Carbon debt in NTA 8080?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Carbon debt in NTA 8080?"

Transcriptie

1 Carbon debt in NTA 8080? Kan en moet het carbon debt concept worden geïntegreerd in de NTA 8080? Harry Croezen, senior consultant

2 Hoofdvraag bij actualisering NTA 8080: Moet een criterium m.b.t. carbon debt worden opgenomen in de NTA 8080? 2

3 Carbon debt concept in de actualiteit Aantal EU-lidstaten zet(te) zwaar in op meestoken houtpellets voor halen RED-doelen Maatschappelijk echter grote zorgen over afname van koolstofvoorraden in bossen door oogst van houtachtige biomassa voor meestoken Carbon debt lijkt praktisch handvat voor beoordeling effecten houtoogst op koolstofvoorraden En lijkt in beleid verankerd te worden: SER-akkoord: Er zullen verdergaande duurzaamheidseisen worden geformuleerd ten aanzien van koolstofschuld, indirecte landgebruikseffecten (ILUC) en duurzaam bosbeheer (FSC), aanvullend op de NTA8080-eisen 3

4 Carbon debt concept: Specifiek ontwikkeld voor evaluatie vervanging fossiel door biomassa uit bos Twee evaluatiepunten: C debt repayment point Aantal jaren voordat de geaggregeerde vermeden broeikasgasemissie even groot is als de door houtoogst veroorzaakte carbon debt C offset parity point Aantal jaren voordat de geaggregeerde vermeden broeikasgasemissie even groot is als C-vastlegging bij stoppen bosbeheer 4

5 Verandering koolstof in vegetatie en bodem: is al onderdeel NTA 8080 Paragraaf 5.2.1, netto emissiereductie van broeikasgassen vereist opstellen broeikasgasbalans, inclusief: de emissies van wijzigingen in koolstofvoorraden door veranderingen in landgebruik emissiereductie door koolstofaccumulatie in de bodem als gevolg van beter landbouwbeheer Gemiddeld 420 ton C/ha Gemiddeld 360 ton C/ha = 60 ton C/ha Delen door omvang houtopbrengst geeft GHG-emissie per GJ hout Modellen: zie CDM, Worldbank, REDD (CO2fix, GORCAM, ENCOFOR.) 5

6 En NTA 8080 bevat al randvoorwaarden voor maximale carbon debt : Paragraaf 5.2.2, belangrijke koolstofreservoirs en uitgesloten gebieden Productie-eenheid wordt uitgesloten als verlies aan koolstofvoorraden in vegetatie en of bodem niet in eerste tien jaar na de stichtingsdatum worden gecompenseerd Paragraaf (behoud of verbetering van bodemkwaliteit) en Paragraaf (gebruik restproducten) Geen (blijvende) afname bodemorganische stof, ook niet bij gebruik gewasresten 6

7 C-debt sluit lastig aan op GHG-balans Sluit niet goed aan op IPCC-methodiek, RED-methodiek, CO 2 -rekentool en Biograce rekentool; Drukt resultaat uit in jaren - niet uit in kg CO 2 -eq/per GJ biomassa Resultaat ook lastig/niet om te rekenen naar in kg CO 2 -eq/per GJ biomassa Is nog niet gekalibreerd een C-debt repayment point van jaar, is dat goed? Offset parity point past niet bij LCA-benadering GHG-balans Weinig relevant voor andere ketens als op basis van hout uit bos Vergt zelfde informatie, modellen, etc. voor bosbeheer als GHG-balans maar drukt resultaat anders uit 7

8 Samenvattend: dus welke rol moet C-debt spelen?? Vaststelling: NTA 8080 broeikasgasbalans beschouwt al veranderingen in C-pools en omvat randvoorwaarden voor maximale omvang in (tijdelijke) afname C-debt concept sluit lastig aan op GHG-balans Dus welke rol (met toegevoegde waarde) kan C-debt concept vervullen binnen NTA 8080: Additionele randvoorwaarde bij gebruik hout uit bos Welke waarde dan? Wat dient die waarde uit te drukken tijdsaspect van GHG-emissiereductie? Is er een andere rol denkbaar? Is er een alternatief denkbaar (dynamische LCA) dat wel direct kg CO 2 -eq/gj geeft? 8

9 Aanvullend: Parallel ook discussie over modelleren verandering in C-pools input voor GHG-balans en C-debt concept starten? Welke modellen/benaderingen GORCAM, CO 2 fix, ENCOFOR, TARAM, anderen. - en waarom die? Welke parameters? Welke bronnen voor die parameters? Vertalen in een no regretlijst hoe dan? 9

Verificatieprotocol binnen SDE. Timo Gerlagh RBCN 21 april 2016

Verificatieprotocol binnen SDE. Timo Gerlagh RBCN 21 april 2016 Verificatieprotocol binnen SDE Timo Gerlagh RBCN 21 april 2016 Opzet presentatie Toelichting SDE Rol Biomassa in de SDE Achtergrond duurzaamheidscriteria Invulling in regelgeving Verificatieprotocol Stimulering

Nadere informatie

Toelichting bij de consultatie van het. conceptverificatieprotocol. Duurzaamheid vaste biomassa

Toelichting bij de consultatie van het. conceptverificatieprotocol. Duurzaamheid vaste biomassa Toelichting bij de consultatie van het conceptverificatieprotocol Duurzaamheid vaste biomassa Welkom www.rvo.nl/duurzaamheidseisen Sipke Castelein Timo Gerlagh Agenda SER Energieakkoord Duurzaamheidseisen

Nadere informatie

Duurzaamheidscriteria voor biomassa in het Vlaamse energiebeleid. 23 augustus 2016

Duurzaamheidscriteria voor biomassa in het Vlaamse energiebeleid. 23 augustus 2016 Duurzaamheidscriteria voor biomassa in het Vlaamse energiebeleid 23 augustus 2016 Inhoud Overzicht biomassa eisen in Vlaamse energiebeleid Noodzaak wijziging energiebesluit ILUC wijzigingen Duurzaamheidscriteria

Nadere informatie

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik??

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Road map Klimaatvriendelijk: carbon footprint Wat is carbon footprint? Wat is klimaatneutraal? Broeikasgassen en akkerbouw Het project boerenklimaat.nl Perspectief

Nadere informatie

Carbon debt. Inzichtelijk maken van maatschappelijke risico s van het opnemen van carbon debt vereisten. Gert-Jan Nabuurs, Harry Croezen en Eric Arets

Carbon debt. Inzichtelijk maken van maatschappelijke risico s van het opnemen van carbon debt vereisten. Gert-Jan Nabuurs, Harry Croezen en Eric Arets Alterra Wageningen UR Alterra Wageningen UR is hét kennisinstituut voor de groene leefomgeving en Postbus 47 bundelt een grote hoeveelheid expertise op het gebied van de groene ruimte en het 6700 AA Wageningen

Nadere informatie

Nederland duurzaam aan kop

Nederland duurzaam aan kop Nederland duurzaam aan kop 29 april 2010 De Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa (CDB) bestaat uit: Dorette Corbey (voorzitter), Prem Bindraban, Dominic Boot, Bart-Willem ten Cate, Daan Dijk, André

Nadere informatie

Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage vloeibare biomassa Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) Datum Versie V1.

Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage vloeibare biomassa Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) Datum Versie V1. Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage vloeibare biomassa Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) Datum 20-4-2017 Versie V1.0 Colofon Titel Contactpersoon Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage

Nadere informatie

Advies over duurzame bij- en meestook van vaste biomassa 24 april 2013

Advies over duurzame bij- en meestook van vaste biomassa 24 april 2013 Drie maal duurzaam Advies over duurzame bij- en meestook van vaste biomassa 24 april 2013 0 De Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa bestaat uit: Dorette Corbey (voorzitter), Sander van Bennekom,

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

ECP Beerse/Merksplas: Duurzaamheidsaspecten

ECP Beerse/Merksplas: Duurzaamheidsaspecten ECP Beerse/Merksplas: Duurzaamheidsaspecten L. Goovaerts N. Devriendt M. Van Dael L. Pelkmans Alle rechten, waaronder het auteursrecht, op de informatie vermeld in dit document berusten bij de Vlaamse

Nadere informatie

Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage vaste biomassa Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) Versie overgangsperiode

Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage vaste biomassa Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) Versie overgangsperiode Handleiding bij de duurzaamheidsrapportage vaste biomassa Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) Versie overgangsperiode Datum 20-4-2017 Status Definitieve versie Colofon Titel Contactpersoon Handleiding

Nadere informatie

Klimaatrondetafel Omgeving en Natuur

Klimaatrondetafel Omgeving en Natuur Klimaatrondetafel Omgeving en Natuur Rondetafel Natuur & bos Sessie Sekwestratie / VOORMIDDAG Ivan Janssens Suzanna Lettens Inhoud Voormiddag Klimaatbeleid Globale belang & belangrijkste principes Namiddag

Nadere informatie

Houten producten in de strijd tegen klimaatswijziging

Houten producten in de strijd tegen klimaatswijziging Houten producten in de strijd tegen klimaatswijziging Meer hout voor een betere planeet Beleidsmakers zoeken allerlei manieren om broeikasgasemissies te verminderen. De rol van bossen en bosbouw vormt

Nadere informatie

Kostenefficiënte en verantwoorde oogst van tak- en tophout

Kostenefficiënte en verantwoorde oogst van tak- en tophout Kostenefficiënte en verantwoorde oogst van tak- en tophout Martijn Boosten Oogstdemonstratie tak- en tophout 27 februari 2014, Vierhouten Tak- en tophout uit bossen Naar schatting jaarlijks 36.000 ton

Nadere informatie

Verificatieprotocol duurzaamheid vaste biomassa

Verificatieprotocol duurzaamheid vaste biomassa Verificatieprotocol duurzaamheid vaste biomassa In opdracht van het ministerie van Economische Zaken >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal Ondernemen Uitvoeringsdocument bij SDE+ regeling

Nadere informatie

Inzicht in de Carbon Footprint van GKB Groep B.V. CO2 Prestatieladder niveau 4 over het jaar 2012 en 2013

Inzicht in de Carbon Footprint van GKB Groep B.V. CO2 Prestatieladder niveau 4 over het jaar 2012 en 2013 Inzicht in de Carbon Footprint van GKB Groep B.V. CO2 Prestatieladder niveau 4 over het jaar 2012 en 2013 Datum: 28 maart 2014 Pagina 1 van 8 GKB Groep. CO2 emissie inventaris Inhoudsopgave 1 Over G.K.B.

Nadere informatie

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 Korte uitleg over de bijeenkomsten KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 (1) Organisatie: KIVI

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Klimaatslimme landbouw en het recht

Klimaatslimme landbouw en het recht Jonathan Verschuuren Actualiteitendag VMR 23 Maart 2017 Klimaatslimme landbouw en het recht Photocredit: GettyImages Landbouw en klimaatverandering: 3 uitdagingen 1. Terugdringen broeikasgasemissies Wereldwijde

Nadere informatie

Duurzaamheidstoets BWI Lage Weide, fase 1

Duurzaamheidstoets BWI Lage Weide, fase 1 Duurzaamheidstoets BWI Lage Weide, fase 1 1 juli 2016 3.I12.1 Duurzaamheidstoets BWI Lage Weide, fase 1 Duurzaamheidstoets BWI Lage Weide, fase 1 Delft, CE Delft, Juli 2016, versie 6 Publicatienummer:

Nadere informatie

KringloopWijzer. BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink

KringloopWijzer. BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink KringloopWijzer BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink de KringloopWijzer Overeenkomst KringloopWijzer: bedrijf scoren 1. - voeding/excretie N, P 2. -

Nadere informatie

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011 Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen Heleen de Coninck, 13 september 2011 Energieonderzoek Centrum Nederland Grootste energieonderzoekcentrum van Nederland Missing link tussen

Nadere informatie

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Door Harry Kloosterman en Joop Boesjes (Stichting E.I.C.) Deel 1 (Basis informatie) Emissies: Nederland heeft als lidstaat van de Europese

Nadere informatie

Bij de voorbereiding van dit advies werd de CDB bijgestaan door: Jacob Rookmakers.

Bij de voorbereiding van dit advies werd de CDB bijgestaan door: Jacob Rookmakers. De Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa (CDB) bestaat uit: Dorette Corbey (voorzitter), Prem Bindraban, Dominic Boot, Ewald Breunesse, Bart-Willem ten Cate, Daan Dijk, André Faaij, Wilfred Hadders,

Nadere informatie

Management samenvatting

Management samenvatting Management samenvatting Onderzoek naar de milieu-impact van natuurlijk grassportvelden Dit rapport beschrijft de milieu-impact van natuurlijke grassportvelden en de mogelijkheden om deze milieu-impact

Nadere informatie

Algemene Vereniging Inlands Hout

Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout: vereniging van ondernemers in bos en hout Typen ondernemers bij de AVIH: adviesbureau bosbouwaannemer (exploiterende) rondhouthandel rondhoutverwerkende

Nadere informatie

1. Handhaaf het huidige groeipad naar 10% hernieuwbare energie in 2020

1. Handhaaf het huidige groeipad naar 10% hernieuwbare energie in 2020 Aan de leden van de Vaste Commissie voor Infrastructuur en Milieu uit de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Utrecht, 7 december 2012 Betreft: AO biobrandstoffen 18 december

Nadere informatie

NL In verscheidenheid verenigd NL B8-1043/8. Amendement. Giovanni La Via, Peter Liese namens de PPE-Fractie

NL In verscheidenheid verenigd NL B8-1043/8. Amendement. Giovanni La Via, Peter Liese namens de PPE-Fractie 4.10.2016 B8-1043/8 8, Jo Leinen, Julie Girling, Gerben-Jan Gerbrandy, Visum 14 bis (nieuw) gezien de encycliek "Laudato si'", 4.10.2016 B8-1043/9 9, Jo Leinen, Julie Girling, Gerben-Jan Gerbrandy, Paragraaf

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument COM(2010) 11 definitief.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument COM(2010) 11 definitief. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 februari 2010 (01.03) (OR. en) 6948/10 ENER 55 ENV 117 AGRI 63 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de

Nadere informatie

Nulmeting peulvruchten

Nulmeting peulvruchten Nulmeting peulvruchten Inzicht in de milieueffecten van peulvruchten Roline Broekema, 24 januari 212 31 1 212 1 31 1 212 1 Doel In kaart brengen van de milieueffecten van verschillende producten van peulvruchten

Nadere informatie

De beperkingen van biomassa

De beperkingen van biomassa De beperkingen van biomassa Martijn B. Katan VU University Amsterdam Department of Health Sciences martijnkatan Natuur en Milieu Federatie Groningen, Gasunie, 22 november 2017 2 Wat weet Katan van energie?

Nadere informatie

Carbon Footprint 2e helft 2015 (referentiejaar = 2010)

Carbon Footprint 2e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Carbon Footprint 2e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Opgesteld door: Akkoord: I. Bangma O. Van der Ende 1. INLEIDING Binnen de Van der Ende Steel Protectors Group BV staat zowel interne als externe duurzaamheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 30 196 Duurzame ontwikkeling en beleid Nr. 102 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTE- LIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER EN VAN LANDBOUW,

Nadere informatie

Meer biomassa bijstoken?

Meer biomassa bijstoken? Meer biomassa bijstoken? Is duurzaam gecertificeerde biomassa macro gezien altijd duurzaam of speelt er meer? CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 5 CO 2 -Prestatieladder

Voortgangsrapportage 5 CO 2 -Prestatieladder CO 2 -Prestatieladder Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. BRANDSTOF... 4 REDUCTIEDOELSTELLING... 4 RESULTATEN... 4 3. ELEKTRICITEIT... 5 4. GROENAFVAL... 6 KETENANALYSE... 6 REDUCTIEDOELSTELLING... 6 HOEVEELHEID

Nadere informatie

Analyse conclusies en uitgangspunten berekening Stadsverarming

Analyse conclusies en uitgangspunten berekening Stadsverarming Analyse conclusies en uitgangspunten berekening Stadsverarming Analyse conclusies en uitgangspunten berekening Stadsverarming Delft, CE Delft, november 2016 Publicatienummer: 16.3J12.124 Deze notitie is

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Communicatie kracht van Papier Gert Rieder. milieu consultant Antalis

Communicatie kracht van Papier Gert Rieder. milieu consultant Antalis Communicatie kracht van Papier Gert Rieder milieu consultant Antalis Welke communicatie variabelen staan ons bij papier ter beschikking? Touch Kleur Vorm Afmeting Design Afwerking Signaalfunctie Invloed

Nadere informatie

Ketenanalyse vrachtwagenleverancier (4.A.1)

Ketenanalyse vrachtwagenleverancier (4.A.1) Ketenanalyse vrachtwagenleverancier (4.A.1) Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 2 REFERENTIES... 2 2. DOELSTELLING VAN DEZE KETENANALYSE... 2 3. BEPALEN VAN DE SCOPE VAN DEZE ANALYSE... 2 4. KETENANALYSE PRODUCTIE

Nadere informatie

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas 1--1 Ongeveer 7 deelnemende organisaties Promotie van optimale benutting van biomassa Kennisoverdracht door workshops, excursies, nieuwsbrief en artikelen in vakbladen Vergelijking opties voor benutting

Nadere informatie

ISP. Studiedag leraars van land- en tuinbouwscholen. 20 december 2016

ISP. Studiedag leraars van land- en tuinbouwscholen. 20 december 2016 Emissies @ ISP Studiedag leraars van land- en tuinbouwscholen 20 december 2016 Wat is ISP? Projectwerking Advieswerking The big four Fijn stof Geur Ammoniak Broeikasgas Fijn stof Geur Ammoniak Broeikasgas

Nadere informatie

Klimaatbeleid en bodem C vastlegging

Klimaatbeleid en bodem C vastlegging Klimaatbeleid en bodem C vastlegging Jan Peter Lesschen, Peter Kuikman, Martijn Root Wageningen Environmental Research (Alterra) Inhoud Introductie Klimaatbeleid Voorstel Europese Commissie Bodemkoolstof

Nadere informatie

1. Inleiding. Notitie Amsterdam, 8 december 2016

1. Inleiding. Notitie Amsterdam, 8 december 2016 Notitie Amsterdam, 8 december 2016 Afdeling Policy Studies Van Aan Koen Smekens, Paul Koutstaal Gijs Zeestraten (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Gevolgen van scenario s uitfasering kolencentrales

Nadere informatie

4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1

4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1 4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1 Niets uit dit bestek/drukwerk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. drukwerk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Emissiebeheer. Meten en evalueren van klimaatimpact (LCA) Energiezuinige technologie. Klim-O-dag. Veerle Van linden Eenheid: T&V

Emissiebeheer. Meten en evalueren van klimaatimpact (LCA) Energiezuinige technologie. Klim-O-dag. Veerle Van linden Eenheid: T&V Meten en evalueren van klimaatimpact (LCA) Energiezuinige technologie Emissiebeheer Klim-O-dag Veerle Van linden Eenheid: T&V Organisatie vanuit ELK - Expertisecentrum Landbouw en Klimaat 20-04-2017 Onderzoekers

Nadere informatie

CO 2 -balans BWI Lage Weide

CO 2 -balans BWI Lage Weide CO 2 -balans BWI Lage Weide 1 Juni 2016 3.J12 CO2-balans BWI Lage Weide CO 2 -balans BWI Lage Weide Delft, CE Delft, juni 2016, versie 4 Deze notitie is opgesteld door: CE Delft CE Delft Committed to the

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2011 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 19-04-2012 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Green Deal Duurzaamheid Vaste Biomassa

Green Deal Duurzaamheid Vaste Biomassa Green Deal Duurzaamheid Vaste Biomassa Rapportage I - 2012 >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal 01 > 01 Voorwoord In 2012 sloten mijn voorganger en de Minister van Economische Zaken

Nadere informatie

Carbon Footprint 1e helft 2015 (referentiejaar = 2010)

Carbon Footprint 1e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Carbon Footprint 1e helft 2015 (referentiejaar = 2010) Opgesteld door: Akkoord: I. Bangma O. Van der Ende 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Steel Protectors Group staat zowel interne als externe duurzaamheid

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2015 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 04-04-2016 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving?

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Martijn Boosten Demonstratie oogst en verwerking biomassa 3 juli 2014, Rosmalen Stichting Probos Kennisinstituut

Nadere informatie

Curaçao Carbon Footprint 2015

Curaçao Carbon Footprint 2015 Willemstad, March 2017 Inhoudsopgave Inleiding 2 Methode 2 Dataverzameling 3 Uitstoot CO2 in 2010 3 Uitstoot CO2 in 2015 4 Vergelijking met andere landen 5 Central Bureau of Statistics Curaçao 1 Inleiding

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Kabinetsreactie op het advies Duurzaamheid en Daadkracht van de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa

Kabinetsreactie op het advies Duurzaamheid en Daadkracht van de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa Bijlage 5B Kabinetsreactie op het advies Duurzaamheid en Daadkracht van de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa De Commisie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa (onder voorzitterschap van mevrouw

Nadere informatie

Bodemvruchtbaarheid. fundament onder voedselproductie. René Schils

Bodemvruchtbaarheid. fundament onder voedselproductie. René Schils Bodemvruchtbaarheid fundament onder voedselproductie René Schils Bodemvruchtbaarheid fundament onder voedselproductie Wat is bodemvruchtbaarheid? Waarom is bodemvruchtbaarheid belangrijk? Wat zijn de actuele

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

Energie- en broeikasgasbalans voor enkele opties van energieproductie uit suikerbiet

Energie- en broeikasgasbalans voor enkele opties van energieproductie uit suikerbiet Energie- en broeikasgasbalans voor enkele opties van energieproductie uit suikerbiet Rapportage in opdracht van IRS W.J. Corré & J.W.A. Langeveld Plant Research International B.V., Wageningen Mei 2008

Nadere informatie

Verkenning van duurzaamheidsrisico's gerelateerd aan gebruik van tak- en tophout

Verkenning van duurzaamheidsrisico's gerelateerd aan gebruik van tak- en tophout Verkenning van duurzaamheidsrisico's gerelateerd aan gebruik van tak- en tophout Verkenning van duurzaamheidsrisico's gerelateerd aan gebruik van tak- en tophout Delft, CE Delft, mei 2016, versie 2 Publicatienummer:

Nadere informatie

Biomassaverbruik en beschikbaarheid in Nederland

Biomassaverbruik en beschikbaarheid in Nederland Biomassaverbruik en beschikbaarheid in Nederland Martijn Boosten (Zwolle, 30 maart 2017) Hernieuwbare energie en houtige biomassa Situatie in 2015: 5,8% van NL energieverbruik kwam uit hernieuwbare bronnen

Nadere informatie

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting Credits for Carbon Care CLM Onderzoek en Advies Alterra Wageningen UR Louis Bolk Instituut Bijlage: bodemanalyses als nulmeting In het project Carbon Credits hadden we oorspronkelijk het idee dat we bij

Nadere informatie

Gun onze kinderen. een schoon milieu

Gun onze kinderen. een schoon milieu Gun onze kinderen een schoon milieu VOORKOM VERSPILLING DOELMATIG GEBRUIK VAN GRONDSTOFFEN DUURZAAM BOSBEHEER VERANTWOORDE, LAGE KOOLSTOFUITSTOOT WELZIJN VAN MENS EN GEMEENSCHAP Doelmatig gebruik van grondstoffen

Nadere informatie

Maatregelen voor koolstofopslag onder gras- en akkerland in Vlaanderen

Maatregelen voor koolstofopslag onder gras- en akkerland in Vlaanderen Maatregelen voor koolstofopslag onder gras- en akkerland in Vlaanderen Tommy D Hose, Koen Willekens, Bart Vandecasteele, Victoria Nelissen, Thijs Vanden Nest en Greet Ruysschaert CriNglooP Collectief studienamiddag

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Tijssens Electrotechniek B.V. De Boelakkers 25 5591 RA Heeze Energie Management Actieplan 2015 Status: definitief versie 1.0 Datum: november 2015 Datum gewijzigd: n.v.t. Auteur: U.Dorstijn Pagina 1 Inhoud

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse Droogvergister HarvestaGG. Publieksversie

Levenscyclusanalyse Droogvergister HarvestaGG. Publieksversie Levenscyclusanalyse Droogvergister HarvestaGG Publieksversie Publieksversie Levenscyclusanalyse Droogvergister HarvestaGG E.V. Elferink D.D.J. Keuper H. Kloen CLM Onderzoek en Advies BV Culemborg, juli

Nadere informatie

Methaan als probleem (EmissieArm Veevoer) N 2 O

Methaan als probleem (EmissieArm Veevoer) N 2 O Methaan als probleem (EmissieArm Veevoer) N 2 O 268 298 EmissieArm Veevoer (eind 2011-2016) André Bannink & Jan Dijkstra Bayissa Hatew, Geronda Klop, Daniel Warner, Johan de Boer, Ronald Zom, en vele anderen

Nadere informatie

Hoe duurzaam is duurzaam?

Hoe duurzaam is duurzaam? Duurzaam geproduceerde biomassa en biofuels Hoe duurzaam is duurzaam? Harold Pauwels Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) Workshop Jaarcongres KIVI NIRIA 2010 Programma Achtergrond NTA 8080: normstellend

Nadere informatie

Sectorinitiatief: alternatieve verwerking maaisel

Sectorinitiatief: alternatieve verwerking maaisel Sectorinitiatief: alternatieve verwerking maaisel Conform 1.D.1, 1.D.2, 3.D.1, 4.C en 5.C, 4.D en 5.D Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van Den Ouden

Nadere informatie

BOS+ visie op houtige biomassa als energiebron. Inleiding

BOS+ visie op houtige biomassa als energiebron. Inleiding BOS+ visie op houtige biomassa als energiebron Inleiding Energiebesparing is de eerste stap in de strijd tegen CO 2 -uitstoot en klimaatverandering. Nog steeds is hier veel te weinig aandacht voor. Onze

Nadere informatie

Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst

Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst André Zeijseink (KEMA) Biomassa Meestook Symposium, Amsterdam, 27 mei 2010 Inleiding KEMA in t kort Belangrijke energie-drivers Rol van kolen in

Nadere informatie

d) EUR-Lex 01aa75ed71a /DOC_1&format=PDF

d) EUR-Lex  01aa75ed71a /DOC_1&format=PDF Fiche 5: Verordening integratie LULUCF 1) Algemene gegevens a) Titel voorstel Voorstel voor een Verordening inzake de broeikasgasemissies en verwijderingen door landgebruik, veranderingen in landgebruik

Nadere informatie

Wat zijn de belangrijkste doelen en resultaten van de Readiness fase voor REDD+?

Wat zijn de belangrijkste doelen en resultaten van de Readiness fase voor REDD+? 7 december 2016 ACHTERGROND INFORMATIE REDD+ Suriname behoort tot een heel kleine groep van landen, die zich kenmerken vanwege hun hoge bosbedekking, lage ontbossingsgraad (High Forest Cover, Low Deforestation

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Periodieke rapportage CO2 Rapportage eerste halfjaar 2014. Periode 1 januari t/m 30 juni 2014

Periodieke rapportage CO2 Rapportage eerste halfjaar 2014. Periode 1 januari t/m 30 juni 2014 Periodieke rapportage CO2 Rapportage eerste halfjaar 2014 Periode 1 januari t/m 30 juni 2014 Hardinxveld 15 juli 2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Basisgegevens... 3 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Een bodemkoolstofkaart. als ondersteuning voor het internationale klimaat- en duurzameontwikkelingsbeleid

Een bodemkoolstofkaart. als ondersteuning voor het internationale klimaat- en duurzameontwikkelingsbeleid Een bodemkoolstofkaart als ondersteuning voor het internationale klimaat- en duurzameontwikkelingsbeleid Context Martien Swerts Vlaams Planbureau voor Omgeving Organische koolstof in de bodem Proxy voor

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 VINCI Energies Netherlands BV Milieubarometer - 2015 VINCI Energies Netherlands BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie

Nadere informatie

HET EU FLEGT- Actieplan

HET EU FLEGT- Actieplan HET EU FLEGT- Actieplan Rob Busink Directie Natuur en Biodiversiteit 1 september 2015 Consultatiebijeenkomst FLEGTevaluatie Naar een Europese aanpak van de bestrijding van de handel in illegaal hout Toenemende

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2016

Milieubarometerrapport 2016 Milieubarometerrapport 2016 VINCI Energies Netherlands BV Milieubarometer - 2016 VINCI Energies Netherlands BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie

Nadere informatie

Ketenanalyse Transport

Ketenanalyse Transport 2015 Ketenanalyse Transport Rapportage: KAS 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Data inventarisatie... 4 2.2 Identificeren van partners

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

Agenda Ledenvergadering

Agenda Ledenvergadering Agenda Ledenvergadering 1. Opening en mededelingen 2. Verkiezingen bestuur belangenvereniging 3. Uitkomsten nulmeting 4. Vervolgaanpak 5. Vragen en discussie www.adellochem.nl ADEL Nulmeting Energieverbruik

Nadere informatie

1. INLEIDING Rapportage

1. INLEIDING Rapportage 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

INFORMATIEVERGADERING MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG. Biomassa Conversie Project E.ON Centrale Langerlo

INFORMATIEVERGADERING MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG. Biomassa Conversie Project E.ON Centrale Langerlo INFORMATIEVERGADERING MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG Biomassa Conversie Project E.ON Centrale Langerlo Genk, 6 september 2012 AGENDA 1) Welkom en introducties 2) Korte animatie 3) Context 4) Langerlo Biomassa

Nadere informatie

Notitie 5 september Handhaaf doelstellingen en verplichtingen

Notitie 5 september Handhaaf doelstellingen en verplichtingen Notitie 5 september 2016 Reactie Platform Duurzame Biobrandstoffen op ontwerpwet tot wijziging Wet milieubeheer inzake implementatie ILUC-richtlijn en reductieverplichting richtlijn brandstofkwaliteit,

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

Energie- en broeikasgasbalans voor enkele opties van energieproductie uit suikerbiet en bietenblad

Energie- en broeikasgasbalans voor enkele opties van energieproductie uit suikerbiet en bietenblad Energie- en broeikasgasbalans voor enkele opties van energieproductie uit suikerbiet en bietenblad Rapportage in opdracht van IRS W.J. Corré & J.W.A. Langeveld Rapport 197 Energie- en broeikasgasbalans

Nadere informatie

Moving into new directions with REDD+

Moving into new directions with REDD+ Moving into new directions with REDD+ Bossen overleg 5 juni 2013 Amsterdam Jan Willem den Besten Achtergrond 1.1 Miljard ton koolstof Drivers Locaal: scala aan actoren Internationaal: private sector Structureel:

Nadere informatie

Masterplan emissiereductie Nijmeegsche IJzergieterij BV. Weurt 17 Februari drs. ing. Ronald Verberne Senior Consultant.

Masterplan emissiereductie Nijmeegsche IJzergieterij BV. Weurt 17 Februari drs. ing. Ronald Verberne Senior Consultant. Masterplan emissiereductie Nijmeegsche IJzergieterij BV Weurt 17 Februari 2005 drs. ing. Ronald Verberne Senior Consultant Inhoud Huidige situatie Achtergrond masterplan Masterplan Milieu-effecten Samenvatting

Nadere informatie

Duurzaamheidscertificatie van vaste biomassa voor energiedoeleinden

Duurzaamheidscertificatie van vaste biomassa voor energiedoeleinden Duurzaamheidscertificatie van vaste biomassa voor energiedoeleinden Uitgebreide Nederlandse samenvatting van het Handbook Sustainability Certification of Solid Biomass Colophon Duurzaamheidscertificatie

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Eerste voortgangsrapportage CO 2 -emissiereductie. Carbon Footprint 2010

Eerste voortgangsrapportage CO 2 -emissiereductie. Carbon Footprint 2010 Eerste voortgangsrapportage CO 2 -emissiereductie. Graag informeren wij u over de uitkomsten van onze eerste Carbon Footprint over 2010 en 2011, en de eerste Carbon Footprint Analyse over 2011. Daarin

Nadere informatie

Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar)

Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Dit document bevat: - De uitgewerkte actuele emissie inventaris 2009 o de analyse van de emissie inventaris

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 30 januari 2015 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie... 2 2.2

Nadere informatie

Hoogwaardige benutting van gras. Wat is daarvoor nodig?

Hoogwaardige benutting van gras. Wat is daarvoor nodig? Hoogwaardige benutting van gras Wat is daarvoor nodig? Seminar Kansen voor Gras 24 September 2014 Arjen Brinkmann Brinkmann Consultancy 1 Hoogwaardige benutting van gras wat is daarvoor nodig? In ieder

Nadere informatie

Interpretatiedocument 07 behorend bij NTA 8081

Interpretatiedocument 07 behorend bij NTA 8081 Interpretatie van: NTA 8080:2009 nl Document: 07 Datum: 2012-06-19 Vervangt document: 05 Interpretatiedocument 07 behorend bij NTA 8081 Dit interpretatiedocument geeft een toelichting op een aantal eisen

Nadere informatie

WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten

WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten WORKSHOP CIRCLE SCAN Door Wouter-Jan Schouten WOUTER-JAN SCHOUTEN Doctoraal Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit 21 jaar bij the Boston Consulting Group - Partner & Managing Director - Leider van NL Consumer

Nadere informatie