Alba amicorum. Ellen Versélewel de Witt Hamer-Zwaan. in de familie Versélewel de Witt Hamer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alba amicorum. Ellen Versélewel de Witt Hamer-Zwaan. in de familie Versélewel de Witt Hamer"

Transcriptie

1 Alba amicorum Ellen Versélewel de Witt Hamer-Zwaan in de familie Versélewel de Witt Hamer 145

2 Als initiatiefneemster van het vervaardigen van het liber amicorum voor mijn echtgenoot Tom wil ik in deze bijdrage enig licht werpen op de vijf alba amicorum die zich in het familiebezit Versélewel de Witt Hamer bevinden en die alle op eigen wijze een prachtige verzameling goede wensen en afbeeldingen bevatten voor de oorspronkelijke eigenaren. Een verzameling verhalen niet noodzakelijkerwijs over Tom, maar wel voor Tom moet ook dit boek zijn. Om een antwoord te vinden op de vraag wat een album amicorum precies is, heb ik naast het uitvoerig bekijken van de familie-alba gezocht op internet. Bij het intikken van de woorden album amicorum of liber amicorum op de internet zoekmachine van Google, is het aantal hits enorm. Naast vele libri amicorum die de laatste jaren in het Nederlandse taalgebied zijn verschenen is ook veel algemene informatie te vinden. Zo kwam ik al snel op het spoor van het prachtige boek Alba amicorum, vijf eeuwen vriendschap op papier gezet: het album amicorum en het poëziealbum in de Nederlanden 1 dat werd uitgegeven ter gelegenheid van een tentoonstelling over alba amicorum in Rijksmuseum Meermanno-Westreenianum te Den Haag in In het kort kan een album amicorum omschreven worden als een boekje waarin bekenden, vrienden en familieleden uit genegenheid tot de eigenaar ervan afbeeldingen en teksten plaatsten. Een andere benaming voor album amicorum was ook wel philotheca. Het woord vrundboeck, stamboek en vriendenrol komen in het Nederlands ook voor. Tevens ben ik de term souvenir d amitié tegengekomen 2. In het Duitse taalgebied worden termen als Gesellenbuch en Gedenkbuch gebruikt 3. De term Gesellenbuch geeft aan dat het gaat om een boek voor een man. Dat is niet zo verwonderlijk, want oorspronkelijk was het album amicorum vooral een gebruik voor volwassen mannen en met name onder mannen binnen de universitaire wereld. De bijdragen die door de vrienden geschreven werden, waren vooral citaten van bekende eigentijdse geleerden of van oude schrijvers. Vaak werd als illustratie een tekening gemaakt, of een afbeelding van het familiewapen toegevoegd. Het oudste in Nederland voorkomende album amicorum dateert uit 1556 en was van de Deventer student Stephanus van Rhemen. Er staan bijdragen in van vrienden en 146

3 bekenden van verschillende Europese universiteiten. In die tijd waren alba amicorum vooral in gebruik onder studenten, protestantse theologen en wetenschappers. Studenten reisden door heel Europa van universiteit naar universiteit om kennis te vergaren bij verschillende professoren. In de diverse steden verzamelden de studenten bijdragen voor hun album amicorum. In de zeventiende eeuw was het album amicorum met name een uitwisselingsboekje onder academici en bevatte het meestal citaten, motto s of een opdracht en iets over de plaats waar de schrijver zich op dat moment bevond. In de achttiende eeuw werden alba amicorm vooral gevuld met citaten. Volwassen vrienden schreven iets voor elkaar en citeerden dan graag de bijbel of bekende auteurs. Cicero, Bilderdijk en Feith waren populair. Ook schreef men vaak zelf gedichten 4. In de achttiende eeuw zien we ook een derivaat van het album amicorum ontstaan: het huldeboek of wel het liber amicorum. Dit is een tot op de dag van vandaag in ere gehouden variant op het album amicorum en betreft een boek dat niet dóór maar vóór degene voor wie het bestemd is, tot stand komt. Gedurende de negentiende eeuw verandert het album amicorum geleidelijk van een echt boekje in een losbladige verzameling en is het niet meer exclusief voor de universitaire wereld. Het vindt nu ook zijn weg naar de huiskamers van de gegoede burgerij. Het werden kleine, vaak fraaie doosjes met daarin losse albumblaadjes waar om heen dan weer een losse hoes geschoven werd. De reden om over Album amicorum van Mr. Cornelis de Witt Hamer 147

4 te gaan tot een losbladig systeem moet gezocht worden in het niet meer uit handen hoeven geven van het album. Ook door de toename van allerlei handvaardigheid in de alba, bleek een los blad beter bruikbaar 5. Er werd vaak geknipt, getekend of geborduurd. Ook in de alba van de famillie Versélewel de Witt Hamer bevinden zich fraaie kunstwerkjes. De vijf alba amicorum in familie bezit zijn met uitzondering van één album, afkomstig van kinderen van Mr. Jan Gerard de Witt Hamer ( ), advocaat, raad, secretaris en rechter-plaatsvervanger te Goes en Suzanna Maria van der Bilt ( ). Hun oudste kind, Zywerta Diederika van der Bilt de Witt Hamer, geboren Goes 9 augustus 1800 en overleden te Rotterdam op 22 september 1887, had een losbladig album amicorum waarin de oudste bijdrage dateert van 12 augustus Wellicht had zij het album enkele dagen eerder op haar vijftiende verjaardag van haar ouders cadeau gekregen. Op de omslag is in goud gedrukt: souvenir de mes parents. De oudste bijdrage is geschreven door haar vader en ondertekend door haar beide ouders. Onder de datum schreef haar vader in de kantlijn: vertrouw, maar zie, wien gij vertrouwt. Haar album beslaat een periode van meer dan dertig jaar. De laatst gedateerde bijdrage is uit Zij trouwde in Zywerta Diederika van der Bilt de Witt Hamer met haar echtgenoot Isac Hermanus Jacobus Hoek Album amicorum van Ds. Jacobus Hoek 148

5 1838 op achtendertig jarige leeftijd met de apotheker Isac Hermanus Jacobus Hoek, geboren te Arnemuiden op 19 oktober 1799 en overleden te Rotterdam op 30 juli Het album amicorum van haar schoonvader Ds. Jacobus Hoek is eveneens in bezit van de familie en het oudste dat in Album amicorum van Jacobus Hoek: Eer Ge in dit Album schrijft, Zoo wil toch eerst bedenken: Of Gij de Vriendschapstrouw in Uwen boezem voedt? Omdat geen valschen Pen dees vriendenrol mag krenken, Noch een Ontrouwe vriend dit Boek bekladden moet; Maar hebt Gij steeds de trouw eens vriends bij U gevonden, Bezit Ge een Edel hart, dat waare vriendschap mint, Zo Zijt ge een vriendschap waard, die nimmer wordt geschonden, Schrijf dan vrij in deez Rol, want zulk een is mijn vrind! de familie bewaard gebleven is. Het is nog een echt boekje. Jacobus Hoek was student toen hij aan het album begon, de meeste bijdragen stammen uit de periode Jacobus Hoek werd in 1765 geboren te Wissenkerke en overleed op 1 februari 1835 in De Lier. De meeste bijdragen zijn geschreven in Utrecht en later in Leiden. Zo treffen wij van zijn schoonmoeder iets ten afscheid aan. Zijn vertrek betreurt zij, maar zij hoopt dat gij Jezus heyl aan zondaars moogt preeken. Ook andere schrijvers verwijzen naar dit vertrek. Dit doet vermoeden dat hij kort daarvoor zijn studie voltooide en naar zijn eerste gemeente vertrok. Zijn echtgenote, Hester Hess, werd te Gouda geboren in 1767 en overleed op 21 mei Drie van hun kinderen hebben eveneens in het album amicorum geschreven. Op 1 maart 1809 schreef H.H.J. Hoek de spreuk: door braaf te zijn en braaf te leren wil k steeds naar plicht mijn ouders eeren. Ook Isac Hermanus Jacobus Hoek, de echtge- 149

6 noot van Zywerta Diederika van der Bilt de Witt Hamer, schreef in 1824 een stukje in het album van zijn vader. Boven: Mr. Cornelis de Witt Hamer Rechts: Borduurwerkje van Margaretha Gijsberta Macquelijn in het album amicorum van Cornelis de Witt Hamer 150 Het derde album amicorum dat bewaard is gebleven is van Mr. Cornelis de Witt Hamer, het elfde kind van Jan Gerard de Witt Hamer en Suzanna Maria van der Bilt. Hij werd geboren te Goes op 2 mei 1813 en overleed aldaar op 4 maart Hij was advocaat en rechter-plaatsvervanger in de arrondissementsrechtbank te Goes. Hij trouwde te Leiden op 27 mei 1837 met Margaretha Gijsbertha Macquelijn, geboren 16 augustus 1813 en overleden op 12 juli Zij hadden vijf kinderen. Cornelis de Witt Hamer studeerde in Leiden; zijn proefschrift verdedigde hij op 17 juni De oudst gedateerde bijdrage aan zijn album amicorum stamt uit 1828 en de laatste uit In 1830 schreef zijn vader een tekst welke bijdrage tevens door zijn moeder ondertekend werd. Zijn zus Willemijn schreef een gedichtje in het Frans, zijn broer Jan Gerard vervaardigde een tekening en zijn zus Susanna Maria schreef een opdracht in het album. Op 19 maart 1834 vervaardigde zijn aanstaande echtgenote een borduurwerkje op een van de albumbladen. Van Philippus Mattheus, het vijftiende kind van Jan Gerard en Suzanna Maria, geboren te Goes 5 mei 1819 en over-

7 leden Delft 9 december 1848 is ook een album amicorum bewaard gebleven. Het beslaat een periode van acht jaar: de periode Zijn ouders hebben er niet ingeschreven en ook van zijn broers en zusters ontbreken bijdragen. Recht: Philippus Mattheus de Witt Hamer, litho van J.H. Hoffmeister, ca Onder: tekening van Jan Gerard de Witt Hamer in het album amicorum van Cornelis de Witt Hamer, 1837 Philippus was apotheker te Delft en huwde op 22 mei 1845 met Henriëtte Sophia Alida Kahle, van wie ook een album amicorum bewaard is gebleven. Zij schreef in 1840 in zijn album. Henriëtte Sophia Alida Kahle werd geboren te s-gravenhage op 3 juni 1818 en overleed op 30 december Haar album amicorum loopt van 1837 tot december

8 Haar aanstaande man schrijft drie jaar voor hun huwelijk in haar album. Uit de wijze waarop hij schrijft is niet op te maken of zij op dat moment verloofd waren of dat zij een relatie met elkaar hadden. Deze vijf voornamelijk uit de negentiende eeuw stammende alba bevatten prachtige illustraties, maar de teksten zijn over het algemeen niet zeer uitvoerig. Meestal een enkel citaat of een enkele regel tekst. Naast het Nederlands wordt er in het Latijn en Frans geschreven. Henriëtte Sophia Alida Kahle Uit het album amicorum is in de loop van de negentiende eeuw het poëzie-album of vaker poesie-album ontstaan. Het gebruik van versjes schrijven was een variant op het al sinds de vijftiende eeuw bestaande verschijnsel van het album amicorum. Was het album amicorum vooral een mannenaangelegenheid, het poesie-album was vooral voorbehouden aan vrouwen en meisjes. De versjes die hierin geschreven werden waren vooral gericht op een goede moraal en deugdzaamheid. Het hebben van een poesie-album was voor meisjes bijna iets dat vanzelf sprak. In de negentiende eeuw waren het met name (jonge) vrouwen die een poesie-album maakten. Daarna zien we de leeftijd waarop met een poesie-album begonnen werd steeds jonger worden 6. Meisjes vanaf een jaar of acht hadden er niet zelden een. Een groot verschil tussen het poesie-album en het album amicorum is de wijze van illustreren. De verschillende alba amicorum bevatten prachtige illustraties waarbij de tekst vaak van ondergeschikt belang lijkt. Vaak is naast de tekst een miniatuur tekening of aquarel dan wel een in petit point uitgevoerd borduurwerkje vervaardigd, waarin veel meer tijd is gestoken dan in de tekst. In een poesie-album worden plaatjes geplakt. Deze plaatjes waren al in de negentiende eeuw te koop. Omstreeks 1860 werden de eerste Album amicorum Cornelis de Witt Hamer 152

9 poesie-plaatjes gedrukt in Berlijn. Al spoedig werden deze plaatjes ook door andere firma s geproduceerd 7. De versjes met daarin wijze lessen en godsdienstige uitingen zijn tegenwoordig voor een groot deel vervangen door onzinversjes of goede wensen in een wat lichtere toonzetting. Mijn eigen poëziealbum staat nog vol met brave en moralistische verzen. Vooral geloof in God en morele waarden klinkt in de meerderheid van de versjes door. Ik weet nog goed dat ik veel versjes als kind helemaal niet begreep. Toch hebben zij grote indruk gemaakt, want ik ken er vele nog uit mijn hoofd en ik herinner mij nog goed dat ik deze versjes ook weer gewoon overschreef in de albums van vriendinnetjes. Zoals inmiddels het album amicorum op internet te vinden is 8, zo is ook het digitale poesie-album een feit. Ik vond ze ook gewoon door op Google wat te zoeken. De eigenaresses van deze sites verzoeken de toevallig passerende internetsurfer vriendelijk om iets in hun album te schrijven en beloven dat zij het daadwerkelijk in hun album opnemen 9. 1 Eindredactie K. Thomassen, met bijdragen van C. Bosters, M.-A. Delen, R.E.O. Ekkart, J. van Geldrop, C.L. Heesakkers, J. Offerhaus en K. Thomassen 2 Liber amicorum Maria Alijda Waller 1803, 3 K. Thomassen, Alba amicorum. Vijf eeuwen vriendschap op papier gezet: het album amicorum en het poeziealbum in de Nederlanden, Maarssen/ Den Haag Als noot 3 5 Idem 6 P. Roggeveen, Rozen verwelken schepen vergaan Poesie: spiegel van de tijdgeest, Traditie tijdschrift over tradities en trends, Als noot 3 8 Een internetstek, een modern liber amicorum, New page Bijvoorbeeld: poëzie album M. van Buul 153

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943)

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) Charles & Herman Horsthuis TANTE BETSIE (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) De kunstzinnige familie Issels, waaruit wij mede voortgekomen zijn, telde één

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Kom, kinderen!

Hoofdstuk 1: Kom, kinderen! Hoofdstuk 1: Kom, kinderen! - zicht op de reizigers - Zodra je een kindje verwacht, begint de opvoedingsreis. Waarom worden kinderen in een gezin geboren? En waarom is het nodig om ze op te voeden? Bijbelstudie

Nadere informatie

Het leven van Petronella Kortenhof (l8 1 1-1885), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede.

Het leven van Petronella Kortenhof (l8 1 1-1885), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede. Het leven van Petronella Kortenhof (l8 1 1-1885), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede. Inleiding Bij het invoeren van een Heemsteedse huwelijksakte van het echtpaar Hooreman-Kortenhof

Nadere informatie

書 票 Het Ex Libris in China

書 票 Het Ex Libris in China D 1101a 書 票 Het Ex Libris in China Het Ex Libris in China Een Ex Libris is meestal een bedrukt stukje papier van ongeveer 5 x 5 centimeter (maar er zijn legio uitzonderingen) dat doorgaans geplakt wordt

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

hema: Groeien in liefde en tederheid

hema: Groeien in liefde en tederheid Naam: Datum: hema: T 1. Wat is echte vriendschap? Schrijf woorden of korte zinnen naast elke pijl. Denk aan deze elementen: Je hebt het gevoel dat je van iemand houdt, het gevoel dat je je goed voelt bij

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Het poesiealbum van Elise Lankenau

Het poesiealbum van Elise Lankenau Het poesiealbum van Elise Lankenau Een aandoenlijk geschrift Drs. E.C. ~ran &ge Henegouwen* genieten. Moeder de Groodt overleed op 11 maart 1871. Deze gegevens zijn met enig speurwerk uit de Burgerlijke

Nadere informatie

van Dijk Voorbeelden Dankbetuiging uitvaartverzorging voor de vechtstreek sinds 1940

van Dijk Voorbeelden Dankbetuiging uitvaartverzorging voor de vechtstreek sinds 1940 van Dijk sinds 1940 uitvaartverzorging voor de vechtstreek Voorbeelden Dankbetuiging Dankbetuigingen Met deze brochure willen wij u informeren over de mogelijkheden om een dankbetuiging te versturen. Het

Nadere informatie

RUTH: EEN LIEF- DESVERHAAL

RUTH: EEN LIEF- DESVERHAAL Online Bijbel voor kinderen presenteert RUTH: EEN LIEF- DESVERHAAL Geschreven door Edward Hughes Illustraties door Janie Forest and Lazarus Aangepast door Lyn Doerksen Alle Bijbelcitaten zijn afkomstig

Nadere informatie

Wie kan er nog een rijmpje verzinnen?

Wie kan er nog een rijmpje verzinnen? Wie kan er nog een rijmpje verzinnen? Wie heeft er tegenwoordig nog zinnenverzinzin? Onder dit motto opent volgende week de Kinderboekenweek 2008. Thema: kinderpoëzie. Kinderpoëzie en jeugdpoëzie staan

Nadere informatie

OPENING VAN DE VIERING

OPENING VAN DE VIERING OPENING VAN DE VIERING KRUISTEKEN EN BEGROETING INLEIDING GEBED Pastor: Laat ons samen bidden tot God, in wiens Naam wij hier samengekomen zijn, en in wiens Naam deze kinderen zullen worden gedoopt. Heer

Nadere informatie

Inventaris van archivalia van diverse leden van de Nederlandse Christen Studenten Vereniging

Inventaris van archivalia van diverse leden van de Nederlandse Christen Studenten Vereniging 725 Inventaris van archivalia van diverse leden van de Nederlandse Christen Studenten Vereniging (1917-1990) Samengesteld door T.L.H. van de Sande Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme

Nadere informatie

De evangeliën en hun betrouwbaarheid

De evangeliën en hun betrouwbaarheid De evangeliën en hun betrouwbaarheid blok F - nivo 3 - avond 3 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik en intro 19.20 Discussie: het evangelie van Judas 19.30 Historisch betrouwbaar?

Nadere informatie

advent Utrecht verhaalt: feestdagen: bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt Doornburgh/ Dames en heren (bewoners)/

advent Utrecht verhaalt: feestdagen: bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt Doornburgh/ Dames en heren (bewoners)/ Utrecht verhaalt: feestdagen: advent bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt feestdagen: advent Ton de Coo Albert Retel 2015 Utrecht verhaalt is een concept van ar-gitect Bij gebruik van de inhoud

Nadere informatie

WERKBLAD JUDITH WURMS

WERKBLAD JUDITH WURMS WERKBLAD JUDITH WURMS Zoek aanvullende informatie op internet: www.joodsmonument.nl en www.joodsekindereninkampvught.nl Bron 1. foto Judith Judith Wurms is geboren op 23 juli 1932. Op deze foto is ze 9

Nadere informatie

In de serie Twee op de kansel. Thema: Wat is ons essentieel?

In de serie Twee op de kansel. Thema: Wat is ons essentieel? In de serie Twee op de kansel Rabbijn Albert Ringer (Liberale joodse gemeente Rotterdam) Dr Christiane Berkvens-Stevelinck (Remonstranten Rotterdam) Thema: Wat is ons essentieel? Lezing : Deuteronomium

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B Leydse Weelde Marie de Brimeu - B Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh?

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Soms weten bezoekers ons tijdens rondleidingen te vermelden dat Vincent van Gogh ooit een kamertje bewoonde in hotel Schafrath aan het Park in Nuenen.

Nadere informatie

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld.

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld. Huize Louise. Inleiding. Vanuit het zuiden, even voorbij de Markt en de Protestante kerk in de Grotestraat, staat op de nummers 92 tot 94 een pand dat de naam draagt 'Huize Louise'. In dit pand waren eerder

Nadere informatie

Rembrandt en de Bijbel

Rembrandt en de Bijbel Rembrandt en de Bijbel POSE CHRISTENDOM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST De profetie van Simeon aan Maria olieverf op paneel (55 44 cm) 1628 Kunsthalle, Hamburg - Duitsland 1 Wat gaan jullie doen? Als

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Roze viering zondag 7 juni 2015 om 15.00 uur THEMA Verander de wereld maar begin bij jezelf Voorganger pastoor Hans de Rie Paradijskerk Nieuwe Binnenweg 25, Rotterdam

Nadere informatie

RUTH: EEN LIEFDES- VERHAAL

RUTH: EEN LIEFDES- VERHAAL Bijbel voor Kinderen presenteert RUTH: EEN LIEFDES- VERHAAL Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

Maria, de moeder van Jezus

Maria, de moeder van Jezus Maria, de moeder van Jezus Kerstoverdenking Rotary 2014 1. Maria in de kerkgeschiedenis 2. Maria in de Bijbel 3. Boodschap 1. Wees gegroet Wees gegroet Maria, vol van genade. De Heer is met u. Gij zijt

Nadere informatie

Schoorldam anno 1900 Atze Nicolaï en Margaretha Bosch

Schoorldam anno 1900 Atze Nicolaï en Margaretha Bosch Schoorldam anno 1900 Atze Nicolaï en Margaretha Bosch De hierna beschreven fam. Nicolaï heeft zijn herkomst in Schoorldam. Maar verder terug in de tijd kwamen zij uit Friesland m.n. uit Franeker. Eind

Nadere informatie

WAT WIL HIJ, WAT WIL ZIJ?

WAT WIL HIJ, WAT WIL ZIJ? WAT WIL HIJ, WAT WIL ZIJ? Inhoud Voorwoord 7 1. Hoe stabiel is uw huwelijk? 9 2. Waarom de Liefdesbank nooit sluit 17 3. Waar zij echt niet zonder kan: Genegenheid 33 4. Waar hij echt niet zonder kan:

Nadere informatie

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545 Over Willem Willem krijgt op 11-jarige leeftijd door het overlijden van een neef een grote erfenis. Daar hoort ook bij dat hij verhuist van zijn ouders in de naar de grote stad. Daar wordt hij opgevoed

Nadere informatie

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1.

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1. Eerwraak Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman Blz 1. Vra!n. 1) Wat voor soort verhaal is je boek? Mijn boek is een eigentijdsverhaal/roman 2) Waar

Nadere informatie

Lesbrief Hiëronymus van Alphen: Kleine gedigten voor kinderen

Lesbrief Hiëronymus van Alphen: Kleine gedigten voor kinderen Lesbrief Hiëronymus van Alphen: Kleine gedigten voor kinderen Voor groep 6 en 7 Vooraf De bundel Proeve van Kleine Gedigten voor Kinderen is uitgegeven in 1778 door de Utrechtse advocaat en vader van drie

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Openbaringen 3 vers 14 t/m 22 Gezang 253 vers 1 (Bundel 1938) Psalm 67 vers 3 (Schoolpsalm) Psalm 65 vers 1 en 2 (Nieuwe Berijming) Psalm

Nadere informatie

In gesprek over de Brief

In gesprek over de Brief Bij Open Deur nummer 3, maart 2014 In gesprek over de Brief Brieven: je hebt ze in soorten en maten. Zakelijke brieven, persoonlijke brieven, liefdesbrieven Niet altijd meer zijn ze handgeschreven of komen

Nadere informatie

Machinestempels als verzamelgebied (1)

Machinestempels als verzamelgebied (1) Machinestempels als verzamelgebied (1) Veel filatelisten verzamelen, behalve postzegels, ook stempels. Sommige stempels zijn geliefd omdat ze volledig op een postzegel passen (puntstempels, ook wel nummerstempels

Nadere informatie

Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj

Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj Lesbrief bij expositie: Het boek der Boeken esajajeremiaklaagliederenezechiëlda

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

Noveen tot de H. Teresia van het kindje Jezus III

Noveen tot de H. Teresia van het kindje Jezus III Noveen tot de H. Teresia van het kindje Jezus III Bijgedragen door Johfrael Tuesday 14 April 2009 Laatst bijgewerkt op Tuesday 14 April 2009 in de Geest van Gebed Noveen tot de H. Teresia van het kindje

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie

IETS MEER OVER DE FAMILIE VAN DEN WALL BAKE

IETS MEER OVER DE FAMILIE VAN DEN WALL BAKE IETS MEER OVER DE FAMILIE VAN DEN WALL BAKE door C. van Aggelen Inleiding Op de jaarvergadering van 'Albertus Perk', 25 maart 1987 heeft de heer P.W. de Lange een korte inleiding gehouden over een vergeten

Nadere informatie

B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5. De schoenerbrik Jan Freseman in 1860

B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5. De schoenerbrik Jan Freseman in 1860 B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5 De schoenerbrik Jan Freseman in 1860 INHOUD Voorwoord.. 3 Inleiding.. 4 Doelstellingen.. 5 Missie... 6 Beleid en beheer... 7 Gegevens

Nadere informatie

Dit ben ik Naam: juf Alma van den Bergh School: o.b.s. de Torenuil Groep: 7a Datum: juni 2015

Dit ben ik Naam: juf Alma van den Bergh School: o.b.s. de Torenuil Groep: 7a Datum: juni 2015 Dit ben ik Naam: juf Alma van den Bergh School: o.b.s. de Torenuil Groep: 7a Datum: juni 2015 Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Hoofdstuk 1: Mijn stamboom blz. 3 Hoofdstuk 2: Mijn tijdlijn blz. 5 Hoofdstuk

Nadere informatie

Woord vooraf. Ik hoop dat dit boekje een stimulans voor je is om met de preek aan de slag te gaan!

Woord vooraf. Ik hoop dat dit boekje een stimulans voor je is om met de preek aan de slag te gaan! Woord vooraf Heb je dat ook weleens? Dat je in de kerk naar de preek zit te luisteren en ineens ontdekt dat je gedachten heel ergens anders zijn? Of dat je na de dienst thuis aan de koffie zit en eigenlijk

Nadere informatie

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah Is de bijbel een openbaring van God ] لونلدية - dutch [ nederlands - auteur: Shabir Ally revisie: Abdul-Jabbar van de Ven revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie

Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie In een vitrine in de oude sacristie van de St. Plechelmusbasiliek te Oldenzaal is een

Nadere informatie

Hoe wordt een prentenboek gemaakt?

Hoe wordt een prentenboek gemaakt? In deze les leer je hoe een prentenboek wordt gemaakt. Nippertje is geschreven door Rian Visser en geïllustreerd door Noëlle Smit. Maak zelf ook een leuk boek! Doel: informatie over het maken van een boek.

Nadere informatie

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto.

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. D S K C N L Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een andere foto. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. 4. Bekijk

Nadere informatie

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje Gemeente van Christus geliefden van God Valt het u ook op, nu we al een tijdje

Nadere informatie

Aline, Amber, Esmee en Sanneke: alvast gefeliciteerd met je verjaardag en Gods zegen toegewenst in je nieuwe levensjaar!

Aline, Amber, Esmee en Sanneke: alvast gefeliciteerd met je verjaardag en Gods zegen toegewenst in je nieuwe levensjaar! Vrijdag 9 oktober 2015 Doch God heeft mij voor uw aangezicht henen gezonden, om u een overblijfsel te stellen op de aarde en om u bij het leven te behouden, door een grote verlossing. Gen. 45 : 7 Diep

Nadere informatie

Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2)

Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2) Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2) Rolandus gebruikte Beza-edities uit 1567 en 1580 Inleiding In het vorige artikel is een beschrijving gegeven van de drie

Nadere informatie

ter inleiding Op de volgende bladzijden leest u het.

ter inleiding Op de volgende bladzijden leest u het. Utrecht verhaalt: feestdagen: Driekoningen bladzijden uit het boek Doornburgh verhaalt feestdagen: Driekoningen Ton de Coo Albert Retel 2016 Utrecht verhaalt is een concept van ar-gitect Bij gebruik van

Nadere informatie

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Annemieke Hooijschuur en Hanneke de Jong Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Wereldlijke en Geestelijke Voorkennis De leerlingen zijn enigszins op de hoogte van de levenswijze

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert JACOB DE BEDRIEGER

Bijbel voor Kinderen. presenteert JACOB DE BEDRIEGER Bijbel voor Kinderen presenteert JACOB DE BEDRIEGER Geschreven door: E. Duncan Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Kerr en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Hoe wordt een prentenboek gemaakt?

Hoe wordt een prentenboek gemaakt? In deze les leer je hoe een prentenboek wordt gemaakt. Nippertje is geschreven door Rian Visser en geïllustreerd door Noëlle Smit. Deze les is extra leuk met het echte prentenboek erbij. Doel: informatie

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief van het gezin van L.P. Krijger en J. Krijger- Hasper en familie

Plaatsingslijst van het archief van het gezin van L.P. Krijger en J. Krijger- Hasper en familie Plaatsingslijst van het archief van het gezin van L.P. Krijger en J. Krijger- Hasper en familie (1909-1949 (2011)) 1069 Samengesteld door drs. K.D. Houniet Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands

Nadere informatie

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden:

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Orde van dienst op 28 juni 2015 In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Lieke Juliëtte van Elk Orgelspel Mededelingen We zingen uit Tussentijds: Lied 1 : 1, 2 en 3 2. Dit huis van hout

Nadere informatie

DE WONDEREN VAN JEZUS

DE WONDEREN VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE WONDEREN VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Van wie ben jij er één? Dat was telkens de vraag van tante Betje als ik bij mijn oma, haar zuster, kwam logeren in Baarn. Die vraag

Nadere informatie

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie?

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij. Genesis 20:1-12 1 Abraham

Nadere informatie

Drie schilderijen in de consistorie te Oudelande

Drie schilderijen in de consistorie te Oudelande Drie schilderijen in de consistorie te Oudelande Sinds jaar en dag hangen er in de consistorie van de kerk te Oudelande drie schilderijen, twee panelen en een doek. De panelen stellen een gezicht op Oudelande

Nadere informatie

Werken aan scheikunde

Werken aan scheikunde Werken aan scheikunde 24 memoires van hen die de Nederlandse Chemie deze eeuw groot hebben gemaakt Uitgegeven door Delftse Universitaire Pers in 1993. (Copyright 1993 by Delft University Pers). Met toestemming

Nadere informatie

Hervormde wijkgemeenten twee en zeven Dordrecht een logo

Hervormde wijkgemeenten twee en zeven Dordrecht een logo Hervormde wijkgemeenten twee en zeven Dordrecht een logo Een logo voor de Hervormde Wijkgemeenten twee en zeven te Dordrecht Studio Vincenti is verzocht een nieuw logo te ontwikkelen voor de Hervormde

Nadere informatie

TWEE PORTRETTEN DOOR PIETER VAN SLINGELANDT

TWEE PORTRETTEN DOOR PIETER VAN SLINGELANDT TWEE PORTRETTEN DOOR PIETER VAN SLINGELANDT door R.E.O. Ekkart Tot de schilderijen die de Amerikaanse verzamelaar William T. Blodgett in 1870 in Europa verwierf en die de basis vormen voor de collectie

Nadere informatie

Jouw avontuur met de Bijbel

Jouw avontuur met de Bijbel Nieske Selles-ten Brinke Jouw avontuur met de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164

RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164 R.K. Basisschool De Vlinder RV 07 R.K. Basisschool de Vlinder groep 8 Stockholm 3 / 8 3124 SG Schiedam Tel.: 010-4717036 / 010-2470164 GOEDE STUDIEGEWOONTEN Bij goed studeren (leren) of huiswerk maken

Nadere informatie

Lied van de maand kerk school 2015 2016

Lied van de maand kerk school 2015 2016 Lied van de maand kerk school 2015 2016 Dit liedboekje is van:... Groep:... SEPTEMBER Psalm 84 vers 1 Hoe lieflijk, hoe goed is mij, Heer, het huis waar Gij uw naam en eer hebt laten wonen wonen bij de

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Galaten 4:4-7 - Genade

Galaten 4:4-7 - Genade Galaten 4:4-7 - Genade We hebben zopas twee kinderen, een zoon en een dochter, opgedragen aan onze Vader. Daar is niets vreemd aan; we bidden gewoon voor deze kinderen en bidden dat de ouders hun kinderen

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Na 7 dagen en nachten gaat Job klagen. Hij en zijn vrienden hebben al die tijd stil bij elkaar gezeten op de ashoop. Verdoofd. Ze hebben geen

Nadere informatie

Met Word een hoger cijfer halen. Word ken je al, toch kun je nog veel meer doen met Word. Nog beter leren omgaan met Word

Met Word een hoger cijfer halen. Word ken je al, toch kun je nog veel meer doen met Word. Nog beter leren omgaan met Word Nog beter leren omgaan met Word Met Word een hoger cijfer halen. Word ken je al, toch kun je nog veel meer doen met Word. Informatiekunde Omgaan met Word College De Heemlanden 2005. Informatiekunde Leerjaar

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Help, ik moet een werkstuk maken!

Help, ik moet een werkstuk maken! Help, ik moet een werkstuk maken! Je gaat de komende tijd bezig met het maken van een werkstuk. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp?

Nadere informatie

Voor al Uw/jouw Bestellingen uit de uitgaven van de Gereformeerde. Bijbelstichting kunt u ook bij ons terecht

Voor al Uw/jouw Bestellingen uit de uitgaven van de Gereformeerde. Bijbelstichting kunt u ook bij ons terecht Stichting Evangelie Nederland verkoopt alle Gereformeerde Bijbel Stichtings uitgaven & Alle uitgaven van De Ramshoorn Bijbels, psalmboeken, boeken en puzzels. Verder kunnen wij u/jou alle nieuwe boeken

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, We zijn vandaag bij elkaar om onze doden te herdenken. Vier namen zullen worden genoemd, vier mensen uit onze gemeente, die in het afgelopen

Nadere informatie

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna.

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna. Dick Bruna Dick Bruna is geboren in het jaar 1927 en woont in Utrecht. Hij tekent al vanaf zijn kindertijd. Zijn vader wou dat hij uitgever zou worden net als hijzelf en dus ging Dick Bruna naar Londen

Nadere informatie

Sjabloon. Verwijder wel eerst boven- en onderstaande tekst. We hebben de volgende tips voor je:

Sjabloon. Verwijder wel eerst boven- en onderstaande tekst. We hebben de volgende tips voor je: Sjabloon In dit sjabloon kun je je in Word getypte verhaal zetten. Sla daarna het sjabloon op onder een andere naam op je eigen computer. Vervolgens upload je het sjabloon via de knop Upload verhaal. Verwijder

Nadere informatie

Tegenwoordig leren de kinderen het trouwens anders: nu luidt het ezelsbruggetje:: Vader droomt over Afrika)

Tegenwoordig leren de kinderen het trouwens anders: nu luidt het ezelsbruggetje:: Vader droomt over Afrika) Marcus 6 : 30-44 en Ps. 23 ds. A. Oude Kotte-de Boon 22 juli 2012 Wehl 'Delen is vermenigvuldigen' Ik kom uit een groot gezin. Dat betekent dat er nogal eens wat te vieren valt. Nu is het een traditie

Nadere informatie

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk?

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Je gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in een

Nadere informatie

Schoolkinderen in de VOC- vestiging te Cochin in 1731

Schoolkinderen in de VOC- vestiging te Cochin in 1731 Schoolkinderen in de VOC- vestiging te Cochin in 1731 Transcriptie van twee folio s aanwezig in een archief in India Herman de Wit, Maarssen, juli 2014 Bron: Nationaal Archief Den Haag, Nederlandse bezittingen

Nadere informatie

Introductie. De val van het Romeinse Rijk 2.1

Introductie. De val van het Romeinse Rijk 2.1 2? 66 Introductie Dit hoofdstuk gaat over de vroege middeleeuwen. De middeleeuwen zijn namelijk op te delen in drie delen: de vroege, hoge en late middeleeuwen. De vroege middeleeuwen beginnen rond het

Nadere informatie

WERKBLAD KITTY WURMS

WERKBLAD KITTY WURMS WERKBLAD KITTY WURMS Bron 1. foto Kitty Kitty Wurms is geboren op 4 oktober 1923. Deze foto is gemaakt na de oorlog, in 1945. Hoe oud is Kitty op deze foto?... Er zijn geen foto s meer van Kitty op een

Nadere informatie

Vriendelijke groeten, Claire van Lieshout en Angelique van Dooren, coördinatoren hoofdluiscontroleurs

Vriendelijke groeten, Claire van Lieshout en Angelique van Dooren, coördinatoren hoofdluiscontroleurs 1 Nieuwsbrief Maart 2015 Maart 2015 In dit nummer: Nieuws Stagiaire Dennis Hoofdluisvrije school Vrije dagen De Makersbuzz Moskee bezoek Carnaval 1 2 3 NIEUWS NIEUWE STAGIAIRE Hallo allemaal, Mijn naam

Nadere informatie

NAAM: GROEP: SCHOOL:

NAAM: GROEP: SCHOOL: NAAM: GROEP: SCHOOL: Werkstukwijzer groep 6, 7 en 8 Een werkstuk is eigenlijk één groot informatieverhaal over een bepaald onderwerp. Om een werkstuk goed te kunnen maken, is het handig dit volgens enkele

Nadere informatie

Speelgoed Algemeen. Retail Trainingen. alles over de speelgoedbranche, speelgoed en leeftijd, soorten speelgoed en veilig speelgoed

Speelgoed Algemeen. Retail Trainingen. alles over de speelgoedbranche, speelgoed en leeftijd, soorten speelgoed en veilig speelgoed alles over de speelgoedbranche, speelgoed en leeftijd, soorten speelgoed en veilig speelgoed Onderdeel van de opleiding Verkopen in de Gemengde Branche Retail Trainingen 2 Dit vakinformatieboek is een

Nadere informatie

Leydse Weelde. Carolus Clusius - A

Leydse Weelde. Carolus Clusius - A Leydse Weelde Carolus Clusius - A Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel)

Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel) Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel) Getekend en gefotografeerd dagboek van Annie Wijers-van Puffelen, kinderarts in Indonesië van 1930-1952. Een uniek ego-document van een onafhankelijke,werkende

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede In de Nederlands Gereformeerde Kerk Ede wordt twee keer per jaar een huwelijkscatechese aangeboden, die vijf avonden duurt. Hieronder volgt een overzicht

Nadere informatie

Warder in Gevelstenen. De oude huizen van Warder met hun gevelstenen

Warder in Gevelstenen. De oude huizen van Warder met hun gevelstenen Warder in Gevelstenen De oude huizen van Warder met hun gevelstenen Warder in Gevelstenen Een aantal oude huizen en boerderijen van Warder zijn voorzien van een gevelsteen. Hierop staat aangegeven wanneer

Nadere informatie

Had de pastorie in Van Goghs tijd een pleisterlaag?

Had de pastorie in Van Goghs tijd een pleisterlaag? Had de pastorie in Van Goghs tijd een pleisterlaag? Een heel speciale vraag die vaak gesteld wordt over de pastorie aan Berg 26 vindt zijn oorsprong in een schilderij en een tekening van Vincent, waarop

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

De kern van het christelijke geloof

De kern van het christelijke geloof De kern van het christelijke geloof 16 september 2006 28 oktober 2006 25 november 2006 6 januari 2007 24 februari 2007 24 maart 2007 21 april 2007 De Vader De Zoon De Heilige Geest Vrede met God Geloof

Nadere informatie

SERIE LEVENSBESCHRIJVINGEN NR. 2 G.H. VEENSTRA

SERIE LEVENSBESCHRIJVINGEN NR. 2 G.H. VEENSTRA SERIE LEVENSBESCHRIJVINGEN NR. 2 G.H. VEENSTRA Wim de Kam. 15 In het tweede deel van deze serie thans een aanzet tot een levensbeschrijving van de heer G.H.Veenstra. Ik noem het een aanzet omdat er nog

Nadere informatie

Op de vlucht. Lesprogramma. Voor kinderen van 8-12 jaar. Logo Share tech mono. Pay off Exo 2.0 Regular

Op de vlucht. Lesprogramma. Voor kinderen van 8-12 jaar. Logo Share tech mono. Pay off Exo 2.0 Regular Lesprogramma Voor kinderen van 8-12 jaar Op de vlucht Stichting Gave Marie Curiestraat 35, 3846 BW Harderwijk 0341 460328 servicedesk@gave.nl www.gave.nl Beste kinderwerker, Het dode jongetje op het strand.

Nadere informatie