5.1. Lastige woorden. De kusten van Zuid-Europa. het massatoerisme Als heel veel mensen naar dezelfde plek op vakantie gaan.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "5.1. Lastige woorden. De kusten van Zuid-Europa. het massatoerisme Als heel veel mensen naar dezelfde plek op vakantie gaan."

Transcriptie

1 Lastige woorden 5.1 De kusten van Zuid-Europa het massatoerisme Als heel veel mensen naar dezelfde plek op vakantie gaan. de costa s De Spaanse kusten. Bijvoorbeeld de Costa del Sol en de Costa Brava. N O Z 250 km W het binnenland Het deel van een land dat ver van zee ligt. 0 De costa s Het binnenland overwinteren In de winter tijdelijk in een warm land gaan wonen. de betonkust Het land aan de rand van de zee vol met flats en hotels. Deze gebouwen zijn gemaakt van beton. de ruïne (zeg: ruuwienuh) Een gebouw dat in elkaar is gestort of kapot is gemaakt. Er is nog maar weinig van over. de architect (zeg: arsjietekt) Iemand die nieuwe gebouwen bedenkt, tekent en laat bouwen. de golfbaan Een grasveld met heuvels waar mensen golf spelen. Dat is een sport waarbij je een klein balletje in een gaatje in de grond moet slaan _WDDW2_KB7.indb :04:00

2 Lastige woorden 5.2 Leven in Zuid-Europa de scholier Een kind dat op school zit. het kenteken De cijfers en letters op het nummerbord. Elke auto heeft een ander kenteken. de wijngaard Een veld waar druiven worden gekweekt. Van die druiven wordt wijn gemaakt. interessant Aantrekkelijk en boeiend. Je wilt er meer over weten. Bijvoorbeeld een boek of een land. de halfwoestijn Een gebied dat iets minder droog is dan een woestijn. Er groeien dwergstruiken en er zijn iets meer dieren. de smog Een vieze mist van uitlaatgassen en rook. In een grote stad hangt soms smog als het niet waait. Dan stinkt het buiten. vergrijzen Als de jonge mensen uit een gebied verhuizen, blijven alleen de ouderen over.

3 Lastige woorden 5.3 Wijzer door Italië de tol Het geld dat je moet betalen om over een bepaalde weg of brug, of door een tunnel te mogen. het belastinggeld Het geld dat de mensen aan de regering moeten betalen. De regering betaalt daar dingen van die voor het volk en voor het hele land nodig zijn. Er worden bijvoorbeeld nieuwe wegen of scholen van betaald. het gerechtsgebouw Het gebouw waar een rechter werkt. Het heet ook: rechtbank. Een rechter geeft mensen straf als ze iets gedaan hebben wat niet mag. de villa Een groot en duur huis met een tuin eromheen. de gondel Een smalle boot met omhoogstekende punten. Gondels varen in de grachten van Venetië. Dat ligt in Italië. het badhuis Een huis met alleen maar badkamers. Vroeger hadden mensen geen badkamer thuis en gingen ze naar een badhuis om zich te wassen. veroveren Iets met veel moeite krijgen. Je moet er met iemand anders om vechten. W N Z O A tlantische Oceaan BRITTANNIË GALLIË GERMANIË het keizerrijk Een gebied waar een keizer de baas is. Het Romeinse Rijk was bijvoorbeeld een keizerrijk. HISPANIË M i d d e l l a n ITALIË Rome d s e Z e e Z w a r t e Constantinopel AZIË Z e e Jeruzalem Romeinse Rijk (1000 v. Chr ) AlexandrIë EGYPTE km

4 Lastige woorden 6.1 Landbouw en visserij eeuwenlang Iets wat al honderden jaren bestaat. Bijvoorbeeld Amsterdam. uitsterven Als er nog maar heel weinig dieren of planten van een bepaalde soort zijn, worden ze zeldzaam. De pandabeer is bijvoorbeeld bijna uitgestorven. de kachel Een ding dat warmte geeft. In een kachel wordt iets verbrand, bijvoorbeeld gas, olie of hout. de kever Een insekt met een schild op de rug. Daaronder zitten vleugels. het handwerk Werk dat je zonder machines doet. Bijvoorbeeld in de tuin spitten met een schep. de beroepsbevolking De groep mensen in een land die werk heeft. In Nederland heeft 76,6% van de mensen een dienstverlenend beroep. Verdeling van de beroepen in Nederland Verdeling van de ber het schaaldier Een dier dat aan de buitenkant een hard laagje heeft. Het leeft in zee. Bijvoorbeeld een garnaal of een mossel. garnaal het drijfnet Een soort net dat als een gordijn rechtop in het water drijft. mossel

5 Lastige woorden 6.2 Industrie de stoommachine Een machine die werkt op de kracht van hete damp van kokend water. Bijvoorbeeld een stoomtrein. de zware industrie Industrie waarbij veel grondstoffen nodig zijn die erg zwaar zijn. Bijvoorbeeld een staalfabriek. walsen Met een grote machine over iets heen gaan zodat het plat wordt. Bijvoorbeeld het asfalt op de weg. de lichte industrie Industrie met een eindproduct dat ongeveer evenveel weegt als de grondstof. Bijvoorbeeld de fietsindustrie. het halffabrikaat Een grondstof wordt verwerkt tot een halffabrikaat. Staal is bijvoorbeeld een halffabrikaat. het eindproduct Iets wat in een fabriek is gemaakt en klaar is om in de winkel verkocht te worden. Een auto of chips is een eindproduct.

6 e Lastige woorden 6.3 Dienstverlening het binnenvaartschip Een vrachtschip dat niet op zee vaart, maar over rivieren of kanalen. het bulkvervoer Zand of grond los in een groot schip vervoeren. de Europaweg Een belangrijke snelweg die door verschillende landen van Europa gaat. Bijvoorbeeld de E-30 van Ierland naar Rusland. IERLAND N oordzee DENEMARKEN VERENIGD KONINKRIJK NEDER- LAND DUITSLAND ZWEDEN t z s O o e e POLEN ESTLAND WIT- RUSLAND RUSLAND 0 N W O Z 1000 km Zwarte Zee K a PORTUGAL SPANJE M i d d e l l a n d s e Z e e s p i s c h e Z e Autowegen E-01 E-20 E-30 de TGV Een heel snelle trein. Hij rijdt wel twee keer zo snel als een gewone sneltrein.

7 Samenvatting 5 blad 1 1 De kusten van Zuid-Europa Nederlanders gaan het meest op vakantie naar Zuid-Europa, vooral naar Frankrijk en de Spaanse kusten (de costa s). Vroeger was een vakantie in Zuid-Europa te ver weg en te duur. Tegenwoordig hebben mensen een auto, meer geld en meer vrije tijd. Langs de Middellandse Zee is het in de zomer warm en droog. Het winterweer in Zuid- Europa lijkt op het lenteweer in Nederland, alleen regent het vaker. Steeds meer ouderen overwinteren er. Als er veel mensen naar dezelfde gebieden op vakantie gaan, noemen we dat: massatoerisme. De kusten van Spanje en Zuid-Frankrijk worden betonkusten genoemd. Ze zijn volgebouwd met hotels, restaurants en winkels. Veel mensen hebben werk door het toerisme. Aan de kust zijn bossen, natuurgebieden en landbouwgronden verdwenen. De toeristen veroorzaken ook veel vervuiling op de stranden. En ze gebruiken veel water. In Spanje en Portugal is dat een probleem, omdat het er weinig regent. Er blijft minder water over om de akkers te besproeien en er zijn vaker bosbranden. Al die toeristen zorgen ook voor enorme files. Ieder jaar weer heeft Frankrijk zwarte zaterdagen. 2 Leven in Zuid-Europa In Zuid-Europa liggen veel wijngaarden, vooral in Frankrijk. Wijngaarden liggen altijd aan de zonkant van de berg. In Portugal wordt van druiven port gemaakt en in Spanje sherry. Waar het warm is en weinig regent, groeien olijfbomen. Uit olijven wordt olijfolie geperst. Sinaasappels en citroenen houden ook van warmte. De boeren gebruiken grondwater of rivierwater om de citrusbomen te besproeien. In Portugal groeien veel kurkeiken. Ook in Zuid-Europa vind je industrie bij de grote steden. In het noorden van Italië liggen Milaan, Genua en Turijn. Bij deze steden liggen veel autofabrieken. In Spanje liggen de miljoenensteden Madrid en Barcelona. Ook daar is veel industrie. In Griekenland woont bijna de helft van de mensen in en rond Athene. Veel jongeren gaan in de stad werken en de oudere mensen blijven op het platteland: het platteland vergrijst. Grote steden hebben last van smog. Als het niet waait, blijven de uitlaatgassen van auto s en de rook van fabrieken in de stad hangen. Om smog te verminderen, mogen auto s soms niet rijden. Tot 1991 vormden Slovenië, Kroatië, Bosnië- Hercegovina, Servië, Montenegro, Macedonië en Kosovo één land: Joegoslavië. Na verschillende oorlogen werden de volken zelfstandig. Cyprus ligt ten zuiden van Turkije. Het noorden van het eiland is Turks en het zuiden Grieks. Vroeger was het één land. Turkije ligt in twee werelddelen. Het stukje ten westen van Istanbul ligt in Europa. De rest van het land ligt in Azië.

8 Samenvatting 5 blad 2 3 Wijzer door Italië Venetië is een heel oude toeristenstad. De stad ligt op 120 kleine eilandjes. Al het vervoer gaat per boot of gondel. Overal staan paleizen, torens en kerken. In Rome ligt Vaticaanstad, het kleinste landje ter wereld. Het heeft een eigen vlag, volkslied, paspoort en leger. De paus bestuurt er de rooms-katholieke kerk. In Pisa staat de beroemde scheve toren. In het rijke noorden van Italië liggen veel steden in de Povlakte. Er is veel industrie en er zijn snelwegen en spoorlijnen. Het zuiden van Italië is veel armer, omdat er minder industrie is. De Italiaanse regering probeert het zuiden te helpen. Ze laat betere snelwegen en spoorlijnen aanleggen, zodat meer bedrijven erheen gaan. Dan komt er meer werk in het zuiden. In het Middellandse Zeegebied zitten breuken in de aardkorst. Er zijn soms vulkaanuitbarstingen en aardbevingen. De Eolische Eilanden zijn zeven vulkanen die ten noorden van Sicilië in zee liggen. Een voorbeeld is de vulkaan de Stromboli.

9 Samenvatting 6 blad 1 1 Landbouw en visserij Vroeger werd het werk in de landbouw met de hand gedaan. Vanaf 1870 kwamen er landbouwmachines. Dat noem je: mechanisatie. Daarom waren er minder mensen nodig op de boerderij. Zij gingen werken in de stad. Door de machines konden de boeren meer grond bewerken. Er verdwenen bossen en er kwamen akkers en weiden. In heel Europa wordt graan verbouwd. Graan groeit goed als het vochtig en warm is. In Noord-Europa is het te koud. Daar loopt de graangrens. In Italië zijn grote rijstvelden. Voor wijnbouw moet het vochtig, warm en zonnig zijn. Er loopt een wijngrens van Frankrijk naar Rusland. In een oerbos heeft de mens geen bomen geplant of gekapt. Het laatste oerbos in Europa ligt in Polen. In een productiebos staan alle bomen in rijen. Grote bomen worden gekapt en verkocht aan papierfabrieken of meubelfabrieken. In Europa wordt nu voor elke gekapte boom weer een nieuwe geplant. In de Noordzee en in de Atlantische Oceaan wordt veel vis gevangen. De meeste vis wordt opgegeten of verwerkt tot olie of veevoer. Grote vissersboten (trawlers) vissen op één soort vis. In de Middellandse Zee varen kleine visserschepen (kotters). Er is steeds minder tonijn, zwaardvis en inktvis. Sommige vissoorten dreigen uit te sterven. Daarom spreken Europese landen af hoeveel vis ze mogen vangen. 2 Industrie Bij IJmuiden staat een grote staalfabriek: de hoogovens. Via de haven van IJmuiden brengen schepen er ijzererts en steenkool naartoe. Dit is zware industrie: er zijn veel zware grondstoffen nodig. In een hoogoven wordt ijzererts gesmolten. Het ijzer gieten ze eerst in dikke plakken. Deze worden platgewalst tot heel dunne platen: een halffabricaat. Van deze platen worden bijvoorbeeld auto-onderdelen gemaakt. In de lichte industrie maken ze van een halffabricaat een eindproduct, bijvoorbeeld een fiets of een frisdrankblikje. In de lichte industrie weegt het eindproduct ongeveer evenveel als de grondstof. Honderdenvijftig jaar geleden werd de stoommachine uitgevonden. Die tijd heet: de Industriële Revolutie. Toen ontstonden overal in Europa grote industriegebieden. In de buurt van steenkolenmijnen kwamen fabrieken. De steenkool gebruikten ze voor de stoommachines. De mijnen in Europa zijn nu bijna allemaal gesloten, de steenkool is te duur. Elektriciteit wordt opgewekt in centrales die gas, steenkool of bruinkool gebruiken. Gas komt via pijpleidingen uit Rusland en van onder de Noordzee. Een brandstof die in miljoenen jaren ontstaat 2 uit heel oude plantenresten noem je: fossiele brandstof. Bijvoorbeeld steenkool, bruinkool, veen, aardolie en aardgas. Dagbouw is het afgraven van bruinkool aan 1 de oppervlakte. Schachtbouw is het afgraven van steenkool in lange gangen diep in de grond.

10 Samenvatting 6 blad 2 3 Dienstverlening In rijke landen zoals Nederland hebben heel veel mensen een dienstverlenend beroep. Bijvoorbeeld leerkracht, gemeenteambtenaar of monteur. In het toerisme zijn veel dienstverlenende beroepen, bijvoorbeeld schoonmakers of koks. In een rijk land als Nederland betaalt iedereen belasting. Met dat geld betaalt de regering de juf, een politieagent of de brandweer. Europese landen handelen met landen in de hele wereld. Daarmee wordt veel geld verdiend. In West-Europa varen veel binnenvaartschepen over de waterwegen vanuit de Rotterdamse haven. Vervoer over water is milieuvriendelijk en goedkoop. Maar een binnenschip kan soms niet dicht bij een fabriek komen. Een vrachtwagen kan dat wel, maar daar gaat veel minder in! De hoofdwegen in Europa noemen we: E-wegen of Europawegen. Veel mensen reizen met de trein. De TGV in Frankrijk is het allersnelst, in Duitsland rijdt de ICE. De Eurostar rijdt onder Het Kanaal door naar het Verenigd Koninkrijk. Het vliegtuig is de snelste manier van vervoer.

11 Herhalingsblad 5.1 Naam: Beantwoord de vragen. Voor elke vraag staat naar welk plaatje in het boek je moet kijken. 1 Vul de juiste landen in. LB 53 plaatje 2 Nederlanders gaan het minst op vakantie naar en. 2 Wat hoort bij elkaar? Trek lijnen. LB plaatje 3-4 weinig huizen betonkust grote hotels Spaanse costa vroeger Spaanse costa nu massatoerisme vissersdorp overwinteren 3 Welke producten levert de landbouw in Zuid-Europa? LB plaatje 1, Welke zinnen zijn juist? LB 58 plaatje 6 Een metropool is een miljoenenstad. In Madrid vind je bijna geen industrie. Grote steden trekken bedrijven en mensen aan. Madrid groeit niet meer. 5 Vul de juiste woorden in. LB 58 plaatje 7 Op de foto zie je een soort mist in Athene. Die noemen we: Dat komt doordat van auto s en van fabrieken in de stad blijven hangen. 6 LB plaatje 2-6 Wat hoort bij Italië? Trek lijnen. groot keizerrijk Vaticaanstad geen toeristen Italië koud en nat weer zon, zee en strand oude gebouwen 7 LB 62 plaatje 8 Veel mensen uit het zuiden van Italië gaan naar het noorden, omdat daar grote werkloosheid is. meer grote steden liggen. veel industrie is.

12 Herhalingsblad 5.2 blad 1 Naam: Pak blad 2 en maak de opdrachten. Je mag de kaart Europa staatkundig gebruiken. 1 Op nummerborden van auto s staan landenletters. Zet de vetgedrukte letters op de juiste plek op de kaart. Portugal P Andorra AN Spanje E San Marino SM Malta MA Italië I Griekenland GR Frankrijk F Cyprus CY Vaticaanstad V Monaco MC Turkije TR Sicilië S 2 Op nummerborden van auto s staan landenletters. De letters staan op blad 2. Vul de tabel in. stad landenletter land Amsterdam NL Nederland Marseille Venetië Monaco Rome Madrid Lissabon Nice Athene Istanbul Milaan 3 Schrijf de juiste landen op. Deze auto komt uit nummerbord land Toulouse F 4472 TV01 Barcelona E 339 VFR 92 Turijn I 8897 XP 65 Lissabon P 954 SA 757 Istanbul TR 282 PY 76

13 Herhalingsblad 5.2 blad 2 Naam: N W Z O NL Stad met: 1 miljoen inwoners of meer miljoen inwoners inwoners Minder dan inwoners AO SG km MZ

14 Herhalingsblad 6.1 Naam: Beantwoord de vragen. Voor elke vraag staat naar welk plaatje in het boek je moet kijken. 1 LB 64 plaatje 1 Wat hoort bij elkaar? Trek lijnen. ploegen varkenshouder bosbouw akkerbouw sla oogsten veeteelt bomen kappen tuinbouw 2 LB 66 plaatje 6-7 Streep de foute woorden door. Vroeger was heel Europa bedekt met productiebos/oerbos. In een productiebos/ oerbos kappen de mensen bomen voor meubelfabrieken. In een productiebos/ oerbos staan bomen door elkaar. In een productiebos/oerbos wordt voor elke gekapte boom weer een nieuwe boom geplant. 3 LB 68 plaatje 1-6 Vul de juiste woorden in. In de haven van IJmuiden komen grondstoffen zoals aan. Deze gaan naar de en waar er staal van wordt gemaakt. Het ijzer wordt eerst in vormen gegoten en daarna maakt men er dikke van. Industrie waarbij veel grondstoffen nodig zijn, noem je:. 4 LB 70 plaatje 8-9 Wat hoort bij elkaar? Trek lijnen. steenkool dagbouw lange gangen diep onder de grond bruinkool schachtbouw afgraven 5 LB 71 plaatje 10 Wat is een eindproduct? Zet daar een rondje om. Wat is een halffabricaat? Zet daar een streep onder. auto wiel stuur autostoel fiets 6 LB plaatje 7-11 Vul de juiste woorden in. Vrachtwagens vervoeren goederen over de. Het snelste vervoermiddel is:. De supersnelle trein die door Frankrijk rijdt, heet:. Containers en bulk worden milieuvriendelijk vervoerd door.

15 Herhalingsblad 6.2 blad 1 Naam: Pak blad 2 en maak de opdrachten. Je mag de kaart Europa staatkundig gebruiken. 1 Welk water hoort bij het cijfer? Vul de puzzel in Zet kruisjes. waar niet waar Gebied A is het Ruhrgebied. De Oeral (H) is een gebergte. Wallonië ligt in Rusland. Gebied B is Beieren. De Alpen (F) liggen in meer dan één land. Gebied E is Schotland. Gebergte F is de Kaukasus. Sicilië (E) hoort bij Frankrijk. Engeland is een zelfstandig land. Gebied D is Wales. Andorra ligt in de Pyreneeën (G). Vlaanderen ligt in Nederland.

16 Herhalingsblad 6.2 blad 2 Naam: H 12 C D A B G 4 F 9 I 5 0 W N Z O 500 km E Landsgrens Binnengrens Rivier / Meer

17 Herhalingsblad 5.1 Naam: Beantwoord de vragen. Voor elke vraag staat naar welk plaatje in het boek je moet kijken. 1 LB 53 plaatje 2 Vul de juiste landen in. Nederlanders gaan het minst op vakantie naar Hongarije en Luxemburg. 2 Wat hoort bij elkaar? Trek lijnen. LB plaatje 3-4 weinig huizen betonkust grote hotels Spaanse costa vroeger Spaanse costa nu massatoerisme vissersdorp overwinteren 3 LB plaatje 1, 3-5 Welke producten levert de landbouw in Zuid-Europa? 1 wijn, druiven 3 olijven 2 citroenen 4 kurk 4 LB 58 plaatje 6 Welke zinnen zijn juist? Een metropool is een miljoenenstad. In Madrid vind je bijna geen industrie. Grote steden trekken bedrijven en mensen aan. Madrid groeit niet meer. 5 6 LB 58 plaatje 7 LB plaatje 2-6 Vul de juiste woorden in. Op de foto zie je een soort mist in Athene. Die noemen we: smog Dat komt doordat uitlaatgassen van auto s en rook van fabrieken in de stad blijven hangen. Wat hoort bij Italië? Trek lijnen. groot keizerrijk Vaticaanstad geen toeristen Italië koud en nat weer zon, zee en strand oude gebouwen 7 LB 62 plaatje 8 Veel mensen uit het zuiden van Italië gaan naar het noorden, omdat daar grote werkloosheid is. meer grote steden liggen. veel industrie is.

18 Herhalingsblad 5.2 blad 1 Naam: Pak blad 2 en maak de opdrachten. Je mag de kaart Europa staatkundig gebruiken. 1 Op nummerborden van auto s staan landenletters. Zet de vetgedrukte letters op de juiste plek op de kaart. Portugal P Andorra AN Spanje E San Marino SM Malta MA Italië I Griekenland GR Frankrijk F Cyprus CY Vaticaanstad V Monaco MC Turkije TR Sicilië S 2 Op nummerborden van auto s staan landenletters. De letters staan op blad 2. Vul de tabel in. stad landenletter land Amsterdam NL Nederland Marseille F Frankrijk Venetië I Italië Monaco MC Monaco Rome I Italië Madrid E Spanje Lissabon P Portugal Nice F Frankrijk Athene GR Griekenland Istanbul TR Turkije Milaan I Italië 3 Schrijf de juiste landen op. Deze auto komt uit nummerbord land Toulouse F 4472 TV01 Frankrijk Barcelona E 339 VFR 92 Spanje Turijn I 8897 XP 65 Italië Lissabon P 954 SA 757 Portugal Istanbul TR 282 PY 76 Turkije

19 Herhalingsblad 5.2 blad 2 Naam: N W Z O NL Stad met: 1 miljoen inwoners of meer miljoen inwoners inwoners Minder dan inwoners AO F P E AN MC I SM V TR GR SG S km MA MZ CY

20 Herhalingsblad 6.1 Naam: Beantwoord de vragen. Voor elke vraag staat naar welk plaatje in het boek je moet kijken. 1 LB 64 plaatje 1 Wat hoort bij elkaar? Trek lijnen. ploegen varkenshouder bosbouw akkerbouw sla oogsten veeteelt bomen kappen tuinbouw 2 LB 66 plaatje 6-7 Streep de foute woorden door. Vroeger was heel Europa bedekt met productiebos/oerbos. In een productiebos/ oerbos kappen de mensen bomen voor meubelfabrieken. In een productiebos/ oerbos staan bomen door elkaar. In een productiebos/oerbos wordt voor elke gekapte boom weer een nieuwe boom geplant. 3 LB 68 plaatje 1-6 Vul de juiste woorden in. In de haven van IJmuiden komen grondstoffen zoals steenkool en ijzererts aan. Deze gaan naar de hoogovens waar er staal van wordt gemaakt. Het ijzer wordt eerst in vormen gegoten en daarna maakt men er dikke plakken van. Industrie waarbij veel grondstoffen nodig zijn, noem je: zware industrie. 4 LB 70 plaatje 8-9 Wat hoort bij elkaar? Trek lijnen. steenkool dagbouw lange gangen diep onder de grond bruinkool schachtbouw afgraven 5 LB 71 plaatje 10 Wat is een eindproduct? Zet daar een rondje om. Wat is een halffabricaat? Zet daar een streep onder. auto wiel stuur autostoel fiets 6 LB plaatje 7-11 Vul de juiste woorden in. Vrachtwagens vervoeren goederen over de (snel-)weg. Het snelste vervoermiddel is: het vliegtuig. De supersnelle trein die door Frankrijk rijdt, heet: de TGV. Containers en bulk worden milieuvriendelijk vervoerd door binnenvaartschepen.

21 Herhalingsblad 6.2 blad 1 Naam: Pak blad 2 en maak de opdrachten. Je mag de kaart Europa staatkundig gebruiken. 1 Welk water hoort bij het cijfer? Vul de puzzel in k 8 o b a 7 m 9 o o s n t s 6 h a z 10 s t c o 1 2 h 4 p s e a w r t n h o v e e r i e t s a ij z i e r o l e h s i k r n e s l d l b m ô c n a t e c d z g e s n h e n e h e e a e e a z e e z a e g e l e o e l f 2 Zet kruisjes. Gebied A is het Ruhrgebied. De Oeral (H) is een gebergte. Wallonië ligt in Rusland. Gebied B is Beieren. De Alpen (F) liggen in meer dan één land. Gebied E is Schotland. Gebergte F is de Kaukasus. Sicilië (E) hoort bij Frankrijk. Engeland is een zelfstandig land. Gebied D is Wales. Andorra ligt in de Pyreneeën (G). Vlaanderen ligt in Nederland. waar X X X X X X niet waar X X X X X X

22 Herhalingsblad 6.2 blad 2 Naam: H 12 C D A B G 4 F 9 I 5 0 W N Z O 500 km E Landsgrens Binnengrens Rivier / Meer

23 Verdiepingsopdracht 5.1 Houd een interview Wat ga je doen? Ken je iemand uit een ander land die nu in Nederland woont? Misschien een klasgenoot of iemand in je buurt? Of je eigen ouders? Vraag of je hem of haar mag interviewen. Als iemand verder weg woont, kun je het interview ook telefonisch of per doen. Je doet de opdracht met zijn tweeën. Dit heb je nodig een pen en schrijfpapier eventueel: een computer met Word eventueel: een telefoon, mailprogramma of voice recorder Aan de slag 1 Kies met wie je de opdracht gaat doen. 2 Vraag iemand of je hem/haar mag interviewen. Je vertelt eventueel wie je bent en waarom je een interview wilt afnemen. Vertel waar het gesprek over zal gaan. Maak een afspraak. 3 Bereid tien vragen voor. Bedenk goed wat je wilt weten. Zet de vragen in een logische volgorde! 4 Maak een taakverdeling voor tijdens het gesprek. Wie stelt de vragen en wie maakt aantekeningen? 5 Houd het interview. Vraag eventueel of je een voice recorder mag gebruiken. Stel de vragen zo vriendelijk mogelijk. Dring niet aan als iemand ergens niet over wil praten. Soms komen mensen in Nederland omdat ze moesten vluchten. Bedank hem of haar aan het eind van het gesprek. Vraag of je het interview aan anderen mag laten horen. 6 Werk op school verder. Schrijf of tik de vragen en de antwoorden onder elkaar. Laat het interview eerst door de geïnterviewde lezen. Eventuele vergissingen kun je er dan nog uithalen. 7 Vertel je klasgenoten over het interview. Hebben andere klasgenoten ook iemand geïnterviewd? Vergelijk dan de interviews. Wil je meer weten? Zoek op internet met een zoekmachine als Google en tik in: immigranten of de naam van het land. Ga naar en klik op: zoeken. Tik in: asiel. Klik op: asielzoekers of vluchtelingen. Lees het Informatieboekje Asielzoekers ( 164).

24 Verdiepingsopdracht 5.2 Teken een vulkaan Wat ga je doen? Zijn ze nou eng of niet, die vulkanen in Italië? De meest actieve vulkaan is de Stromboli. Die spuugt al 4000 jaar om de twee uur magma uit, maar is niet gevaarlijk. Maar hoe zit het met de Etna? Wanneer was de Etna voor het laatst actief en wat waren de gevolgen toen? Je gaat twee tekeningen van een vulkaan maken. Van een actieve vulkaan en van een vulkaan die al jaren rustig is. Je doet de opdracht alleen. Dit heb je nodig een encyclopedie, boeken of tijdschriften over vulkanen grote vellen papier kleurpotloden of viltstiften Aan de slag 1 Zoek zoveel mogelijk informatie en foto s over vulkanen, bijvoorbeeld over de Etna. 2 Zoek uit wat er gebeurt als een vulkaan actief wordt. Wat zie je dan? Hoe gevaarlijk is de vulkaan dan? Wat moeten de mensen doen die er in de buurt wonen, zoals de bewoners in Catania, vlakbij de Etna? 3 Maak een tekening van de Etna of een andere vulkaan die tot uitbarsting is gekomen. Zet erbij: actief. 4 Maak op een ander papier een tekening van een vulkaan die al enige jaren rustig is. Zet erbij: rustig. 5 Laat de tekeningen aan je klasgenoten zien en vertel wat je allemaal te weten bent gekomen over vulkanen. Wil je meer weten? Zoek op internet met een zoekmachine als Google en tik in: vulkaan of Etna. Ga naar en klik op: zoeken. Tik in: vulkaan en kies een onderwerp. Lees het Informatieboekje Vulkanisme ( 104).

25 Verdiepingsopdracht 5.3 Maak een boekje Wat ga je doen? Als je iets leest of hoort over landen in Europa, gaat het eigenlijk altijd over de grotere landen. Maar in Europa zijn ook een paar piepkleine landjes, zoals Andorra, Monaco en San Marino. Je gaat een boekje maken over deze drie minilandjes. Je doet de opdracht met drie kinderen. Dit heb je nodig een computer met internet en een printer boeken, tijdschriften en reisgidsen over Andorra, Monaco en San Marino een atlas Aan de slag 1 Maak een groepje van drie kinderen. 2 Maak samen een lijst met onderwerpen waarover je gaat schrijven. Bijvoorbeeld: klimaat, flora en fauna, industrie, bevolking, taal, cultuur, eten, hoofdstad, toerisme en bezienswaardigheden. 3 Spreek af wie welk land neemt: Andorra, Monaco of San Marino. 4 Kies twee woorden uit de lijst. Jullie hoeven dus niet dezelfde onderwerpen te kiezen. 5 Zoek zoveel mogelijk informatie over die twee woorden bij het land dat je onderzoekt. Schrijf over elk onderwerp een stukje. 6 Zoek mooie plaatjes bij je tekst en voeg al jullie geschreven stukjes samen tot een mooi boekje. Maak ook een inhoudsopgave. 7 Zoek een mooie foto en bedenk een titel voor de voorkant. 8 Laat het boekje lezen door je klasgenoten. Wil je meer weten? Zoek op internet met een zoekmachine als Google en tik in: Andorra, Monaco, San Marino.

26 Verdiepingsopdracht 5.4 Een kleine encyclopedie Wat ga je doen? In het zuiden van Nederland ligt een heel klein stukje België. Dat is Baarle-Hertog. Zo n stukje land dat in een ander land ligt, noem je: een enclave. Spanje heeft ook stukjes land in een ander land: Melilla en Ceuta. Ze liggen in Marokko. Je gaat een kleine encyclopedie maken over Melilla en Ceuta. Je doet de opdracht met zijn tweeën. Dit heb je nodig een computer met internet en eventueel Word boeken, tijdschriften en reisgidsen over Melilla en Ceuta een pen, A4 papier en twee grote vellen papier viltstiften een schaar lijm en plakband een atlas een kopie van de kaart van Spanje en de noordkust van Marokko Aan de slag 1 Kies met wie je de opdracht gaat doen. 2 Pak de kopie van de kaart van Spanje en de noordkust van Marokko. Kleur de enclaves Melilla en Ceuta in en zet de namen erbij. Plak de kaart op een los blad. 3 Kies elk één van de enclaves. 4 Zoek allebei zoveel mogelijk informatie over de enclave. Hoe komt het dat die enclave Spaans is? Wonen er nu Spanjaarden of Marokkanen? Of Spaanse Marokkanen? Waaraan merken de mensen in het dagelijks leven dat ze bij Spanje horen? 5 Zoek foto s van het leven in de enclave. Denk aan kleding, gebruiksvoorwerpen, voedsel en planten. 6 Plak de leukste foto s en stukjes informatie op. 7 Vertel je klasgenoten over Melilla en Ceuta. Vertel wat de verschillen en overeenkomsten met Spanje zijn. Wil je meer weten? Zoek op internet met een zoekmachine als Google en tik in: Melilla en Ceuta.

27 Verdiepingsopdracht 6.1 Van de grond Wat ga je doen? Je kiest een landbouwproduct dat met machines is verwerkt. Van graan wordt bijvoorbeeld brood gemaakt. En van druiven wijn. Je zoekt uit wat er gebeurt met het product. En waar het vandaan komt. Je maakt er een beeldverhaal over. Je doet deze opdracht alleen. Dit heb je nodig een computer met internet of boeken uit het documentatiecentrum een kopie van de kaart van Europa een groot vel papier kleurpotloden, een pen, lijm, een schaar eventueel: een kopieerapparaat eventueel: een printer Aan de slag 1 Kies een landbouwproduct uit Europa dat met machines is verwerkt tot een ander product. Bedenk: landbouw is akkerbouw, veeteelt, tuinbouw en bosbouw. Bijvoorbeeld: brood, wijn, chips, kaas, sinaasappelsap. Een kast kan ook. 2 Zoek uit waar het landbouwproduct groeit. Pak de kopie van de kaart van Europa en kleur de plek in. 3 Plak de kaart op een groot vel papier. 4 Wat wordt er van het landbouwproduct gemaakt? Zoek uit hoe het proces gaat. Welke stappen zijn er? Bijvoorbeeld bij wijn: waar groeien de druiven? Wanneer worden ze geplant? Hoe worden ze verzorgd? Wanneer worden ze geoogst? En wat gebeurt er daarna? 5 Zoek plaatjes bij elke stap. Teken ze na, kopieer ze of print ze uit. 6 Plak de plaatjes in de goede volgorde op het vel papier bij de kaart. Schrijf bij elke stap wat er gebeurt. Zorg dat iemand die niet weet hoe het product gemaakt wordt, straks wel weet hoe dat gebeurt. 7 Ben je klaar? Laat het beeldverhaal door klasgenoten lezen. Wil je meer weten? Ga naar: en klik op: Brood van A tot Z en daarna op: van meel tot brood. Lees de Informatieboekjes Graan ( 32) of Wijn ( 31). Of het Junior Informatieboekje Brood ( 96). Of ga naar Klik op: zoeken en tik in: brood, bakker, wijn, hout, papier, sinaasappels enzovoort.

28 Verdiepingsopdracht 6.2 Duurzame visserij Wat ga je doen? Duurzame visserij, wat betekent dat? En wat kunnen vissers doen om duurzaam te vissen? En waarom is dat nodig? Je gaat het uitzoeken. Je gaat ook minimaal twee mensen interviewen. Daarna schrijf je er een artikel over. Je doet de opdracht alleen. Dit heb je nodig een computer met internet en eventueel Word een pen en schrijfpapier een schaar en lijm eventueel: een printer Aan de slag 1 Zoek op internet met een zoekprogramma als Google. Tik in: duurzame visserij. Zoek zoveel mogelijk informatie over: Wat is duurzame visserij? Hoe kunnen vissers duurzaam vissen? Waarom is het belangrijk dat zij dat doen? 2 Vraag aan minimaal twee mensen wat zij vinden van duurzame visserij. Weten ze wat het betekent? Vinden ze het belangrijk dat er duurzaam gevist wordt? Waarom? 3 Schrijf een artikel, als een echte journalist. Schrijf met de hand of op de computer. Eerst schrijf je iets over duurzame visserij (zie stap 1), dan schrijf je op wat andere mensen vinden (zie stap 2). 4 Geef in je artikel ook je eigen mening. Vind jij het belangrijk dat er duurzaam gevist wordt? Waarom? 5 Sluit je artikel af met een conclusie. Daarin schrijf je wat er zal gebeuren als er niet duurzaam wordt gevist en wat er gebeurt als er wel duurzaam wordt gevist. 6 Zoek op internet plaatjes en plak ze bij jouw artikel. 7 Laat je artikel aan anderen lezen. Als je leerkracht het goed vindt, mag het misschien in de schoolkrant? Wil je meer weten? Ga naar internet en tik in: Of ga naar klik op: zoeken en tik in: Nederlandse visserij.

29 Verdiepingsopdracht 6.3 Boekje over dienstverlening Wat ga je doen? De buschauffeur en de tandarts. Ze werken allebei in de dienstverlening. Net als duizenden andere mensen. Je maakt tekeningen over beroepen in de dienstverlening. Daarna maak je er een boekje van. Je doet de opdracht met drie kinderen. Dit heb je nodig tekenpapier (A4), een pen en kleurpotloden materiaal om een boek te maken (bijvoorbeeld een snelhechter of ringband) Aan de slag 1 Maak een groepje van drie kinderen. 2 Maak samen een lijst van dienstverlenende beroepen. Bedenk er zoveel mogelijk. Denk aan beroepen door heel Europa. Een kamermeisje op een cruiseschip heeft een dienstverlenend beroep en een skileraar ook. 3 Maak van elk beroep een duidelijke tekening. Schrijf er kort bij wat het beroep inhoudt. Dat kan in een tekstblokje of bijvoorbeeld in een praatwolk. Maak er een mooi blad van. Komt het beroep alleen in een ander land voor, schrijf de naam van dat land er dan bij. 4 Bekijk elkaars tekeningen kritisch. Vertel elkaar wat er eventueel nog beter kan. 5 Maak van alle tekeningen samen een boek. Zorg voor een pakkende titel en maak een leuk omslag. Vergeet niet jullie namen te vermelden! 6 Leg het boek ergens neer in de klas, zodat klasgenoten jullie boek kunnen bekijken. Wil je meer weten? Ga naar en klik op: mens en omgeving. Klik daarna op: werk en beroep en kies een beroep.

30 Verdiepingsopdracht 6.4 Maak een handelsplan Wat ga je doen? Je gaat een handeltje opzetten. Wat wil je verkopen en aan wie? Wat komt daar allemaal bij kijken? Hoe kom je aan je spullen? Hoe maak je reclame? Je bedenkt een handelsplan. Je doet de opdracht met vier kinderen. Dit heb je nodig een pen en schrijfpapier kleurpotloden eventueel: alles voor jullie handel, bijvoorbeeld: knikkers, dropjes of spekkies Aan de slag 1 Maak een groepje van vier kinderen. 2 Overleg met elkaar wat je wilt verkopen. Bedenk dat het om handel gaat. Je gaat dus niet eerst iets maken om te verkopen. Bij handelen hoort wel: opnieuw verpakken, herverdelen. Je kunt een grote zak drop bijvoorbeeld verdelen in kleinere porties. Of je koopt een zak spekkies en een zak drop. Je stopt één spekkie en één dropje in een zakje en verkoopt dat. Bedenk ook dat je eraan moet verdienen. En dat er mensen zijn die jullie spullen willen kopen. 3 Maak een plan voor je handel. Wie zorgt voor de spullen die jullie gaan verkopen? Wie regelt het vervoer? Waar ga je de spullen verkopen en wie doet dat? Moeten de spullen opnieuw verpakt worden? Wie doet dat? En hoe maak je bekend dat er bij jullie iets te kopen valt (reclame)? Verdeel de taken. 4 Maak een overzicht van de kosten. Hoeveel geld heb je nodig om spullen te kopen (vergeet het verpakkingsmateriaal niet)? Hoeveel geld moet je vragen aan je klanten om winst te maken? 5 Zet je plan op papier. Schrijf alle afspraken op, dus ook de taakverdeling. Schrijf op wat het kost en hoeveel je gaat verdienen. Je plan is op papier klaar. Extra 6 Als het kan, voer je plan ook echt uit. Om in te kopen, heb je geld nodig. Leg je plan voor aan iemand die je dit geld misschien wil lenen (een geldschieter ). 7 Voer je plan uit. 8 Na afloop betaal je eerst je geldschieter terug. 9 Houd je nog geld over? Dan heb je winst.

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6 Vakantielanden Het klimaat is in Zuid-Europa anders dan in Nederland. In de zomer is het er warm en droog, in de winter is het er ongeveer zoals zomers in Nederland.

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links.

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links. Week 1 Info: Europa Er zijn zeven werelddelen: Noord-Amerika, Zuid Amerika, Afrika, Europa, Azië, Australië en Antarctica. Europa bestaat uit 45 landen. Nederland hoort bij Europa. Het noorden van een

Nadere informatie

In welk land ligt Oslo? Noorwegen. Welk land is een eiland in de Noordelijke IJszee? IJsland Welke letter heeft die zee op de kaart?

In welk land ligt Oslo? Noorwegen. Welk land is een eiland in de Noordelijke IJszee? IJsland Welke letter heeft die zee op de kaart? N O P Thuistopo. Noem de letter en zeg welk land, welke zee of welke plaats het is. A = IJsland, B = Noorwegen, = Zweden, = inland, E = Rusland, = enemarken, G = Oslo, H = Stockholm, I = Helsinki, J =

Nadere informatie

Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. Opdracht 2: Gebruik kaart 2: Europa; Wateren en gebergten.

Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. Opdracht 2: Gebruik kaart 2: Europa; Wateren en gebergten. 0 1 Werkblad: Geografie van Europa. Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. -a-geef de landen van Europa allemaal een eigen kleurtje. (je mag dezelfde kleur vaker gebruiken) -b-zet

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Aan de Middellandse Zee

Aan de Middellandse Zee 5 Aan de Middellandse Zee 36 Achtergrondinformatie 1 De kusten van Zuid-Europa De opkomst van het toerisme Met het begrip toerisme wordt bedoeld dat mensen langer dan 24 uur achter elkaar hun vrije tijd

Nadere informatie

.78. Zware industrie. Wat ga je leren? Begrippen

.78. Zware industrie. Wat ga je leren? Begrippen Kijkles Hoofdstuk 6 les 1 Wat ga je leren? Zware industrie In deze les leer je hoe een fabriek eruitziet. Je leert wat het verschil is tussen zware en lichte industrie. Je leert ook wat mensen van industrie

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 40-4 5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Je rijdt de provincie Utrecht in. Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Naam: FRANKRIJK en recreatie

Naam: FRANKRIJK en recreatie Naam: _ FRANKRIJK en recreatie Iedereen kent wel de Eiffeltoren. Van een kaart van je vriendje die in Frankrijk op vakantie was. Of, misschien ben je er zelf geweest. Je hebt vast en zeker ook gehoord

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - MIDDENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Meie Kiel, Jacques van der Pijl, Maril Rijks THEMA 4 thema 4 les 1 Volop

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Werkblad 1 Vroeger en nu

Werkblad 1 Vroeger en nu Werken en school. Lees en vul in: Werkblad 1 Vroeger en nu Vroeger werkten de kinderen mee op het land of thuis (helpen met thuisweven of thuisspinnen bijvoorbeeld), de meisjes hielpen ook nog in het huishouden.

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

Inleiding Waarom dit onderwerp?

Inleiding Waarom dit onderwerp? Inleiding Ik zou graag willen weten hoe vulkanen ontstaan. En wat de oorzaak kan zijn dat vulkanen uitbarsten. Waarom dit onderwerp? Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik laatst heel vaak de Etna op tv

Nadere informatie

kan een gebied krimpen?

kan een gebied krimpen? 1Hoe kan een gebied krimpen? Hoofdstuk4 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je dat je in Europa steeds sneller van de ene naar de andere plek kunt komen. Je leert ook dat er in een gebied met goede

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis C Deze les bestaat uit 16 vragen over de zeescheepvaart. De meeste vragen hebben ook met aardrijkskunde en geschiedenis te maken. Als je deze les af hebt, weet je alles over de scheepvaart! eerkeuzevragen

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Voelt de zon overal even warm aan?

Samenvatting. 1 Voelt de zon overal even warm aan? 1 Voelt de zon overal even warm aan? Weet je nu of de zon overal even warm aanvoelt? Om die vraag te beantwoorden moet je weten hoe de stand van de zon is. Ook heeft het antwoord te maken met de temperatuur

Nadere informatie

verkrijgbaar via www.nmbs.be

verkrijgbaar via www.nmbs.be verkrijgbaar via www.nmbs.be Waar hang jij dit jaar uit? Wachten op de zon in Belgenland, op uitstap naar zee of de Ardennen? Of zoek je toch liever het avontuur op? Komt mooi uit, want met je eigen InterRail

Nadere informatie

Landengids voor: Landengids

Landengids voor: Landengids We gaan een reisgids maken voor een land dat je zelf mag uitkiezen. Dat is een boekje waarin allemaal dingen staan die met dat land te maken hebben en die je zou willen weten als je op vakantie zou gaan

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW ZAND BOVEN WATER Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam. Sinds 2008 wordt hard gewerkt om de haven uit te breiden.

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12 antwoord 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed.

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. D S K C N L gemeente Olst-Wijhe Opdracht 1 Deze opdracht doe je in een groepje van vier. Nodig: papier, lijm. 1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. 2. Zoek nu een klasgenoot

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12 Vraag 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's en

Nadere informatie

Landen van Europa. IJSLAND Reykjavik NOORWEGEN DENE- MARKEN VERENIGD KONINKRIJK IERLAND POLEN DUITSLAND BELGIË TSJECHIË OOSTEN- RIJK FRANKRIJK ITALIË

Landen van Europa. IJSLAND Reykjavik NOORWEGEN DENE- MARKEN VERENIGD KONINKRIJK IERLAND POLEN DUITSLAND BELGIË TSJECHIË OOSTEN- RIJK FRANKRIJK ITALIË 1 met namen Landen van Europa IJSLAND Reykjavik ZWEDEN FINLAND NOORWEGEN Oslo Helsinki Stockholm IERLAND Dublin VERENIGD KONINKRIJK DENE- MARKEN Kopenhagen Londen Parijs NEDERLAND Brussel BELGIË Luxemburg

Nadere informatie

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot. Herhaling Ω groep 5 Ω Aardrijkskunde (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE CSE BB

AARDRIJKSKUNDE CSE BB Examen VMBO-BB 2005 tijdvak 2 maandag 20 juni 14.00 15.30 uur AARDRIJKSKUNDE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Damwâld, een wereldplaats!

Damwâld, een wereldplaats! Colofon Damwâld, een wereldplaats Een mondiale speurtocht door Damwâld voor de hoogste groepen van het basisonderwijs. Dit project bestaat uit: een handleiding voor docenten, deze verdiepingsopdrachten

Nadere informatie

Rijverboden December 2015

Rijverboden December 2015 Rijverboden December 2015 Onderstaande feestdagen / rijverboden zijn van toepassing in December 2015. Ondergenoemde feestdagen / rijverboden zullen invloed hebben op onze transittijden. Dit zal naar u

Nadere informatie

Mobiliteitsservice. Gratis SEAT-pechhulp 0800-0242500

Mobiliteitsservice. Gratis SEAT-pechhulp 0800-0242500 Mobiliteitsservice Gratis SEAT-pechhulp SEAT SERVICE 0800-0242500 SEAT houdt je mobiel Bij een nieuwe SEAT krijg je gratis Mobiliteitsservice. Die helpt je bij pech snel weer op weg, 24 uur per dag en

Nadere informatie

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND Algerije http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-de-oases-van-de-sahara http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-tussen-de-kamelen-algerije

Nadere informatie

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!!

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!! Hoe maak ik in groep 8 een werkstuk? Jij gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in

Nadere informatie

Antwoorden. 1 helder. 3 goed fout. 4 eigen antwoord. 5 Het was een heldere dag. We liepen over. 2 noordelijk. kopieerblad Woordenschat 7.

Antwoorden. 1 helder. 3 goed fout. 4 eigen antwoord. 5 Het was een heldere dag. We liepen over. 2 noordelijk. kopieerblad Woordenschat 7. kopieerblad Woordenschat 7.2 1 Voelt de zon overal even warm aan? 1 helder als er buiten veel licht is en er geen wolken zijn de vlakte een grondgebied dat groot en plat is weerkaatsen licht of geluid

Nadere informatie

Studieplanner leerlingen NAAM: Datum Weekopdracht. Doel en in: klaar Week 1 Week 2 Leren leren : Tekst 1 lezen tot aan het plaatje met de

Studieplanner leerlingen NAAM: Datum Weekopdracht. Doel en in: klaar Week 1 Week 2 Leren leren : Tekst 1 lezen tot aan het plaatje met de Studieplanner leerlingen NAAM: Opgegev Benodigde Datum Weekopdracht Doel en in: materialen klaar Week 1 Week 2 Leren leren : Tekst 1 lezen tot aan het plaatje met de ministers. Opdrachtenboekje 5 Markeer

Nadere informatie

Ik ben een Europees burger. Ik kan het laten zien.

Ik ben een Europees burger. Ik kan het laten zien. Ik ben een Europees burger. Ik kan het laten zien. Ik heet Ik ben jaar. Ik woon.. Mijn school. @ELICIT AEDE-NL 03 Ik ken Europa. Ik ken Europa @ELICIT AEDE-NL 03 Ik ken Europa. De landen met hun hoofdsteden.

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

LES 3 - Aardrijkskunde

LES 3 - Aardrijkskunde LES 3 - Aardrijkskunde Dit werkblad is van: Groep: OPDRACHT 1 Weet jij waar deze steden liggen? Teken de volgende steden in op de kaart: - Londen - Barcelona - Rome - Parijs - Amsterdam OPDRACHT 2 De Olympische

Nadere informatie

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van:

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van: ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS Van: Ieder groepje gaat op ontdekkingsreis, deze gebieden worden verdeeld: heelal, de zee, een onderaards gebied, een vulkanisch gebied, een bergachtig gebied, een woestijn

Nadere informatie

DE WERKVORM IN HET KORT

DE WERKVORM IN HET KORT EUROPESE UNIE MEI 2014 - POLITIEK IN PRAKTIJK #3 WAT HEB JE NODIG? Werkbladen met landomschrijvingen Kaart van Europa DE WERKVORM IN HET KORT Er zijn 28 landen lid van de Europese Unie. In deze opdracht

Nadere informatie

Les 1 Ontstaan aardgas

Les 1 Ontstaan aardgas Les 1 Ontstaan aardgas In 1959 werd onder het land van boer Boon in de buurt van Slochteren gas ontdekt. Het bleek één van de grootste gasvelden van de wereld te zijn! Hoe is dat gas in de boden van Nederland

Nadere informatie

1 Vul in. 2 Vul in. Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3

1 Vul in. 2 Vul in. Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 Herhaling Ω groep 6 Ω Nederland (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Vul in. Het land waarin ik woon heet N. Amsterdam

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

Nederland 0,10 0,10. Internationaal 0,10 0,10. Alarmnummer 112 Gratis Gratis

Nederland 0,10 0,10. Internationaal 0,10 0,10. Alarmnummer 112 Gratis Gratis Tarievenkaart Starttarieven Doel Incl. btw Mobiel Nederland 0,10 0,10 Internationaal 0,10 0,10 Tarieven bellen binnen Nederland tarieven in euro/ minuut (doorberekend per hele minuut) Bestemming Incl.

Nadere informatie

NAKIJKBLAD Opdracht 1 Benelux Lux

NAKIJKBLAD Opdracht 1 Benelux Lux NAKIJKBLAD Opdracht 1 De eerste opdracht gaat over bezienswaardigheden die je kunt vinden, of leuke dingen die je kunt doen, in de drie landen van de Benelux: België, Nederland en Luxemburg. De namen in

Nadere informatie

-Word ik op de hoogte gehouden van de voortgang van mijn bestelling?

-Word ik op de hoogte gehouden van de voortgang van mijn bestelling? Klantenservice Productinformatie: Welke producten gebruikt Picture On The Wall. Bestellen: Veel gestelde vragen. Hoe doe ik een besteling. Bestellen en retourneren: Veel gestelde vragen. Verzendkosten.

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam: Werkblad Ω Steden Ω Les : De middeleeuwse steden De middeleeuwse steden Aan het eind van de middeleeuwen is de adel de baas. De adel is rijk en heeft alle grond. De kasteelheer woont met zijn vrouw, kinderen

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Oostende Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad.

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. 5 Lastige woorden Blad De trek naar de stad Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. Uitkering Geld dat je krijgt van de regering, bijvoorbeeld als je niet kunt werken. Voorbehoedsmiddel

Nadere informatie

Kijken! Kijken! Niet kopen!

Kijken! Kijken! Niet kopen! Kijken! Kijken! Niet kopen! 1. Aanzetten 1.a Kijken! Kijken! Niet kopen! Jij gaat aan de slag met het dossier Kijken! Kijken! Niet kopen!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je

Nadere informatie

Stappenplan: Hoe maak ik een werkstuk?

Stappenplan: Hoe maak ik een werkstuk? Stappenplan: Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Kies een onderwerp.. Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Het hoeft niet persé een hobby van

Nadere informatie

HOE MAAK IK EEN WERKSTUK?

HOE MAAK IK EEN WERKSTUK? HOE MAAK IK EEN WERKSTUK? 1 Inhoudsopgave Stap 1: Kies een onderwerp. Stap 2: Schrijf de inleiding. Stap 3: Verzamel informatie. a) Zoek informatiebronnen b) Noteer de informatiebronnen op je bronnenblad

Nadere informatie

Hoe maak ik een Spreekbeurt?

Hoe maak ik een Spreekbeurt? Hoe maak ik een Spreekbeurt? Stap 1: Kies een onderwerp. Voordat je kunt beginnen met het maken van een spreekbeurt, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Het hoeft niet perse een hobby van je te zijn,

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

= iemand die vertelt of schrijft over het nieuws. = de politie zorgt ervoor dat het veilig is.

= iemand die vertelt of schrijft over het nieuws. = de politie zorgt ervoor dat het veilig is. Woordenschat blok 1 gr5 Les 1 De journalist De politie De acteur De chirurg De soldaat De receptionist De portier Het personeel Het bedrijf De werkloze De werknemer = iemand die vertelt of schrijft over

Nadere informatie

Daarbij stierven 200 duizend mensen.

Daarbij stierven 200 duizend mensen. Filmpje op www.youtube.com/watch?v=vua_y9c4zu4&feature=related Google trefwoorden: filmpje, plaattektoniek, teleac, youtube Aardbevingen Beweging in de aarde In 2004 was de tsunami in Azië na aardbeving

Nadere informatie

Naam: Groep: Willem Teellinckschool 15 juni 2016

Naam: Groep: Willem Teellinckschool 15 juni 2016 AMSTERDAM Naam: Groep: Willem Teellinckschool 15 juni 2016 1 Hoe maak ik in groep 8 een werkstuk? Jij gaat de komende weken op school en thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het

Nadere informatie

Turismo en Espan a. Wat?

Turismo en Espan a. Wat? Turismo en Espan a Wat? Bekijk aandachtig het filmpje (http://www.youtube.com/watch?v=gidhjyn9h5s) en de onderstaande foto s. 1. Welke soorten toerisme komen er voor in Spanje? Landschap in Asturië La

Nadere informatie

Op ontdekkingstocht naar aardolie

Op ontdekkingstocht naar aardolie O p o n t d e k k i n g s t o c h t n a a r a a r d o l i e Op ontdekkingstocht naar aardolie Miljoenen jaren geleden De mens heeft in de loop van de tijd vele vormen van energie gebruikt: spierkracht,

Nadere informatie

Samenvatting Ω Europa Ω blad 1. Land in zicht

Samenvatting Ω Europa Ω blad 1. Land in zicht Samenvatting Ω Europa Ω blad 1 les 1 les 2 les 3 Europa Europa is een werelddeel. Europa is een van de rijkste werelddelen, hoewel er ook landen en plaatsen zijn waar armoede heerst. Veel landen zijn verenigd

Nadere informatie

VAN GOGH PROJECT GROEP 5 EN 6

VAN GOGH PROJECT GROEP 5 EN 6 VAN GOGH PROJECT GROEP 5 EN 6 Brieven schrijven Deze activiteit is gebaseerd op de briefwisseling tussen Vincent van Gogh en zijn broer Theo. Voorbereiding: Zorg voor een plaat/foto van een landschap.

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Beet! 1. Aanzetten. 1a. Beet! Jij gaat aan de slag met het dossier Beet!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent.

Beet! 1. Aanzetten. 1a. Beet! Jij gaat aan de slag met het dossier Beet!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. 1. Aanzetten Beet! 1a. Beet! Jij gaat aan de slag met het dossier Beet!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN 2 UITNODIGING 15 minuten 3 UITZOEKEN 30 minuten

Nadere informatie

hfst. groep 5 groep 6 groep 7 groep 8 4 Rondom de stad Aan het werk Het oosten van Europa Grote verschillen in Afrika

hfst. groep 5 groep 6 groep 7 groep 8 4 Rondom de stad Aan het werk Het oosten van Europa Grote verschillen in Afrika Algemene inleiding 1 Leerstof groep 5 t/m 8 1.1 Aardrijkskundige inhoud De inhoud van Wijzer door de wereld is gebaseerd op de kerndoelen van het leergebied Oriëntatie op jezelf en de wereld uit het domein

Nadere informatie

1 Kun je aan planten zien wat je aan moet?

1 Kun je aan planten zien wat je aan moet? 1 Kun je aan planten zien wat je aan moet? Hoofdstuk 1 Les 1 Zoek het op Bij de evenaar staat de zon hoog. Het is er warm en daardoor verdampt het water. Die warme damp stijgt op en koelt af: dan gaat

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

koop nu je s InterRail Pasbs.be www.nmbs.be Bestemming beter van 01.01.2010 t/m 31.12.2010 Realisatie : Euro RSCG Brussels Griekenland Italië Portugal

koop nu je s InterRail Pasbs.be www.nmbs.be Bestemming beter van 01.01.2010 t/m 31.12.2010 Realisatie : Euro RSCG Brussels Griekenland Italië Portugal V.U. : Michel Jadot NMBS Europe Hallepoortlaan 40 1060 Brussel Realisatie : Euro RSCG Brussels Griekenland Italië Portugal Ierland Grootbrittannië Spanje belgië frankrijk turkije van 01.01.2010 t/m 31.12.2010

Nadere informatie

De visserij. Frank Beens Groep 7

De visserij. Frank Beens Groep 7 De visserij Frank Beens Groep 7 Inhoud Inleiding Hoofdstukken 1. Geschiedenis 2. Waar wordt op gevist? 3. De Genemuider vissers 4. De visafslag 5. Vis is gezond 6. Vragen Eigen mening Bronvermelding Inleiding

Nadere informatie

Uitleg bij de spellingskaartjes.

Uitleg bij de spellingskaartjes. Uitleg bij de spellingskaartjes. 1. De BLAUWE kaartjes zijn bedoeld om alleen te oefen met de spellingskaartjes 2. Met de Paarse kaartjes mag je met zijn tweeën oefenen met de spellingskaartjes 3. De Groene

Nadere informatie

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Greenpeace is een organisatie die ereldijd opkomt voor het milieu. We illen de natuur en de dieren daarin beschermen.

Nadere informatie

Winkels in het dorp. Nodig: 1 poster winkels in het dorp, A3-formaat, fotoblad 1, schaar en lijm, stift

Winkels in het dorp. Nodig: 1 poster winkels in het dorp, A3-formaat, fotoblad 1, schaar en lijm, stift Winkels in het dorp Opdracht 1 Deze opdracht doe je in een groepje van vier. Nodig: 1 poster winkels in het dorp, A3-formaat, fotoblad 1, schaar en lijm, stift Op de poster zie je plekken waar mensen in

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Noorwegen Inhoud Inleiding 1. Inleiding 2. Een langgerekt land 3. Kaartgegevens 4. Klimaat 5. Booreilanden 6. Geschiedenis 7. Godsdienst 8. Lappen 9. Trollen 10. Noors lesje 11. Hoe spel je de letters

Nadere informatie

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed.

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. D S T R K C N T LS 1 Opdracht 1 Nodig: papier en lijm 1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een ander plaatje. 3. Zoek nu samen nog vier

Nadere informatie

Naam: Werken voor geld

Naam: Werken voor geld Naam: Werken voor geld Dat niet alle Nederlanders koeien melken en kaas maken voor hun werk wist je waarschijnlijk al. Maar wat doen Nederlanders nog meer en wat maakt Nederland zo bijzonder om in te werken?

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

7,50 9,50 16,00 11,50 16,00 22,00 26,78 59,50 77,35

7,50 9,50 16,00 11,50 16,00 22,00 26,78 59,50 77,35 Posttarieven 2012 Post versturen binnen Nederland of naar het buitenland? Voor al uw postzaken hebben wij een passende oplossing. In deze folder vindt u de tarieven van onze meest gebruikte producten.

Nadere informatie

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten.

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. 5 Lastige woorden Blad Groenten onder glas Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. Ziektekiem Een bacterie of virus waar je ziek van kunt worden. Stapelbed Bedden

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Tarieven. Internationale Merken Overeenkomst Van Madrid En Protocol o.b.v. een Benelux Registratie

Tarieven. Internationale Merken Overeenkomst Van Madrid En Protocol o.b.v. een Benelux Registratie Tarieven Internationale Merken Overeenkomst Van Madrid En Protocol o.b.v. een Benelux Registratie MERKDEPOT Depot van een merk voor 1 t/m 3 klassen voor een periode van 10 jaar: Basisbedrag (eenmalig bedrag)

Nadere informatie

WERKBLAD pingo. naam. Heel lang geleden was het hier erg koud. Dat noemen we de ijstijd. Er waren heuvels, heel bijzondere heuvels.

WERKBLAD pingo. naam. Heel lang geleden was het hier erg koud. Dat noemen we de ijstijd. Er waren heuvels, heel bijzondere heuvels. WERKBLAD pingo Heb je wel eens gehoord van een pingo? Pingo betekent heuvel die groeit. Het is een woord uit de taal van de Eskimo s of Inuït. Dat lijkt ver weg, maar pingo s zijn heel dichtbij geweest!

Nadere informatie

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Australië is het kleinste werelddeel op de aarde. Het is meer dan 200 keer zo groot als Nederland en er wonen ongeveer net zoveel mensen als bij ons. Dat komt omdat

Nadere informatie

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken www.edusom.nl Opstartlessen Les 1. Kennismaken Wat leert u in deze les? Uzelf voorstellen Kennismaken Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag en DWI Amsterdam HET GESPREK

Nadere informatie