HISTORISCH EN ROMANTISCH ALBUM.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HISTORISCH EN ROMANTISCH ALBUM."

Transcriptie

1 HISTORISCH EN ROMANTISCH ALBUM.

2

3

4

5 HISTORISCII EN ROMANTISCH voor. DE'" r.~:ïllustl\eer.d MET OP STAAL CEGllA VEEllDE PLATEN. liitgegeve'i Door eenê Vereeniging vtm Vaderlamlsclte Schrijver~. lpl~i?~!l} Tl: ARNH EM, DIJ bv!)iilab\6.\}) 1)11 D Dm;., 1851.

6

7 INHOUD. VAN HET Maria Stuart De Communisten der zestiende eeuw. Turksche justitie en Fransche Justitie, De schoothond van keizerin Josephine De blinde krijgsman.... Herinneringen aan Noltinghamshire. - Het bosch Sherwood. - De oude Kerken. - Rabin Hood. De Russische Hobbenjagers op de IJszee. Herinneringen uit Napoleon's tijd. Zwarte Frederik. Silezische volksoverlevering Edelmoedigheid van een galeiboef.. _ Lissabon...' Dé Nederlandsche volksplantingen in Denemarken. Pius den Negenden en de gevangenen van het kasteel San Angelo. Robert FuIton... Spot en \'loek.... Lodewijk Filips in Finland Mannelijke liefde.. Olga, de invoerster van het Christendom in Rusland. Belangrijke regtszaak. Proces der Princes van Denemarken I. bladz. I. " " 'l " " " " " " " " " " " " " " " " t. \)

8 De schipbreuk van Medusa bladz Laat&te oogenblikken eens dwingelands. Volgens de beo rigten der oude schrijvers Hoe Koning Hendrik de Achtste eenen Abt rundvleesch " leerde eten 126. " Anekdoten " Waterloo " Eene revue voor Napoleon 13\. Pepita. Een verhaal uit de Pampa " 147. " lets over het Porcelein Anekdoten.... ",., 191. Aan eene bruid. Haren bruidkrans beschouwende De ganzenhoeder van Beinheim..,.. " 195. De geweermaker uit Geneve. Verhaal eens Franschmans " 207. Eene Leeuwenjagt.... " 216. De witte boetelingen van Somo Sierra. " 221. Yuki de toovenaar. Chinesche legende. " 225. Athene.'.... :... " 247. Een voorgevoel. Het requiem van Mozart " 249. Avontuur eens Hooglanders.... " 254. De Maaijers. Naar eene schilderij van Leopold Robert. " 257. " Geschiedenis van een houten been. Verhaal van een oud krijgsman " De sledevaart De begoocheling van het hart.. " 301. Maria l\iendoz. Geene verdichting. " 318. De weezen " 32a. De dochter van den kwaker. Amerikaansch verhaal. " 331. Opsporing van Kapitein FrankIin " 344. Anecdote. Vorstelijke menschelijkheid en bescheidenheid. " 353. " Cayetano, de smokkelaar. Herinneringen van de kusten des Stillen Oceaans De Schakel van ongeluk en geluk.... " 382. "

9 Maria Stuart tegenover bladz. 4. De blinde krijgsman Mafra. Olga. Waterloo De Porceleinentoren te Nanking De Bruid. De Akropolis te Athene,. De Maaijers. De Sledevaart. De Weezen. Titelplaat. " " " " " " " " " " " " " " " " " " " go

10

11

12 // / F r /1 "( J Kncx vermaant Mana Stuart

13 Het leven der ongelukkige MARIA STUART, Iwningin van Fl'anlrl'ijk en Schotland, bevat zoovele buitengewone en treffende gebeurtenissen, dat het, wanneer men daarbij haar treurig einde in aanmerking neemt veel op een roman gelijkt; zij zelve ontwikkelde alle eigenschappen daartoe en speelde den grootsten staatkundigen en tragischen roman, dien men slechts met de vurigste verbeeldingskracht kan bedenken. Zij was schoon en vernuftig, maar van eene ver I.efde natuur en liglzinnig. Koningin EUS!BBTII van Engeland haatte haar om hare grootere schoonheid en om de aanspraak, die zij op den Engelsehen troon als kleindochter van Koning HENDRIK den Zevende maakte. Weinige levens omstandigheden van vermaarde personen zijn tot nog toe met zoovele duisterheden omgeven gebleven, als het leven van MARIA van Schotland. Geboren op den 6 December 1542 erfde zij reeds weinige dagen na hare geboorte, door den dood van haren vader, Koning JAKOBUS den Zesde, den troon van Schotland; hare moeder MARIA DE GUISE bestuurde, gedurende hare minderjarigheid, het rijk als regentes ; eerst zes jaren oud zijnde, werd zij naar het hof van HENDRIK den tweede, Koning van PJ'ankrijk gezonden" waar zij eene uitstekende opvoeding genoot, door betalligheid en vernuft uitmuntte, maar ook die ligtzinnigheid en zucht tot vermaken opdeed, welke later de oorzaken van haar ongeluk werden. Op haar vijftiende ja<lr reikte MARIA hare hand aan den daufijn, die eenige maanden later onder den naam van FRANS den tweede den Fransch troon beklom; maar anderhalf Jaar daarna stierf hij reeds, ook de moeder van MUllA VUL 1

14 'ovel'leed, en de jeugdige weduwe moest het geliefde Frankrijk vcrlaten, om de regering van Schotland zelve op zich Ie nemen. Smartel~k viel haar het afscheid van het land, waar zij hare jeugd had doorgebl'agt, en alsof de zee haar de stormen, die haar volgend leven bedreigden, wilde voorspellen, verhief zich op den eersten dag dm' reis een orkaan, die alles scheen te zullen verdelgen, ELISABETII van Engeland, wiens troonsbeklimming door hare vijanden en de Engelsche Katholieken niet (lis wettig erkend werd, omdat zij uit het huwelijk van HENDRIK den Achtste en A:'!NA BOLEIN gesproten was, hetwelk door hen als onwettig werd beschouwd wos reeds gedurende het regentschap van MARIA'S moeder bezig geweest, den vlam des oproers en des burgeroorlogs in Schotland te ontsteken; thans zocht zü hare gevaarlijlle mededingster nog meer in het verderf te storten en verzamelde dus eene vloot bij Downs, onder voorwendsel, d(lt die tegen de zeeroovers moest I,ruisen, MARIA nam echter haren weg over Calais, misleidde hare vijanden en landde veertien dagen vroegel' dan deze haar verw(lchuen, namel~jk den 21 Augustus 1561, in de haven van leith, in het land harer vade ren. EI' waren gcene toebm'eidselen tot hare ontvangst gemaakt; maar alles stroomde naar Leith, om de jeugdige, schoone koningin te huldi~en; slechts ruwe en door somberen godsdienstijvel' bezielde hoopen bezoedelden de vreugde van dezen dag, misschien de eenige, dien zij in S(J/totland gelukkig zoude doorbrengen. Nog eer de Koningin, die de Roomsch. h.atholieke godsdienst beleed, teruggekeerd was, had de hervorming in Schotland ten volle gezegepraold; de Puriteinen, vooral hunne leeraars, van wèlke JOH:'! lhox. de vool'oaamste en bitlerste was en den meesten invloed uitoefende, scholden MARIA voor eene afvallige; van het niet minder door burger- en godsdiensttwisten verscheurde Frank ruk was geene hulp te wac~ten en zij besloot dus op raad harer in Franlrrijk zoo veel vermogenden ooms, den hertog van Guise en den l,ardinaal van Lotharingen, hare wederpartijders en zelfs de gunst van r':l1sabeth te winnen; zij benoemde haal' natuurl~ken bl'oeder JACOB 2 graaf van AJurray en den staatssecretaris MAITLAND, die beide het vertrouwen der protestanten genoten tot ministers; maal' het wantrouwen der protestanten deliaat van El.ISATlETfl wa-

15 -3- nm te diep ingeworteld, en toen MARIA, ondanks de luide te liennen gegevene ontevredenheid der betergezinde Schotten, den 19 Julij 1565 ten tweeden male zich in den echt vel'bond met haren neef Lord. HENRY DARNLEY zoon van den graaf LENOX, uil eene zijlinie van het huis STUART, en dus een bloedverwant van MARIA, steeg de misnoegdheid van alle partijen, Feesten en vermaken waren aan de orde van den dag. De Protestantsche geestelijken voeren op den [<ansel en in het dagelijksdie leven tegen haar uit; haar geloof en hare ligzinnigheid waren in de oogen dezer gestrenge mannen een gruwel en de ijveraar KNO X had zelf den moed om met zelfde onbeschroomheid der Koningin in persoon haar gedrag onder het oog te brengen, als hij op den predikstoel tegen haar geijverd had. Ook de katholieke toonde zich ontevreden, en tusschen de jonggehuwden ontstond weldra groote verwijdering, daar DARNLEY zich hougmoedig en losbandig aanstelde,en MAlllA met haren g~heim. schrijver HIZZIO, eenen Italiaansehen toonkunstenaar, van wien men vel'moedde dat hij in geheime briefwisseling met den Paus stond, al te vertrouwel~k scheen om te gaan. DARi'I'LEY, die zich dubbeid beleedigd gevoelde, doodde den schoonen HIZZIO voor de oogen van MAnIA, welke dien zwat'en hoon niet kon vergeten, en wier afkeer van DARNLEY thans in den biltersten haat overging. Weinige maanden na den moord van HIZZIO (19 Jllnij 1566) beviel zij van eenen zoon, JAKOBUS den Zesde als Koning van Schotland, en die onder den naam van JAKOB US den Eerste, na den dood van ELISABETH, den Engelschen troon beldom. Kort daarna vloog het huis, waarin DARNLEY, die ziek was, zich bevond, in de lucht, en het algemeen gevoelen beschuldigde den graaf van BOTlIWEL, MARJA's toenmaligen gunsteling van dezen moord. He openl~jke tweedragt, waarin MARIA met haren gemaal geleefd had, deed het vermoeden ontstaan dat zij van deze misdaad Iwnnis had gedragen, en men hield dit voor zeker, toen zij onbezonnen genoeg was, den graaf hare hand te schenken (15 Mei 1567), waardoor zij nog meer in haat geraakte. De voornaamste Scholsche edelen, vormden een verbond tegen hem, BOTH WEL nam de vlugl, zwierf eerst rond, werd later zeeroover, in Denemarken gevat, en fta cene tienjarige gevangenis ter dood gel

16 bl'agt. In Schotland ontnamen de misnoegden MARIA het rijksbestuur, hielden haar gevangen, en dwongen baar afstand te doen ten behoeve van haren onmondigen zoon. Door de misnoegden geheel overwonnen, nam 1\1.11,1.\ de vlugt naar Engeland, om bij Eu SABETH bescherming Ie zoeken. Deze weigerde haal' te zien, eer zij zich van al de tegen haar ingebragte beschuldigingen gezuiverd had, liel MAnIA in naauwe verzekering houden en beloofde inmiddels haren bijstand aan de SchoLsche opstandelingen. MARIA schreef uil hare gevangenis aan ELIS.~BEl'rI, dat zij hare onschuld slechts aan haar alleen wilde bewijzen, maar zich nimmer aan andere regters zoude onderwerpen; ELISABETU daarentegen wilde.marl A'S gevangenschap verlengen, omdat zu haar leven door de vele zamenzweringen der katholieken bedreigd zag, waarvan eenige ontdekt en bestraft wel' oen, die met de bevrijding van MARIA in verband stonden, vooral was dit hel geval met de zamenzwering van BABE\'GTON; daar kwam bij, dat MARIA weigerde, hare kroon volkomen aan haren zoon af te staan; ook ontkende deze geenszins bare verstandhouding mei het pausselijke hof en andere vreemde mogendheden. Nadat men MARIA zeventien malen van gevangenis had doen verwisselen, werd zij naar het slot Fotheringlzay in hel graafschap Nort/lampton gevoerd, waar eene uit veertig der allnzienlijl\ste pairs en vijf opperregters bestaande commissie haar ter dood veroordeelde uil hoofde zij vreemd krijgsvolk in het land had willen brengen om zich te redden, en als -overtuigd van zamenzwering legen het r~ik van Koningin ELISABETH. Het parlement bevestigde dit vonnis. Men beweert, dat ELISABETU, door de bedreigingen van Frankrijk en Spanje versclll'ikt en de stem der nakomelingschllp vreezende, daarbij bedenkende. Wllt men cenel' vrouwen Koningin verschuldigd is. de uitvoering van het vonnis wilde uitstellen, jll zelfs het onedele middel bedacht, tcn einde het opzien eener openbare teregtslelling te voorkomen, om MARIA door vergif van kant te helpen, maar dat dit misdadige plan afsluitte op het vaste karakter van Sir AMiAS PAW LET, met de bewaring van l\1aiiia te FotlwJ'inglzay belast. MARIA ver 1l1lrn lialll' doodvonnis met groote standvastigheid en hernam: "Ik (Lmk (A,JJ l dat hel [km b3!13agt een cî-nd3 te mak,~n, aan al de

17 - ;:; -_. ellende en al het ongeiui,, die ik sede rt negentien jaren heb moelen dragen. Ik geef mijn hart en geweten rein in Gods handen over." Zij bragt met de grootste gelatenheid hare papieren in orde, en nam op de aandoenlijkste wijze van!lare dienaren afscheid; hare ldeederen verdeelde z~j, met uitzondering van hel prachtige gewaad, waarin zij sterven wilde, onder hare vrouwen, evenzoo hare juwee. len, na eerst de kostbaarste voor de koningin van Frankrijk en van Spanje, voor hare ooms en baren zoon uitgezocht Ie hebben. Zij gebruikte met eene be\vonderenswaardigc opgeruimdheid haren avond maaltijd, sliep vervolgens eenige uren en bragt het overige van den nacht met schrijven en bidden door. De bijstand van een katholiek geestelijke was haar geweigerd geworden; daarentegen \vilde men haal' protestantsche geestelijken opdringen, die zij md vastheid afwees. De tusschenkomst der Fransche en Spaansche gezanten, om haal' leven te redden, haalte even weinig als hunne vorige pogingen. In den morgen van den noodlottigen dag (1 Februar'ij 1581) kwa. men hare getrouwe dienaren, om afschei,d van hunne gel iefde, on gelukhige meesteres te nemen; onder hen bevond zich de oude hof meester van haar huis, ford ANDREAS l\1elvjl; hij wierp zich aan hare voeten en wrong troosteloos hare handen; MARIA, die de vroomheid des waardigen grijsaards kende, welke met de gebruiken en regelen del' Roomsche godsdienst mèer dan gewoon bektlnd was, verzocht hem, bij haar de plaats eens biechtvaders te beldeedcn. Na gebiecht te hebhen, ontving zij uit l\1e1. VILS handen eene hos tie, door Paus PlUS den Vijfde gewijd en gezonden, en lang voor dit gewigtige oogenblik bewaard. Toen zij het heilige avondmaal gebruikt had, verscheen de sherif en Iwndigde haal' aan, dat het vreeselijke uur gekomen was. l\lulu beval, dat men een Idein, elpenbeenen I{ruis van het altaar in hare slaapkamer naai' de zaal, waar zij sterven moest, brengen zoude, en volgde zelve met een kalm / gelaat, steunende op de schouders van twee harer bedienden; want door hare lange gevangeschap viel bet gaan haar moeijelijk. De graven van Sltrewsbury en Kent, de uilvoerders van het vonnis, bevalen, hij het binnentreden der met

18 -- ij - zwart hehangen zaal, waar het schavot stond, dat de kamervrouwen en overige bedienden van MARU zouden terugbiü'len, uil vrees, dat hun gejammer en geschrei het al\elige van hel schouwspel mogten vermeerderen; op dringend verzoell: van MARIA echter werd aan eenige vergund, getuigen van haren dood te zijn. Toen de deken van Petel'bol'ouglt haar, zoo mogelijk, nog in de laalsle oogenblikken haars levens tot het protestanlsche geloof zocht te bekeeren, verzocht zij hem, zich om haar niet te belmmmeren, daar zij niet zou wankelen, maar in het roomsch-katholiek geloof sterven. Hierop bad zij voor hel heil harer ziel, voor haren zoon en eindelijk ook voor EUSABETH, wie zij alles vergaf. Vervolgens liet zij zich door hare vrouwen onlkleeden, toen een der scherpregters haar opperkleed wilde losmaken, zeide zij. met eeneu glimlach, dat zij aan zull,e dienaren niet gewoon was. Hare oude voedslei', HANNA KEN NF:DY bond, snikkend en. half onmagtig, haar den doek voor de oogen, waal'lla l\:jarlanedel'knielde en de woorden sprak: "Heet', in uwe handen beveel ik mijnen geest!" Toen dè scherpregier het schoone hoofd had afgehouwen, hief hij het op en riep, volgens het gebruik: "MARIA STUART iij dood; leve onze Koningin ELISABETIl!" waarop de graaf VAN KENT met luider stemme antwoordde: Mogen alle hare vijanden zoo omkomen! Aldus stierf Schotlands koningin, MAIlIA STUAIlT, in het zes en veertigste jaar haars levens, het negentiende harer gevangenschap, nadat zij voor hare misstappen met het ongelukkigstè lol geboet had. MAIl!A vereenigde, zelfs volgens het gevoelen barer vijanden; de schitterendste eigenschappen van den geest met eene uits~ekende bevalligheid en schoonhflid des ligchaams. In haar veertiende jaar hield zij in den Louvre te Parijs, in tegenwoordigheid van het rz;eheele hof, eene Lalijnsche redevoering ten betooge dat beschaving van den geest en kennis de belworlijldleden eener HOUW verhoogen; ook in de Fransche dichtkunst was zij niet onervaren. Weinige uren voor haren dood vervaardigde zij de volgende Latijnsche dichtregeien :

19 o Domine Deus Spefél\,j in Fe: o Care me JEStT Nunc libera me. In dura catena ln misera poena Desidero Tc; Languendo. gemendo. Et genuflectendo Adore, imploro, Ut libcl'es me. Haar lijk werd in de hoofdkerk van Pelerbor01lgft bijgezet, maar later op bevel }wars zoons naar TVestminster geb ragt, waar hij een gedenkteeken voor haar liet oprichten. Toen de tijding van haren dood te Londen kwam, werden de Idokken geluid en vrengdevuren ontsloken, alsof nu cen groot ge Vaar yan Engelands Koningin geweken was. ELlSilBETH zelve kon een diep gevoel van smart en misschien van berouw niet verbergen. Zij beschuldigde voornamelijk 1Iill'en kanselier DAVJSOX, dat hij, zonder haren wil het bevel lot lvlh\i.~'s lereglslelling had gegeven, en z\j het vonnis slechts had onderleekend, um aan het verlangen harer vrienden toe te geven.,dhlso:'i ontving bevel zich nimmer weder onder hare oogen te vertoonen. Of die droefheid en dat berouw waar of geveinsd waren, Iwn God alleen beoordeelen. Navolging der boven medegedeelde Latijnsche dichtregelen Véln MAllIA STlJART. o Remelsche Vader! Mijn hoop was op u, o dierbare Heónd Verlos m~i toch nu. In ketens geklonken, In jammer verzonken, Verzucht ik naar u. Gebroken Van harie, Kniebuigend, vol smartc, Aanbid ik en bid ik, Verlos m~j loch DU. H. l. ROOSE1300M.

20 Eenige jaren na de godsdienstige omwenteling, door LUTIIE R tot stand geb ragt, barstte met de snelheid des bliksems, de dusgegenoemde boerenkrijg in Duitsckland los; De misnoegdheid der boeren :-vas evenwel geen stellig gevolg van de pogingen van LUTIIER. Hunne grieven tegen de misbruil(en van het leenstelsel dagteekenden lang vóór de hervorming. Er hadden opstanden plaats in bijna alle Duitsche landen, vooral in Zwaben, waar het verbond des burgers den hertog ULRICH verdreef. De godsdienstoorlog, door de Luthersche vorsten tegen Rome ondernomen, had eene afleiding verschaft aan de verschillende vereenigingen en verhonden der boeren; maar deze afleiding was van korten duur. Weldra plaatsten vurige ijveraars, uit de Luthersche kerk voortgekomen, zich aan het hoold der boeren. LUTHIlR had de leer van Roms bestreden, zijne vermetele leerlingen bestreden de leer van LUTHm. Men noemde hen Wederloopers omdat zij, geene godsdienst zender het geloof toelatende, zich tegen den kinderdoop verzetten en alle aanhangers hunner leer herdoopten; maar inderdaad waren zij communisten. De gemeenschap van bezittingen is eene hunner meest aangenomene grondstellingen. Wat de staatkundige instellingen aangaat, waren de Wederdoopers het onder elkander niet eens. Eenigen ontkenden alle staatkundige en godsdienstige maglen buiten hun geloof, en predikten openlijk de verdelging der Katholieken en der Luthersehen ; anderen, meer vredelievend gezind, onderwierpen zich aan de overheden huns lands; De leerstellingen der Wederdoopers

21 waren noodlottig voor de boeren. Niet alleen joegen zij de yorsten van alle landen tegen hen in het harnas; maar in Duitsc1tland zelf, kon de burgerijen. die gereed stonden de boeren tegen de leen heerlijke regten des adels te ondersteunen, de zijde des laatsten tegen de eersten niet volhouden. De boeren werden verslagen, niet zoo zeer door de inspanningen hunner vijanden, als door de tweedragt onder hunne eigene opperhoofden, die het oneens waren zoowel over de grondstellingen der Jeer als over de wijze van oorlog voeren. Vermetele mannen maak. ten va n den oorlog gebruik om zich als hoofden van vrijkorpsen op te werpen Binnen weinig tijds ontaarde de boerenkrijg in een oorlog van vrijbuiters. Eindelijk bezweken z~ vuor hunne vijanden. Na het eindigen van den boerenkrijg verspreidden de Wederdoopers zich, sommigen in den Elzas, eenige in Silezië, en vele andere vestigden zich in grooten getaiie in de Nederlanden. Te Straatsburg bewaarde l\hlcliior HOFFJUNN. Op zijne reizen wijdde hij KNIPPHRDOLLlNG, kleedermakersknecht te lijunsler, Deze laatste was reeds door de Zweedsche regering uil Zweden verwijderd geworden. Gedurende den oorlog was de stad Munster, de hoofdstad van Westfalen, eene soort van Iwrkelijke republiek, in opstand gekomen tegen de magt van den vorst-bisschop en zijne veertig kanun. niken. De opstand had plaats onder den kreet van Leve de hervorming! Het volk so mde zijne grieven op in een protest van dertig artikels_ In een daarvan kwam het op tegen de mededinging der nonnen en monnikenkloosters met de ambachtslieden. IJ et pro. test was opgesteld door ROTBIANN, Luthersch predilwnt,onmiddel. lijken leerl ing van LUTIIER, en laler een der hoofden van de We derdoopers. ROTTJIANN werd onde rsteund door de vrijzinnige,en hervormde bul'. gers, vooral door den burgemeester H EmlANN TYLBEK en den Syndi. cus VAN WIJK, die van Bremen naar lrjunstel' geroepen was, met het doel, om de magt van den vorstbisschop te fnuiken. Deze oorlog tegen de geestelijkheid duurde versr,heidene jaren; eindelijk behielden de Lutherschen, met ROTT:\I,\~N, TYLBECK aan bel 9

22 hoofd, de overhand, dank zij den opstand del' hervorming. De bisschop en zijne kanunniken wareu genoodzaakt de stad te verlalen en zich te Wollbek, vijf mijlen van lifunster te vestigen. In deze onlusten speelde KNIPPElWOLLING slechts eene ondergcsehilde rol; maar weldra werd zijne partij versterkt dooi' de aankomst van twee profeten der Hollandsche \Vederdoopers, JAN MAT,'IUJSZOON en JAN BEUKELSZOON. De eerste vroeger bakker te Haarlem, was een leerling van STORen en van HOFHIAi\"N. Hij was vol ijver en voor geweldige maatregelen. Even als alle Wederdoopers, onder wier leerstellingen, o.ok deze behoorde, dat elk christen pl'ofeet en koning kon zijn, profeteerde ook MAT1'HlJSZOON en" geraakte in verrukl,ing. Evenals de meeste W ederd oopers einde lijk, had hij door vele landen gezworven en sprak hij verscheidene talen. Hij l,wam te ij/unster met zijne vrouw 01- HRA, die door hare blonde schoonheid er. door haren geloofsijver uitmuntte. JAN BEUKELSZOON van Leiden \vas later dan l\iatthijszoon te lijunster gekomen en kleedermaker van beroep geweest. Maar jong, schoon, vol vuur en eerzucht had hij het verlaten en zich eerst naar Londen, toen naar Lissabon, van daar naar Rotterdam en vervolgens naar Lubeclr begeven. In deze laatste stad huwde hij met de vrouw van den scheepskapitein. Later I.eerde hij naar Leiden terug, waar hij de herberg de drie haringen hield. Dam' deze herberg veel door de zwervende Wederdoopers bezocht werd, omhelsde JAN hunne ge voelens en beproefde den Bijbel. H~j had reeds eene zekere vermaardheid verworven door het maken van liederen. Hij bezat eene groote vlugheid van. begrip. Eenmaal Wederdoopel', liet hij zijne vrouw zitten, profeteerde en begaf zich naar.a/unster, waar de omwenteling juist eene schitterende overwinning behaald had, kort na den val der boeren. Hij héld tocn den ouderdom van vijf en twintig jaren bereikt. l\httijijszoon en BEUKELSZOO:i hadden eenen grooten invloed op ROTTMANN en TIJWEl,. De eerste helde klaarblijkelijk tot de 'Veder. doopers over; de tweede, schoon veel voorzigtiger, was daarom niet minder voor hen ecu nl:jgtig beschermer. HOT'DI.U:\ hild reeds

23 - lel - verscheidene nonnenkloosters opgeheven. l\'latthijszool( wijdde hem weldra met den vuurdoop in, niet zonder hem eerst met water herdoopt te hebben. Ziehier de beschrijving van den vuurdoop, door den tijdgenoot KERSSENBROK. "Mannen, vrouwen, jongelingen, meisjes vereenigden zich in eene zaal, welh:e door eene zeer rijke weduwe te Afunster, die tot de Wederdoopers was overgegaan, daartoe geleend werd. In het midden der zaal bevond zich een kandelaar met vele lichten. Bidstoeltjes waren in alle hoeken geplaatst. MATTHIJSZOON profeteerde o.ver de schepping der wereld. Allen mannen en vrouwen, zochten in geestverdrukking te geraken en zich door inspanning van den geest tot de geheimen der schepping te verheffen. Gedurende de uitbreiding van de leer der \Vederdoopers, die door den burgemeester TlJWEK geduld en beschermd wcl'den, had de bisschop Katholieke priesters gezonden om de leerstellingen der Luthersehen en der Wederdoopers te bestrijden. Meer dan eens eischte de bisschop VAN TULBEK de verdrijving van ROTTMANN en der Nederlandsche Wederdoopers. Maar TIJLBEK, zich op de tegenwoordigheid der Katholieke priesters beroepende, wendde zijne onpartijdigheid voor, en verzekerde den bisschop van zijne verknochtheid. D och toen eindelijk het dweepzieke volk de Katholieke en Lutersche predikers de stad uitgejaagd had, deed de vorstbisschop een beroep op de boeren uil de omliggende dorpen van Alullster, en steunende op hel welgezinde gedeelte der burgerij, verscheen hij onverwacht met eene snel bijeen. gebragte legermagt voor de poorten zijner hoofdstad. In de stad zelve was eelle worsteling onvermijdelijk geworden. Den 22 Februarij 1534 geraal\ten de Wederdoopers met de andersdenkenden, zoowel Katholieken als Lutherschen handgemeen. De Wederdoopers delfden hel ondel'spit. Den 23, kwam de bisschop met zijne krijgsrnagt aan. Toen trad TlJLBEK als scheidsman in hel midden lusschen de verschillende partijen met hel schijnbare doel, om den burgeoorjog Ie voorkomen en raadde den Lutherschen zijne vrienden, den nede met de Wederdoopers te sluiten, onder

24 - 12- belofte, dat hij ze zoo spoedig mogelijk zoude wegjagen. Hij schetste hen vooral de noodlottige gevolgen, welke de terugkomst van den bisschop, door eene vreemde krijgsmagt vergezeld, ook voor hen, zou hebben. De vrijzinnige burgers lieten zich door de welsprekend. heid van TIJLBEK overreden en sloten vrede mei de Wederdoopers. De Katholieken, daardoor onmagtig geworden, verlieten de stad en begaven zich naar den bisschop, die, niet magtig genoeg, den tegenstand te overwinnen, terugtrok, en de stad aan haar eigen lot overliet. Den vier en twinligsten Februarij zetten de Wederdoopers, zonder slag of stoot meesters van de stad, de stedelijke regering af. KNIPPERDOLLING werd in plaats van T/JLBEK tot burgemeester benoemd. AI de kerken werden geplunderd, de heelden en schildel'ijen vernield de hoel{en en archieven verbrand, en al hel goud en zilver tot gemeenschappelijk goed verklaard. Deze wanorde duurde tot den zeven en twintigsten. Op dien dag riep M<\TTHIJSZOON het volk {lp de marld bijeen en deed het volgende voorstel: Alzoo de christelijke republiek door Gods genade oritstaan is, maar van geen langen duu!' kan zijn, uit hoofden der talrijke sekten en gevoelens, die haar verdeelen, zoo is hel wil des Vaders (namelijk de wil Gods) het nieuwe Jel'Usalem {Munster) te zuiveren van alle onreinheden. Mijn raad is dus, alle alle Katholieken en Lutherschen om te brengen, opdat de godde. lijke republiek slechts een enkel ligchaam van heilige Israëlieten vorme. eene maatschappij van ware Christenen, in staat God zonder eenige hindernis te dienen." KNIPPERDOLLING verzette zich tegen dezen barbaarschen raad. "Het zoude onvoorzigtig zijn, zeide hij, het bloed te storten van hen die ons geen het minstel{waad gedaan hebben. Daarenboven zouden alle vol!{eren der aarde zich tegen ons verbinden, indien wij met zulke wreedheden begonnen." Het gevoelen van,klli[pperdolling behield de overhand. De doodstraf werd in ballingschap veranderd. Dien ten gevolge werden allen, die weigerden zich te lalen her. doopen, de stad uitgedreven. Den volgenden dag vereenigden zich de Wederdoopers cn hielden ccne algemeene jagt. Eenige duizenden

25 -13- mannen, \'rouwen en l,inderen werden dien zeilden dag, terwijl eene felle koude heerschte, bij gehcele troepen uit de stad gejaagd. Zij mogten niets van hunne goederen 0 f bezittingen medenemen. Velen namen den doop aan. Men moest de toegevroren rivier open hakken, om hen in het water te kunnen dompelen. De geschiedenis heeft het antwoord eener vrouw bewaard, WERNEKE genaamd, die, door ROTnlANN in den naam van God herdoopt, hernam: "In den ~aam van God ben ik reeds gedoopt, het kan dus nu niet anders dan in den naam des duivels zijn." De muren van het kasteel werden doorgeslagen, om gemeenschappelijke woningen daar te stellen Er werden bevelhebbers benoemd, om voor de verdediging der stad zorg te dragen. KNIPPERDOLLING en RIBBEN BROK, zijn ambtgenoot, vaardigden een manifest uit aan alle christelijke broeders in het heelal, kinderen van ABRAHAM, om hen uit te noodigen met hen gemeene zaak te maken tegen de goddeloozen en onreinen. Men riglte een regement buksschielers op uit de jongelieden van 12 tot 17 jaren. MATTl/lJSZOON, ijverzuchfig op de magt van KNIPPERDOLLlNG, verkondigde de gemeenschap van alle goederen en benoemde zeven overlieden over al de goederen der stad. Hij zocht naar een middel om zijn alvermogen te vestigen en vond het dien eigen dag. Daar zekere HUBERT RUSCHJlR, een hoefsmit, met den vreemden profeet en zijne gemeenschap van gekken spotte; liet l\1atthijszoon hem grijpen en bescbuldigde hem bu bet volk van godslastering. "Er moet een voorbeeld gesteld worden, zeide hu, opdat de misdaad van dien ellendeling niet op de gebeele gemeente terugvallen. De tijd is gekomen, gelijk de Bijbel zegt, de ger~gtigbeid Gods begint." TIJLBEK kwam tegen deze uitspraak op. "Het is niet geoorloofd zeide h:j, dat een mensch tegelijk aanklager en regt er zij." De profeet, door zijne trawanten geholpen, liet TIJLBEK vatten. Men bond bem, om hem naar de gevangenis te voeren. In dit oogenblik drong JAN van Lrtiden door de menigte been en riep: "Deze HUBERT is een ellendeling hij zal geene genade voor God vinden. Hij sterve! God beeft mij de magt gegeven om allen

26 -l-lte dood en, die zich tegen zijne wet en zijnen wil vel'zetlen." Dit zeggende trok hij zijn zwaard en zwaaide het over het hoofd van HUBEuT. MATTHIJSZOON, ziende dat de woorden van zijnen vriend JAN het volk bevreesd hadden gemaakt nam zijne speer en doorstiet HUBERT, die aan zijne voeten lag; en daal' de ongelulikige niet spoedig ge. noeg den geest gaf, ontzielde de pi'ofeet hem door een schot met eene buks, die hij eenen zijner trawanten uit de hand rukte. Hierna zong men lofliederen ter eere Gods. Deq volgenden dag verzamelden zich verscheidene arme. familiën, die beschuldigd waren, dat zij hun gelul, niet overgeleverd hadden, in eene kerk, die zij met haar geschrei en gejammer vervulden. M.HTHIJSZOON verseheen, viel op zijne knieën, bad, stond op, en zeide eindelijk dat God, door zijne tusschellkomst, zijn volk vergiffenis had geschonken. DenzelfdtJn dag werden alle boeken in de stad, met uitzondering des Bijbels, op den brandstapel verbrand. Van toen af was MATTHIJSZOON, in zijne hoedanigheid van profeet, meester del' stad. De magt van KNIPPERDOLLING had acht dagen geduurd. Inmiddels kwam de bisschop met geregelde (roeyen voor de stad en belegerde die. Van beide kanten was de strijd hardnelikig. De Wederdoopers verdedigden zich moedig. Hunne uitvallen waren bijna altijd gelukkig in het begin van het beleg. Eensklaps verkondigde l\'iatthijszoon, dat God hem in eenen droom vel'schenen was, en hem verklaard had, dat hij op den eersten Paaschdag eenen uitval moest doen, om de vijanden te verdelgen. Verscheidene geschiedschrijvers beweren, dat BEUliELSZOON, die verliefd was op de vrouw van.matthijszoon, dezen dien troll\velooze raad gegeven had. Wat daarvan zij, l\i.uthijszoon deed, met een twaalft<t1 zijner dapperen, den uitval, werd gevangen genomen en tegen een vak van den muur van de poort van Ludgen gespijkerd. Terstond verkondigde JAN V1lD Leiden, dat hij vooruit geweten had, dat dit ongeluk gebeuren zoude; dat MATTIIlJSZOON gevangen was genomen, omd1lt hij in gebreke was gebleven lid volk met bidden en vasten te reinigen; dat hij, JAN van Leiden door den Heiij"

27 15 - gen Geest tot profeet verkozen was; eindelijk dat MATrHJJSZOO~, hart met een zwaard doorboord, hem acht dagen geleden, in den droom verschenen was, hem met de magt van profeet bekleed en verzocht had zijne weduwe DIVARA te huwen, ofschoon hij eentl vrouw te Leiden had achtergelaten. K"JPPERDOU:ING, in wiens huis JAN van Leiden woonde en die met hem was overeenkomen l\iatthijszoon te doen vallen, bevestigde alles; en ZWOel', dat JAN hem den volgenden morgen dien droom had medegedeeld. JAN van Leiden werd dus tot profeet uitgeroepen, en KNIPPERDOL L ING drager des zwaards, dat is te zeggen opperregter met magt over leven en dood. Hij bediende zich van zijne nieuwe mag! om de slooping van alle kerktorens te bevelen, volgens de wourden der schrift, dat het hooge vernederd en het nederige verhuogd zou worden. Zijne bevelen werden zoo goed ten uitvoer gebragt, dat de bouwlieden, met dezen arbeid belast, onder de puinhoopen bedolven werden. Den daarop volgenden dag schafte JAN van Leiden de staatsregeling van l\i.~tthijszoo~ af en gaf eene nieu\ve. Deze stelde twaalf oudste van Israël in. TIJLBIlK bevond zich onder dit getal. Hij was zoo vernederd, dat hij de knieën des profeels omhelsde, om zijnen zegen te vragen. De twaalven begonnen met een openbare edict en met eene staatsregeling van 33 artikels, gevolgd door een nieuw manifest, gerigt aan alle volken, en in het bijzonder aan de soldaten, welke de stad Sion (Munster) belegerden. De oorlog werel intusschen met afwisselende l,ans voortgezet. De vorstbisschop verwachtte geld en versterking. Twee maanden na de afkondigiög der staalsl'egeling, verrasle een overgeloopen soldaat, die, om bekeerd le worden, in het huis van den profeet zijn verblijf hield, zijnen nieu\ven meester in het bed der dienstmaagd van I{N!PPEIlDOLLlXG. Dit schandaal gaf aanleiding tot het zamenroepen van den groolen Raad, waarin de profeet openlijk voorslelde, dat ieder man het regt zou hebben, meer dan eene \TOUW te huwen, aangezien den schrift den mensch beval zich te vermenii)\'uldigen, en dat. ccne enl,cle vrouw, al WilS het slechts het

28 - 16 -" gedurende den lijd harer zwangerschap, een beletsel was, hetwelk met dit bevel des Heeren streed. Alzoo ROTnIANN, KRECIITI:'iG, ook een prediker, en KNIPPERDOLLING van ditzelfd e gevoelen waren, werd de veelwijverij als een regt afgelwndigd. Maar het volk verzette zich daartegen. De vrouwen vooral deden zich door haren tegenstand opmerken. De strijd duurde eenen geheel en dag, eindelijk behielden de voorstanders der veelwijverij de overhand. Vijf en twintig opstandelingen onder welke vijf vrou' wen werden door KNIPPERDOLLING eigenhandig onthalsd; zeventig werden doodgeschoten. Het christelijk huwelijk, als zijnde een huwe. lijk van onreine belangen, werd afgeschaft; het geestelijk huwelijk des B~ibels hersteld. Elke ongehuwde vrouw, welke door eenen Wederdooper met deze woorden aangesproken werd: "Mijn geest begeert eene hei1ige verbin dtenis met het hulsel van uwe ziel," was genoodzaakt zijne vrouw te worden. Verscheidene, die al spollend \veigerden, werden onthalsd; andere werden in de gevangenis van Rosenthal opgesloten. De kleederdragt der beide seksen werd veranderd. De profeet zelf nam achttien vrouwen, onder welke DIVARA, de schoone weduwe van MATTllIJS ZOON. Naauwelijl<s had deze zaak haar beslag, of er stond eensklaps een nieuwe profeet op, DUSllNTSCIiAUER gehaeten, van Wal'end011, die Verklaarde door God gezonden te zijn, om JAN van Leiden tot Koning van Sion en van het heelal te zalven. Deze kroonin~ had werkelijk plaats, ten spijt van KNIPPERDOLLlNG, well,e tot luitenantgeneraal des konings werd benoemd. ROTT~IANN ontving de waardigheid ven eersten redenaar des Konings. TIJLBEK bevond zich onder de kamel'heeren. De twaalven veranderden op nieuw var kleed ing. De koning deed zich volgen door acht en twintig trawanten in blaauwe en raode Ideeding, en door eene menigte ambtenaren, die allen zich een gewaad aanschaften, zooals hunne verbeelding hen dit ingaf. De. tijdrel,ening werd veranderd. Men noemde de zeven dagen met 1e zeven eerste letters van het alphabet. De zondag werd op ~aturdag gesteld, volgens het voorschrift des Ouden Vcrbonds.

29 Een troon del' - 17 '- geregtigheid, werd op het marktplein opgeng lederen woensdag begaf de Koning, door KNIPPERDOLLIXG en KRECI TING, die zijn l,anselier was, gevolgd zich in pleglgewaad naar he marktplein, om regt over zijn volk te spreken. De klagers ware mannen, die hunne vrouwen beschuldigden hen de huwelijkspligte geweigerd te hebben, of vrouwen, die hunne man[}en wegens vel onachlzaming of onmagt' aanklaagden. Er waren geene andere pre cessen, want de geheeie stad leefde "an de aalmoezen des Koning~ Twee vrouwen werden ter dood veroordeeld, omdat zij de veelmar nerij gepredikt, en zelve ieder twee mannen getrou\vd hadden. Er werden munten geslagen in naam do's Konings, als oppel regter over het heelal. Aan de ommezijde las men de woorden "Het woord is vleesch geworden en woont bij ons." Behalve DIVAIl en eene' andere Koningin, we:ke van eene dochter bevielen, heerscht er bijna eene volkomene onvruchtbaarheid in de stad. Gedurende het beleg begreep een jong schoon meisje, HIf.LA g! naamd, en wie de predikingen der \Vederdoopers met dweepziel,e ijver vervuld hadden, dat zij JUDITH wel zou kunnen navolgen e den bisscbop als HOLOFEr..NES behandelen. Met dat voornemen vroe zij den Koning verlof om uit het gemeenschappelijke k!eedermap;c zijn het rijkste en kostbaarste gewaad uit te zoeken, ten einde zie naar de legerplaats te begeven, met het doel, om den vorstbis~chof dien barbaarsehen vijand der heilige gemeente met!iaaj' hemd t vergiftigen. De koning moedigde haar tot deze onderneming aan; maar HILL werd verraden. Bij hare aankomst werd zij in hechtenis genomen en daar zij met hoogmoed op hare voorgenomene misdaad roemde werd zij ter dood veroordeeld. Zij beweerde, dat het zwaard geen magt op haar zoude hebben.. De scherpregter, die door bet vaste vel trouwen van zijn slagtoffer een wein ig van zun stuk was gebragt sloeg met zulk eene kracllt toe, dat hij een zijner knechts met der zelfden houw wondde, die bet hootd der schoone HlI,LA afsloeg. KNIPPEltDOLLlNG nu, die zich eerst door M.\TTlIlJSZOO:'! en nu dao BEuKEl.sZOO'i voorbij gestreefd en als het ware om den tuin geleid zag hoclnfl.. "1';"h on '7;~nn hnnf't tnt npnr0pt fp vp! hpitpn On ppn(lt) (I'()(.

30 den morgen dos, terwijl de Koning regt sprak over zijn volk, viel.knipperdolling in verrukking en toen hij weder opstond, verkondigde hij dat la:'i slechts een Koning des vleesches, maar dat hij de Koning des geesles was. Terwijl de!wning epstond om te zien, plaatste KNIPPERDOLLIl'iG zich op den troon en veridaarde zich tot koning over Sion. Zoodra JAN van Leiden, die sterk van persoon was, dit zag, greep hij zijnen mededinger bij den lmlag, joeg hem met een schop weg en liet hem eindelijk in de gevangenis zetten. Het schijnt, dat hij zich daar spoedig bedacht. De koning van zijnen kant, bemerkende dat het door het beleg uitgehongerde VlJlk begon te morren, schreef eenen brief vol van de zoetste broederlijke gevoelens aan zijnen waarden KNIPPEUDOLLING, en vroeg hem vergiffenis voor zijne onbedachtzame drift. De profeet DUSENTSCHAUER trad als hemiddelaar tusschen de beide magten op, en de vrede werd ge ~Ioten. Om dien vrede aan het volk bel,end te maken, werd er een openbaal' avondmaal gereed gemaakt, waartoe de geheele stad werd uitgenoodigd. De koning verklaarde dat hij ter eere Gods, zijn getrouw volk in eigen persoon zoude bedienen. Meer dan tien duizend mannen en vijf duizend vrouwen woonden dit avondmaal bij. De lwning diende den spijs en drank voor, terwijl DUSENTSCHAUER eene leerrede hield. Bij het nageregt besteeg de koning het spreekgestoelte en heval de verkiezing van zeven en twintig zendeling-profeten, ten einde het geloof in alle landen van het heelal uit te breiden. De meesten dezer zendelingen werden gevangen genomen en onthoofd. Omstreeks het einde van den maaltijd naderde de koning eenen vreemden gast en riglte tot hem het woord. - Wat is uw geloof? vroeg de koning hem. - Ik geloof aan den wijn en de liefde. -' Gij zijt zonder bruilofskleederen ter bruiloft gekomen, hernam de koning. IndeTdaad, was de vreemdeling geen Wederdooper. - "Een bruiloft van..., antwoordde deze, daarvoor heb ik geene ldeeder.en noodig." Zonder verder een woord te spreken, trok de koning zijn zwaard en hieuw met eenen enkelen slag het hoofd des yermetelen vreemdelings af. Er werd vervolgens eene nieuwe staatsregeling van acht en twintig

31 artikelen afgekondigd. De koning benoemde twaalf hertogen. Slechts de hertogdommen ontbraken. De verzoening met KNIPPE!l.DOLLI:\'G was van lwrten duur. Acht dagen daarna werd zijne vrouw in de gevangenis gezet, omdat z~j tegen de veelwijverij gesproken had. Onderwijl werd de stad zoo naauw ingesloten, dat de belegerden de walgendste zaken tot spijs gebruikten. Eenige honderden vrouwen en kinderen begaven zich tusschen het kamp der belegeraars en de poorten der stad. De bisschop gaf bevel ze weg te voeren. Maar daar deze menigte door andere hoop en gevolgd werd,dreven de soldaten des bisschops ze naar de stad terug, terw~il de soldaten des konings ze naar het kamp joegen, om zich van zoovele nultelooze monden te verlossen. De ongelukkigen stierven van hon ger tusschen de stad en het kamp en werden niet eens begraven. De policie des konings ontdekte bijna alle dagen den eenen of -anderen aanslag. Twee zamenzweerders werden onthoofd. Een 100- per der koningin DIVA RA werd gevat en beschuldigd van te willen overloopen. Men vond aan zijnen kleine teen een en ring der komnglo. Deze jongeling werd in tegenwoordigheid der koningin onthalsd. Eene andere koningin, ELISABETIl WANDSCHERER, die twee malen gehuwd was geweest, en na als oproermaakster veroordeeld geweest te zijn, de vrouw des lwnings was geworden, verzette zich op nieuw en noemde haren koninklijken echtgenoot eenen bedrieger en eenen... De koning sloeg haar met eigene hand het hoofd af en danste met al zijne bijzitten om het lijk. Dit gebeurde den 12 Junij Het koor zong vervolgens de hymme: Gloria in excelsis. Eindelijk beproefden zeven soldaten des konings over te loopen, ten einde de stad in handen der vijanden te leveren. Zij werden echter gevat, maar hun aanvoerder HENSEL bet'eikte het kamp des hisschops. Hij vroeg slechts vier honderd vast lleradene mannen. Dit getal, zeide hij, is voldoende, om vijftien duizend verhongerde en ontvleeschde Wederdoop ers te overwinnen. Men gaf hem de vier honderd verlangde krijgslieden. HENS EL wachtte eenen donkeren en stormachtigen nacht af, om zijn plan uit te vooren. Daal' h~i alle in- en uitgangen I,cnde, bereil,te hij de stad, na de schild\yach 2'"

32 - 20- ten gedood te hebben, waarvan een, om zich le redden, hem het wachtwoord verraden had. Zij bereikten eindelijk het marktplein. De stad was in volkom ene opschudding. Al de Wederdoopers ver eenigden zich in groote haast teg~n dezen handvol vermetelen, die, door hulp van eenige vrouwen, welke hen de versterkte straten en stellingen aanwezen, zich vier dagen verdedigden. ROTTMANN sneu, velde in den strijd; hij stierf als soldaat. TIJLBEK werd in eene drooge gracht geworpen, waar hij onbegmven bleef liggen. De koning zelf werd -door zijne eigene lieden gevangen genomen. Maar ondanks deze voordeelen had de stad zich niet overgegeven, en in het lmmp des bisschops geloofde men, dat de vier honderd mannen verloren waren. Eindelijk gelukte het op den vierden. dag aan een der vier hon derd, van welke nog slechts een vijftigtal overig was, met een op gerold vaandel l'en bolwerk te bereil,en. Daar ontplooit hij zijn vaandel en roept: fiicloria! Hel heir der belegeraars zet zich eindelijk in beweging, nadert de stad en neemt haar, wel is waar wat laat, stormenderhand in. De stad werd aan plundering over gegeven. AI wat. bleek is, wordt zonder mededoogen omgebragl. Slechts de koning, K~npPERDO~LING en KRECIITING werden voor het schavot bewaard. De tweede werd door de vrouw, bij welke hij woonde en zich verborgen hield, verraden en overgeleverd. De bisschop trok de stad binnen met al de vroeger verbannenen, aan welke hunne vaste goederen teruggeven werden; de roerende goederen waren niet meer te vinden. Het proces der drie opperhoofden werd epge, maakt. De koning legde eene volledige bel.entenis af. Hij had berouw over zijne dwalingen, keerde tot het chrislelijke geloof wedm' en behield zich slechts één bijzonder gevoelen over, hetwelk betrekking had tot eene godgeleerde vraag nopens de natuur des Verlossers. Hij spoorde zijne vrouw DlvARA aan, om insgelijks de biecht af te leggen. Zli was reeds door hem ter dood veroordeeld, zoowel als de vrouw van KNIPPERDOLLING. De koning KNIPPERDOLLING en KflECIITli'lG werden te l/:funstcr zelf ter dood geb ragt op den 22 Januarij Men rukte hen met gloeijende tangen het vleesch uit het ligchaam. KNIPPEIIDOJ,LJNG beproefde zich zei ven om het leven

33 - 21 te brengen. Ten slotte rukte men hen de tong uit den mond, en stieten de beulen, om hen te doen sterven, een: gloeijenden dolk in hun hart. De koning stierf biddende. Zijne vrouw werd te Leiden onthoofd. Zijne zuster slierf in een hospitaal aldaar. De lijken van JAN van Leiden, KNIPPERDOLLI;'iG en KUECHTING werden in ijzeren lwoijen geplaatst en op den toren der Sint Lambertskerk ten toon gesteld. Die ijzeren kooijen zijn daar nog aanwezig. A. W. EN FRANSCHE JUSTITIE. Ruim twintig jaren geleden, onder de regering van den vol'igen Bei, werd een schip van ~li1arseitle, hetwelk eene menigte balen katoenen mutsen naar Gibraltar moest overvoeren, door storm ge noodzaakt de haven van Tunis binnen te loopen. De bepaling van het bedrag der inkomende regten in de haven van Tunis hing toen meestal af van de luim van den Raja-marsa of kapitein der reede, die daarbij zeel' willekeurig te werk ging. De l\iarseilliaanscbe kapitein moest zich natuurlijk aan die belasting onderwerpen; even natuurlijk was bet, dat de Raja-mal'sa dezelve op eene buitensporige som bepaalde. De oude Plzoceërs zijn niet gemakkelijk in zake van belasting; zij vergeten niel, dat JlfaJ'seille, de dochter van PllOcea, de zustm' van /lome en de mededingstm' van Cart/mgo. geweigerd heeft schalling t-e betalen aan JPIWS CEsAn.

34 - 22- Nu betaalt men niet ligtelijl, aan eenen Raja-marsa, wanneer men geweigerd heeft aan JULIUS CESAR te betalen. De arme speculant moest echter afschuiven; hij was onder den klaauw Ges leeuws. Evenwel, schoon hij een gedeelte zijner huid daar moest laten, gleed hij hem tusschen de nagels door, en glog zich aan de voeten des Beis werpen. De Bei hoorde de klagt van den gwour.aan. Toen hij zich overtuigd had, dat de kapitein de hem afgeknevelde som naar waarheid opgegeven had, zeide hij: - Verlangt gij dat men u op zijn Turksch of op zijn Fransch regt doe '? De l\brseilliöan dacht langen tijd na, en antwoordde toen met een vertrouwen, hetwelk eer deed aan de wetgeving van zijn vaderland : Op zijn Fransch. - Het is goed, zeide de Bei, keer naar uw schip terug en wacht. De kapitein kustte de pantoffels zijner hoogheid, keerde naar zijn schip terug en wachtte. Hij wachtte ééne maand, twee maanden, drie maanden. Na verloop van drie maanden begon het wachten hem te vervelen, en hij zocht den Bei te spreken. T oen op zekeren dag de Bei voorbijkwam, wiel'p de kapitein zich aan zijne voeten. - Hoogheid, zeide hij, hebt g~j mij vergelen 1 - Neen, antwoordde de Bei, gij zijt de Fransche kapitein, die zich bij mij over den Raja-marsa is komen beklagen. - En wien gij regt beloofd hebt. - Ja, maar regt op zijn Franscn. Zonder twijfel. Welnu, waarover beldaagt -g~i u dan 1 Dat ik sedert drie maanden vergeefs op regt wachtte. Luister, zeide de Bei, drie jaren z~jn hel nu verleden, dat uw consul den eerbied jegens mij uit het oog verloren heeft, sedert drie jaren heb ik uwen koning daarover geklaagd en hem om regt

35 -- ~3 - gevraagd, en ik wacht sedert drie jaren j kom over driejaren terug en wij zullen zien. - Drommelseh! zeide de kapitein, die de zaal, begon te hegrijpen, en is er geen middel om dat uitstel te verlwrten, uwe Hoogheid 'I Gij hebt regt op zijn Fransch gevraagd. - Maar als ik regt op zijn Turksch gevraagd had 'I - Dan ware het eene geheel andere zaak geweest, en men had u op het oogenblik regt gedaan. En kan ik nog terugkomen op hetgeen ik gezegd heb 'I -- Het is nooit te laat, om goed te doen. - Doe mij dan regt op zijn Turkseh, Uwe Hoogheid. regt op zijn Turksch 'I Volgt mij dan. De kilpitein kuste de pantoffels des Beis en volgde hem. De Bei begaf zich naar zijn paleis en liet den kapitein binnengaan. Hoeveel heeft de Raja-mal'sa u afgenomen 'I vroeg hij. Vijftien honderd francs. En gij vindt die som te hoog? Dat is mijne nederige meening, mve Hoogheid. Hoeveel te hoog? Ten minste twee derden. Het is wam', daar hebt gij vijftien honderd piaslel's, zoo veel als duizend francs. Uv"e Hoogheid, zeide de kapitein uwe hand houdt de weegschaal der geregtigheid. En hij kuste de pantoffels van den Bei, en wilde heengaan. - Hebt gij gcene andere belwaren aan mij mede te deelen? vroeg de Bei, hem terugroepende_ - Ik heb wel een, Uwe Hoogheid, maar ik durf niet. - Durf. - MU dunkt, dat mij wel eenige schadeloosstelling toekwam, voor den tijd dien ik vel'loren heb met op uwe merkwaardige uitspraak te wachten. Dat is billijk. -~ Te meer, vervolgde de kapitein, wlcn de goedkeuring van

36 den Bei stoutmoediger maakte, omdat ik vóór het begin van den winter te GibraltaJ' venvacht werd; nu is de winter bijna ten einde, en de gans lige tijd tot verkoop mijner lading voorbij. -- Waarin bestaat uwe lading? vroeg de Bei. In katoenen mulsen, Uwe Hoogheid. Wat zijn dat voor dingen, katoenen mutsen? De kapitein haalde een monster zijner koopwaar uit zijnen zak en bood het den Bei anno Wat doet men daar mede? vroeg deze. Men zet die op het hoofd, an twoo rdde de I,a pitein. En de daad bij het woord yoegende, versierde hij zijn hoofd met de muts. Dat is een zeer leelijk ding, zeide de Bei. l\iaar zeer gcmilkkcl~k, antwoordde de kapitein. En gij zegt dat het tijdverlies, hetwelk ik u veroorzaakt heb, door u op mijne uitspraak te laten wachten, u nadeel gedaan heeft? Op zijn minst tien duizend francs, Uwe Hoogheid. - Wacht. De Bei liet zijnen geheimschrijver roepen. Deze trad binnen, legde zijne armen kruiselings over zijne borst en boog zich tot op den grond. Zet u daar neder en schrijf, zeide de Bei. De geheimschrijver gehoorzaamde. De Bei liet hem eenige regels schl'ijven, waarvan de kapitein niets begre3p, aangezien het Arabisch W<1S. Toen de geheimschrijver geëindigd h<1d, zeide de Bei: ~ Het is wel; la<1t deze AmJ\1 door de st<1d bekend maken. De geheimschrijvel' kmistte zijne armen over zijne borst, boog zich tot op den grond en vertrok. - Vergeef mij, zeide de kapitein. - Wat D::)S? - Mag ik, zonder onbcscheijen te zijn, Uwe Hoogheid verzoeken, mij den inhoud van dat besluit mede te deelen? -- 0 ja; het is een bevel aan alle joden van Tunis, om tich

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie?

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij. Genesis 20:1-12 1 Abraham

Nadere informatie

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Prediking Geloofsbelijdenis Onderwijzing bij het Avondmaal De apostel Paulus beschrijft hoe onze Heer Jezus Christus het heilig Avondmaal heeft ingesteld:

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Schriftlezing: Romeinen 5 vers 12 t/m 21 Romeinen 6 vers 1 t/m 14 Psalm 119 vers 53 (Schoolpsalm) Psalm 103 vers 8 en 9 Lied 100 vers 1, 2, 3 en 4 (Op

Nadere informatie

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ LIEDBUNDEL HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ De liedbundel is ook te vinden op de website: www.hervormdhoogblokland.nl

Nadere informatie

Waar in de Bijbel vraagt God aan Abraham om een opmerkelijk offer? Genesis 22. Abraham wordt door God op de proef gesteld!

Waar in de Bijbel vraagt God aan Abraham om een opmerkelijk offer? Genesis 22. Abraham wordt door God op de proef gesteld! Waar in de Bijbel vraagt God aan Abraham om een opmerkelijk offer? Genesis 22 Abraham wordt door God op de proef gesteld! Wat verzoekt God aan Abraham? Genesis 22:2 2 En Hij zeide: Neem toch uw zoon, uw

Nadere informatie

Kroontje van de H. Aartsengel Michaël

Kroontje van de H. Aartsengel Michaël Kroontje van de H. Aartsengel Michaël en begin met de eerste grote kraal (1), zeggend: Eerste Groet (1) Door de voorspraak van de H. Michaël en van het Koor der Serafijnen, Heer God, ontsteek in onze harten

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. M.J. Schuurman (Oldebroek) Schriftlezing: Romeinen 8 vers 28 t/m 39 Psalm 56 vers 5 en 6 Psalm 86 vers 6 (Schoolpsalm) Psalm 91 vers 1 en 5 Psalm 119 vers 13, 14

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

Op welke wijze kreeg Mozes een les in geloof dat hij door God is aangewezen Gods volk te leiden?

Op welke wijze kreeg Mozes een les in geloof dat hij door God is aangewezen Gods volk te leiden? De wonderen van God. Op welke wijze kreeg Mozes een les in geloof dat hij door God is aangewezen Gods volk te leiden? Exodus 4:1-3 1 Toen antwoordde Mozes en zei: Maar zie, zij zullen mij niet geloven

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht?

Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht? De laatste jaren van de profeet Elisa. Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht? Maar de hervorming, door Elia begonnen en voortgezet door Elisa, had velen ertoe gebracht God

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën.

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën. Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën bron. T. C. Hoffers, Rotterdam 1826-1837 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_nie118nieu01_01/colofon.php

Nadere informatie

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 1. Als vervulling van Gods beloften En Ik zal vijandschap teweegbrengen tussen u en de vrouw, en tussen uw nageslacht en haar Nageslacht; Dat zal u de kop vermorzelen,

Nadere informatie

De geschiedenis van een muis

De geschiedenis van een muis bron exemplaar Koninklijke Bibliotheek Den Haag, signatuur: XKP 098. J. Vlieger, Amsterdam 1880-1890 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_ges005gesc01_01/colofon.htm 2010 dbnl 1 De Geschiedenis

Nadere informatie

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID Romeinen 8: 13 Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. 14

Nadere informatie

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Vrijdag 28 januari 2012 23.50u Mijn dochter, Ik geef de wereld dit kruistochtgebed (22) om gebeden te worden door de katholieke

Nadere informatie

Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood?

Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood? Jozefs broers bij de onderkoning. Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood? Genesis 42:1-2 1 Toen Jakob zag dat er koren in Egypte was, zei Jakob tegen zijn zonen: Waarom kijken jullie

Nadere informatie

Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon?

Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon? David door koning Achis weggestuurd en God geeft David een tik op de vingers. Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon? 1 Samuel 29:2 2 De stadsvorsten van

Nadere informatie

6 Stefanus gevangengenomen

6 Stefanus gevangengenomen 6 Stefanus gevangengenomen 8. En Stefanus, vol geloof en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk. 9. En enigen van hen die behoorden tot de zogenoemde synagoge van de Libertijnen, van de

Nadere informatie

Gruwel moord, gepleegd door zekeren, Basurini

Gruwel moord, gepleegd door zekeren, Basurini Gruwel moord, gepleegd door zekeren, Basurini Dirk ter Woort bron exemplaar Koninklijke Bibliotheek Den Haag, signatuur: Lbl KB Wouters 06021 Gruwel moord, gepleegd door zekeren, Basurini. J. Wendel en

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Over de doop Bij de doop word je in water ondergedompeld of ermee besprenkeld.

Nadere informatie

Refrein: Wij zingen hosanna de koning ter eer; Gezegend die komt in de naam van de Heer.

Refrein: Wij zingen hosanna de koning ter eer; Gezegend die komt in de naam van de Heer. 1 Teksten Palmzondag (Deze teksten zijn in stroken geknipt en worden op de desbetreffende tafels gelegd.) GvL 525 (t. H.Beex/m. Fl.van der Putt) Toen Jezus naar zijn stede ging Toen Jezus naar zijn stede

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen 19.00 uur LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opw. 533) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht

Nadere informatie

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten Het sacrament van De ziekenzalving Sacramenten Sacramenten In de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de zeven sacramenten. Sacramenten zijn tekens, in woord en gebaar, die we in Jezus Naam in de gemeenschap

Nadere informatie

Thors eik, die naam kennen we hier in de omgeving. Thors eik, dat werd zo n 1400 jaar geleden iets anders geschreven. Thornspiic oftewel Doornspijk

Thors eik, die naam kennen we hier in de omgeving. Thors eik, dat werd zo n 1400 jaar geleden iets anders geschreven. Thornspiic oftewel Doornspijk Na de grote volksverhuizing woonden hier andere stammen dan ervoor. Nu wonen de Franken, Friezen en Saksen hier. Andere stammen dus, maar één ding hebben ze gemeen: het heidendom heerst. Ze geloven in

Nadere informatie

Tekst liederen 31-10. Machtig God, sterke Rots (het geheel 2x zingen)

Tekst liederen 31-10. Machtig God, sterke Rots (het geheel 2x zingen) Tekst liederen 31-10 Machtig God, sterke Rots (het geheel 2x zingen) Machtig God, sterke Rots, U alleen bent waardig. Aard' en hemel prijzen U. Glorie voor uw naam. Lam van God, hoogste Heer, heilig en

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

De Bijbel open 2012 49 ( 15-12)

De Bijbel open 2012 49 ( 15-12) 1 De Bijbel open 2012 49 ( 15-12) Vandaag valt het licht op Abraham. Hij is de derde persoon bij wie we in deze adventstijd stilstaan. We zagen al hoe Henoch en Noach mensen van advent waren. Mensen van

Nadere informatie

Welke opdracht kreeg Mozes van God?

Welke opdracht kreeg Mozes van God? Opnieuw heeft God de tien geboden geschreven. Welke opdracht kreeg Mozes van God? Exodus 34:1 1 Toen zei de HEERE tegen Mozes: Houw twee stenen tafelen voor u uit, zoals de eerste, dan zal Ik op die tafelen

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

LITURGIE. Tweede Paasdag 2016. m.m.v. muziekgroep

LITURGIE. Tweede Paasdag 2016. m.m.v. muziekgroep LITURGIE Tweede Paasdag 2016 Voorganger: Organist: Pianist: Ds. J.A. Brussaard Thijs Snoeijer Marcel ten Brinke m.m.v. muziekgroep Zingen: Door Uw genade Vader (Opwekking 369) Door Uw genade, Vader, Nooit

Nadere informatie

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen?

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Dood van Saul en zijn zonen. Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Zie 1 Samuel 30 en 31 Saul echter voelde zich alleen en onbeschermd, omdat God hem verlaten

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Hoop in onzekere tijden. Daniël: God Regeert

Hoop in onzekere tijden. Daniël: God Regeert Hoop in onzekere tijden Daniël: God Regeert Daniëls Reputatie Daniël 5:11-12 Er is een man in uw koninkrijk, in wie de geest der heilige goden woont, en in wie in de dagen van uw vader verlichting, verstand

Nadere informatie

De rijkdom van het evangelie

De rijkdom van het evangelie 22 sep 07 20 okt 07 17 nov 07 15 dec 07 12 jan 08 23 feb 08 22 mrt 08 10 mei 08 De rijkdom van het evangelie De gerechtigheid van God God maakt levend Ik ervaar meer dood dan leven Gods Geest en het echte

Nadere informatie

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens Voorbede Na de homilie van de diaken of de priester volgt de Voorbede. In de Voorbede bidden we als geloofsgemeenschap voor de intenties die in ons hart zijn. Uiteraard gaan de beden in het geval van een

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Presentatie Gemeente van onze Heer Jezus Christus, N.N. en N.N. hebben te kennen gegeven dat ze hun zoon/dochter N.N.

Nadere informatie

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden,

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden, Liturgie voor de ochtenddienst van zondag 22 maart (Heilige Doop en afscheid ambtsdrager) Gezang 481: 1 en 3 1.O grote God die liefde zijt, o Vader van ons leven, vervul ons hart, dat wij altijd ons aan

Nadere informatie

Beveel gerust Uw wegen Gez. 427. Er is een God die hoort

Beveel gerust Uw wegen Gez. 427. Er is een God die hoort Beveel gerust Uw wegen Gez. 427 Beveel gerust uw wegen, Al wat u t harte deert, Der trouwe hoed en zegen Van Hem, die t al regeert. Die wolken, lucht en winden Wijst spoor en loop en baan, Zal ook wel

Nadere informatie

Trok Moab ten oosten of ten westen van Moab en wat mocht Israël beslist niet veroorzaken?

Trok Moab ten oosten of ten westen van Moab en wat mocht Israël beslist niet veroorzaken? Israël verslaat Sihon en Og. Trok Moab ten oosten of ten westen van Moab en wat mocht Israël beslist niet veroorzaken? Nadat de Israëlieten ten zuiden om Edom heen waren getrokken, keerden ze naar het

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Kom en prijs. Voor alle activiteiten in de dorpskerk : www.hervormdkatwijkrijn.nl. Thema: Make over

Kom en prijs. Voor alle activiteiten in de dorpskerk : www.hervormdkatwijkrijn.nl. Thema: Make over Fijn dat u deze dienst bij ons was. De volgende Kom- en Prijs -dienst is 31 mei 2015. De voorganger is dan onze wijkpredikant Ds. Jac. Jongejan. Wij hopen u/jullie dan weer te ontmoeten! Jong en oud is

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Het belang van het profetisch woord. De Bijbel open 14-10-15

Het belang van het profetisch woord. De Bijbel open 14-10-15 De Bijbel open 14-10-15 Mijn hoop is op U Heer, G mijn kracht is in U Heer, mijn hart is van U Heer, van U. Ik prijs U met heel mijn hart, ik prijs U met al mijn kracht. Met heel mijn hart, met al mijn

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. A. Prins (Vriezenveen)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. A. Prins (Vriezenveen) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. A. Prins (Vriezenveen) Schriftlezing: Markus 2 vers 1 t/m 17 Gezang 328 vers 1 t/m 3 (Liedboek) Psalm 87 vers 4 (Schoolpsalm) Psalm 146 vers 1, 3 en 5 (Nieuwe Berijming)

Nadere informatie

Beamer Edwin Krijgsheld

Beamer Edwin Krijgsheld Welkom Mieneke de Vries Koor Aglow uit Leek o.l.v. Bauke Mulder Combo Orgel Frans Koster Voorleesstem Danielle Krijgsheld Beamer Edwin Krijgsheld 1 2 Opening Komt allen te samen Lezen uit de Bijbel O kom

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 18 (11-05)

De Bijbel Open 2013 18 (11-05) 1 De Bijbel Open 2013 18 (11-05) Op 14 mei is het precies 65 jaar geleden dat in 1948 de staat Israel werd uitgeroepen. U merkt wel dat daar op allerlei manieren publiciteit aan gegeven wordt, positief

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Orgelspel. Welkom en afkondigingen

Orgelspel. Welkom en afkondigingen RUST BIJ DE VADER Biddag voor gewas en arbeid t Harde, 9 maart 2016 Voorganger: ds. D. Dekker Organist: dhr. G.G. Kunst Medewerking: kinderen zondagsschool en jeugdclubs Aanvang; 9.30 uur 1 Orgelspel Welkom

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Schriftlezing: Haggaï 2 vers 2 t/m 10 Gezang 428 vers 1 en 3 (Liedboek) Psalm 139 vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 84 vers 1 en 3 (Nieuwe Berijming)

Nadere informatie

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren 1 Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren Voorgangers: Pastoraal werker Alice van Veen en dominee Jan Willem Overvliet Organist: Henk Hortensius en medewerking van

Nadere informatie

Calvijn over het verbond & de besnijdenis

Calvijn over het verbond & de besnijdenis Calvijn over het verbond & de besnijdenis Calvijn over Genesis 17:4 ( Mij aangaande, zie, Mijn verbond is met u ): Omdat ons geloof niet anders dan in Zijn eeuwige waarheid geworteld kan zijn, en daarom

Nadere informatie

Bij wie vroeg Jakob hulp toen zijn zonen de tweede reis naar Egypte gingen maken?

Bij wie vroeg Jakob hulp toen zijn zonen de tweede reis naar Egypte gingen maken? De tweede reis van Jozefs broers naar Egypte. Bij wie vroeg Jakob hulp toen zijn zonen de tweede reis naar Egypte gingen maken? Genesis 43:14 14 God, de Almachtige, geve jullie barmhartigheid in de ogen

Nadere informatie

Opgesteld door de Gemeenschap Maria Koningin

Opgesteld door de Gemeenschap Maria Koningin Opgesteld door de Gemeenschap Maria Koningin In de naam van de Vader, de Zoon en De Heilige Geest 1 ste Statie : Jezus wordt ter dood veroordeeld Hij heeft mij getoond hoe ik me kan bevrijden van al de

Nadere informatie

Wie was de eerste zoon van Amram en Jochebed? Aäron was de drie jaar oudere broer van Mozes. honderdzevenendertig jaar.

Wie was de eerste zoon van Amram en Jochebed? Aäron was de drie jaar oudere broer van Mozes. honderdzevenendertig jaar. Het leven en overlijden van Aaron. Wie was de eerste zoon van Amram en Jochebed? Exodus 6:19 19 Amram nam Jochebed, zijn tante, voor zichzelf tot vrouw, en zij baarde hem Aäron en Mozes. De levensjaren

Nadere informatie

Sterzingen 2016 Viering

Sterzingen 2016 Viering Sterzingen 2016 Viering Bouwen aan een wereld Sterzanger Vandaag vieren we dat wijze mensen hoopvol op weg wilden gaan. Zij lieten zich leiden door een ster, hadden aandacht voor het nieuwe dat zich aandiende.

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Wie kreeg van God de ingeving om de Filistijnen een lesje te leren?

Wie kreeg van God de ingeving om de Filistijnen een lesje te leren? Jonathan verslaat met de hulp van God de Filistijnen. Wie kreeg van God de ingeving om de Filistijnen een lesje te leren? 1 Samuel 14:1, eerste deel 1 Op een dag gebeurde het dat Jonathan, de zoon van

Nadere informatie

Het is om wanhopig te worden. t Drukt je neer, je komt geen stap vooruit. Vooral in je zwakste momenten word je door een machtige vijand gestuit.

Het is om wanhopig te worden. t Drukt je neer, je komt geen stap vooruit. Vooral in je zwakste momenten word je door een machtige vijand gestuit. Overwinning Je twijfelt of je wel in de hemel zult komen, een stemmetje in je zegt van niet. Te zondig voor al die mooie dromen. Dat loopt op niets uit, zoals je zelf toch wel ziet. Het is om wanhopig

Nadere informatie

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers

Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers Tekst http://www.kapucijnen.com/liturgie/liturgie05.html foto H. Oude Groote Beverborg Presentatie A. Borgers 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 1. Jezus wordt ter dood veroordeeld 2.Jezus neemt het

Nadere informatie

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014 Samenzang - Komt allen te zamen Komt allen tezamen, jubelend van vreugde, komt nu, o komt nu naar Bethlehem. Ziet nu de Vorst der eng'len, hier geboren, komt laten

Nadere informatie

Zondag 12 januari - de doop van Jezus

Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zoals Nederland een waterland is, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel een waterboek is. Het begint al in Genesis 1: Gods Geest zweefde over het water. Er lijkt al water

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

6. Uitverkiezing. 6.1 Uitverkiezing is naar de voorkennis Gods

6. Uitverkiezing. 6.1 Uitverkiezing is naar de voorkennis Gods 6. Uitverkiezing In dit hoofdstuk zullen we nagaan wat de Bijbel over uitverkiezing en voorbestemming leert. In het volgende hoofdstuk wordt Romeinen 9 besproken. En in hoofdstuk 8 wordt de calvinistische

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Openingslied: ZJ 501: Magnificat, strofen 1 en 2. Begroeting en inleiding P. Op het feest van de ten hemelopneming van Maria, Jezus moeder,

Nadere informatie

Inleiding over het kernwoord zonde

Inleiding over het kernwoord zonde Inleiding over het kernwoord zonde Door Eline Lezen: Mattheüs 5 : 21 t/m 48 Zingen: Psalm 6 : 1 en 4 1. Waarom moeten wij weten wat zonde is? Toen ik deze inleiding begon te maken vroeg ik me af wat ik

Nadere informatie

San Damiano, weg naar het heiligdom

San Damiano, weg naar het heiligdom God, onze Leidsman, de eeuwen spreken van Uw stem, die gehoord werd door mensen die vanuit de diepte van hun hart uitzagen naar Uw licht. Uw roepstem hebben wij verstaan en onbevreesd zijn wij op weg gegeaan.

Nadere informatie

Er zijn drie manieren waarop men de toekomst probeert te voorspellen.

Er zijn drie manieren waarop men de toekomst probeert te voorspellen. Een waarmerk De meeste mensen zijn benieuwd naar wat de toekomst zal brengen.vooral in spannende en angstige tijden, zoals onze tijd, is er veel vraag naar wat er staat te gebeuren. Er zijn drie manieren

Nadere informatie

Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden?

Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden? Scholen die door Samuel zijn gesticht. Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden? Psalm 23:3 3 Hij verkwikt mijn ziel, Hij leidt mij in het spoor van de gerechtigheid, omwille van Zijn Naam. De Here zelf

Nadere informatie

Wat zegt de Bijbel over het karakter van Mozes?

Wat zegt de Bijbel over het karakter van Mozes? Mirjam en Aäron. Wat zegt de Bijbel over het karakter van Mozes? Numeri 12:3 3 Maar de man Mozes was zeer zachtmoedig, meer dan alle mensen die op de aardbodem waren. Hoe beschreef de profeet Micha in

Nadere informatie

Wat betekent de naam Samuel en hoe zag Hanna haar enige zoon?

Wat betekent de naam Samuel en hoe zag Hanna haar enige zoon? In zijn onderwijs spiegelde Samuel zich aan God. Wat betekent de naam Samuel en hoe zag Hanna haar enige zoon? 1 Samuel 1:20 20 Het gebeurde na verloop van dagen dat Hanna zwanger werd. Zij baarde een

Nadere informatie

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij Openbaring 1 Bijna alle vertalingen noemen dit laatste Boek in de Bijbel Openbaring van Johannes, terwijl dit niet de oorspronkelijke titel is. Openbaring begint namelijk met de woorden Openbaring van

Nadere informatie

Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND!

Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND! Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND! Voorganger: ds. P. Molenaar Aanvang van de dienst: 10.45 uur. Ouderling van dienst: M. van Maanen

Nadere informatie

(U wordt verzocht zoveel mogelijk voor in de kerk te gaan zitten)

(U wordt verzocht zoveel mogelijk voor in de kerk te gaan zitten) (U wordt verzocht zoveel mogelijk voor in de kerk te gaan zitten) Organisten: Erik Krooneman en Marijn Krooneman Orgelspel We zingen twee liederen: k Ben reizend naar die stad (Joh. de Heer; nummer 19)

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: 1 Timotheüs 1 vers 18 t/m 1 Timotheüs 2 vers 15 Lied 410 vers 1 en 2 (Op Toonhoogte) Psalm 21 vers 5 (Schoolpsalm) Gezang 323 vers 1, 7

Nadere informatie

Thema: Gods leiding, en, misleiding. Gedachten over Gods leiding in ons leven.

Thema: Gods leiding, en, misleiding. Gedachten over Gods leiding in ons leven. Thema: Gods leiding, en, misleiding. Gedachten over Gods leiding in ons leven. 1) Leiding van God, het verhaal van heel de Bijbel! Genesis 24:26-27 26 Toen boog de man zijn knieën en wierp zich neder voor

Nadere informatie

Sexualiteit en de Bijbel

Sexualiteit en de Bijbel Sexualiteit en de Bijbel Ma#eüs 1:25 En hij had geen gemeenschap met haar, voordat zij een zoon gebaard had. En hij gaf Hem de naam Jezus. 1 KorinCërs 7:12-13 12 Maar tot de overigen zeg ik, niet de Here:

Nadere informatie

Antwoorden 18.1: De wonderbare visvangst

Antwoorden 18.1: De wonderbare visvangst Antwoorden 18.1: De wonderbare visvangst a. De mensen komen naar de Heere Jezus om het Woord van God te horen. b. Het Woord van God is belangrijk in het leven van deze mensen. Door Bijbellezen en bidden

Nadere informatie

Rotsvast vertrouwen. De voorganger is ds. M.P.D. Barth.

Rotsvast vertrouwen. De voorganger is ds. M.P.D. Barth. Rotsvast vertrouwen Liturgie van de themazondagdienst kerk en school op zondag 26 januari 2014 in de Oude Kerk om 10.45 uur samen met de Willem van Oranjeschool. De voorganger is ds. M.P.D. Barth. Welkom

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

28. Paulus roem over de gemeente - 2 Korinthe 7:11b-16 117 29. Een voorbeeld van vrijgevigheid - 2 Korinthe 8:1-8 121 30. Om uwentwil arm - 2

28. Paulus roem over de gemeente - 2 Korinthe 7:11b-16 117 29. Een voorbeeld van vrijgevigheid - 2 Korinthe 8:1-8 121 30. Om uwentwil arm - 2 Inhoud 1. Genade en vrede - 2 Korinthe 1:1-2 13 2. Troost in verdrukking - 2 Korinthe 1:3-7 17 3. Uit grote nood verlost - 2 Korinthe 1:8-10 21 4. Medearbeiders door het gebed - 2 Korinthe 1:11 24 5. Roemen

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Schriftlezing: Exodus 14 vers 1 t/m 22 Gezang 343 vers 1 t/m 5 (Liedboek) Psalm 130 vers 3 (Schoolpsalm) Psalm 65 vers 1 en 2 (Nieuwe Psalmberijming)

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Opwekkingsdienst 17 mei 2015 om 16.45 in de Ark. Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband. Thema: De Hartendokter!

Opwekkingsdienst 17 mei 2015 om 16.45 in de Ark. Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband. Thema: De Hartendokter! Opwekkingsdienst 17 mei 2015 om 16.45 in de Ark Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband Thema: De Hartendokter! - Zingen voor de dienst om 16.45: Opw. 518 Heer U doorgrond en kent mij Heer, U doorgrondt

Nadere informatie

11 oktober: Het MOEDERSCHAP van de Zalige Maagd Maria Man en vrouw schiep Hij hen (Genesis 1.27) Vandaag op het feest van het MOEDERSCHAP van de

11 oktober: Het MOEDERSCHAP van de Zalige Maagd Maria Man en vrouw schiep Hij hen (Genesis 1.27) Vandaag op het feest van het MOEDERSCHAP van de 11 oktober: Het MOEDERSCHAP van de Zalige Maagd Maria Man en vrouw schiep Hij hen (Genesis 1.27) Vandaag op het feest van het MOEDERSCHAP van de zalige Maagd Maria moeten we Hemelse zaken overwegen. Ook

Nadere informatie

GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26

GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26 DE GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26 De bovenvermelde Bijbelteksten spreken van het geheimenis dat eeuwen en geslachten lang verborgen is ge weest en verborgen is gebleven in God. Dit geheimenis

Nadere informatie

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel herboren zijn

Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel herboren zijn Lied 01 Titel: Vernieuw Gij mij Eerste componist: Traditional (Nederlandse) : Ad den Besten Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

Genesis 12:1-5: Dit gebeurde ook zo bij Abram. Hij woonde in Ur der Chaldeeën, in Mesopotamië, en Hij geloofde God op Zijn Woord, want:

Genesis 12:1-5: Dit gebeurde ook zo bij Abram. Hij woonde in Ur der Chaldeeën, in Mesopotamië, en Hij geloofde God op Zijn Woord, want: Sara(h) De levende God Jehovah heeft vanaf het begin der schepping gesproken en Zich bekend gemaakt. Toen de tijd gekomen was, heeft Hij Zich aan ons bekend gemaakt als de HEERE Jezus Christus, de Verlosser,

Nadere informatie

Liturgie middagdienst Hemelvaartsdag 2011 donderdag 2 juni 2011

Liturgie middagdienst Hemelvaartsdag 2011 donderdag 2 juni 2011 Liturgie middagdienst Hemelvaartsdag 2011 donderdag 2 juni 2011 Thema: De zon gaat op!! Locatie: Gereformeerde Bethelkerk Aanvang: 15:45 uur Met medewerking van: ds. W.J.W. Scheltens, gesproken woord Organisten:

Nadere informatie