderdelen daarvan, zinvol is. In de praktijk leidt dit uitgangspunt tot een aantal voorwaarden vooraf, waarmee de noodzaak voor en de haalbaarheid van erkenning van een bedrijf wordt beoordeeld: 1. Het bedrijf is in Nederland gevestigd Een buitenlands bedrijf dat in Nederland is gevestigd, kan dus ook in aanmerking komen voor een bedrijfserkenning van de afdeling VVL. Bedrijven die buiten Nederland gevestigd zijn vallen onder de voorwaarden van het land van vestiging en zullen in het algemeen met de betreffende, nationale luchtvaartautoriteiten in contact moeten treden. 2. Het bedrijf levert in voldoende mate eindproducten en/of diensten Het erkenningproces vraagt zowel van het bedrijf als van de afdeling VVL een grote inspanning. Als de te erkennen activiteiten te weinig omvang hebben, is een bedrijfserkenning als middel inefficiënt. Er kan in dat geval beter naar alternatieven worden gezocht. Deze liggen veelal in de sfeer van uitbesteding ( subcontracting ) vanuit een ander erkend bedrijf. 3. Het bedrijf levert niet uitsluitend eindproducten en/of diensten aan een reeds erkend bedrijf Een bedrijf dat door een ander bedrijf erkend is als leverancier ( approved supplier ), komt ten behoeve van deze producten en/of diensten in principe niet in aanmerking voor een bedrijfserkenning van de afdeling VVL. Indien een bedrijf, door het ontbreken van een erkenning, aantoonbaar hinder ondervindt bij het leveren van producten en/of diensten, dan kan dit bedrijf alsnog in aanmerking kan komen voor een erkenning. In verband met internationale afspraken geldt dit echter in mindere mate voor bedrijven die zich op het buitenland richten. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 10

12 Wat is de aard van de eisen? mei WAT IS DE AARD VAN DE EISEN? De erkenningeisen hebben betrekking op de interne gang van zaken van de organisatie. De organisatie dient zodanig te functioneren, dat vooraf de kwaliteit van de eindproducten of diensten wordt zeker gesteld. Het ondernemingsbeleid en de uitwerking daarvan zijn hiervoor het uitgangspunt. Het gaat om het totale proces, vanaf de opdrachtverwerving tot na aflevering (nazorg). Het bedrijf levert niet alleen producten en/of diensten van een vooraf bepaalde kwaliteit af, maar is tevens voldoende flexibel om noodzakelijk geachte wijzigingen in de gang van zaken snel en adequaat te realiseren. De behoefte aan wijzigingen kan zowel in het bedrijf zelf ontstaan als bij de afdeling VVL. Meer concreet zijn de belangrijkste terreinen waarop eisen gesteld worden, de volgende: A. Kwaliteitssysteem. B. Kwaliteitsbeleid (en de uitwerking daarvan). C. Organisatie. D. Personeel. E. Productiemiddelen en behuizing. F. Kwaliteitsbeheersing. G. Kwaliteitsborging. H. Documentatie. I. Bedrijfsadministratie. 6.1 Kwaliteitssysteem Het kwaliteitssysteem is nodig om het juiste product of dienst aan de klant af te leveren. Dit moet in een bedrijfshandboek worden vastgelegd. Hierin worden derhalve de punten B. t/m I. beschreven. De bijbehorende procedures maken eveneens deel uit van het kwaliteitssysteem. 6.2 Kwaliteitsbeleid (en de uitwerking daarvan) Onder kwaliteitsbeleid wordt verstaan: 1. De doelstellingen die het bedrijf nastreeft met betrekking tot de kwaliteit van de organisatie en de kwaliteit van de eindproducten. 2. De wegen en middelen die het bedrijf gaat gebruiken om op een vooraf vastgesteld tijdstip de gestelde doelen te realiseren. 3. De prioriteiten die de diverse doelstellingen hebben. Dit beleid wordt zodanig geformuleerd en uitgewerkt, dat het geïmplementeerd kan worden in de organisatie. In hoeverre de doelstellingen gerealiseerd zijn, moet getoetst kunnen worden. Vervolgens wordt periodiek getoetst in hoeverre het beleid aangepast moet worden aan de veranderende omstandigheden. Andersom is natuurlijk ook mogelijk: aanpassingen in het beleid kunnen leiden tot gewijzigde omstandigheden. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 11

13 Wat is de aard van de eisen? mei Organisatie De organisatie is dusdanig ingericht dat alle verantwoordelijkheden en bevoegdheden goed zijn belegd zodat de output luchtwaardige producten en/of diensten oplevert. Alle benodigde registraties worden gedaan en de organisatie verbetert zich continu. In de organisatie moet een 'Quality Assurance afdeling opgenomen zijn. Dit geldt niet voor een Part M subpart F erkende organisatie. Deze afdeling dient onafhankelijk van de uitvoerende afdeling(en) de kwaliteit te monitoren en daarover aan de bedrijfsleiding te rapporteren. De aanwezigheid van een kwaliteitsafdeling neemt uiteraard de verantwoordelijkheid van de leiding van de uitvoerende afdeling(en) voor de kwaliteit niet weg. De leiding bepaalt immers de gang van zaken in de uitvoerende afdeling(en). 6.4 Personeel Mensen maken de organisatie. Het is dan ook van essentieel belang dat voor alle functies binnen het bedrijf voor hun taak vakbekwame medewerkers beschikbaar zijn. Per functie of functiegroep is de vakbekwaamheid bepaald en deze vakbekwaamheid moet worden aangetoond en vervolgens behouden blijven. Daarvoor is over het algemeen een opleidings- /trainingsplan noodzakelijk, die al dan niet door de eigen organisatie wordt uitgevoerd. Een tekort, maar ook een teveel aan mensen, kan een ongunstige invloed op de kwaliteit van het eindproduct of dienst hebben. Het bedrijf moet daarom aantonen, dat er voor de verschillende posities voldoende medewerkers beschikbaar zijn. 6.5 Productiemiddelen en behuizing Ook hiervoor geldt het criterium van geschiktheid in kwalitatieve en kwantitatieve zin. In het algemeen is het noodzakelijk, dat het bedrijf een systeem heeft om de geschiktheid van de faciliteiten en de te gebruiken gereedschappen regelmatig te toetsen. Daarnaast dienen de middelen te worden onderhouden en voor zover noodzakelijk te worden gekalibreerd. 6.6 Kwaliteitsbeheersing De kwaliteitsbeheersing wordt door de afdeling VVL gezien als een activiteit van het lijnmanagement en als afgeleide van het kwaliteitsbeleid. De kwaliteitsbeheersing dient zodanig te functioneren, dat er producten of diensten van de juiste kwaliteit ontstaan, op het gewenste moment en in de gewenste aantallen. Dit beheersingssysteem dient de leidinggevenden van het bedrijf inzicht te verschaffen in de gang van zaken, zodat op de diverse niveaus tijdig kan worden ingegrepen, indien dit nodig is. Bovendien dient dit beheerssysteem inzicht te geven in de gang van zaken en de kwaliteit van de uitvoering. 6.7 Kwaliteitsborging De kwaliteitsborging heeft enerzijds ten doel om te signaleren en te rapporteren over de kwaliteit van het functioneren van het bedrijf en over de eventuele leemtes in de kwaliteitsbeheersing. Daarmee wordt anderzijds een aanzet gegeven tot verbetering van het systeem. Daarvoor is een onafhankelijke positie vereist alsmede een goed samenspel tussen het management, de kwaliteitsafdeling en de uitvoerende afdelingen. Verbeteringen van de procesgang in het bedrijf worden door de uitvoerende afdeling(en) doorgevoerd. De Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 12

14 Wat is de aard van de eisen? mei 2015 kwaliteitsborging bestrijkt de gehele organisatie. Hierbij wordt een oordeel gevormd over de kwaliteit van de processen en procedures. Daarnaast vervult het een functie ten behoeve van het management, waarbij inzicht nodig is in de mate waarin de diverse beheersmiddelen functioneren. Instrumenten bestaan o.a. uit auditing en het meten van procesprestaties op het gebied van kwaliteit. 6.8 Documentatie Het bedrijf dient te beschikken over adequate documentatie om het werk te kunnen uitvoeren. Voor productiebedrijven betreft dit in het algemeen de veelal zelf opgestelde specificaties om het productieproces op beheerste wijze te laten verlopen. Voor onderhoudsbedrijven betreft dit de door de fabrikant voorgeschreven onderhoudsdocumentatie. Voor opleidingsinstellingen betreft dit door de instelling opgestelde procedures en voor type opleidingen de relevante documentatie van de fabrikanten. Daarnaast is voor bovenstaande categorieën bedrijven diverse overige documentatie van belang zoals de Nederlandse Luchtvaartvoorschriften, EU documentatie zoals Part 21, Part M, Part 145, Part 147, Part 66, EASA documentatie zoals AMC en GM materiaal, Luchtwaardigheidsaanwijzingen (AD-'s) en Safety Information Bulletins (SIB- s), AIC-B s (voorheen MAL-'s) en Maintenance Directives (MD s) uitgegeven door ILT. 6.9 Bedrijfsadministratie De bedrijfsadministratie is onontbeerlijk voor het bedrijf. Deze omvat elementen van de kwaliteitsbeheersing en -borging en vervult tevens de geheugenfunctie. Bovendien maakt de administratie het mogelijk achteraf aan te tonen dat zaken zijn verlopen volgens vastgelegde procedures. Op de website van ILT staan zogenaamde yellow pages gepubliceerd. Dit zijn toelichtingen die bedrijven van dienst kunnen zijn bij het opstellen van een bedrijfshandboek. Er zijn yellow pages beschikbaar voor productiebedrijven, onderhoudsbedrijven en voor opleidingsinstellingen. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 13

15 Hoe lang duurt het traject naar een bedrijfserkenning? mei HOE LANG DUURT HET TRAJECT NAAR EEN BEDRIJFSERKENNING? Uit ervaring blijkt dat het traject vanaf het eerste contact van het bedrijf met de afdeling VVL tot aan de eerste afgifte van een bedrijfserkenning gemiddeld één tot twee jaar in beslag neemt. De inspanning van het bedrijf zelf heeft een belangrijke invloed op deze termijn. Zoals reeds in de voorgaande hoofdstukken is beschreven, moet het bedrijf eerst aan de erkenningeisen voldoen, voordat de afdeling VVL een bedrijfserkenning kan afgeven. Voor de eerste afgifte van een bedrijfserkenning hanteert de afdeling VVL een procedure, erkenningprocedure genaamd. In deze erkenningprocedure worden vijf fasen onderscheiden: 1. Informatiefase. 2. Oriëntatiefase. 3. Aanloopfase. 4. Beoordelingsfase en afhandeling. 5. Erkenningfase. 7.1 Informatiefase Doel: informeren van bedrijf over bedrijfserkenning. De informatiefase is veelal het eerste contact tussen het bedrijf en de afdeling VVL. De erkenningprocedure wordt opgestart vanaf het moment dat het bedrijf contact opneemt. Na het eerste contact met een medewerker van ILT/Luchtvaart krijgt het bedrijf de voorliggende brochure toegestuurd. 7.2 Oriëntatiefase Doel: kennismaking en vaststellen van noodzaak en haalbaarheid van bedrijfserkenning voor het bedrijf. In deze fase ligt het initiatief bij het bedrijf. Na het lezen van deze brochure, kan het bedrijf wederom in contact treden met de afdeling VVL. Voordat tot de daadwerkelijke aanvraag van de bedrijfserkenning kan worden overgegaan, wordt eerst aan de hand van de "voorwaarden vooraf" nagegaan of de erkenning noodzakelijk en haalbaar is voor het bedrijf. Dit wordt vastgesteld door middel van één of meerdere gesprekken en mogelijk een bezoek aan het bedrijf. Op deze manier wordt een globale indruk verkregen van de organisatie en de producten en/of diensten die door het bedrijf worden aangeboden. Ter voorbereiding op het eerste gesprek vult het bedrijf een vragenlijst in. Bij de invulling van deze vragenlijst is het noodzakelijk om de van toepassing zijnde regelgeving via de EASA website te raadplegen. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 14

16 Hoe lang duurt het traject naar een bedrijfserkenning? mei Aanloopfase Doel: het bedrijf daadwerkelijk toetsen aan de hand van de erkenningeisen. De aanloopfase begint met het indienen van een formele aanvraag voorzien van alle noodzakelijke bijlagen. Door het indienen van een aanvraag geeft uw bedrijf aan gereed te zijn. Onderdeel van elke aanvraag is dat de aanvrager aantoont dat er sprake is van volledige compliance met de geldende voorschriften. De zelfevaluatie, als bedoeld in art. 2, derde lid van de Regeling erkenningen luchtwaardigheid 2008, vormt voor de aanvrager het instrument om te voldoen aan art. 5(d) en (e) van Verordening (EC) 216/2008. De aanvrager geeft aan hoe compliance wordt aangetoond aan de geldende voorschriften en zal de implementatie ervan zelf onafhankelijk toetsen. Het doel is om vast te stellen voldoende te zijn toegerust voor het uitoefenen van de aangevraagde privileges en de daaraan verbonden verantwoordelijkheden correct te kunnen nakomen. Een zelfevaluatie bestaat uit twee onderdelen, te weten: 1. Een beschrijving per subartikel/-paragraaf inclusief AMC en GM wat de aanvrager er van overtuigd heeft dat aan de eisen gesteld in de regelgeving voldaan wordt. Deze beschrijving behoort zichtbaar intern gecontroleerd te worden. Een simpel voldoet of een verwijzing naar het handboek is geen beschrijving. Voor die zaken die nog niet (geheel) zijn gerealiseerd levert de aanvrager tevens een actieplan aan. 2. Een onafhankelijke interne audit waarin per subartikel/-paragraaf inclusief AMC en GM getoetst is of de daadwerkelijke situatie is gerealiseerd en aan de van toepassing zijnde regelgeving voldoet. De zelfevaluatie wordt vastgelegd in een met de aanvraag mee te leveren rapport (of 2 rapporten) in een zelf te kiezen lay-out. Uit het rapport blijkt duidelijk op welke wijze de organisatie qua vastlegging voldoet aan de eisen plus op welke wijze de organisatie in de praktijk voldoet aan de eisen. ILT zal slechts aanvragen in behandeling nemen die zijn voorzien van een complete zelfevaluatie. Dat wil zeggen dat de inventarisatie volledig is uitgevoerd, een actieplan is meegeleverd voor de nog niet (geheel) gerealiseerde voorzieningen en een onafhankelijke audit heeft plaatsgevonden op die delen die wel gerealiseerd zijn. Een goede kwaliteit van de zelfevaluatie geeft de aanvrager een correct beeld van de situatie, waardoor vroegtijdig onvolkomenheden kunnen worden verholpen. Anderzijds bespoedigt dit het werk van ILT, met voordelen qua benodigde inspanningen en doorlooptijd voor aanvrager en ILT. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 15

17 Hoe lang duurt het traject naar een bedrijfserkenning? mei 2015 Uw bedrijf krijgt een eerste terugkoppeling over de compleetheid van de aanvraag. Zodra de beoordeling kan worden gestart, zal VVL in eerste instantie het zelfevaluatierapport van het bedrijf beoordelen. Pas na positieve beoordeling van de zelfevaluatie wordt gestart met de volgende stap in het erkenningtraject: het beoordelen van het bedrijfshandboek. Deze handboeken hebben ten doel om de gang van zaken in het bedrijf vast te leggen en vormen zodoende de 'spelregels' voor het bedrijf. Het resultaat van deze toetsing wordt met het bedrijf besproken. Meestal zijn enkele, meer of minder ingrijpende wijzigingen van de organisatie en/of de beschrijving daarvan noodzakelijk. Na de succesvolle toetsing van het handboek, vindt een beoordeling van de praktijk plaats. Hierbij wordt onderzocht of ook in de praktijk aan de regelgeving wordt voldaan; de aspecten zoals ze in hoofdstuk 6 zijn beschreven (A t/m I) worden getoetst. Deze praktijktoets vindt in het bedrijf plaats en leidt evenals de toetsing van de spelregels, veelal tot enkele, meer of minder ingrijpende wijzigingen. Een bedrijf krijgt na een eerste reactie of commentaar van VVL nog eenmaal de gelegenheid om een zelfevaluatierapport of het bedrijfshandboek opnieuw in te dienen. Indien de documentatie dan nog niet in hoge mate aan de eisen voldoet, zal de aanvraag voor erkenning worden afgewezen. Ook een praktijktoetsing wordt in voorkomend geval eenmaal opnieuw uitgevoerd. Indien bij een tweede toetsing niet is gebleken dat het bedrijf in hoge mate aan de eisen voldoet, zal de aanvraag voor erkenning worden afgewezen. Op basis van praktijkervaring wordt voor de doorlooptijd van een erkenningtraject een termijn gehanteerd van 6 tot 24 maanden. Normaal gesproken zou binnen een termijn van 6 tot 8 weken een besluit op de aanvraag genomen moeten worden. Om te voorkomen dat dit tot een afwijzing of tot veelvuldige herplanningen leidt, wordt de standaardindicatie van 6 tot 24 maanden voor het erkenningtraject aangehouden. Dit wordt ook bevestigd in de brief van ILT die u als reactie op uw aanvraag ontvangt. 7.4 Beoordelingsfase en afhandeling Doel: het bedrijf beoordelen aan de hand van de erkenningeisen. Alleen als het bedrijf naar het oordeel van VVL volledig aan de gestelde eisen voldoet, volgt een fase van eindbeoordeling en afhandeling. De eindbalans van het voorgaande evaluatietraject wordt opgemaakt en de afdeling VVL maakt een interne evaluatie/advies rapportage op ten behoeve van het management en een bedrijfserkenning kan worden afgegeven voor de door het bedrijf geleverde producten en/of diensten. 7.5 Erkenningfase Doel: instandhouding van de erkenning door het bedrijf. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 16

18 Hoe lang duurt het traject naar een bedrijfserkenning? mei 2015 Wanneer de beoordelingsfase en afhandeling met succes is afgesloten, wordt een bedrijfserkenning afgegeven in de vorm van een Bewijs van Erkenning. Erkenningen op basis van internationale eisen hebben een geldigheid van onbeperkte duur. Erkenningen op basis van nationale eisen hebben een beperkte duur van normaal gesproken 2 jaar. Op het moment waarop de erkenning wordt verleend, wordt een medewerker van de afdeling Handhaving Luchtvaartbedrijven als toezichthouder aangewezen. Deze toezichthouder is het aanspreekpunt voor het bedrijf. De toezichthouder beoordeelt in hoeverre het bedrijf blijft voldoen aan de voorwaarden waaronder de erkenning is verleend. Hiertoe worden onder meer regelmatig onderzoeken (audits) uitgevoerd. 7.6 Uitbreiding en overige wijzigingen van bedrijfserkenning Een erkenning is toegespitst op het bedrijf. De activiteiten waarvoor het bedrijf erkend is, worden specifiek op het Bewijs van Erkenning en het bijbehorende Aanhangsel vermeld. Wanneer een bedrijf dit wenst, kan de inhoud van de erkenning in een later stadium worden uitgebreid of anderszins gewijzigd. Hierbij zal de afdeling VVL opnieuw een onderzoek uitvoeren dat qua diepgang afhankelijk is van de omvang van de wijziging en de invloed hiervan op de organisatie. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 17

19 Welke kosten zijn verbonden aan een bedrijfserkenning? mei WELKE KOSTEN ZIJN VERBONDEN AAN EEN BEDRIJFSERKENNING? Voor het behandelen van aanvragen voor de afgifte van een bedrijfserkenning is een tarievensysteem van kracht dat in de Luchtvaartvoorschriften is opgenomen als Regeling tarieven luchtvaart. Tot en met de oriëntatiefase worden er geen kosten in rekening gebracht. De kosten zijn afhankelijk van: a. het type bedrijfserkenning, b. of het een aanvraag eerste afgifte van de bedrijfserkenning betreft, c. of het aan aanvraag uitbreiding of wijziging van de bedrijfserkenning betreft. d. Ook voor kleinere wijzigingen wordt een tarief in rekening gebracht. De voor een bepaald jaar van kracht zijnde regeling wordt meestal pas medio van dat jaar gepubliceerd in de Luchtvaartvoorschriften. Om de actuele tarieven toch te kunnen raadplegen kunt u de tarieven ook terugvinden op de ILT website: De met de aanvraag gepaard gaande kosten worden kort na het indienen van de aanvraag in rekening gebracht. Het is noodzakelijk dat de kosten binnen de gestelde termijn worden voldaan omdat niet tijdige betaling resulteert in afwijzing van de aanvraag. Indien het erkenningtraject tussentijds wordt beëindigd of het traject uiteindelijk niet leidt tot een erkenning, vindt er geen restitutie van de in rekening gebrachte kosten plaats. Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 18

20 Heeft u nog vragen? mei HEEFT U NOG VRAGEN? Heeft u na het lezen van deze brochure nog vragen, belt u dan gerust met één van onze medewerkers. Als u de volgende stap in het erkenningtraject wilt zetten, neemt u dan contact op voor het maken van een afspraak voor een gesprek. Ter voorbereiding op dat gesprek vult u de vragenlijst in die staat gepubliceerd op onze internetsite. Ook als u besluit om de procedure niet voort te zetten, vernemen wij dit graag van u. De medewerkers van de afdeling VVL zijn op werkdagen tijdens kantooruren bereikbaar op het nummer: (POA) (CAMOA) (MOA + GMO) (MTOA) U kunt natuurlijk ook schriftelijk informatie vragen. Het adres is: Inspectie Leefomgeving en Transport Afdeling Vergunningverlening Postbus AN HOOFDDORP Telefaxnummer: Voor het aanvragen van publicaties en de bijbehorende tarieven kunt u bij de volgende adressen terecht: EU publicaties zoals de Part s en EASA publicaties zoals het AMC/GM materiaal: EASA website : Nederlandse publicaties: de Luchtvaartvoorschriften: Sdu Klantenservice Postbus EA DEN HAAG Telefoonnummer: Nederlandse publicaties: de Mededelingen aan Nederlandse luchtvarenden en eigenaren van luchtvaartuigen (AIC-B s): De Swart B.V. Postbus AB DEN HAAG Brochure: Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door ILT blad 19

Vragenlijst Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door de Inspectie Leefomgeving en Transport

Vragenlijst Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door de Inspectie Leefomgeving en Transport Vragenlijst Erkenning van luchtvaarttechnische bedrijven door de Inspectie Leefomgeving en Transport Inspectie Leefomgeving en Transport Luchtvaart Afdeling Vergunningverlening Uitgave 9 januari 2012 INLEIDING

Nadere informatie

THE NETHERLANDS. AIR TRAFFIC CONTROL THE NETHERLANDS AERONAUTICAL INFORMATION SERVICE P.O. Box 75200, 1117 ZT Schiphol Airport

THE NETHERLANDS. AIR TRAFFIC CONTROL THE NETHERLANDS AERONAUTICAL INFORMATION SERVICE P.O. Box 75200, 1117 ZT Schiphol Airport INTEGRATED PACKAGE AERONAUTICAL INFORMATION CIRCULAR SERIES B THE NETHERLANDS AIR TRAFFIC CONTROL THE NETHERLANDS AERONAUTICAL INFORMATION SERVICE P.O. Box 75200, 1117 ZT Schiphol Airport AIC-B 16/02 08

Nadere informatie

Europese octrooiaanvragen

Europese octrooiaanvragen Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67 99 patent@vereenigde.com trademark@vereenigde.com legal@vereenigde.com

Nadere informatie

Afwijkingen inrichting, uitrusting en gebruik luchthavens

Afwijkingen inrichting, uitrusting en gebruik luchthavens Afwijkingen inrichting, uitrusting en gebruik luchthavens Pagina 1 Luchthavens in Nederland zijn ingericht en uitgerust in overeenstemming met (inter)nationale voorschriften. Dit bevordert het veilig gebruik

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11508 1 mei 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van 24 april 2015, nr. IENM/BSK-2015/66162,

Nadere informatie

Aanvraag Bedrijfserkenning Part - M.A.F. en M.A.G. (EASA Form 2)

Aanvraag Bedrijfserkenning Part - M.A.F. en M.A.G. (EASA Form 2) Aanvraag Bedrijfserkenning Part - M.A.F. en M.A.G. (EASA Form 2) Met dit formulier kunt u een eerste afgifte of wijziging van een bedrijfserkenning Part - M.A.F. of M.A.G. aanvragen. Aanvragen voor wijzigingen

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij de Tweede Kamerverkiezing van 15

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Appendix op het CAME voor Annex II. vliegtuigen. van. KNVvL Afdeling Zweefvliegen. Erkenningnummer NL-65

Appendix op het CAME voor Annex II. vliegtuigen. van. KNVvL Afdeling Zweefvliegen. Erkenningnummer NL-65 Appendix op het CAME voor Annex II vliegtuigen van KNVvL Afdeling Zweefvliegen Erkenningnummer NL-65 ALGEMEEN INHOUDSOPGAVE 0.1. BEHEER APPENDIX... 2 0.2. ALGEMEEN... 3 1. ORGANISATIE... 4 1.1. BELEIDSVERKLARING

Nadere informatie

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Ministerie van Verkeer en Waterstaat 1. EASA staat voor: A. European Aviation Safety Authority; B. European Aviation Safety Agency; C. European Aviation Safety Administration. 2. Een nationaliteitsvlag op een Nederlands luchtvaartuig is:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders Inhoudsopgave WERKEN IN TWEE LANDEN 2 Wonen in Nederland en werken buiten Nederland Waar verzekerd bij werken in twee landen Voorkom dubbele premiebetaling Werkgevers- en werknemersverklaring DE PROCEDURE

Nadere informatie

Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Ministerie van Verkeer en Waterstaat 1. Wat zijn de verschillen tussen een wet en een AMvB? A. een AMvB komt sneller tot stand en is makkelijker te wijzigen en regelt zaken meer in detail; B. een AMvB komt sneller tot stand en is makkelijker

Nadere informatie

CIRCULAIRE. Kwalificatieprocedures voor het certificeringpersoneel in de erkende onderhoudsbedrijven voor luchtvaartuigen.

CIRCULAIRE. Kwalificatieprocedures voor het certificeringpersoneel in de erkende onderhoudsbedrijven voor luchtvaartuigen. KONINKRIJK BELGIE MINISTERIE VAN VERKEER EN INFRASTRUCTUUR Bestuur van de Luchtvaart CIRCULAIRE CIR/AIRW-19 Datum : 11/05/01 Editie : 1 Betreft : Kwalificatieprocedures voor het certificeringpersoneel

Nadere informatie

Europese feestdagen 2017

Europese feestdagen 2017 Januari - Februari - Maart Bestemming Januari Februari Maart Nederland (NL) 01-01 Bestemming Januari Februari Maart België (BE) 01-01 Bosnie en Herzegovina (BA) 01-03 Bulgarije (BG) 01-01 03-03 Denemarken

Nadere informatie

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wilt u wonen (en werken) in Nederland? EU-burgers hebben in de meeste gevallen geen verblijfsdocument of tewerkstellingsvergunning nodig. In deze publicatie

Nadere informatie

CAMO KNVvL, Afdeling Zweefvliegen. CAMO, KNVvL Afdeling Zweefvliegen

CAMO KNVvL, Afdeling Zweefvliegen. CAMO, KNVvL Afdeling Zweefvliegen CAMO KNVvL, Afdeling Zweefvliegen Inhoud Cursus Opbouw organisatie CAMO Bevoegdheden organisatie CAMO Opbouw CAME ARC Inspecties Onderhoudsprogramma s Ondersteuning Website CTZ voor de CAMO. Wanneer van

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Ministerie van Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den

Nadere informatie

Compensatie en assistentie. Bij instapweigering, annulering of vertraging van vluchten vertrekkend uit EU-landen

Compensatie en assistentie. Bij instapweigering, annulering of vertraging van vluchten vertrekkend uit EU-landen Compensatie en assistentie Bij instapweigering, annulering of vertraging van vluchten vertrekkend uit EU-landen Compensatie en assistentie Bij instapweigering, annulering of vertraging van vluchten vertrekkend

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Velden met een zijn verplicht. I. Gezinsuitkeringen CONTEXT: Gezinsuitkeringen worden over het algemeen uit de belastingen gefinancierd

Nadere informatie

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Wanneer gebruiken? Deze instructie is alleen van nut indien u een aanvraag wilt indienen voor een jongere die langer dan 3 maanden in Nederland

Nadere informatie

Brochure. Erkenning luchtvaarttechnische bedrijven door Inspectie Leefomgeving en Transport

Brochure. Erkenning luchtvaarttechnische bedrijven door Inspectie Leefomgeving en Transport Brochure Erkenning luchtvaarttechnische bedrijven door Inspectie Leefomgeving en Transport Brochure Erkenning luchtvaarttechnische bedrijven door Inspectie Leefomgeving en Transport Datum Januari 2017

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 16.5.2007 COM(2007) 256 definitief 2007/0090 (CNS) Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD overeenkomstig artikel 122, lid 2, van het Verdrag betreffende

Nadere informatie

Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014

Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014 P7_TA(2013)0082 Samenstelling van het Europees Parlement met het oog op de verkiezingen van 2014 Resolutie van het Europees Parlement van 13 maart 2013 over de samenstelling van het Europees Parlement

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Ontwerp. VERORDENING (EU) nr.../2011 VAN DE COMMISSIE

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Ontwerp. VERORDENING (EU) nr.../2011 VAN DE COMMISSIE NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Ontwerp Brussel, XXX C VERORDENING (EU) nr..../2011 VAN DE COMMISSIE van [ ] tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1702/2003 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften

Nadere informatie

Datum 28 december 2015 Betreft Besluit inzake aanvraag tot wijzging vestigingsplaats

Datum 28 december 2015 Betreft Besluit inzake aanvraag tot wijzging vestigingsplaats Inspectie Leefomgeving en Transport Ministerie v an Inft astructuur en Milieu il r ':'i' i'1illi > Retouradres Postbus 575 2130 AN Hoofddorp KNVvL Afdeli ng Zweefvliegen T.a.v: l. Vis Postbus 618 6800

Nadere informatie

Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen

Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen Algemene Dienstvoorwaarden Vodafone BloX Postpaid voor Sizz abonnementen 1. Vodafone BloX Postpaid zijn een voorraad (bundel) van specifieke diensten of een recht op gereduceerde tarieven die afgesloten

Nadere informatie

Air Operations Regulation

Air Operations Regulation Air Operations Regulation Regulation 965/2012 Leonard Boer Senior beleidsmedewerker DGB - Directie Luchtvaart Voorstellen Leonard Boer Senior-beleidsmedewerker Ministerie van Infrastructuur en Milieu Afdeling

Nadere informatie

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving?

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Gelet op artikel 9, derde lid, van het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht;

Gelet op artikel 9, derde lid, van het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht; Concept ten behoeve van internetconsultatie september 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van, nr. IENM/BSK-, tot wijziging van de Regeling erkenningen vervoer gevaarlijke

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 30238 16 juni 2016 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van 13 juni 2016, nr. IENM/BSK-2016/113127,

Nadere informatie

In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid

In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid om de in Nederland opgelegde sanctie (verder) in eigen

Nadere informatie

Naar aanleiding van de vele vragen die we krijgen, heeft het ILT onderstaand voor u de meest voorkomende vragen incl. antwoord op een rij gezet.

Naar aanleiding van de vele vragen die we krijgen, heeft het ILT onderstaand voor u de meest voorkomende vragen incl. antwoord op een rij gezet. Naar aanleiding van de vele vragen die we krijgen, heeft het ILT onderstaand voor u de meest voorkomende vragen incl. antwoord op een rij gezet. Wat is de aanleiding voor het nietig verklaren van de medisch

Nadere informatie

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 66 (1991) Nr. 6 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2014 Nr. 39 A. TITEL Overeenkomst betreffende samenwerking en een douane-unie tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten,

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 ONTWERP-NOTULEN - ADDENDUM Betreft: 3002e zitting van de Raad van de Europese Unie (MILIEU), gehouden

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.9.2016 COM(2016) 618 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE Verslag met het oog op de berekening van de toegewezen hoeveelheid van de Unie, alsook het verslag met het oog op de berekening

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het Gewijzigd voorstel. voor een Besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het Gewijzigd voorstel. voor een Besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 6.9.2016 COM(2016) 552 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het Gewijzigd voorstel voor een Besluit van de Raad inzake de ondertekening en voorlopige toepassing van de Overeenkomst inzake

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

ŠKODA MOBILITEITSSERVICE HULP BIJ PECH ONDERWEG

ŠKODA MOBILITEITSSERVICE HULP BIJ PECH ONDERWEG ŠKODA MOBILITEITSSERVICE HULP BIJ PECH ONDERWEG Bel gratis 0800-023 00 24 24 uur per dag, 7 dagen per week. Buiten Nederland: bel +31 800 023 00 24 (gratis) of +31 33 4949600 (niet gratis). ŠKODA MOBILITEITSSERVICE

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Mobiliteitsservice. Gratis SEAT-pechhulp 0800-0242500

Mobiliteitsservice. Gratis SEAT-pechhulp 0800-0242500 Mobiliteitsservice Gratis SEAT-pechhulp SEAT SERVICE 0800-0242500 SEAT houdt je mobiel Bij een nieuwe SEAT krijg je gratis Mobiliteitsservice. Die helpt je bij pech snel weer op weg, 24 uur per dag en

Nadere informatie

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites #sweep2013 Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites Brussel, 14 april 2014 In 2013 bleek uit een gezamenlijke, door de Europese Commissie gecoördineerde

Nadere informatie

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer Auditstatuut Systeemtoezicht Wegvervoer Datum: 17 januari 2013 Status: vastgesteld versie 1.0 Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Voorwoord 3 2 Audits 4 2.1 Systeemcriteria 4 3 Traject audit 5 3.1 Self-assessment

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel 1 ECC-Net: Travel app Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland Een gezamenlijk project van het Netwerk van Europese Consumentencentra Naam van de APP ECC-Net:

Nadere informatie

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir I 'J~ ~ ~ :-.~? Vlaamse Regering DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir Omzendbrief betreffende de toepassing van de Vlaamse zorgverzekering voor Belgisch sociaal verzekerden met:

Nadere informatie

Workshop SEPA. Over Congressus. Incasso stappenplan SEPA. Terminologie. Mandaten. Tijdlijn

Workshop SEPA. Over Congressus. Incasso stappenplan SEPA. Terminologie. Mandaten. Tijdlijn SEPA incasso s Workshop LKvV - november 2014 Workshop SEPA Over Congressus Incasso stappenplan SEPA Terminologie Mandaten Tijdlijn Over Congressus Over Congressus Website, ledenadministratie en financiën

Nadere informatie

Reglement Erkenning Leerbedrijven Curaçao

Reglement Erkenning Leerbedrijven Curaçao Reglement Erkenning Leerbedrijven Curaçao Artikel 1. Begripsbepalingen In dit reglement wordt verstaan onder: KBB Leerbedrijf Reglement Student Onderwijsinstelling BPV Leermeester Praktijkbegeleider Het

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.6.2014 COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country Zuivelproductie per land 2015 Melkaanvoer en productie EU-28 2015 Milk deliveries and production EU-28 index: 2014=100 EU-28 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec cumulatief index Melkaanvoer

Nadere informatie

BMW i Mobile Care BMW maakt rijden geweldig

BMW i Mobile Care BMW maakt rijden geweldig BMW i Mobile Care BMW maakt rijden geweldig BMW i MOBILE CARE REGLEMENT. 1. Algemene bepalingen BMW i Service Card De houder van een geldige BMW i Service Card, hierna de houder, en de gevolmachtigde gebruiker

Nadere informatie

Aanvraag Certificaat luchtvaartgeneeskundige instantie (AeMC) (klasse 1 en 2)

Aanvraag Certificaat luchtvaartgeneeskundige instantie (AeMC) (klasse 1 en 2) Aanvraag Certificaat luchtvaartgeneeskundige instantie (AeMC) Met dit formulier kunt u een certificaat "luchtvaartgeneeskundig instantie (AeMC) " aanvragen. Onvolledig of onjuist ingevulde formulieren

Nadere informatie

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen?

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen? Dienst Voogdij Hoe zal deze dienst je helpen? Aankomst in België Je bent nog geen 18 en in België aangekomen zonder je vader of moeder. Je zoekt hulp of opvang, of je werd door de politie onderschept.

Nadere informatie

Procedure identificatieplicht

Procedure identificatieplicht Procedure identificatieplicht In dit document wordt stap voor stap uitgelegd wat er van u wordt verwacht in het geval van het vaststellen van de identiteit van de medewerker. 1. Vraag de medewerker een

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie L 331/13

Publicatieblad van de Europese Unie L 331/13 5.11.2004 Publicatieblad van de Europese Unie L 331/13 VERORDENING (EG) Nr. 1925/2004 VAN DE COMMISSIE van 29 oktober 2004 tot vaststelling van nadere uitvoeringsvoorschriften voor enkele bepalingen van

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden.

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden. Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving over de vergunningen voor de bemanning (Deel FCL)

Inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving over de vergunningen voor de bemanning (Deel FCL) Inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving over de vergunningen voor de bemanning (Deel FCL) D e Europese Unie (EU) heeft de regelgeving over de burgerluchtvaart geharmoniseerd op Europees niveau. De Europese

Nadere informatie

(de bank/borgmaatschappijen hebben de keuze of zij enkel het totaalbedrag opnemen of dat zij dit uitsplitsen per douaneregeling/vergunning)

(de bank/borgmaatschappijen hebben de keuze of zij enkel het totaalbedrag opnemen of dat zij dit uitsplitsen per douaneregeling/vergunning) AKTE VAN BORGTOCHT NO. 1 De ondergetekende,.... gevestigd te...., mede kantoorhoudende te...., stelt zich borg en verbindt zich hoofdelijk bij het kantoor van zekerheidstelling van

Nadere informatie

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005 Eens in de drie jaar wordt in de Europese Unie onderzoek verricht naar de publieksopvattingen over biotechnologie. Eind 05 zijn in totaal 25.000 respondenten in de 25 lidstaten van de EU ondervraagd. Hier

Nadere informatie

INLICHTINGEN OVER DE TOEPASSING VAN DE VERORDENINGEN NR. 1178/2011 en NR. 290/2012

INLICHTINGEN OVER DE TOEPASSING VAN DE VERORDENINGEN NR. 1178/2011 en NR. 290/2012 INLICHTINGEN OVER DE TOEPASSING VAN DE VERORDENINGEN NR. 1178/2011 en NR. 290/2012 De verordeningen nr. 1178/2011 en nr. 290/2012 laten een lidstaat toe om de toepassing ervan uit te stellen. In België

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2014 Berekening zorgtoeslag 2014 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST 443 der Beilagen XXIII. GP - Staatsvertrag - 91 niederländische Erklärungen (Normativer Teil) 1 von 13 EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme FEM-IT-T/N855 FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Industriële trucks FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme industriële trucks 11.2010 (NL) - Emissie van uitlaatgassen -

Nadere informatie

Acceptatierapport Luchtwaardigheid

Acceptatierapport Luchtwaardigheid Acceptatierapport Luchtwaardigheid Naast dit acceptatierapport dient er ook een aanvraagformulier Bewijs van Luchtwaardigheid en indien van toepassing een Airworthiness Review Rapport ingediend te worden.

Nadere informatie

- de omvang is 4,5 cm hoog en 3,5 cm breed; - het gezicht moet recht van voren gefotografeerd zijn. paspoort als een Nederlandse identiteitskaart.

- de omvang is 4,5 cm hoog en 3,5 cm breed; - het gezicht moet recht van voren gefotografeerd zijn. paspoort als een Nederlandse identiteitskaart. Reisdocumenten Wilt u een nieuw paspoort of Nederlandse identiteitskaart aanvragen, uw kinderen laten bijschrijven in uw paspoort, of bent u uw reisdocument kwijtgeraakt? In deze folder leest u alles over

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1474 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2015 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Omdat vliegtuigen worden gecertificeerd voordat ze de lucht in mogen. Omdat de veiligheid van de luchtvaart voortdurend wordt bewaakt

Omdat vliegtuigen worden gecertificeerd voordat ze de lucht in mogen. Omdat de veiligheid van de luchtvaart voortdurend wordt bewaakt Omdat vliegtuigen worden gecertificeerd voordat ze de lucht in mogen -- Ieder vliegtuig moet een certificaat krijgen van de luchtvaartveiligheidsautoriteiten voordat ermee mag worden gevlogen. Certificering

Nadere informatie

11562/08 CS/lg DG H 1 A

11562/08 CS/lg DG H 1 A RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 22 juli 2008 (OR. en) 11562/08 Interinstitutioneel dossier: 2008/0074 (C S) VISA 239 COMIX 554 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN DE RAAD

Nadere informatie

Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland)

Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland) Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland) Inleiding Beleid overheid Wet: Bodemkwaliteit Toezicht CI's en bevoegd gezag Normen

Nadere informatie

Revisie van de Eurocodes

Revisie van de Eurocodes 1 Revisie van de Eurocodes Jan Gijsbers, TNO Voorzitter normcommissie TGB Betonconstructies Lid CEN/TC250/SC2 Eurocode Concrete structures 2 Inhoud presentatie Eurocodes en Europa Eurocodes in Nederland

Nadere informatie

Handleiding Aanvraag rijbewijs (niet) woonachtig in Nederland (3 E 0395) 1. Doelgroepen

Handleiding Aanvraag rijbewijs (niet) woonachtig in Nederland (3 E 0395) 1. Doelgroepen Handleiding Aanvraag rijbewijs (niet) woonachtig in Nederland (3 E 0395) Deze handleiding is bedoeld voor meerdere doelgroepen. Bepaal daarom hieronder welke situatie op u van toepassing is. Vervolgens

Nadere informatie

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. Financiële informatie over het Europees Ontwikkelingsfonds

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. Financiële informatie over het Europees Ontwikkelingsfonds EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.6.2016 COM(2016) 386 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD Financiële informatie over het Europees Ontwikkelingsfonds NL NL MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

Nadere informatie

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier?

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier? Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

Europees Arrestatiebevel

Europees Arrestatiebevel Europees Arrestatiebevel Managementgegevens over de periode: Het jaar 009 Inhoudsopgave Gevraagde wettelijke gegevens op basis van artikel 70 van de Overleveringswet pagina. Het aantal ontvangen EAB's

Nadere informatie

Verhuizen naar het buitenland en uw zorgverzekering

Verhuizen naar het buitenland en uw zorgverzekering Verhuizen naar het buitenland en uw zorgverzekering Informatie voor mensen met een uitkering of pensioen Wanneer u een uitkering of pensioen hebt en naar het buitenland verhuist, heeft dat gevolgen voor

Nadere informatie

Eén manier van betalen in Europa

Eén manier van betalen in Europa Eén manier van betalen in Europa Op 1 februari 2014 is de Europese betaalmarkt een feit. Zorg ervoor dat u ruim op tijd klaar bent voor de nieuwe manier van betalen. De Europese betaalmarkt Op 1 februari

Nadere informatie

Beleid voor internationale sponsoring. 1 april 2015 Amway

Beleid voor internationale sponsoring. 1 april 2015 Amway Beleid voor internationale sponsoring 1 april 2015 Amway Beleid voor internationale sponsoring Dit beleid geldt per 1 april 2015 voor alle Europese markten (België, Bulgarije, Denemarken, Duitsland, Estland,

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Meer doden onder fietsers, minder onder motorrijders. Meeste verkeersdoden onder twintigers

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Meer doden onder fietsers, minder onder motorrijders. Meeste verkeersdoden onder twintigers Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB07-031 23 april 2007 10.00 uur Sterke stijging verkeersdoden onder fietsers In 2006 kwamen 811 mensen in het Nederlandse verkeer om. Dit zijn er 6 minder

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Lijst van afkortingen / XIII. Inleiding / XV

INHOUDSOPGAVE. Lijst van afkortingen / XIII. Inleiding / XV INHOUDSOPGAVE Lijst van afkortingen / XIII Inleiding / XV HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen / 1 1.1 Systematiek in de btw / 1 HOOFDSTUK 2 Welke landen maken deel uit van de

Nadere informatie

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop 1. BRP bron voor demografische statistieken 2. Demografische statistieken volgens Europese verordening

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2013

Berekening zorgtoeslag 2013 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2013 ib 998 - ib*7pl Berekening zorgtoeslag 2013 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant

Nadere informatie

Tabel 1: Economische indicatoren (1)

Tabel 1: Economische indicatoren (1) Tabel 1: Economische indicatoren (1) Grootte van de Openheid van de Netto internationale Saldo op de lopende rekening (% economie (in economie (Export + BBP per hoofd, nominaal (EUR) BBP per hoofd, nominaal,

Nadere informatie

Raad voor Accreditatie (RvA) Accreditatie van monsterneming

Raad voor Accreditatie (RvA) Accreditatie van monsterneming Raad voor Accreditatie (RvA) Accreditatie van monsterneming Documentcode: RvA-T021-NL Versie 3, 27-2-2015 Een RvA-Toelichting beschrijft het beleid en/of de werkwijze van de RvA met betrekking tot een

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT PE-CONS 3659/1/01 REV 1

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT PE-CONS 3659/1/01 REV 1 EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Brussel, 27 mei 2002 2001/0138 (COD) LEX 311 PE-CONS 3659/1/01 REV 1 TRANS 181 PECOS 199 CODEC 1126 VERORDENING (EG) Nr. /2002 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN

Nadere informatie

Regeling contractcursisten aanschuifonderwijs 2014-2015

Regeling contractcursisten aanschuifonderwijs 2014-2015 Regeling contractcursisten aanschuifonderwijs 2014-2015 Tilburg University (TiU) onderscheidt binnen het contractonderwijs twee varianten, te weten het aanschuifonderwijs en het overig contractonderwijs.

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie