Een bee. Commandant Defensie Helikopter Commando. Cdre Theo TEN HAAF. Carré pagina 6

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een bee. Commandant Defensie Helikopter Commando. Cdre Theo TEN HAAF. Carré 11-2009 pagina 6"

Transcriptie

1 Defensie Helikop Een bee van bin O PI N I E Op 4 juli 2008 is het Defensie Helikopter Commando (DHC) opgericht. Na een plechtige oprichtingsceremonie ging het DHC met een luchtdefilé van 22 helikopters boven de vliegbasis Gilze-Rijen vliegend van start. Met de vorming van het DHC heeft Nederland een belangrijke stap voorwaarts gezet op het gebied van militaire helikopteroperaties. Niet alleen nationaal, maar ook internationaal. 1) Met dit artikel geef ik u een beeld op hoofdlijnen. Daarbij wordt ingegaan op vragen als: Waarom is het DHC opgericht? Wat is nu dat DHC? Wat wordt het in de toekomst? Wat zijn zo een jaar na oprichting van het DHC de eerste ervaringen? Cdre Theo TEN HAAF Commandant Defensie Helikopter Commando Carré pagina 6

2 ter Commando ld nenuit Waarom is het DHC opgericht? Wat willen we ermee bereiken? Daar zijn drie hoofddoelstellingen voor. De eerste doelstelling is het verhogen van de effectiviteit van helikopteroperaties. Door de centralisatie van helikopters in het DHC ontstaat er 1 helikopterloket waarbij vraag en antwoord optimaal op elkaar worden afgestemd. Simpel gezegd: de juiste helikopter op de juiste plaats en op de juiste tijd. Ook zal de centralisatie van helikopteronderhoud op termijn leiden tot een hogere inzetbaarheid. 2) De tweede doelstelling is een verhoging van de efficiency. Het mag duidelijk zijn dat samenvoeging in één commando een groot doelmatigheidsaspect heeft. Concrete voorbeelden: van drie staven (Soesterberg, Gilze-Rijen, Marheli) naar één DHC staf op de vliegbasis Gilze-Rijen. Van drie fase-onderhoudslocaties naar één centrale onderhoudslocatie op Gilze-Rijen. Deze efficiencywinst is trouwens niet geheel ingeboekt. De efficiencywinst is weer voor een groot deel gebruikt om bestaande tekorten in de organisatie op te heffen. Kortom er is gereduceerd in Chiefs en geïnvesteerd in Indians. Dit heeft op zichzelf natuurlijk ook weer een verhoging van de effectiviteit tot gevolg. Het derde doel dat is gesteld is een verbetering van standaardisatie op het gebied van helikopteroperaties, helikopterprocedures en helikopterdoctrines. Het overnemen van elkaars best practices heeft een synergetisch effect. Door een betere onderlinge afstemming wordt één en één drie in plaats van twee. Wat is het DHC? Het DHC is nu één van de grootse defensieonderdelen die we in Nederland kennen. In totaal bestaat het DHC nu uit 85 helikopters, met meer dan 2200 vte n (80% luchtmacht-, 19% marine- en 1% landmachtpersoneel) en verspreid over vier vliegvelden (in de toekomst drie). De organisatie heeft een defensiebrede taakstelling en is onderdeel van het Commando luchtstrijdkrachten. In de huidige omvang beslaat het DHC iets meer dan een kwart van de Nederlandse Luchtmacht. De verhuizing van Soesterberg naar Gilze-Rijen is inmiddels voltooid en de huidige samenstelling en belegging is als volgt: Vliegbasis Gilze-Rijen (EHGR): Hier zijn de Apaches (301 Sq), Cougars (300Sq), Chinooks (298 Sq) en Alouette helikopters (300 Sq) gestationeerd. Ook de staf DHC, het fase-onderhoudsquadron (930 Sq),een logistiek squadron (932 Sq), een opleidingssquadron (299 Sq) en het basissquadron (931 Sq) bevinden zich op deze locatie. Martitiem Vliegkamp de Kooy (MVKK): Op het vliegkamp de Kooy zijn de Lynx helikopters (21) gestationeerd. Op deze locatie bevinden zich een opleidingen SAR squadron (7 Sq), een boordhelikoptersquadron (860 Sq), een Lynx onderhoudssquadron (990 Sq) en een vliegkampsquadron (991 Sq). Tevens is op De Kooy de Full Mission Flight Simulator Lynx geplaatst. Deze simulator wordt niet alleen door het DHC maar ook door diverse andere landen (o.a. Duitsland, Noorwegen, Denemarken en Portugal) gebruikt. Vliegbasis Leeuwarden: Het DHC is te gast op de vliegbasis Leeuwarden. Daar zijn drie AB-412 helikopters gestationeerd (303 Sq). Vliegbasis Deelen: De vliegbasis Deelen wordt uitsluitend gebruikt als oefenlocatie en er kan getankt worden voor oefenvluchten van en naar de laagvlieggebieden op de Veluwe en in Noord-Nederland. Foto s : AB-412 en een Chinook en Apache takeoff voor resupplymissie. Carré pagina

3 Foto s: Boordvliegploeg aan het werk met Lynx en de NH-90. De locatie is ideaal gelegen voor de grootste klant van het DHC te weten de 11e Luchtmobiele Brigade. 3) Voorts is op de School voor Grond-Lucht Samenwerking te Schaarsbergen het Kwaliteitsbureau Helicopter Handling (KBH) en het Bureau Externe Ladingen (BEL) van het DHC gestationeerd. Fort Hood (USA): Op Fort Hood bevindt zich het Netherlands Apache Training Detachement (NATD) dat de Initial Mission Qualification Training Apache en vluchttrainingen Apache verzorgt en er zijn op Fort Hood 8 Nederlandse Apaches gestationeerd. Het detachement zelf maakt geen deel uit van de DHC organisatie, maar het bestand Apache helikopters kan, wanneer dat noodzakelijk is, in voorkomend geval worden ingezet t.b.v. DHC operaties. 4) Bedrijfsvoering: Binnen het DHC zijn vier hoofdprocessen te onderkennen. Dit zijn het uitvoeren van operaties, het uitvoeren van onderhoud & logistiek, het opleiden & het leveren van helikopterexpertise en last but not least het faciliteren en verzorgen van de platformlocaties. De organisatie is navenant georganiseerd. Commandant DHC heeft een chefstaf tevens plaatsvervangend commandant en stuurt vier postholders aan. De operationele squadrons zijn gegroepeerd onder de Postholder Operaties, de logistieke en onderhoudssquadrons onder de Postholder Onderhoud & Logistiek, de opleidingssquadrons en expertisebureaus onder de Postholder Opleidingen & Expertise en de basissquadrons welke vliegvelddien sten verzorgen onder de Postholder Faciliteiten en Ondersteuning. Planning en productiebesturing van helikopteroperaties vindt centraal plaats door het bureau Operationele Plannen en Productie met daarin opgenomen het DHC Onderdeels Coördinatie Centrum (OCC DHC). De uitvoerende squadrons zijn productgericht ingericht. Zo is bijvoorbeeld het 930 onderhoudssquadron verantwoordelijk voor het uitvoeren van het vereiste aantal fase-inspecties aan de Chinook, Apache, Cougar en op termijn de NH-90 om aan de gestelde vliegurenvraag van de operationele squadrons te kunnen voldoen. In een ander artikel van deze Carré wordt de DHC bedrijfsvoering nader toegelicht. Huidige operaties (Current Operations): Het DHC levert defensiebreed helikoptercapaciteit. Het zwaartepunt van de DHC landoperaties ligt momenteel bij de ISAF operaties in Afghanstan. De DHC helikopters maken deel uit van de 1 NLD Air Task Force. Op Kamp Holland bij Tarin Kowt bevinden zich 5 Apaches en op de vliegbasis Kandahar 3 Chinooks. De Chinooks opereren in de zomer in Afghanistan en de Cougar helikopters in de winter. Ten tijde van het schrijven van dit artikel vindt de aflossing van Chinooks door Cougars plaats. Op maritiem gebied zijn DHC Lynx helikopters ingezet voor counterdrug operaties en Kustwachttaken in de Nederlandse Antillen en Aruba en voor ondersteuning van de operatie Atalanta voor de kust van Somalië. 5) De inzetbaarheid en beschikbaarheid van DHC helikopters geldt niet alleen voor ondersteuning van expeditionaire operaties van de krijgsmacht. Inzet vindt ook plaats boven Nederland in opdracht van CDS en zoals hiervoor aangegeven in Koninkrijksverband. Nationale taken worden 24/7 uitgevoerd door de Lynx (SAR, ondersteuning DSI/UIM) en AB-412 (SAR en patiëntentransport vanaf de Waddeneilanden). In voorkomend geval worden Apaches (bijvoorbeeld zoekacties t.b.v. Justitie), Chinooks en Cougars (bijvoorbeeld bos- en industriebrandbestrijding, evacuaties bij watersnood) eveneens ingezet voor nationale taken. Uitvoering van de nationale taken moet niet worden onderschat. Het is een continue commitment waar veel vraag naar is en in geval van rampen en militaire bijstand is deze inzet beeldbepalend hoe de Nederlandse samenleving over Defensie denkt. Internationaal gezien behoort Nederland kwalitatief gezien tot de top drie in helikopteroperaties en vervult het een voortrekkersrol. Zo zijn we op dit moment een van de drie hoofdrolspelers op het gebied van helikopteroperaties in Afghanistan. Bij de orkaan Katrina waren we als een van de eerste landen in staat om bij New Orleans hulp te bieden. De Helicopter Weapon Instructors Course (HWIC) wordt internationaal als een van de meest toonaangevende tactische helikopteropleidingen gezien. In Europees verband bestaat hiervoor veel belangstelling. Met de vorming van het DHC bevestigt Nederland deze voortrekkersrol. Het DHC is het eerste commando in Europa waar sprake is van een maximale integratie van marine- en luchtmachthelikopters. 6) Wat wordt het DHC? Het DHC is nu een jaar oud, maar is nog maar net begonnen aan een transitie die nog tot eind 2013 duurt. Grote projecten in dit transitietraject zijn de introductie Carré pagina

4 van de NH-90 helikopter en de invoering van 6 extra Chinooks van het F model. Met de introductie van dit type wordt tevens de taakstelling op het gebied van Special Forces operaties uitgebreid. NH-90: De invoering van de NH-90 is de rode draad die de transitie van het DHC in de komende jaren bepaalt. Er worden in totaal 20 NH-90 s aangeschaft waarvan 12 in de Nato Frigate Helicopter versie (NFH) en 8 in de Transport Nato Frigate Helicopter versie (TNFH). De NFH s worden op MVKK gestationeerd en de TNFH s op de vliegbasis Gilze-Rijen. Met de introductie van de NH-90 wordt niet alleen de kwaliteit van de maritieme helikopters enorm verhoogd, maar tevens vindt een significante toename van transportcapaciteit plaats voor ondersteuning van amfibische operaties. Invoering van de NH-90 leidt tevens tot reductie van helikoptertypes (uitfasering AB- 412 en Lynx) en van locatiebelegging (concentratie SAR en patiëntentransporttaak op De Kooy). In de huidige planning wordt de eerste NH-90 in december 2009 aan Nederland overgedragen, na acceptance test wordt de eerste echte DHC NH-90 in maart 2010 op MVKK verwacht. 7) Daarna begint een transitietraject dat tot eind 2013 duurt en een aantal significante mijlpalen kent. De eerste mijlpaal betreft het bereiken van de Walops kwalificatie met de NH-90 NFH eind Taken als SAR en patiëntentransport kunnen dan met de NH-90 worden uitgevoerd binnen 860 Squadron en de AB-412 wordt dan afgestoten en het personeel van 303 squadron wordt eveneens in 860 Squadron opgenomen. Een tweede mijlpaal is het bereiken van de Boordops kwalificatie in Op dat moment kan de NH-90 NFH worden ingezet voor alle operationele taken. Met het bereiken van deze kwalificatie worden de Lynx helikopters afgestoten. De invoering van de NH- 90 loopt vervolgens verder door met de introductie van de TNFH bij het 300 Squadron op Gilze-Rijen. De eerste vier TNFH zullen naar verwachting eind 2012 zijn gearriveerd. De resterende vier eind De TNFH wordt zowel ter ondersteuning van land- als van maritieme operaties ingezet. CH-47F Chinook: De transportcapaciteit van het DHC wordt de komende jaren significant uitgebreid. Zes nieuwe helikopters van het type CH-47 F stromen in 2010 en 2011 in. Dit is het allernieuwste model Chinook dat momenteel ook bij de US Army wordt ingevoerd. Het totale bestand aan Chinook helikopters komt daarmee op 17. Om redenen van operationele effectiviteit en onderhoudbaarheid worden de oude Chinooks in de jaren daarna gemoderniseerd en op de F standaard gebracht. Met de invoering van de CH-47F vindt ook een uitbreiding van de taakstelling plaats. Bij de aanschaf van deze helikopter is ook speciale uitrusting (SF pakketten zoals warmtebeeld-apparatuur (FLIR) en betere zelfbescherming) aangekocht waardoor de Chinook de primaire helikopter wordt voor het uitvoeren van SF operaties van de Nederlandse krijgsmacht. Verdere rationalisatie: Met de Begroting voor 2010 is de studie rationalisatie helikoptercapaciteit aangekondigd. Het behoeft geen betoog dat verdere reductie van helikoptertypes kan worden bereikt door in de toekomst helikoptertypes nog verder te reduceren. In dit traject is het van belang om het kind niet met het badwater weg te gooien door een terugval in transporthelikoptercapaciteit te veroorzaken. Reductie van types is eerst mogelijk wanneer afdoende transportcapaciteit blijft bestaan en tevens door vliegend- en technisch personeel voldoende ervaring is opgedaan met nieuwe toestellen. De studie zal een antwoord geven op de vragen wat de beste rationalisatieoptie is en welk tijdpad hiervoor het meest optimaal is. Dhc: een jaar na oprichting, de eerste ervaringen. Wat zijn zo, een jaar na oprichting van het DHC, de eerste ervaringen? Brengt het nu de opbrengst die is verwacht? Een korte schets langs de lijnen van de hoofddoelstellingen effectiviteit, doelmatigheid en standaardisatie. Allereerst de effectiviteit. Deze is op diverse gebieden inderdaad verbeterd. Zo is bijvoorbeeld een tekort aan redders op de AB-412 opgelost door de inzet van redders van 7 Squadron. Multi-type training, een training waarbij de diverse helikoptertypes met elkaar in tactische formaties vliegen, wordt nu veel vaker uitgevoerd. Idem voor wat betreft training van Cougar helikopters voor maritieme operaties. Dit alles verhoogt de kwaliteit van de vliegende bemanningen. Opvang van tekort aan helikoptercapaciteit geschiedt sneller en meerdere helikoptertypes worden daarbij Foto s: Cougar en een Lynx a/b HrMs Rotterdam. Carré pagina 9

5 Foto s: NLD & UK Chinooks vertrekken van Kandahar voor een luchtaanval op Musa Qala. Op de andere foto een Apache. ingezet (bijvoorbeeld in geval van niet-inzetbaarheid AB- 412 voor SAR en patiëntenvluchten wordt de Lynx en/ of Cougar ingezet). De inzet van helikopters en platforms wordt snel en effectief aangestuurd en uitgevoerd getuige een weekend van ongeplande nationale bijstand in september waarin tegelijkertijd Cougars en Chinooks vanaf maritiem vliegkamp De Kooy werden ingezet voor bosbrandbestrijding bij Schoorl, de SAR Lynx tweemaal uitrukte op de Noordzee en de AB-412 een patiëntentransport uitvoerde vanaf de Waddeneilanden. Tekorten aan Lynx onderhoudspersoneel zijn verminderd door 6 leerlingmonteurs Chinook en Apache te derouteren naar de Lynx. 8) Zijn we er daar mee? Neen, het DHC kan nog altijd niet in afdoende mate aan de krijgsmachtbrede vraag naar helikopters voldoen. Maar dat heeft meer te maken met een algemeen inzetbaarheidprobleem (m.n. bij de Lynx en de Chinook) dan dat komt door de vorming van het DHC. Ten aanzien van de efficiency kan ik kort zijn. Die winst is bereikt. De verhuizing van Soesterberg naar Gilze- Rijen is voltooid en de staven MARHELI en Vliegbasis Soesterberg zijn opgeheven. Het fase-onderhoud wordt nu gecentraliseerd uitgevoerd op Gilze-Rijen en inmiddels zijn de eerste Cougars en Chinooks binnen de gestelde termijnen uit de fasedocks gerold. De logistieke diensten van Soesterberg en Gilze-Rijen zijn nu geïntegreerd en centraal gehuisvest op Gilze-Rijen. Ik ben er van overtuigd dat het DHC ook hier nog verdere efficiencywinst kan halen. De verhuisperiode is pas een paar maanden afgerond en een organisatie moet zich na een verhuizing ook nog verder inregelen. Dat proces is nu nog volop gaande en zal zeker leiden tot verdere verbetering. Dan de standaardisatie. Ook hier zijn de eerste effecten zichtbaar. Zo zijn procedures op het gebied van vliegveiligheid en operationele informatievoorziening aan vliegend personeel geharmoniseerd. Best practices van de diverse opleidingen worden overgenomen en geïmplementeerd. Standaardisatie van militaire luchtvaarteisen op operationeel gebied (MAR-Ops) en opleidingsgebied (MAR-FCL) wordt helikopterbreed en eenduidig uitgerold. Tenslotte is de regie over het geheel aan vlieg- en technische opleidingen sterk verbeterd. Natuurlijk is het DHC er nog niet. We hebben pas het eerste jaar voltooid van een proces van reorganisaties en veranderingen dat nog tot eind 2013 duurt. Iedere cultuuromslag kost tijd en effort en dat is bij het DHC niet anders. Zo komen bijvoorbeeld nog steeds storingsreacties voor waarbij tegenvallers worden verweten aan de vorming van het DHC terwijl de oorzaken vaak elders liggen. Op Maritiem Vliegkamp de Kooy heerst bij een deel van het personeel nog onzekerheid en onduidelijkheid over de eigen positie in het transitietraject Lynx- NH-90. Nu het besluit CDS is genomen om het fase-onderhoud NH-90 op Gilze-Rijen te concentreren kan een personeelstransitienota worden afgerond. Na overleg met de medezeggenschapscommissie kan naar verwachting in november aanstaande de resterende onduidelijkheid worden weggenomen. Toch is er wel degelijk een DHC-gevoel ontstaan. Zo zijn er bijvoorbeeld uiterst geslaagde korpsdiners voor officieren en onderofficieren gehouden. Het DHC logo wordt algemeen herkend en veel gedragen. Transporthelikopters en Apaches opereren voor hun schietoefeningen op de Waddeneilanden nu standaard vanaf De Kooy in plaats van Leeuwarden (sorry Leeuwarden). En het allerbelangrijkste: mensen beginnen elkaar over en weer goed te kennen en te begrijpen. Tot slot zij nog vermeld dat medezeggenschap in het DHC een vaste en goede vorm heeft gekregen. Initieel werd de medezeggenschapscommissie gevormd door de bestaande MC s van Soesterberg, De Kooy en Gilze-Rijen bij elkaar te voegen en te laten optreden als MC DHC. Inmiddels zijn de (elektronische) verkiezingen gehouden en is het MC volledig gelegitimeerd. De belangstelling voor de MC is groot (19 leden en alle posities gevuld) en het overleg wordt van beide kanten als constructief ervaren. Afsluiting Het Defensie Helikopter Commando is goed van start gegaan. Zoals in iedere organisatie die een verandering ondergaat is/was een gevaar voor verwarring en onzekerheid als gevolg van reorganisatie potentieel aanwezig. Ik constateer echter dat de operationele taakuitvoering zowel expeditionair als nationaal in het eerste jaar ondanks de samenvoeging marine/luchtmacht helikopters en de verhuizing van Soesterberg naar Gilze- Rijen goed is uitgevoerd. Ook is de organisatie niet de weg kwijt door alle reorganisaties. Er is een begin van Carré pagina 10

6 een DHC-gevoel ontstaan en de DHC korpsgeest begint zich te ontwikkelen. Al met al zijn we een organisatie met zelfvertrouwen. We hebben tot nu toe in onze operaties bewezen dat we goed zijn. Onze ambitie is om bij de beste helikopterorganisaties ter wereld te blijven behoren. Daarom blijven we kritisch op onszelf en waken we voor zelfgenoegzaamheid. We gaan dus niet achterover leunen op onze eerdere successen. Neen, we realiseren ons ook drommels goed dat wie hoog vliegt diep kan vallen. Waar het uiteindelijk om gaat is dat de helikopters van het DHC er zijn wanneer ze worden gevraagd. Dat is en blijft de enige maatstaf waar het DHC op wordt afgerekend en waar het om draait! Noten 1) Binnen het DHC zijn alle helikopters van zowel Marine als luchtmacht geïntegreerd in één commando opgenomen. Daarmee loopt Nederland voor op andere landen. 2) Het helikopteronderhoud is geconcentreerd op de vliegbasis Gilze-Rijen. Daar wordt nu in een gigantische hangar onder één dak fase-onderhoud verricht aan de Cougar, Chinook en Apache helikopters. Op termijn komt daar het fase-onderhoud van de NH-90 bij. Gestart wordt met het opleiden van monteurs op meerdere types helikopter (Multi-tasking). Daardoor kan flexibeler worden ingespeeld op piekmomenten door zwaartepunten in het onderhoud te verleggen. Ook wordt het werk voor de mensen zelf inhoudelijk nog interessanter en worden de doorgroeimogelijkheden vergroot. Om- cq bijscholing vergt echter nog tijd (zo moeten bijvoorbeeld na een opleiding monteurs minimaal een half jaar ervaring op het nieuwe type opdoen). 3) Momenteel is de staf van de 11e Luchtmobiele Brigade gestationeerd op Kamp Vrijland op de vliegbasis Deelen. Dit in afwachting van nieuwbouw op de Oranjekazerne te Schaarsbergen. 4) Zo zijn ten tijde van de UNMEE missie in Eritrea Apache helikopters vanuit Fort Hood direct ingevlogen naar Djibouti. 5) Dat de inzet van de Lynx helikopter effectief is blijkt maar weer uit het feit dat een skiff (snelle boot) met waarschuwingsschoten vanuit de helikopter tot stoppen is gedwongen. 6) Vergelijkbare commando s zijn te vinden in het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Het VK kent een Joint Helicopter Command, maar daar zijn de boordhelikopters van de Engelse fregatten niet in opgenomen. Deze maken nog steeds deel uit van de UK Navy. In Zweden beschikt men nog niet over de kwaliteit helikopters zoals deze te vinden zijn in het DHC. 7)De introductie van de NH-90 is reeds begonnen. Er zijn in totaal al 38 luchtvarenden en technisch personeel opgeleid. Op MVKK vindt momenteel een fabrieksopleiding plaats op een NH-90 van de fabriek. De eerste ervaringen met deze NH-90 zijn goed. Ten tijde van het schrijven van dit artikel is reeds meer dan 90 uur gevlogen. Drie vliegers zijn klaar met hun typerating en aan de opleiding van de vierde vlieger is begonnen. De kat in de zak (typering Telegraafartikel) doet het tot nu toe dus niet slecht. 8) Voor deze jonge mensen een nog bredere en nog meer uitdagende beroepservaring. Deze mensen hebben inmiddels ook gevaren om ervaring op te doen met helikopteroperaties aan boord. Zij zijn zeer enthousiast en hebben de garantie gekregen dat wanneer ze willen ze weer op termijn worden omgeschoold op de Chinook resp Apache. Kortom maatwerk dat zowel de organisatie als de individuele medewerker dient. Carré pagina 11

ISAF III Deployment Task Force

ISAF III Deployment Task Force ISAF III Deployment Task Force C-DTF Kolonel Henk Morsink 1 Deployment Task Force Mission Statement Taken Eenheden en Middelen Planning Voorbereiding 2 Mission Statement Schep als Deployment Task Force

Nadere informatie

Invoering van de NH-90 bij het Defensie Helikopter Commando

Invoering van de NH-90 bij het Defensie Helikopter Commando o pi n i e Invoering van de NH-90 bij het Defensie Helikopter Commando Het lijkt eenvoudig, twee oudere helikoptertypes vervangen door één moderne helikopter in een omgeving die helemaal gericht is op

Nadere informatie

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding T.V.W. Consultancy Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding Mijn naam is Tony van Wijchen. Na een militaire carrière binnen de Koninklijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 36 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 31 460 Project SPEER Nr. 36 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 5 november 2013 De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen

Nadere informatie

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf BIJLAGE: ORGANOGRAMMEN Organogrammen vraag 98 Organogram Defensie Minister IGK SG/PSG ADD BSG DBO DCo DF&C DJZ CDS HDB HDFC HDBV HDP MIVD MLA CDC DMO CLSK CLAS Operationele Commando s CZSK Bestuursstaf

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 25 928 Navo helikopterproject NH-90 Nr. 68 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 25 928 Navo helikopterproject NH-90 Nr. 6 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Reorganisatie Militaire Gezondheidszorg 15 december 2011, nr. 1

Reorganisatie Militaire Gezondheidszorg 15 december 2011, nr. 1 Reorganisatie Militaire Gezondheidszorg 15 december 2011, nr. 1 Voorwoord door de Kwartiermaker Militaire Gezondheidszorg Defensie staat aan de vooravond van wederom een grote reorganisatie. Deze keer

Nadere informatie

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken tekst: sgt. Derek de Vries Lees het volledige artikel in de FALCON Grizzly, this is Mike ready to copy nine-liner This is grizzly, ready to

Nadere informatie

Parvus numero, magnus merito

Parvus numero, magnus merito Parvus numero, magnus merito De derde dimensie na de beleidsbrief Commando Luchtstrijdkrachten Het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK), voortgekomen uit de Koninklijke Luchtmacht, heeft als credo parvus

Nadere informatie

Op de voordracht van onze Minister van Defensie van. Gelet op artikel 10.15 van de Wet luchtvaart;

Op de voordracht van onze Minister van Defensie van. Gelet op artikel 10.15 van de Wet luchtvaart; Besluit van tot vaststelling van een luchthavenbesluit voor de militaire luchthaven Volkel (Luchthavenbesluit Volkel) Op de voordracht van onze Minister van Defensie van 2014, nr., Directie Juridische

Nadere informatie

eenheid door verscheidenheid

eenheid door verscheidenheid JAARGANG 13 DITI 8 MI 2009 RGIONAL LUCHTHAVN VAN NOORD-HOLLAND-NOORD commodore-vlieger theo ten haaf: eenheid door verscheidenheid Marinevliegkamp De Kooy, tot voor kort onderdeel van de Koninklijke Marine,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 25 928 Navo helikopterproject NH-90 Nr. 46 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Informatiebrochure. Commissie overleg en voorlichting milieuhygiëne

Informatiebrochure. Commissie overleg en voorlichting milieuhygiëne Informatiebrochure Commissie overleg en voorlichting milieuhygiëne 2 Een Cougar helikopter in de sneeuw tijdens een koudweeroefening in Noorwegen. Inhoudsopgave 1. Koninklijke Luchtmacht 3 2. Commissie

Nadere informatie

8 - Koninklijke Luchtmacht in beweging

8 - Koninklijke Luchtmacht in beweging 0 8-0 Koninklijke Luchtmacht in beweging 9 voorwoord Het afgelopen jaar was een bewogen jaar en een aantal maatregelen van de reorganisatie die in is ingezet, genaamd SAMSON, werden afgerond. Een van de

Nadere informatie

Studie samenwerking KMarns-KCT-11AMB

Studie samenwerking KMarns-KCT-11AMB Opdrachtgever Minister van Defensie Titel (document) Ministerie van Defensie Inhoudsopgave 1 Inleiding...4 1.1 Aanleiding...4 1.2 Opdracht...4 1.3 Toelichting Plan van Aanpak...4 1.4 Randvoorwaarden...5

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 25 928 Navo helikopterproject NH-90 Nr. 19 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 23 december 2005 De commissie voor Defensie 1 heeft een aantal

Nadere informatie

de Vliegende Hollander Maandblad voor de Koninklijke Luchtmacht 63 e jaargang - nummer 7 - juli / augustus 2007

de Vliegende Hollander Maandblad voor de Koninklijke Luchtmacht 63 e jaargang - nummer 7 - juli / augustus 2007 de Vliegende Hollander Maandblad voor de Koninklijke Luchtmacht 63 e jaargang - nummer 7 - juli / augustus 2007 DHC KRIJGT VASTE VORM Lange weg voor Defensie Helikopter Commando OVERZICHT ANDERE MISSIES

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2013 Nr. 81 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2013. Datum 14 februari 2014

Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2013. Datum 14 februari 2014 Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2013 Datum 14 februari 2014 Status Definitief Colofon Ministerie van Defensie Commando Luchtstrijdkrachten Afdeling C4ISR Bureau Geluidshinder,

Nadere informatie

Defensie. Wat het NLR doet voor Defensie

Defensie. Wat het NLR doet voor Defensie Wat het NLR doet voor Defensie OPERATIONELE KENNIS EN ONDERSTEUNING, INTEGRALE AANPAK Defensie Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Marine Koninklijke Landmacht Koninklijke Marechaussee Nationaal Lucht-

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 33 694 Internationale Veiligheidsstrategie G BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder,

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder, > Retouradres Postbus 8762 4820 BB Breda Zie verzend lijst Luchtstrijdkrachten C4ISR Bureau Geluidhinder, Zonering en Rapportering Luchtmachtplein 1, Breda MPC 92 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

Wapensysteem management

Wapensysteem management Wapensysteem management bij de nieuwe DMO Directeur Materieellogistiek GenMaj ir. P.H.T.J.M. Dohmen OPBOUW PRESENTATIE - INLEIDING - KARAKTERISTIEKEN DEFENSIE - DE NIEUWE DEFENSIE MATERIEEL ORGANISATIE

Nadere informatie

de Vliegende Hollander

de Vliegende Hollander de Vliegende Hollander Maandblad voor de Koninklijke Luchtmacht 64 e jaargang - nummer 8 - september 2008 TAKE OFF VOOR DHC FUSIE OP AOCS NM 710 en 711 Squadron onder één dak KNVOL BESTAAT 60 JAAR Grootste

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Convenant over de uitvoering van Fire Bucket Operations

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Convenant over de uitvoering van Fire Bucket Operations STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23255 18 augustus 2014 Convenant over de uitvoering van Fire Bucket Operations Partijen, De Minister van Defensie, handelend

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 55 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 23 september 2014 De vaste commissie voor Defensie heeft een

Nadere informatie

de Vliegende Hollander

de Vliegende Hollander de Vliegende Hollander Jaargang 66 / 67 - nummer 12 / 01 - december 2010 / januari 2011 HWIC haalt uiterste uit helicrews GEZICHT VOOR NIEUWE C-130 s 300 SQUADRON OP ZEE SPRINGFIELD TERUG NAAR TUCSON 4

Nadere informatie

Geschreven taal is een belangrijk middel om te communiceren en is het meest effectief als deze geschreven is in de moedertaal van de lezer.

Geschreven taal is een belangrijk middel om te communiceren en is het meest effectief als deze geschreven is in de moedertaal van de lezer. Editorial Geschreven taal is een belangrijk middel om te communiceren en is het meest effectief als deze geschreven is in de moedertaal van de lezer. Daarom kan Tasma Productions de veiligheidsboodschap

Nadere informatie

Koninklijke Luchtmacht

Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Luchtmacht > Retouradres Postbus 8762, 4820 BB Breda Secretariaat COVM Postbus 90004 MPC 55A Keegsdijkje7 3509 AA Utrecht MPC 80 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland www.luchtmacht.nl Ministerie

Nadere informatie

Gelet op artikel 10.15 van de Wet luchtvaart; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van 2013, no. W );

Gelet op artikel 10.15 van de Wet luchtvaart; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van 2013, no. W ); Besluit van tot vaststelling van een luchthavenbesluit voor de militaire luchthaven Eindhoven (Luchthavenbesluit Eindhoven) Op de voordracht van Onze Minister van Defensie van 2013, nr., Directie Juridische

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 800 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2007 Nr. 121 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN

Nadere informatie

Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2012. Datum 22 februari 2013

Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2012. Datum 22 februari 2013 Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 212 Datum 22 februari 213 Status Definitief Colofon Ministerie van Defensie Commando Luchtstrijdkrachten Afdeling Missie Ondersteuning Bureau

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 27 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR.2-2016 Woensdag, 13 januari 2016

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR.2-2016 Woensdag, 13 januari 2016 CLSK INFORMATIEBULLETIN NR.2-2016 Woensdag, 13 januari 2016 1 Operatiecentrum CLSK week 2-2016 Pagina 1 van 10 2 Kalender en media-items 14 januari Bezoek P SG aan CLSK locatie Vlb. Gilze-Rijen Pagina

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2016 Nr. 70 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7636 3 mei 2011 Wijziging regeling commandanten 26 april 2011 Nr. BS/2011008944 Afdeling Personeelsbeleid en Rechtspositie

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Het is ons een genoegen om in

Het is ons een genoegen om in Het Commando Zeestrijdkrachten Voor veiligheid op en vanaf zee KTZ R.J.A.M. Raeamakers en MAJMARNS drs. M. Brinkman* Het is ons een genoegen om in dit themanummer van de Militaire Spectator enige woorden

Nadere informatie

De Olifant en de Muis

De Olifant en de Muis De Olifant en de Muis FROSINONE & PISA TRAINING LOKATIES ITALIË Als we het hebben over goede opleidingsplaatsen in Italië, wat kan Italië dan aan andere landen v.w.b. opleidingscapaciteit bieden? Het antwoord

Nadere informatie

Datum 19 december 2014 Betreft Nederlandse bijdragen aan de EU Battlegroup, NATO Response Force en Frontex.

Datum 19 december 2014 Betreft Nederlandse bijdragen aan de EU Battlegroup, NATO Response Force en Frontex. > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Def ensie P lein 4 M PC 58 B P ostbus 20701 2 5 00 E S Den Haag

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Afschrift aan de Voorzitter van de Eerste

Nadere informatie

SAR Eenheid Leeuwarden wordt opgeheven, een interview met Ed van Scherpenzeel

SAR Eenheid Leeuwarden wordt opgeheven, een interview met Ed van Scherpenzeel Jaargang 8 Nr. 5, December 2014 INHOUDSOPGAVE: 1 SAR Eenheid Leeuwarden wordt opgeheven, een interview met Ed van Scherpenzeel 4 Kustwachtbedrijfskleding in testfase 5 Medevac met taart 6 Kustwachtvliegtuig

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Dit optreden is uitstekend toepasbaar, zowel in

Dit optreden is uitstekend toepasbaar, zowel in Air sssault troining in Forl Hood Door: Lkol R. von Dorp (G3 ll LMB) I Air assault optreden is het primaat en de primaire hoofdtaak van I I Luchtmobiele Brigade (Aaslt) '7 december' (l I LMB). Volgens

Nadere informatie

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 4 2015 Woensdag, 28 januari 2015

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 4 2015 Woensdag, 28 januari 2015 CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 4 2015 Woensdag, 28 januari 2015 1 Operatiecentrum CLSK week 4 2015 Pagina 1 van 11 2 Kalender en media-items 29 januari First Strike calamiteitenoefening kaping/gijzeling VLb

Nadere informatie

Prince 2 / Principal Toolbox implementatie

Prince 2 / Principal Toolbox implementatie Prince 2 / Principal Toolbox implementatie bij Defensie Theo Akkermans Hoofd Expertisecentrum Projectmanagement 1 Inleiding Inleiding Introductie Prince2 bij Defensie Ondersteuning Prince2 Principal Toolbox

Nadere informatie

beweging koninklijke luchtmacht 2009-2010

beweging koninklijke luchtmacht 2009-2010 in 09 beweging koninklijke luchtmacht 2009-2010 nhoud Wereldwijd inzetbaar, maar Voorwoord Commandant Luchtstrijdkrachten 2 Hoofdtaak wereldwijd inzetbaar, op missie 4 Partner in veiligheid 12 De hoeksteen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 23 900 X Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1995 Nr. 86 BRIEF VAN

Nadere informatie

De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht

De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht De VVD kiest bewust voor veelzijdig inzetbare krijgsmacht De toekomst van de Nederlandse defensie André Bosman Reactie op: Van veelzijdig naar pasklaar. De toekomst van de Nederlandse krijgsmacht door

Nadere informatie

Oprichting Defensie Gezondheidszorg Organisatie

Oprichting Defensie Gezondheidszorg Organisatie Oprichting Defensie Gezondheidszorg Organisatie Voortgang reorganisatie Januari 2013, nr.6 Met de oprichting van de Defensie Gezondheidszorg Organisatie (DGO) ontstaan een staf DGO en drie reguliere zorgelementen,

Nadere informatie

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Nederlandse Defensie Academie Inleiding Sinds 2007 verzorgt de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) de Postacademische Opleiding Militair

Nadere informatie

De metamorfose van de Koninklijke Luchtmacht, 1988-2013

De metamorfose van de Koninklijke Luchtmacht, 1988-2013 De metamorfose van de Koninklijke Luchtmacht, 1988-2013 De veranderde internationale strategische omgeving en veranderingen bij Defensie hebben tot een transformatie van de Koninklijke Luchtmacht geleid.

Nadere informatie

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 24 2015 Woensdag, 17 juni 2015

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 24 2015 Woensdag, 17 juni 2015 CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 24 2015 Woensdag, 17 juni 2015 1 Operatiecentrum CLSK week 24 2015 Pagina 1 van 9 2 Kalender en media-items 18 juni IGK bezoekt JMG VLb Woensdrecht. 19 juni Oplevering onderhoud

Nadere informatie

Wapensysteemmanagement

Wapensysteemmanagement Wapensysteemmanagement Directeur Wapensystemen & Bedrijven Commodore drs. A.R. Laurijssen 1 Intro Commodore drs. Richard Laurijssen Huidige functie: Directeur Wapensystemen & Bedrijven Geboren 06 november

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities

Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities Qurius heeft met Microsoft Dynamics CRM een kwaliteitsslag weten te maken. De onderlinge vestigingen communiceren nu beter

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 125 Defensie Industrie Strategie Nr. 17 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 490 Kustwacht In Nederland Nr. 25 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar

Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Fred Arkesteijn en Rudolf Timmermans Den Haag, 17 september, 2012 Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Fred Arkesteijn en Rudolf

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 733 Beleidsbrief Defensie Nr. 47 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 27 oktober

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

INNOVATION MANAGEMENT BY YOU. Interim- Change- & Kennis management

INNOVATION MANAGEMENT BY YOU. Interim- Change- & Kennis management INNOVATION MANAGEMENT BY YOU Interim- Change- & Kennis management 1 Introductie Wat doet IMBY? Wie is IMBY? Waarom IMBY? IMBY als het gaat om 2 Wat doet IMBY? IMBY ZORGT DAT UW ORGANISATIE (NOG) BETER

Nadere informatie

«t» COç.,yv- ~ -~io- ~ OU. b-3-2c~ 22 februari 2013 Jaarrapportage geluidhinderklachten militaire vliegoperaties.

«t» COç.,yv- ~ -~io- ~ OU. b-3-2c~ 22 februari 2013 Jaarrapportage geluidhinderklachten militaire vliegoperaties. «t» Koninklijke Luchtmacht > Retouradres Postbus 8762 482 BB Breda Aan: Zie verzencilijst COç.,yv- ~ -~io- ~ OU ou b-3-2c~ Ministerie van Defensie Commando Luchtstrijdkrachten CLSK Afdeling Missie Ondersteining

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 26 900 Defensienota 2000 Nr. 33 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 13 november

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 X Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2004 Nr. 66 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Nadere informatie

de Vliegende Hollander

de Vliegende Hollander de Vliegende Hollander Jaargang 68 nummer 9-10 september-oktober 2012 Maritieme helikopter zwaait af Laatste optredens Lynx Cougar boven zee op piratenjacht Hot Blade Europese helikoptertraining Sensoren

Nadere informatie

Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2011

Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 2011 w Koninklijke Luchtmacht - Jaarrapportage geluidshinderklachten militaire vliegoperaties 211 Datum 12 september 212 Status definitief Colofon Ministerie van Defensie Commando Luchtstrijdkrachten Afdeling

Nadere informatie

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST DE KAZERNES VAN NEDERLAND 2012. Hier vind u een lijst van landmachtkazernes in Nederland. In de lijst vind u de eenheden die er gelegerd zijn en de plaats waar de kazerne staat. JOHANNES POSTKAZERNE, HAVELTE.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 21 501-28 Defensieraad Nr. 19 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 30 september

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl 31 augustus 2011

Nadere informatie

Bijlage bij brief StasDef SPEER/2008014852:

Bijlage bij brief StasDef SPEER/2008014852: Bijlage bij brief StasDef SPEER/2008014852: Chronologisch overzicht van de ontwikkeling van het project SPEER met in vet en cursief afgedrukt de aangepaste tekstdelen Toelichting Ter verbetering van het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 733 Beleidsbrief Defensie Nr. 138 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 4 september

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

de Vliegende Hollander

de Vliegende Hollander de Vliegende Hollander Jaargang 68 nummer 11-12 november-december 2012 DHC en luchtmobiel samen in actie Peregrine Sword Pathfinders trainen op AOCS Lucht- en landmacht samen in de West De kracht van het

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

Motie Ondersteuning Standaardisatie Uitvoeringsprocessen. voor BALV 17 november 2014

Motie Ondersteuning Standaardisatie Uitvoeringsprocessen. voor BALV 17 november 2014 Motie Ondersteuning Standaardisatie Uitvoeringsprocessen voor BALV 17 november 2014 Gemeente Zaanstad namens gemeenten Zwolle, Leeuwarden, Amersfoort, Haarlemmermeer, Rotterdam, Utrecht, Enschede en Apeldoorn

Nadere informatie

de Vliegende Hollander

de Vliegende Hollander de Vliegende Hollander Maandblad voor de Koninklijke Luchtmacht 64 e jaargang - nummer 9 - oktober 2008 NEDERLANDSE APACHES OP FORT HOOD LEIDINGGEVEN IS EEN KUNST Nieuwe methode biedt continu mogelijkheden

Nadere informatie

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen Gezamenlijke Officieren Verenigingen & Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie Wassenaarseweg 2 T 070 38 39 504 E info@prodef.nl 2596 CH Den Haag F 070 38 35 911 W www.prodef.nl Aan: Hare Excellentie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 800 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2007 Nr. 96 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 125 Defensie Industrie Strategie Nr. 53 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 13 januari 2015 De vaste commissie voor Defensie heeft een

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 11 2015 Woensdag, 18 maart 2015

CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 11 2015 Woensdag, 18 maart 2015 CLSK INFORMATIEBULLETIN NR. 11 2015 Woensdag, 18 maart 2015 1 Operatiecentrum CLSK week 11 2015 Pagina 1 van 14 2 Kalender en media-items 19 maart Airforce Reinvented vliegbasis Woensdrecht/LCW. 19 maart

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 240 X Jaarverslag en slotwet Ministerie van Defensie 2011 Nr. 6 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 11 juni 2012 De vaste commissie voor

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag S2009000780 Reactie op verzoek 09-DEF-B-005

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag S2009000780 Reactie op verzoek 09-DEF-B-005 Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 6 februari 2009 Ons kenmerk Onderwerp

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR s-gravenhage Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR s-gravenhage Datum 6 februari 2009 Ons kenmerk Onderwerp

Nadere informatie

11 Luchtmobiele Brigade Air Assault 7 december

11 Luchtmobiele Brigade Air Assault 7 december o pi n i e 11 Luchtmobiele Brigade Air Assault 7 december Inzet per parachute boven Senegal tijdens de oefening EMERALD MOVE. Veelzijdig inzetbaar, militair en maatschappelijk relevant Brig-gen O.P. VAN

Nadere informatie

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IVENT Postbus 20703 2500 ES MPC 58L (intern Defensie) Den Haag www.cdc.nl/ivent IN DIENST VAN DEFENSIE Om haar taak optimaal te kunnen uitvoeren is Defensie onder

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt.

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt. Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de Herinneringsmedaille Vredesoperaties aan het 22 e detachement Air Task Force en Air Point of Debarkation Mirage

Nadere informatie

Apache Solo Display Team 2011-2012

Apache Solo Display Team 2011-2012 Apache Solo Display Team 2011-2012 1 pache Solo Display Team 2 Inhoud Inhoudsopgave 3 Voorwoord 5 Team 7 Display vliegers 8 Coaches 10 AH-64D Apache 12 Technische Dienst 14 301 Redskins squadron 20 Ontwerpwedstrijd

Nadere informatie

creeren van visie en strategie

creeren van visie en strategie JAARGANG 15 EDITIE 13 OKTOBER 2011 DE REGIONALE LUCHTHAVEN VAN NOORD-HOLLAND-NOORD.. kracht commissaris jan van der zouw: creeren van visie en strategie Hij is net enkele uren terug van een bezoek aan

Nadere informatie

Gewonden slachtoffers kunnen natuurlijk ook van buiten het schip komen. Bijvoorbeeld als onze

Gewonden slachtoffers kunnen natuurlijk ook van buiten het schip komen. Bijvoorbeeld als onze Beste Allemaal Inmiddels al enkele weken geëmbarkeerd op het amfibisch transportschip Zr. Ms. Johan de Witt. Wij (ons chirurgisch team) nemen deel aan de europese antipiraterijmissie Atalanta, wat sinds

Nadere informatie