POST ZEG Wat is de oudste postzegel? Hoe worden postzegels gemaakt? Hier lees je er alles over. Handig voor je werkstuk of spreekbeurt!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "POST ZEG Wat is de oudste postzegel? Hoe worden postzegels gemaakt? Hier lees je er alles over. Handig voor je werkstuk of spreekbeurt!"

Transcriptie

1 POST Wat is de oudste postzegel? Hoe worden postzegels gemaakt? Hier lees je er alles over. Handig voor je werkstuk of spreekbeurt! 1 Waarom zijn er postzegels? 2 Soorten postzegels 3 Hoe worden postzegels gemaakt? 4 Verzamelen van postzegels 5 Vervalsingen ZEGELS 6 Verder lezen en kijken Den Haag

2 Waarom zijn er postzegels? 1 Als je een brief of kaart aan je opa, oma, vriendje of vriendinnetje wilt versturen, dan koop je een postzegel. Deze plak je op de brief, je doet hem in de brievenbus en de postbode bezorgt jouw bericht. Met de postzegel op je brief betaal je aan TNT Post voor het bezorgen van de post. Iedere dag versturen we in Nederland ongeveer 17 miljoen brieven, kaarten en pakjes. Als we al deze brieven achter elkaar leggen ontstaat er een rij van ruim drieduizend kilometer. De brieven die vóór zes uur s avonds gepost zijn, worden de volgende dag al bezorgd. Je kunt postzegels gebruiken maar je kunt ze ook verzamelen. Miljoenen mensen over de hele wereld verzamelen postzegels. De mooie en bijzondere afbeeldingen op postzegels zijn vaak kleine kunstwerken. Ook vertellen postzegels van alles over het land waar ze vandaan komen. Voordat er postzegels zijn Zolang er mensen zijn, wordt er gecommuniceerd. Al vanaf de Middeleeuwen maken we daarbij gebruik van brieven. Eerst worden deze geschreven op perkament, en vanaf de 16de eeuw op papier. Er is dan nog lang niet zoveel post als nu, omdat alleen rijke mensen leren lezen en schrijven. De brieven die er zijn worden op onregelmatige tijden meegenomen door reizende kooplieden of rondtrekkende muzikanten. Later nemen belangrijke mensen eigen boden in dienst om de post te bezorgen. Door de groei van de steden en de opkomst van de handel komt er meer post. Steeds meer boden lopen vaste routes, bijvoorbeeld van Rotterdam naar Delft. De prijs die je hiervoor moest betalen hangt af van de afstand die de brief moet afleggen. Soms is het tarief voor het verzenden van een brief van Den Haag naar Maastricht zelfs anders dan van een brief van Maastricht naar Den Haag. De bode of de postmeester schrijft met een potlood het bedrag op de brief. Als de brief bij jou wordt bezorgd, betaal je de postbode. Je betaalde dus niet van te voren maar je opa of oma die jouw brief kreeg moest betalen! De kosten voor het vervoer van een brief liggen in de 17de eeuw tussen de twee en vijf stuivers. Een arbeider verdient ongeveer een gulden per week, daar moet een heel gezin van leven. Het is duidelijk dat het krijgen van een brief in die tijd een kostbare aangelegenheid is. Cijferzegels

3 De eerste postzegel Groot-Brittannië is het eerste land ter wereld dat postzegels gaat gebruiken. Sir Rowland Hill doet een onderzoek naar de prijzen van de postbezorging over verschillende afstanden. Hij adviseert de Engelse posterijen om over te gaan tot één gelijk tarief, dat van vooruitbetaling. Niet iedereen is een voorstander van dit idee, je weet immers nooit of de brief goed aankomt. Misschien deed een postbode zijn best niet, en dan had je voor niks betaald! Toch besluiten de Engelse posterijen om het idee van Sir Rowland Hill ui te voeren. In 1840 wordt de eerste postzegel uitgeven. Deze heeft een waarde van één Engelse penny. Op deze postzegel staat het portret van de Engelse koningin Victoria. De kleur van de postzegel is zwart. De naam van het land staat niet op de postzegel, er waren immers nog geen andere landen die dit deden. Tegenwoordig staat er op de Engelse postzegels trouwens nog steeds geen landnaam. Al in 1841 besluit Groot- Brittannië nieuwe postzegels in een andere kleur te drukken, omdat de zwarte inkt van het stempel dat gebruikt wordt om de postzegel ongeldig te maken, niet goed te zien is op zwarte postzegels. De eerste Nederlandse postzegel Het duurt nog twaalf jaar voordat Nederland postzegels gaat gebruiken. Op de eerste Nederlandse postzegel uit 1852 is het portret van koning Willem III te zien. Ook staat er op deze postzegel de tekst postzegel en de waarde maar niet de naam van het land. De eerste Nederlandse postzegel is uitgegeven in een serie van drie: een blauwe van vijf cent, een rode van tien cent en een oranje van vijftien cent. Een belangrijk verschil tussen de eerste postzegels en de postzegels van nu zijn de karteltjes van de scheurranden. De eerste postzegels hebben deze karteltjes niet want ze werden met een schaar uit het vel geknipt. Eerste Nederlandse postzegel (1852)

4 3 vraagjes aan: Naam: Harriët van der Veen Beroep: conservator moderne postwaarden en grafische vormgeving Museum voor Communicatie Hobby s: tekenen, dansen 1. Verzamelt u postzegels? Niet als hobby. In mijn werk als conservator wel: wij krijgen als Museum voor Communicatie (het voormalige PTT Museum) alle Nederlandse postzegels van TNT Post (vroeger PTT Post). Daarbij verzamel ik dan al het materiaal dat is gemaakt tijdens de totstandkoming van die postzegels. Iemand die een postzegel ontwerpt maakt altijd verschillende schetsen die TNT Post te zien krijgt. TNT Post selecteert daar dan één uit die ze het mooist vinden. Daar maken ze de postzegel van. Al die andere schetsen die niet uitgekozen worden heeft het Museum voor Communicatie ook in de collectie. 2. Wat is er zo bijzonder aan postzegels? Postzegels zijn waardepapieren: je kunt er mee betalen voor de dienst die TNT Post je levert. En wat ook heel bijzonder is: op dat hele kleine stukje papier wordt vaak op een heldere en leesbare manier een heel verhaal verteld. 3. Wat is de meest bijzondere postzegel die u ooit heeft gezien? De meest bijzondere postzegel vind ik: de Blauwe Mauritius. Die maakt onderdeel uit van de collectie van het Museum voor Communicatie en is heel bijzonder omdat het een hele dure postzegel is. Dat komt omdat er maar 4 ongebruikte exemplaren van die specifieke postzegel over zijn in de wereld, en heel veel verzamelaars willen die postzegel graag hebben. En als iedereen iets wil hebben, dan wordt dat product natuurlijk heel duur.

5 Soorten postzegels 2 Permanente postzegels Postzegels hebben een vastgestelde waarde, de waarde die erop gedrukt staat. Een postzegel die je koopt voor 44 cent, kun je later weer verkopen voor 44 cent. Je kunt ze een beetje vergelijken met geld. Op munten zie je het portret van de koningin en op postzegels soms ook. Er bestaan ook postzegels met alleen cijfers. Ze zijn er in verschillende waarden en kleuren. De postzegels met de afbeelding van koningin Beatrix en de cijferpostzegels kun je altijd op het postkantoor kopen. We noemen ze de permanente postzegels. Bijzondere postzegels Naast de permanente postzegels worden er ieder jaar bijzondere postzegels uitgegeven. Dit zijn postzegels met een toeslag of postzegels zonder toeslag. Voorbeelden van postzegels met een toeslag zijn de zomerpostzegels en de kinderpostzegels. Naast de gewone frankeerwaarde betaal je voor deze postzegels nog een extra bedrag. Dat extra bedrag gaat naar een goed doel. Op de postzegel staat dan bijvoorbeeld cent. De toeslag van de zomerpostzegels wordt sinds 1933 gebruikt voor ouderen. De zomerpostzegels en de kinderpostzegels komen ieder jaar terug. De bijzondere postzegels zonder toeslag worden uitgegeven bij een speciale gelegenheid, bijvoorbeeld de Olympische Spelen. Ook kan de postzegel gebruikt worden om ergens de aandacht op te vestigen zoals Bedreigde diersoorten. Soms worden er bijzondere zegels uitgegeven voor speciale post, zoals de geboortezegels die je op een geboortekaartje kunt plakken. Verder kun je tegenwoordig je eigen foto of tekening laten afdrukken op een postzegel. Deze postzegels worden Persoonlijke postzegels genoemd. (kijk op Kinderpostzegels De kinderpostzegels zijn de bekendste bijzondere postzegels. De meeste kinder - postzegels worden door leerlingen van de basisschool langs de deur verkocht. De kinderpostzegels worden zo genoemd omdat de toeslag die je voor de postzegels betaalt, terecht komt bij kinderen die het een stuk minder goed hebben dan de meeste andere kinderen. Vroeger waren dat alleen Nederlandse kinderen. Tegenwoordig gaat een groot deel van het geld naar kinderen in de Derde Wereld en Oost-Europa.

6 Kinderpostzegels uit 1989 De eerste kinderpostzegel is in 1924 uitgegeven. Ieder jaar komt er een nieuwe serie kinderpostzegels uit. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de kinderpostzegel een aantal keren niet uitgegeven. Het Comité Kinderpostzegels besloot toen om niet mee te werken omdat de Duitse bezetter wilde bepalen wat er met de winst gebeurde. Vanaf 1945 zijn er ieder jaar weer kinderpostzegels gemaakt. Op de afbeeldingen van de kinderpostzegels staat het kind telkens centraal. Spelende kinderen, kinderen met dieren, portretten van kinderen, kinderen en kunst, kindertekeningen, kinderen en speelgoed, etc. De uitgifte van postzegels Ieder jaar komt er in Nederland een aantal nieuwe postzegels bij. Deze kun je gebruiken naast de permanente postzegels. De meeste van deze nieuwe postzegels zijn tijdelijk te koop. TNT Post krijgt ieder jaar veel verzoeken van bedrijven, instellingen, verenigingen en stichtingen die graag op een postzegel voor willen komen. Uit de stapel met aanvragen voor een postzegel, kiest TNT Post een aantal onderwerpen dat op een postzegel kan komen. Er wordt gekeken of een onderwerp interessant is voor veel mensen. Om voor een afbeelding op een postzegel in aanmerking te komen moet je al snel een jubileum van 50 of 100 jaar te vieren hebben. Bijvoorbeeld de postzegel van 100 jaar Nederlandse Mycologische Vereniging (die doet onderzoek naar paddenstoelen). Onderwerpen die voor groepen mensen pijnlijk of vervelend zijn worden vermeden. De onderwerpen en de afbeeldingen op een postzegel zijn zo neutraal mogelijk. De uitgifte van een of meerdere postzegels die bij elkaar horen en op hetzelfde moment worden uitgegeven, heet een emissie.

7 Postzegel ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de Nederlandse Spoorwegen (1989) 3 vraagjes aan: Naam: Harriët van der Veen Beroep: conservator moderne postwaarden en grafische vormgeving Museum voor Communicatie Hobby s: tekenen, dansen 1. Hoe wordt een belangrijke postzegel beveiligd? Door de beveiligingsmedewerkers van het museum en door speciale beveiligingsapparatuur. 2. Als u een postzegel zou mogen ontwerpen, hoe zou die eruit zien? Dat zou een postzegel worden met heldere kleuren en goed leesbare letters. 3. Waarom zit er een kartelrandje aan een postzegel? Postzegels moeten kunnen worden losgescheurd van elkaar. Daarom worden postzegelvelletjes voorzien van een perforatie: een lange rij met kleine gaatjes. Daarlangs kun je de postzegel afscheuren. Wat er dan op de postzegel overblijft is een kartelrandje.

8 Hoe worden postzegels gemaakt? 3 Het maken van postzegels kun je verdelen in twee stappen: het ontwerpen en het drukken. Stap 1 het ontwerpen Als het onderwerp bekend is, kiest TNT Post een ontwerper. De adviseurs van TNT Post hebben veel contacten met kunstenaars en ontwerpers. Bij het ontwerpen van een postzegel komt veel meer kijken dan je denkt. Je moet bijvoorbeeld rekening houden met: de vorm; de meeste postzegels zijn rechthoekig, maar sommige zijn vierkant of zelfs driehoekig of ruitvormig. het formaat; postzegels zijn ongeveer 3,5 x 2 cm. de tekst; de waarde van de postzegel en het woord Nederland zijn teksten die altijd op een postzegel moeten voorkomen. Vanaf 1 juli 2010 is de waarde vervangen door een code: 1 voor lichtere brieven, 2 voor iets zwaardere brieven, Europa en Wereld voor post naar het buitenland. Soms moet er ook het jaartal bij. de plaats van de afbeelding; komt de afbeelding liggend of staand op de postzegel. geen zwarte vlakken gebruiken; want dan is de stempel straks niet meer zichtbaar. Zodra de ontwerper enkele ontwerpen voor de nieuwe postzegel af heeft, gaat hij overleggen met TNT Post. Samen kiezen ze één ontwerp uit, om verder te gebruiken. De ontwerper kan gebruik maken van verschillende technieken zoals fotografie, tekenen en schilderen of een combinatie hiervan. Als het ontwerp is De ontwerper kiest welk stukje van de foto op de postzegel komt. Zo is de postzegel geworden! (1989)

9 goedgekeurd, maakt de ontwerper werktekeningen voor de postzegel. Dit zijn tekeningen met de exacte maten en de goede afbeeldingen, zodat de drukker precies kan zien wat hij moet doen. Deze tekening is vaak zesmaal zo groot als de echte postzegel. Stap 2 het drukken De drukker maakt van de werktekeningen een drukproef op ware grootte. De drukproef wordt door verschillende mensen beoordeeld. Veranderingen en verbeteringen kunnen nog doorgegeven worden, waarna de drukker een nieuwe drukproef maakt. Pas als de drukproef door iedereen is goedgekeurd, begint de drukker met drukken. Het drukken van een postzegel is een vak apart. In Nederland wordt een aantal postzegels gedrukt bij Joh. Enschedé Security Printing BV in Haarlem. Hier worden sinds 1866 postzegels gedrukt. Ook worden er Nederlandse postzegels in het buitenland gedrukt. Het bijzondere van drukken van waardepapieren, zoals postzegels en geld, begint al bij de keuze van het papier waarop gedrukt wordt. Hier worden verschillende eisen aan gesteld. Een tijd lang is er voor postzegels papier met een watermerk gebruikt. Dit is om het papier meer waarde te geven en het namaken van postzegels moeilijker te maken. Een watermerk in het papier kun je zien door het papier tegen het licht te houden; de lichte plekken zijn het watermerk. Op papiergeld zit altijd een watermerk, maar op postzegels komen watermerken bijna niet meer voor. Als herkenningsteken voor postzegels zit op de kant van het papier waar de afbeelding komt, een gladde lichtgevende laag. Deze laag is met een speciale lamp te herkennen. Door deze laag kan een machine de post bij het sorteren allemaal met de postzegel rechtsboven te zetten. Zo kunnen de poststukken automatisch worden gestempeld. Ongeldige of nagemaakte postzegels vallen hierbij vanzelf door de mand. Op de achterkant van het papier wordt een gomlaag aangebracht, waardoor de postzegels later gemakkelijk op te plakken zijn. Het papier gaat door een grote bak met lijm, die een dun laagje gom achterlaat. Het papier voor postzegels zit op een grote rol, die nog bedrukt moet worden. Voor een kleurenafbeelding zijn minimaal vier verschillende kleuren drukinkt nodig: geel, magenta (=roze-rood), cyaan (=blauw) en zwart. Met deze vier kleuren kun je alle kleuren van de regenboog maken. Het afwerken Als het drukken klaar is, krijgen de postzegels nog randen met gaatjes zodat ze makkelijk los te scheuren zijn. Dan hoeven we ze niet met een schaar uit de vellen te knippen, zoals bij de eerste postzegels. De kartelrandjes die je na het scheuren ziet heet de tanding. Er zijn ook vellen met zelfklevende postzegels. Deze vellen worden gestanst, zodat je de stickers van de ondergrond kunt halen. De postzegels zijn nu nog niet klaar voor de verkoop. Eerst moeten de vellen of rollen nog in het juiste formaat gesneden worden. De postzegelvellen worden

10 daarna één voor één gecontroleerd. Er wordt hierbij gekeken naar het drukwerk; zijn de kleuren goed, passen alle kleuren goed aan elkaar, zitten er geen vlekjes op, etc. maar ook de gaatjesranden krijgen een controle; zitten ze wel recht op de postzegels? De vellen worden vergeleken met de goedgekeurde drukproef. Pas als deze controles zijn uitgevoerd, telt een speciale telmachine de vellen, waarna ze worden verpakt. De vellen met postzegels die niet goedgekeurd zijn, verdwijnen niet zomaar in de prullenmand. Deze vellen worden eerst geteld en daarna versneden in kleine stukjes, om te voorkomen dat ze toch verkocht worden. Bijzonderheden Na al deze aandacht en controles, zou je denken dat er alleen maar exact dezelfde postzegels zijn. Toch is dat niet altijd waar en dat maakt postzegels verzamelen voor veel mensen bijzonder. Deze mensen zoeken naar postzegels die anders zijn. Dit kunnen misdrukken zijn, maar ook ontwerpfouten. Een misdruk is bijvoorbeeld het afdrukken van de verkeerde kleur, bijvoorbeeld groen in plaats van rood, of het ondersteboven drukken van de afbeelding. Deze misdrukken komen voor op alle gelijktijdig gedrukte vellen. We spreken hier van een constante misdruk. Een De Blauwe Mauritius uit 1847 stofdeeltje op de drukpers kan ook een vlek veroorzaken. Als dit stofdeeltje tijdens het drukken weggehaald is, komt de vlek niet op alle vellen voor. Deze misdruk wordt een inconstante misdruk genoemd. Behalve fouten bij het drukproces kunnen er ook fouten door de ontwerper gemaakt zijn. Bijvoorbeeld een afbeelding van de ontdekkingsreiziger Columbus met een telescoop in zijn handen, terwijl de telescoop pas veel later is uitgevonden. Met de eerste postzegel van het eiland Mauritius is ook iets aan de hand. Er staat Post Office (= postkantoor) op. Na een jaar besloten ze dat er Post Paid (= port betaald) op moest staan. Van de postzegels met Post Paid er op zijn er vele duizenden gemaakt, maar die met Post Office is heel zeldzaam. En de ongestempelde zijn helemaal zeldzaam! Van de eerste Blauwe Mauritiuspostzegel uit 1847 zijn nog maar vier ongestempelde exemplaren op de hele wereld bekend. Eén ervan is in het bezit van het Museum voor Communicatie.

11 Verzamelen van postzegels 4 Postzegels verzamelen is een populaire hobby. Dat is niet zo vreemd als je ziet dat iedereen weleens een brief of een kaart met daarop een postzegel krijgt. In Nederland zijn er meer dan een miljoen mensen die postzegels verzamelen. Hoe verzamel je postzegels? Een postzegelverzameling kun je op verschillende manieren beginnen. Het makkelijkst is het, om alle brieven en kaarten die je thuis krijgt te bewaren. De postzegels knip je van de enveloppe af. Later week je de postzegel voorzichtig van het stukje enveloppe af. Dit kun je doen door de stukjes papier in een bak met water te leggen. Na een tijdje kun je de postzegels voorzichtig los halen. De natte postzegels zijn erg kwetsbaar, ze moeten na het afweken op een vloeipapiertje of keukendoek drogen. Als de postzegels droog zijn, leg je ze tussen papier onder een zwaar boek, zodat ze niet krom trekken. De gedroogde postzegels berg je op in een postzegelalbum. Als je alleen op deze manier postzegels verzamelt kost je hobby bijna geen geld, want je hebt alleen een insteekalbum en een pincet nodig om de postzegels voorzichtig beet te pakken. Een nadeel is dat het bijna niet lukt om op deze manier een verzameling compleet te maken. Wat je kunt doen is al je dubbele postzegels in een apart album stoppen en die ruilen met je vriendjes of op ruilbeurzen. Je kunt ook lid worden van een postzegelvereniging, die vaak verschillende activiteiten heeft voor filatelisten, zoals postzegelverzamelaars worden genoemd. Veel postzegelverenigingen hebben een speciale jeugdafdeling. Een andere manier om aan je verzameling te werken is door postzegels te kopen. Alle nieuwe postzegels zijn te koop op het postkantoor of bij de Collect Club van TNT Post. Sommige grote postkantoren hebben zelfs een speciaal loket voor verzamelaars met informatie en alle nieuwe postzegels. Bij postzegelhandelaren kun je terecht voor oude en nieuwe postzegels. Als je op zoek bent naar bijzondere postzegels kun je naar postzegelbeurzen en postzegelveilingen gaan. Je kunt hier van verschillende handelaren postzegels kopen. De meeste veilingen zijn alleen interessant voor ervaren verzamelaars. Duitse postzegels

12 Postzegelcatalogus Een handig hulpmiddel bij het verzamelen is de postzegelcatalogus. In de postzegelcatalogus kun je vinden welke postzegels in welk land zijn uitgegeven. Je kunt dus opzoeken welke postzegels nog ontbreken in je verzameling. Ook staan in de meeste postzegelcatalogi de prijzen van postzegels vermeld. Je kunt zien wat het ongeveer kost om je verzameling aan te vullen of wat je verzameling waard is. Bekende postzegelcatalogi zijn: de NVPH-catalogus (Nederlandsche Vereeniging van Postzegelhandelaren), de Stanley Gibbons uit Groot-Brittanië, de Michel uit Duitsland en de Yvert en Tellier catalogus uit frankrijk. Soorten verzamelingen Als je van postzegels verzamelingen een echte hobby wilt maken, kun je proberen alle postzegels te verzamelen. Terwijl je hiermee bezig bent, ontdek je al snel dat het onmogelijk is om zo n verzameling compleet te krijgen. Daarom moet je een grens trekken om het gebied dat je wilt verzamelen. Een veelgebruikte onderverdeling bij het postzegels verzamelen is een verzameling per land of per thema. Zo kun je alle Franse postzegels verzamelen, of zo veel mogelijk Japanse. Een themaverzameling kan bijvoorbeeld gaan over vogels, zoogdieren, schepen, treinen, kunst of sport. Een themaverzameling is zo groot te maken als je zelf wilt. Als je postzegels met plaatjes van vogels wilt verzamelen ben je nog wel even bezig: het zijn er meer dan 7500! Wat je ook kunt doen, is een verhaal vertellen met je verzameling. Bijvoorbeeld de geschiedenis van de Olympische Spelen met de oorsprong in Griekenland, de moderne Olympische Spelen en de later ingevoerde Zomer- en Winter Spelen. Maar ook de Jeugd Olympische dagen of de Paralympics, de Olympische Spelen voor gehandicapte sporters, zijn terug te vinden op postzegels. Zo n bijzondere themaverzameling vraagt veel onderzoek. Je moet verschillende postzegelboeken gebruiken om op te zoeken welke postzegels er over het door jou gekozen thema zijn uitgegeven. Het verzamelen van deze postzegels is vaak een stuk lastiger, maar je komt veel te weten over je thema. Laatste vraag aan: Naam: Harriët van der Veen Beroep: conservator moderne postwaarden en grafische vormgeving Museum voor Communicatie Hobby s: tekenen, dansen 1. Zijn er verschillende maten postzegels? Ja, er zijn heel veel verschillende maten postzegels. Er zijn zelfs wel eens driehoekige postzegels uitgegeven. Maar ze passen natuurlijk wel altijd op een brief of een ansichtkaart.

13 Vervalsingen 5 Geld en beroemde kunstwerken worden wel eens vervalst. Postzegels ook! Dit is handig gratis een brief te kunnen versturen, maar het wordt vaker gebruikt om verzamelaars op te lichten en veel geld te verdienen Een heel beroemde vervalser is Jean de Sperati. Hij leeft van 1884 tot 1957 in Frankrijk. Hij vervalst postzegels om ze verkopen aan verzamelaars. Bij toeval worden zijn vervalsingen ontdekt door de Franse douane als ze een pakket met vervalste postzegels controleren. De douane denkt dat het echte postzegels zijn en wil belasting heffen. Omdat Jean de Sperati geen belastinggeld wil betalen vertelt hij snel dat het nagemaakte postzegels zijn. Hij hoeft weinig belasting te betalen, maar hij krijgt wel een hoge boete voor het vervalsen. In totaal heeft Jean de Sperati meer dan vijfhonderd postzegels vervalst. Nadat zijn vervalsingen bekend zijn geworden, heeft hij zijn voorraad en zijn gereedschap verkocht aan een Engelse postzegelvereniging. Een andere bekende vervalser is Francois Fournier die rond 1900 zijn postzegels te koop aanbiedt aan verzamelaars die niet voldoende geld hebben voor de originelen. Fournier noemt zichzelf geen vervalser. De postzegels die hij maakt beschouwt hij als kunstwerken. Om te voorkomen dat postzegels vervalst worden, krijgen ze tegenwoordig kenmerken zoals watermerken of lichtgevende tekens. Ook een ingewikkeld ontwerp kan het vervalsen van postzegels moeilijk maken. Kinderpostzegel (1966)

14 Verder lezen en kijken 6 Postzegels kijken Museum voor Communicatie Zeestraat AD Den Haag tel Let op : in het museum zijn niet altijd postzegels te zien. Soms moet je een afspraak maken om ze te kunnen bekijken. Bel dus even van te voren. Musée de la Poste 34 Boulevard de Vaugirard Parijs, Frankrijk Museum für Kommunikation Schaumainkai Frankfurt/Main, Duitsland andere musea over communicatie in Duitsland Kinderpostzegel (1966) Om te lezen Mijn hobby Postzegels, Michael Briggs, Casterman (1993). ABC van het postzegels verzamelen, Stichting voor het Philatelistisch Jeugdwerk in Nederland, 7de geheel herziene druk (Utrecht 1999). Handige adressen voor postzegelverzamelaars TNT Post Collect Club: Postbus RN Groningen

15 Nederlandse Vereniging van Postzegelhandelaren Weteringkade AL Den Haag Jeugdfilatelie Nederland: Postbus HA Utrecht Lied, al die postzegels Kinderpostzegel (1966)

DE BRIEVEN BRIGADE CREATIEF SCHRIJVEN POSTZEGELS EN VERZAMELEN

DE BRIEVEN BRIGADE CREATIEF SCHRIJVEN POSTZEGELS EN VERZAMELEN DE BRIEVEN BRIGADE CREATIEF SCHRIJVEN POSTZEGELS EN VERZAMELEN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Nu uw leerlingen mooie brieven kunnen schrijven, en alles geleerd hebben over kaartjes (ontwerpen), moeten die natuurlijk

Nadere informatie

De Lekbode 94 april 2009

De Lekbode 94 april 2009 F Facsimile. Nabootsing van zeldzame zegels. Regelmatig wordt dit soort maakwerk aangeboden, soms nog voor veel geld. Het gevaar van dit soort producten is dat vervalsers hiermede zeldzame stukken vervaardigen

Nadere informatie

het verhaal achter de postzegel

het verhaal achter de postzegel Missie 3 het verhaal achter de postzegel het verhaal achter de postzegel 1. WAT IS EEN POSTZEGEL? Een postzegel is een stukje papier met een bepaalde waarde dat je rechts bovenaan op een envelop plakt.

Nadere informatie

DE FILATELISTISCHE KANT VAN DE THEMATISCHE FILATELIE: Van postzegel tot postale aanduiding (afl. 5)

DE FILATELISTISCHE KANT VAN DE THEMATISCHE FILATELIE: Van postzegel tot postale aanduiding (afl. 5) DE FILATELISTISCHE KANT VAN DE THEMATISCHE FILATELIE: Van postzegel tot postale aanduiding (afl. 5) En postzegels in alle maten (vormen). In vorige afleveringen hebben we gezien dat er veel verschillende

Nadere informatie

Verzamelen en tentoonstellen

Verzamelen en tentoonstellen Verzamelen en tentoonstellen Het opbouwen van een eigen thematische collectie 7: Poststukken Onder poststukken kunnen we van alles verstaan, zoals brieven, drukwerken, kaarten, pakjes en pakketten die

Nadere informatie

De Lekbode 106 april 2009

De Lekbode 106 april 2009 G Gebruikt. Een gestempelde zegel die echt is gebruikt. Dit in tegenstelling tot allerlei gelegenheids afstempelingen. Deze term wordt ook wel gebruikt voor postfrisse zegels met b.v. een plakker. Hier

Nadere informatie

De Lekbode 118 april 2009

De Lekbode 118 april 2009 H Haarlemse druk. De zegels de 2 e emissie werden tot eind 1866 in Utrecht en daarna in Haarlem gedrukt. Er zijn minimale verschillen te zien. Vandaar dat bij deze emissie wordt gesproken Utrechtse en

Nadere informatie

De Lekbode 66 april 2009

De Lekbode 66 april 2009 D Dag van de Aerofilatelie. Een dag die elk jaar wordt georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Aerofilatelisten de Vliegende Hollander. Meestal is er op Schiphol een bijeenkomst en wordt er een

Nadere informatie

Koningin Beatrix een langlopende emissie

Koningin Beatrix een langlopende emissie Koningin Beatrix een langlopende emissie Toen op 2 januari 2002 de eerste postzegels verschenen met de waardeaanduiding uitsluitend in euro, werd een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan de emissie-beatrix.

Nadere informatie

Geld. Ontstaan van geld

Geld. Ontstaan van geld Geld Ontstaan van geld Onze voorouders hadden geen geld. Als ze iets nodig hadden, ruilden ze dat. Dit heet ruilhandel. De bakker ruilde brood bij de slager voor vlees enz. Op een dag wilde iemand weten

Nadere informatie

Eén cirkel stempel. Een stempeltype met slechts één gesloten ring. Het stempel dat U ziet komt in diverse typen voor.

Eén cirkel stempel. Een stempeltype met slechts één gesloten ring. Het stempel dat U ziet komt in diverse typen voor. E Echt gelopen. Term voor een poststuk dat werkelijk werd verzonden en door de post werd besteld. Het stuk dat U ziet is voorzien van een vertrek en aankomststempel evenals een bestellerstempel. Eén cirkel

Nadere informatie

Verzamelen. Les 1. Verzamelen. Opdracht. Lesbrief groep 7 en 8. Van: Heb jij een verzameling? JA / NEE

Verzamelen. Les 1. Verzamelen. Opdracht. Lesbrief groep 7 en 8. Van: Heb jij een verzameling? JA / NEE Regionaal Historisch Centrum Eindhoven Postbus 191, 5600 AD Eindhoven www.rhc-eindhoven.nl Lesbrief groep 7 en 8 Verzamelen Van: Les 1 Verzamelen Heel veel mensen sparen iets. Als je iets spaart, dan krijg

Nadere informatie

Bronnen: De ware postzegelverzamelaar. De Nederlandse zegels uit eigen verzameling

Bronnen: De ware postzegelverzamelaar. De Nederlandse zegels uit eigen verzameling ROLTANDING In het begin van de jaren 20 van de vorige eeuw voerde men in Nederland de zogeheten " POKO "-postzegelplakmachine in om poststukken te frankeren. Voor dit apparaat werden rollen van 500 of

Nadere informatie

Digitale postzegels. Wat zijn digitale postzegels? Zwitserland. Italië

Digitale postzegels. Wat zijn digitale postzegels? Zwitserland. Italië Digitale postzegels Als het gaat over de toekomst van het postzegelverzamelen hoor je vaak dat e-mail en andere moderne ontwikkelingen de postzegel overbodig zullen maken. Voor een deel zal dat zeker gebeuren;

Nadere informatie

Lang geleden was dit een probleem, dat sommige

Lang geleden was dit een probleem, dat sommige OP ZONDAG >BESTELLEN< OF >NIET BESTELLEN< Lang geleden was dit een probleem, dat sommige postadministraties trachtten op te lossen. De post werd toen nog enige malen per dag bezorgd, óók op zondag. Tegenwoordig

Nadere informatie

Digitaal printen binnen Grafimedia VMBO. Opdracht

Digitaal printen binnen Grafimedia VMBO. Opdracht Digitaal printen binnen Grafimedia VMBO Opdracht Opdrachtkaart DR-06-01-01 Voorkennis: Grafische vorming Intro: Er zijn verschillende druktechnieken in de printmedia. Digitaal printen is een vrij nieuw

Nadere informatie

Euro bankbiljetten. ons geld. Spreekbeurt over geld

Euro bankbiljetten. ons geld. Spreekbeurt over geld Euro bankbiljetten ons geld Spreekbeurt over geld Introductie Jij wilt een spreekbeurt houden over geld en wij willen je daarbij graag helpen. Dit is een spreekbeurt pakket dat is gemaakt door het bedrijf

Nadere informatie

Zelf een brief posten

Zelf een brief posten Zelf een brief posten Koop blanco kaarten, bedenk samen met de kinderen voor wie ze een de kaart gaan maken. Laat de kinderen er iets moois op tekenen, plakken, schilderen. Als ze klaar zijn, loop dan

Nadere informatie

Afstempeling. Algemeen gebruikte uitdrukking. poststempel op een postzegel en / of poststuk. Let ook eens op de fraaie illustratie op deze kaart.

Afstempeling. Algemeen gebruikte uitdrukking. poststempel op een postzegel en / of poststuk. Let ook eens op de fraaie illustratie op deze kaart. Afgeschreven. Ook wel nietig afgeschreven. Als een met port belast stuk door de geadresseerde werd geweigerd of niet besteld kon worden, moest het niet te innen bedrag aan port worden afgeschreven en de

Nadere informatie

Er is post! LES 1. gemeente Hengelo

Er is post! LES 1. gemeente Hengelo LS 1 Opdracht 1 Je juf of meester leest je een verhaal voor. Het gaat over reizen met de postkoets. Aan het einde van het verhaal stelt je juf of meester een aantal vragen over het verhaal. Foto uit 1870,

Nadere informatie

Wat verzamelt u nou zelf?

Wat verzamelt u nou zelf? Wat verzamelt u nou zelf? Dat is de vraag die ik als taxateur/veilingmeester tijdens taxatie gesprekken bij ons op kantoor of bij de mensen thuis heel vaak krijg voorgelegd. In verre weg de meeste gevallen

Nadere informatie

Den Haag www.muscom.nl. 1 Brieven en kaarten. 2 De post vroeger. 3 De post nu. 4 Bijzondere post en meer... 5 Verder lezen en kijken

Den Haag www.muscom.nl. 1 Brieven en kaarten. 2 De post vroeger. 3 De post nu. 4 Bijzondere post en meer... 5 Verder lezen en kijken POST Hoe oud is de post? Hoeveel brieven worden er per dag verstuurd? Hier lees je er alles over. Handig voor je werkstuk of spreekbeurt! 1 Brieven en kaarten 2 De post vroeger 3 De post nu 4 Bijzondere

Nadere informatie

Machinestempels als verzamelgebied (1)

Machinestempels als verzamelgebied (1) Machinestempels als verzamelgebied (1) Veel filatelisten verzamelen, behalve postzegels, ook stempels. Sommige stempels zijn geliefd omdat ze volledig op een postzegel passen (puntstempels, ook wel nummerstempels

Nadere informatie

Kaartjes drukken. Aan welke behoefte moet het ontwerp voldoen?

Kaartjes drukken. Aan welke behoefte moet het ontwerp voldoen? Kaartjes drukken 1. Wat is de behoefte? Het is leuk wanneer je met je verjaardag kaartjes krijgt. Maar zelf kaartjes versturen en anderen een gelukkige verjaardag kunnen wensen geeft misschien nog meer

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Algemeen Het leek mij nuttig om vóór de beschrijving van de deviezenproblemen eerst duidelijk te maken wat onder deviezen verstaan moet worden, zulks

Nadere informatie

Druk met Kunst Lesbrief ter voorbereiding op het project Druk met Kunst, groep 6.

Druk met Kunst Lesbrief ter voorbereiding op het project Druk met Kunst, groep 6. Druk met Kunst Lesbrief ter voorbereiding op het project Druk met Kunst, groep 6. Inhoud: Voor de docent Pagina 2 - Het project druk met kunst - Voorbereiding met de klas - De leskist Museum in de klas

Nadere informatie

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Musa Inhoud Inleiding op het lespakket. Blz. 3 Het verhaal van Musa Blz. 4 Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Het koffertje ontdekken. Blz. 6 en 7 Inhoud koffertje. Blz. 8 en 9 2 Inleiding

Nadere informatie

Inhoudsopgave. BESTUUR POSTZEGELVERENIGING BREDA: : P.H. de Dreu, Ruigendijk 10, 4438 NM Driewegen Email: phdedreu@xs4all.nl

Inhoudsopgave. BESTUUR POSTZEGELVERENIGING BREDA: : P.H. de Dreu, Ruigendijk 10, 4438 NM Driewegen Email: phdedreu@xs4all.nl Inhoudsopgave 1 Inhoud 2 Adressen 3 Vergaderingen/Bijeenkomsten 4 Mededelingen : data s 2012 5 Filatelie: week van de filatelie 6 Filatelie: brievenbussen 7 Filatelie: (post)drukkerij 9 Kavellijst veiling

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

Dick Bruna en de post

Dick Bruna en de post Dick Bruna en de post Als eenvoud het kenmerk is van het ware, zoals het spreekwoord luidt, dan is het werk van de Nederlandse grafisch ontwerper Dick Bruna bijzonder "waar". Er zijn weinig andere kunstenaars

Nadere informatie

Collectie 13 oktober 2015

Collectie 13 oktober 2015 Collectie 13 oktober 2015 Uit onze voorraad verzamelingen, collecties, partijen en losse nummers & series. Bestellen (Zie onze collectie vanaf pagina 2!) U heeft uw keuze uit ons ruim assortiment kunnen

Nadere informatie

Stichting Kinderpostzegels

Stichting Kinderpostzegels Stichting Kinderpostzegels gemaakt door Eva Prince 10/10/15 voorwoord Ik doe mijn werkstuk over Kinderpostzegels. Want ik vind dat kinderpostzegels verkopen leuk is. Ik vind dat Stichting Kinderpostzegels

Nadere informatie

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint.

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint. Jouw spreekbeurt over GELD. Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen. Maar ja, dan moet je wel geld hebben.

Nadere informatie

Geen gehoor. niet gereageerd wordt kan de postbode soms proberen het poststuk bij. pakket (1992)

Geen gehoor. niet gereageerd wordt kan de postbode soms proberen het poststuk bij. pakket (1992) Geen gehoor Het komt weieens voor dat de postbesteller een stuk niet in de brievenbus kan gooien, maar dat hij moet aanbellen om het af te geven. Dat doet hij bij pakketpost (alles wat niet door de brievenbus

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Stiefkinderen van de Filatelie Spoorwegzegels

Stiefkinderen van de Filatelie Spoorwegzegels Stiefkinderen van de Filatelie Spoorwegzegels 1 Inleiding Het vervoer van post met de trein was een zaak van de PTT. Met de spoorwegen werden contracten afgesloten over het vervoer van afgesloten zakken

Nadere informatie

Wie Nijmegen zegt, zegt Vierdaagse. Hoewel Nijmegen

Wie Nijmegen zegt, zegt Vierdaagse. Hoewel Nijmegen Vierdaagse onder de loupe Wie Nijmegen zegt, zegt Vierdaagse. Hoewel Nijmegen een r i j k verleden en ook hedentendage nog veel interessants te bieden heeft, dankt de stad zijn wereldwijde faam aan een

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Me, myself and I. Je gaat op de volgende manieren portretten maken:

Me, myself and I. Je gaat op de volgende manieren portretten maken: Me, myself and I Wat ga je doen? Je gaat een heel bijzonder boekje maken. Het wordt een vouwboekje (=leporello) zoals je op het plaatje hierboven duidelijk kunt zien. Dat boekje zal een heel persoonlijk

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Uitzoekdozen. Thema avond "Zuidelijk Afrika"

Uitzoekdozen. Thema avond Zuidelijk Afrika Uitzoekdozen Elke verzamelaar herkent dit wel: overtollige poststukken, niet passend in je verzamelgebied, maar zonde om weg te gooien. Of je koopt een doos "van alles wat" op de veiling, haalt er de gewenste

Nadere informatie

Hoe maak ik een Spreekbeurt?

Hoe maak ik een Spreekbeurt? Hoe maak ik een Spreekbeurt? Stap 1: Kies een onderwerp. Voordat je kunt beginnen met het maken van een spreekbeurt, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Het hoeft niet perse een hobby van je te zijn,

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over geld Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen.

Nadere informatie

De envelop met alles erin en erop

De envelop met alles erin en erop Missie 2 brieven schrijven en versturen De envelop met alles erin en erop 1. INLEIDING Vraag de leerlingen wat er belangrijk is bij het schrijven van een kaart of brief. Zorg dat er dingen aan bod komen

Nadere informatie

Lesbrief Uitvinders. Inleiding

Lesbrief Uitvinders. Inleiding Lesbrief Uitvinders Inleiding Ruben laat Sara zien dat hij een satéprikker door een ballon kan prikken zonder dat de ballon knapt! Ook kan hij een regenboog maken met een glas water. Sara vindt het erg

Nadere informatie

Rood, Roder, Roodfrankering

Rood, Roder, Roodfrankering Rood, Roder, Roodfrankering Inleiding Het is 7 uur s'avonds en de eerste verzamelaars komen binnen. Enkelen met grote dozen onder de arm. De belangstelling is gewekt. Oud? vraagt de ene. Nieuw, mompelt

Nadere informatie

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Hersenen zijn ontzettend

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Vanaf pagina 9 neemt Jos Stroom ons mee in de wereld van de particuliere Vierdaagse enveloppen en kaarten. Hieronder een van de afbeeldingen,

Vanaf pagina 9 neemt Jos Stroom ons mee in de wereld van de particuliere Vierdaagse enveloppen en kaarten. Hieronder een van de afbeeldingen, Op pagina 5 begint het verhaal van Jo Toussaint over de Caprivi strook. Deze landstrook ligt langs de rivier de Zambezi in het noorden van Botswana. Ter oriëntatie geven we een kaart van de loop van de

Nadere informatie

Wanneer is uw nieuwe supplement beschikbaar? Voor meer dan 70 landen en gebieden. De wereld is groot en in ruim Zegels, velletjes, portzegels, wat is

Wanneer is uw nieuwe supplement beschikbaar? Voor meer dan 70 landen en gebieden. De wereld is groot en in ruim Zegels, velletjes, portzegels, wat is 16e jaargang nº 18 december 2009 DAVO nieuws Alle uitgiften op een rij In dit nummer van PS vindt u natuurlijk weer het overzicht van de Nederlandse postzegels van 2009. Wanneer is uw nieuwe supplement

Nadere informatie

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 4 Werkblad Duct tape portmo TAPE UR DAY Werkblad Tape Wall Painting Werkblad

Nadere informatie

Uitgave: november 2015 AMBACHTSE FILATELISTEN VERENIGING DE DOORLOPER

Uitgave: november 2015 AMBACHTSE FILATELISTEN VERENIGING DE DOORLOPER Uitgave: november 2015 AMBACHTSE FILATELISTEN VERENIGING DE DOORLOPER 2 Ambachtse Filatelisten Vereniging Bestuur: Voorzitter: Anton Verjaal tel.:078-6123217 e-mail: a.verjaal@telfort.nl Secretaris: Cor

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog - deel IV (slot) Postzegelruil met het buitenland Direct na de bevrijding was postzegelruil met het buitenland niet mogelijk, zeer tot ongenoegen van de

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE CREATIEF SCHRIJVEN

DE BRIEVEN BRIGADE CREATIEF SCHRIJVEN DE BRIEVEN BRIGADE CREATIEF SCHRIJVEN KAARTJES INTRO VOOR DE LEERKRACHT Nu uw leerlingen een brief kunnen schrijven, wil De Brieven Brigade ook even stilstaan bij (wens)kaarten. Kaartjes zijn immers heel

Nadere informatie

Bescherm je foto s met een watermerk

Bescherm je foto s met een watermerk Bescherm je foto s met een watermerk Het is vervelend wanneer een ander met je foto's aan de haal gaat. Je steekt er niet alleen tijd en moeite in maar ook wettelijk heb je rechten over je eigen foto's.

Nadere informatie

Hoe wordt een prentenboek gemaakt?

Hoe wordt een prentenboek gemaakt? In deze les leer je hoe een prentenboek wordt gemaakt. Nippertje is geschreven door Rian Visser en geïllustreerd door Noëlle Smit. Maak zelf ook een leuk boek! Doel: informatie over het maken van een boek.

Nadere informatie

Zorg voor de activiteit Licht door wrijving voor vuursteentjes.

Zorg voor de activiteit Licht door wrijving voor vuursteentjes. Vallende sterren Kijken naar de sterren * groep 3-4 33 tijdsduur 45 minuten kerndoelen 1 en 42 lesdoelen De leerling: weet dat een vallende ster een steen(tje) is dat door wrijving warmte en een lichtspoor

Nadere informatie

Tijdelijk Museum. Het spel

Tijdelijk Museum. Het spel Tijdelijk Museum Het spel Welkom in de Nationale Bank van België! De Nationale Bank van België is geen gewone bank! Jij kan hier immers geen bankrekening openen. Alleen de gewone banken kunnen dit. Bovendien

Nadere informatie

Een nieuw bankbiljet ontwerpen toegepaste kunst

Een nieuw bankbiljet ontwerpen toegepaste kunst Een nieuw bankbiljet ontwerpen toegepaste kunst Wat heb je nodig? teken- en aquarelkleurpotloden papier (A4) Wat ga je doen? Je gaat een nieuw europees bankbiljet ontwerpen. Kleding, mp3, computer, geld:

Nadere informatie

Transorma lettercombinatie op brief

Transorma lettercombinatie op brief Transorma lettercombinatie op brief Tijdens een van de clubavonden van onze postzegelclub krijg ik van een van mijn medeleden een brief met de vraag Is dit iets voor je verzameling? Een snelle blik leert

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Plusbrief- Duitsland herontdekt de voorgefrankeerde envelop

Plusbrief- Duitsland herontdekt de voorgefrankeerde envelop Plusbrief- Duitsland herontdekt de voorgefrankeerde envelop De voorgefrankeerde envelop een envelop waarop gedrukt staat dat de afzender voor het vervoer betaald heeft - is inmiddels een behoorlijk oude

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Basisschool de Triangel HET MAKEN VAN EEN WERKSTUK

Basisschool de Triangel HET MAKEN VAN EEN WERKSTUK Basisschool de Triangel HET MAKEN VAN EEN WERKSTUK 1 INHOUDSOPGAVE WERKSTUK I. Keuze. 1 II. Hoe te starten? 2 III. Inhoudsopgave 3 IV. Inleiding 4 V. Indeling 4 VI. Illustraties 7 VII. Taalgebruik 7 VIII.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Het Deense "GEBYR" Gebeuren

Het Deense GEBYR Gebeuren Het Deense "GEBYR" Gebeuren door H.P. Burgman Veel landen hebben, behalve de 'gewone' frankeerzegels, andersoortige zegels uitgegeven. Deze zegels dienden, al dan niet in het postale verkeer, een andere

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Algemene kennis. Producten 2. Orders AK-01-02-01. Voorkennis: Bedrijven en producten

OPDRACHTKAART. Thema: Algemene kennis. Producten 2. Orders AK-01-02-01. Voorkennis: Bedrijven en producten OPDRACHTKAART AK-01-02-01 Orders Voorkennis: Bedrijven en producten Intro: Elk grafisch product heeft zijn eigen kenmerken. Een krant verschilt van een boek, een visitekaartje van een plattegrond. Ook

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 Wolfje is voorbestemd om een SprookjesWolf te worden. Hij is namelijk de oudste zoon van de oudste zoon in de oudstezonenfamilielijn.

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Gemakspost

Veelgestelde vragen. Gemakspost Veelgestelde vragen Gemakspost Algemeen Welk telefoonnummer kan ik bellen met vragen over Gemakspost? Met vragen over Gemakspost kunt u terecht bij onze Business Services. Hiervoor belt u naar telefoonnummer

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Je gaat, misschien wel voor de eerste keer, een eigen werkstuk maken. Dat is leuk, maar ook best moeilijk. Je moet er namelijk een heleboel voor doen. Heb je al eens een eigen

Nadere informatie

Ter voorbereiding. Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over DE EURO

Ter voorbereiding. Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over DE EURO Jouw spreekbeurt over DE EURO Met de euro heb je een actueel en interessant onderwerp voor jouw spreekbeurt. Als Rabobank hebben we veel met deze munt te maken. We helpen je graag een eind op weg. In dit

Nadere informatie

Briefweger. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek

Briefweger. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Briefweger Wetenschap Gewicht meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken hefbomen en tandwielen Materialen en

Nadere informatie

DIRECT SPECIALE ROLZEGELS

DIRECT SPECIALE ROLZEGELS DIRECT MAIL EN SPECIALE ROLZEGELS - DIRECT MAIL Sinds een jaar of twee maakt de PTT van een aantal postzegels speciale rollen van 5000 zegels. Dit artikel vertelt het doel hiervan en gaat in op enkele

Nadere informatie

HOEDT U VOOR NAMAAK!

HOEDT U VOOR NAMAAK! HOEDT U VOOR NAMAAK! door Henk P. Burgman, Amsterdam Het is een ouderwetse kreet, maar hij doet nog steeds opgeld: Hoedt u voor namaak!. Met die kreet wil de auteur van het nu volgende artikel de verzamelaars

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog - deel III

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog - deel III Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog - deel III De naoorlogse problemen Toen op 5 mei 1945 te Wageningen, en op 8 mei 1945 te Berlijn de wapenstilstandsverdragen werden gesloten, betekende dit

Nadere informatie

Design Theorie voor 3-ICT Vormen en Afmetingen

Design Theorie voor 3-ICT Vormen en Afmetingen Design Theorie voor 3-ICT Vormen en Afmetingen Als je een ontwerp gaat maken moet je in de eerste plaats met twee dingen rekening houden: de vorm van je ontwerp (bijvoorbeeld: vierkant, langwerpig, rond,

Nadere informatie

Utrecht, Met recht een kinderstad!

Utrecht, Met recht een kinderstad! Werkboek Utrecht, Met recht een kinderstad! Stadsdag op 2 juni Doe mee! Op 2 juni vieren we de Stadsdag van Utrecht. Dit is de datum waarop Utrecht in 1122 Stadsrechten kreeg, dus eigenlijk de verjaardag

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de euro Met de euro heb je een actueel en interessant onderwerp voor jouw spreekbeurt. Als Rabobank hebben we veel met deze munt te maken. We

Nadere informatie

Werkbladen Grafische Techniek Grafische theorie: Project 1

Werkbladen Grafische Techniek Grafische theorie: Project 1 Werkbladen Grafische Techniek Grafische theorie: Project 1 Beste GV2R-studenten Voor je ligt het eerste deel van het werkboek grafische theorie. Totaal krijg je 2 van deze werkboekjes, namelijk bij project

Nadere informatie

Hoe wordt een prentenboek gemaakt?

Hoe wordt een prentenboek gemaakt? In deze les leer je hoe een prentenboek wordt gemaakt. Nippertje is geschreven door Rian Visser en geïllustreerd door Noëlle Smit. Deze les is extra leuk met het echte prentenboek erbij. Doel: informatie

Nadere informatie

Waar moet u rekening mee houden? De richtlijnen in deze brochure gelden voor poststukken tót 3 kg en een maximale afmeting van 265 x 380 x 32 mm.

Waar moet u rekening mee houden? De richtlijnen in deze brochure gelden voor poststukken tót 3 kg en een maximale afmeting van 265 x 380 x 32 mm. Vormgeven van postzendingen U kunt door deze brochure bladeren door op de onderstreepte linkjes te klikken. Waar moet u rekening mee houden? De richtlijnen in deze brochure gelden voor poststukken tót

Nadere informatie

Design & Ontwerp Theorie voor klas 3. 1 Vormen & Afmetingen. 1.1 Zijn Vorm & Afmetingen al vastgesteld? 1.2 De Printer. 1.

Design & Ontwerp Theorie voor klas 3. 1 Vormen & Afmetingen. 1.1 Zijn Vorm & Afmetingen al vastgesteld? 1.2 De Printer. 1. Design & Ontwerp Theorie voor klas 3. Als je een ontwerp gaat maken moet je in de eerste plaats met twee dingen rekening houden: de vorm van je ontwerp (bijvoorbeeld: vierkant, langwerpig, rond, zeshoek)en

Nadere informatie

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN Het is een feest om een echt kunstwerk in huis te hebben! Toch denken veel mensen dat ze zich dat niet kunnen veroorloven. Of dat het ingewikkeld is

Nadere informatie

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!!

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!! Hoe maak ik in groep 8 een werkstuk? Jij gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Les 1 Ik en mijn selfie Les 1 Ik en mijn selfie Samenvatting van de les De kinderen kijken naar een selectie portretten waaronder selfies. Ze analyseren

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Drukken. Zeefdrukken 4. Zeefdrukken in twee kleuren DR-03-04-01

OPDRACHTKAART. Thema: Drukken. Zeefdrukken 4. Zeefdrukken in twee kleuren DR-03-04-01 OPDRACHTKAART DR-03-04-01 Zeefdrukken in twee kleuren Voorkennis: Zeefdrukapparatuur afgerond Een zeefdrukraam prepareren afgerond Zeefdrukken in één kleur afgerond Intro: Je gaat zeefdrukken maken in

Nadere informatie

Werkbeschrijving voor het maken van een textielportret aan de hand van een digitale foto.

Werkbeschrijving voor het maken van een textielportret aan de hand van een digitale foto. In Stofjes Gezet Werkbeschrijving voor het maken van een textielportret aan de hand van een digitale foto. copyright Meta Heemskerk Deze werkbeschrijving is alleen bestemd voor persoonlijk gebruik. Hij

Nadere informatie

Voorbereidende les bij:

Voorbereidende les bij: Voorbereidende les bij: 1 U heeft een bezoek aan de tentoonstelling 24 uur met Willem in het Nationaal Archief gepland. Wij verheugen ons op uw komst, u bent van harte welkom! Om uw bezoek aan het Nationaal

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen.

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen. Beschrijving verkleining ophangrand: Benodigdheden: 1. Scherp Stanley mes. 2. Metalen liniaal op rechte metalen lat om langs te snijden. 3. Ondergrond om op te snijden. 4. standaard plakband. 5. schaar.

Nadere informatie

Vormgeven van postzendingen. Praktische richtlijnen voor het vormgeven van automatisch verwerkbare post

Vormgeven van postzendingen. Praktische richtlijnen voor het vormgeven van automatisch verwerkbare post Vormgeven van postzendingen Praktische richtlijnen voor het vormgeven van automatisch verwerkbare post Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Algemeen 4 2. Enveloppen en andere verpakkingen vormgeven 5 3. Indelen

Nadere informatie

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B Leydse Weelde Marie de Brimeu - B Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie

www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 4 december 2009 Benodigdheden: BioColorverf, plastic ballen, harten, kerstbomen e.d., lint

www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 4 december 2009 Benodigdheden: BioColorverf, plastic ballen, harten, kerstbomen e.d., lint www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 4 december 2009 Te gebruiken materialen: Tekenen verven met BioColor tekeninkt Vormen met kaarsen boetseer Techniek speciaal Kerstkarton: folieprint Nieuw Mica kerstklokken

Nadere informatie

3-5 uur Techniek Houtbewerking, assemblage. Beeldende aspect Voorkennis

3-5 uur Techniek Houtbewerking, assemblage. Beeldende aspect Voorkennis Onderwerp van hout met assemblage 1 / 2 Opdracht De leerling maakt een houten fotolijst en maakt daar een persoonlijke assemblage in Deze les wordt u aangeboden door www.pro-kunst.nl Een lessendatabase

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

taalkaart 1 Mijn diploma Mijn diploma

taalkaart 1 Mijn diploma Mijn diploma tk taalkaart 1 Mijn diploma Wat ga je doen? Je leert wat een diploma is. Je bedenkt en maakt een diploma. Op verkenning 1 Mijn diploma 1 Bekijk het diploma. naam: Femke Visser geboortedatum: 7 juni 1999

Nadere informatie