reo -rapportage Vierde kwartaal 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "reo -rapportage Vierde kwartaal 2014"

Transcriptie

1 reo -rapportage Vierde kwartaal 2014 F&C beleggingsfondsen

2 Inhoud Inleiding 3 Terugblik kwartaal 3 Engagement vierde kwartaal 5 Milestone vierde kwartaal 6 7 Aandelen wereldwijd 7 Aandelen Amerika 17 Aandelen Europa 18 Aandelen Opkomende Markten 22 Global Convertibles 23 Global Credits 24 High Yield 28 Multimanager Aandelen Amerika 29 Multimanager Aandelen Europa 31 Multimanager Aandelen Pacific 34 Multimanager Aandelen Opkomende Markten 35 2

3 Inleiding In dit verslag vindt u gedetailleerde informatie over de manier waarop F&C het afgelopen kwartaal (mede) namens u ondernemingen heeft aangesproken en welke resultaten er zijn bereikt. Ook rapporteren wij de uitkomsten van ons engagement (mijlpalen). F&C heeft het afgelopen kwartaal 265 ondernemingen aangesproken en 22 mijlpalen bereikt. Deze mijlpalen zijn doorgaans de uitkomst van engagement over eerdere kwartalen. Terugblik kwartaal F&C heeft het laatste kwartaal van 2014 in Azië, Latijns-Amerika en Europa gesproken met ondernemingen en beleidsmakers over met name corporate governance. In Europa stond de voorgenomen richtlijn voor aandeelhouders (Shareholder Rights Directive) in de schijnwerpers. In onze optiek een welkom en vooruitstrevend wetsvoorstel voor een verantwoord algemeen beleggingsbeleid. Wel plaatsen wij bij bepaalde punten onze kanttekeningen. In Duitsland hebben we een bijeenkomst met toezichthouders en commissarissen bijgewoond over bestuurseffectiviteit en -onafhankelijkheid. In China hebben wij met ondernemingen en toezichthouders over het meest heikele punt gesproken, namelijk de dominantie van grootaandeelhouders. De markten in Latijns- Amerika worden gekenmerkt door een veelheid aan conglomeraten en bedrijfsgroepen. Hoe de aandeelhoudersrechten in deze situaties kunnen worden beschermd, was onderwerp van onze gesprekken met beleidsmakers en ondernemingen in deze regio. Het onderwerp gestrande activa (stranded assets) blijft een aandachtsgebied voor engagement, met name in onze dialoog met nutsbedrijven. Nutsbedrijven lopen namelijk aanzienlijke risico s in de veranderende energiemarkten. In sommige markten is nu al sprake van een voortijdige buitengebruikstelling van activa. Toch hebben nutsbedrijven vooralsnog veel minder te maken met actieve beleggers dan olie-, gas- en mijnbouwconcerns. We hebben nu met acht Europese ondernemingen gesproken over hun strategie met betrekking tot klimaatverandering, het energiebeleid en de energiemarkten. Tot slot hebben wij een overzicht samengesteld van ondernemingen en projecten die het komende kalenderjaar binnen het engagementprogramma prioriteit zouden moeten krijgen. Deze lijsten worden samengesteld op basis van de geïdentificeerde risico s ten aanzien van milieu, maatschappij en governance (de zogenaamde ESG-risico s), de mate waarin resultaat via engagement geboekt kan worden en de omvang van ondernemingen / sectoren in de portefeuilles van onze klanten. Corporate governance in China: de uitdagingen F&C is in Hongkong naar de jaarlijkse conferentie van de Asian Corporate Governance Association geweest. Daar hebben wij met ondernemingen en toezichthouders uit de regio gesproken over problemen en hervormingen op het gebied van corporate governance. De belangrijkste onderwerpen op deze reis waren onder andere de hervorming van staatsbedrijven, het effect van twee soorten aandelen op de concurrentie in de markt, de effectiviteit van onafhankelijke bestuurders in China, de kwaliteit van de accountantscontrole en de geboekte voortgang op het gebied van anticorruptie in de regio. Wij signaleren nog altijd een kloof tussen de opinie van investeringsbanken enerzijds en vermogensbeheerders anderzijds (bijvoorbeeld over financiële transacties met verbonden partijen). Met uitzondering van Japan en Maleisië heeft geen ander land in Azië een Stewardship Code die beleggers stimuleert om ondernemingen op duurzaamheidskwesties aan te spreken. Voor de meeste ondernemingen zijn duurzaamheidsvereisten dan ook vooral iets wat door toezichthouders wordt opgelegd en is het niet zozeer dat beleggers sterker duurzaamheidsbeheer verlangen. F&C is van mening dat een betere dialoog tussen beleggers, toezichthouders en ondernemingen geboden is om een gedeelde zienswijze over milieu, maatschappij en corporate governance te bewerkstelligen. Uit ons overleg met ondernemingen en toezichthouders is ons duidelijk geworden wat het kernprobleem in de Chinese corporate governance is: geen checks & balances op aandeelhouders met zeggenschap. De oplossing wordt gezocht in onafhankelijke bestuurders; de vraag is alleen hoe effectief die zijn als tegenwicht voor een invloedrijke meerderheidsaandeelhouder. F&C spreekt ondernemingen al een aantal jaar aan op dit punt. Onze insteek is vooral dat ondernemingen hun zoektocht breder moeten trekken en onafhankelijke bestuurders met de juiste vaardigheden en ervaring moeten benoemen. Witwassen Ontoereikende controles op het witwassen van geld en overtredingen van economische sancties zijn voorbeelden van financiële misdrijven waarvoor de afgelopen jaren voor biljoenen dollars aan boetes is uitgedeeld aan banken (onder andere BNP Paribas, HSBC en Standard Chartered). Wat F&C zorgen baart is dat de toezichthouders ondanks zulke spraakmakende gevallen nog altijd waarschuwingen moeten afgeven over ontbrekend beleid en/of procedures die ervoor moeten waken dat internationale banken zich niet aan witwaspraktijken schuldig maken. 3

4 F&C heeft het afgelopen kwartaal de voorzitters van 100 toonaangevende financiële instellingen in de opkomende markten aangeschreven. Wij hebben onze zorg uitgesproken over de kwetsbaarheid van die instellingen voor dit soort risico en hebben aangedrongen op de voortvarende invoering van een programma tegen financiële misdrijven, dat tegemoet komt aan de uiteenlopende eisen van toezichthouders wereldwijd. Aangesproken ondernemingen bevinden zich in China/Hong Kong (15), India (8) en Brazilië (5) en met een aantal van die banken zullen we in het eerste kwartaal van 2015 in gesprek gaan. Hervormingen in Latijns-Amerika F&C heeft in het Colombiaanse Bogotá deelgenomen aan de Latin American Corporate Governance Roundtable De bijeenkomst, die was belegd door de OESO, gaf de deelnemers de gelegenheid om zich te buigen over de geboekte voortgang op het geboed van de corporate governance bij ondernemingen in de regio. Een bijzonder punt van aandacht was de gangbaarheid van conglomeraten en bedrijfsgroepen op de kapitaalmarkten van Latijns-Amerika. Tijdens de rondetafelbijeenkomst is overeenstemming bereikt over een aantal aanbevelingen waarmee bedrijfsgroepen de corporate governance kunnen versterken en waarop ondernemingen, toezichthouders, beleidsmakers en institutionele beleggers zich kunnen beraden. Dat zijn onder andere de verbetering van de informatieverschaffing over kapitaalstructuur en controleregelingen, een sterkere beheersing van de inherente belangenconflicten bij transacties met verbonden partijen, een duidelijk geformuleerde loyaliteitsverplichting van bestuursleden aan de onderneming en alle aandeelhouders en de invoering van krachtige groepsbrede intern controlesystemen. Ook hebben we gesproken over hoe het ervoor staat met de geïntegreerde Latijns-Amerikaanse markt (MILA), waarin de beurzen van Chili, Colombia, Mexico en Peru zouden moeten samenkomen. Beleggers en andere deelnemers aan de rondetafelbijeenkomst zagen wel mogelijkheden: MILA kan fungeren als impuls voor aangescherpte corporate-governanceregels en sterkere grensoverschrijdende hervormingen in de regio. Accountantscontrole bij kleinere ondernemingen F&C heeft bijgedragen aan een richtlijn aan de hand waarvan de leden en de voorzitter van de auditcommissie bij kleinere Britse bedrijven hun rol effectiever kunnen uitoefenen. Met deze richtlijn kan aan de verwachtingen van beleggers worden voldaan en kunnen de ondernemingen zich aan best practice houden op het gebied van de wet- en regelgeving. Het document is gepubliceerd door de Quoted Companies Alliance (QCA) en beschrijft best practice voor kleine en middelgrote beursgenoteerde ondernemingen. In het document is rekening gehouden met de toenemende nadruk op de rol van de auditcommissie in de corporate governance, naast risicobeheer en kwaliteit van de accountantscontrole. De laatste wijzigingen in de wet- en regelgeving zijn erin verwerkt, evenals aspecten van de QCA-governancecode die vorig jaar is gepubliceerd. 4

5 Engagement Vierde kwartaal Aantal aangesproken ondernemingen 256 Aantal behaalde milestones 22 Engagement naar onderwerp Milieustandaarden Bedrijfsethiek Arbeidsomstandigheden Mensenrechten Volksgezondheid Ondernemingsbestuur Beleid op milieu en maatschappij Engagement naar regio VK 7,17% Europa (ex VK) 32,83% Noord-Amerika 15,47% Azië (ex Japan) 27,17% Japan 2,26% Overige 15,09% 5

6 Milestones Vierde kwartaal 2014 Het afgelopen kwartaal hebben we 53 zogenaamde milestones geboekt. Bij F&C spreken we van zo n milestone als het beleid, de prestatie of het gedrag van een onderneming door tussenkomst van F&C verbetert. De rating van de milestones wordt weergegeven met 1, 2 of 3 sterren; drie sterren geeft het grootst mogelijke effect op de aandeel en/of obligatiehouderswaarde weer en één ster een kleine verandering. In alle gevallen wordt gekeken naar de toegevoegde waarde op de lange termijn. Milestones naar onderwerp Milieustandaarden 54,55% Bedrijfsethiek 4,55% Mensenrechten 4,55% Arbeidsomstandigheden 18,18% Ondernemingsbestuur 13,64% Beleid op milieu en maatschappij 4,55% 6

7 Aandelen Wereldwijd Engagements Land Milieustandaarden H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Ondernemingsbestuur Beleid op milieu en maatschappij Adidas Duitsland D Agricultural Bank of China China B K Akbank Turkije B K Allianz Duitsland D American International Group (AIG) VS H B D Antofagasta VK H K Australia & New Zealand Banking Group Ltd Australië B F D K Axel Springer AG Duitsland D Banco Bilbao-Vizcaya (BBVA) Spanje B D Banco Bradesco Brazilië B K Banco do Brasil Brazilië B K Banco Santander Spanje B D Banco Santander Brasil SA Brazilië B K Bangkok Bank Public Co Thailand B K Bank Central Asia Indonesië B K Bank Mandiri Persero Indonesië B K Bank Negara Indonesia Persero Tbk PT 220 B K Bank of America Corporation VS B D Bank of China China B D K Bank of Communications Co Ltd China B K Bank of East Asia Hong Kong B K Bank of New York Mellon Corporation Mexico B D Bank Pekao Polen B K Bank Rakyat Indonesia Indonesië B K Barclays VK B D Barclays Africa Group (formely Absa Group) Zuid-Afrika B K BASF SE Duitsland D Bayer Duitsland D BDO Unibank Filipijnen B K Bed Bath & Beyond VS D Beiersdorf AG Duitsland D BG Group VK D BMW Duitsland H D BNP Paribas Frankrijk B D BOC Hong Kong Holdings Hong Kong B K BP VK H G Brenntag AG Duitsland D Burberry Group plc VK D Cabot Oil & Gas Corporation VS H Canadian Oil Sands Limited Canada H Centrica Plc VK H D CEZ (Ceske Energeticke Zavody) Tsjechië H D Chevron Corporation VS H G China CITIC Bank Corp Ltd China B K China Construction Bank China B K China Mengniu Dairy Co Hong Kong F K China Merchants Bank Co Ltd China B K China Minsheng Banking Corp China B K China Mobile China B China Petrochemical and Chemical Corp (Sinopec) China H B F G M K Cia Brasileira de Distribuicao (GPA) Brazilië H G K CIMB Group Holdings Bhd Maleisië B K 7

8 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Engagements Land Milieu beheer H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Onder- Duurzaamheidsbeheer nemingsbestuur (CG) en -rapportage Citigroup Inc. VS B D CLP Holdings Ltd Hong Kong H CNOOC Ltd China H B G K Cobalt International Energy Inc VS H Commerzbank AG Duitsland B D Commonwealth Bank of Australia Australië B D Consol Energy Inc VS H Continental AG Duitsland D Continental Resources, Inc. VS H Credicorp Peru B K Credit Agricole Frankrijk B D Credit Suisse AG Zwitserland B D CTBC Financial Holding Company Taiwan B K Daimler Duitsland D Danske Bank A/S Denenmarken B D DBS Group Holdings Ltd Singapore B K Denbury Resources Inc. VS H Deutsche Bank AG Duitsland B D Deutsche Boerse Duitsland D Deutsche Lufthansa AG Duitsland D Deutsche Post AG Duitsland D Deutsche Telekom AG Duitsland D Deutsche Wohnen AG Duitsland D E.On Duitsland D EMC Corporation VS D Energias de Portugal (EDP) Portugal H D Exxon Mobil Corp VS H FirstRand Zuid-Afrika B K Freeport-McMoRan Copper & Gold VS F K Fresenius Medical Care Duitsland D Fresenius Se & Co Kgaa Duitsland D Fuchs Petrolub Duitsland H G D K Gazprom Rusland F D K GEA Duitsland D GlaxoSmithKline VK B D K Goldcorp Canada H K Goldman Sachs Group VS B D Google Inc. VS B Grupo Financiero Banorte SAB de CV Mexico B K Grupo Financiero Inbursa SAB d Mexico B K Grupo Financiero Santander Mexico SAB de CV Mexico B K Hana Financial Zuid-Korea B K Hang Seng Bank Ltd Hong Kong B K Hannover Re Duitsland D HDFC Bank Limited India B K Heidelbergcement AG Duitsland D Henkel Duitsland D Hon Hai Precision Industries Taiwan H G K Honda Motor Japan F D K HSBC VK B D Hugo Boss AG Duitsland D Husky Energy Inc. Canada H 8

9 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Engagements Land Milieu beheer H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Onder- Duurzaamheidsbeheer nemingsbestuur (CG) en -rapportage Hyundai Motor Company Zuid-Korea G D ICICI Bank Ltd India B K Industrial & Commercial Bank of China (ICBC) China B D K Infineon Technologies AG Duitsland D ING Groep NV Nederland B D Intesa Sanpaolo SpA Italië B D Itau Unibanco Holding SA Brazilië B D K JPMorgan Chase & Co VS B D K&S AG Duitsland D Kabel Deutschland Duitsland D Kasikornbank Thailand B K KB Financial Group Inc Zuid-Korea B K Lanxess AG Duitsland D Linde Group Duitsland D Link REIT/The Hong Kong D Lloyds Banking Group VK B D Lukoil Rusland F D K Lundin Petroleum AB Zweden H Macquarie Bank Australië B D Malayan Banking Maleisië B K MAN SE Duitsland D Marathon Oil Corporation VS H Mediobanca SpA Italië B D MEG Energy Corp Canada H Mega Financial Holding Co Ltd Taiwan B K Merck KGaA Duitsland D Mitsubishi UFJ Financial Group Japan B D Mizuho Financial Group Inc Japan B D Mobile TeleSystems OJSC Rusland F K Morgan Stanley VS B D Mr Price Group Ltd Zuid-Afrika F G K Muenchener Rueckversicherung (MunichRe) Duitsland D Murphy Oil Corporation VS H Mylan Inc. VS M National Australia Bank Australië B D National Bank of Greece Griekenland B K Nedbank Group Ltd Zuid-Afrika B K NextEra Energy, Inc. VS D Noble Energy, Inc. VS H Nomura Holdings Inc Japan B D Nordea Bank AB Zweden B D OMV AG Japan H Oracle Corporation VS D Origin Energy Australië H Osram Licht AG Duitsland D Oversea-Chinese Banking Corp Ltd Singapore B K Pacific Rubiales Energy Corp. Canada H PetroChina China H G D K Petroleo Brasileiro S.A. (Petrobras) Brazilië B D PGE SA Polen H D Piraeus Bank Griekenland B K Porsche Automobil Holding SE Duitsland D 9

10 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Engagements Land Milieu beheer H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Onder- Duurzaamheidsbeheer nemingsbestuur (CG) en -rapportage Powszechna Kasa Oszczednosci Bank Polski Polen B K ProSiebenSat.1 Media AG Duitsland D PTT Exploration & Production Thailand H Public Bank Bhd Maleisië B K QEP Resources Inc VS H Range Resources Corporation VS H Royal Bank of Canada Canada B D Royal Bank of Scotland Group VK B D Royal Dutch Shell VK H K RWE AG Duitsland H D Samsung Electronics Zuid-Korea G Santos Australië H F SAP AG Duitsland D Sberbank of Russia Rusland B D K Schlumberger Ltd. VS F K Shinhan Financial Zuid-Korea B K Siam Commercial Bank Thailand B K Siemens AG Duitsland D Skandinaviska Enskilda Banken (SEB) Zweden B D Sky Deutschland AG Duitsland D Societe Generale SA Frankrijk B D Southwestern Energy Company VS H Standard Bank Group Zuid-Afrika B K Standard Chartered Plc VK B D State Bank of India India B K State Street Corporation VS B D Statoil Noorwegen H Steinhoff International Holdings Ltd Zuid-Afrika D Sumitomo Mitsui Financial Group Japan B D Suncor Energy Inc Canada H Surgutneftegaz Rusland H Svenska Handelsbanken AB Zweden B D Swedbank AB Zweden B D Swiss Re AG Zwitserland D Symrise AG Duitsland D Talisman Energy Inc. Canada H Tatneft Rusland H Teck Resources Limited Canada H F G K Telefonica Deutschland Holdings Duitsland D Telenor ASA Noorwegen B F K Teva Pharmaceutical Industries Ltd Israël K The Bank of Nova Scotia Canada B D The Kroger Co VS G K Thyssen Krupp AG Duitsland D TUI (Germany) Duitsland D Tullow Oil VK H F K Turkiye Garanti Bankasi Turkije B K Turkiye Halk Bankasi Turkije B K UBS AG Zwitserland B D UniCredit S.p.A. Oostenrijk B D United Internet AG Duitsland D United Overseas Bank Singapore B K 10

11 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Engagements Land Milieu beheer H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Onder- Duurzaamheidsbeheer nemingsbestuur (CG) en -rapportage Universal Robina Corp Filipijnen H F G M D K US Bancorp VS B D Volkswagen AG Duitsland H D VTB Bank Rusland B K Wells Fargo & Company VS B D Westpac Banking Corp Australië B D Woodside Petroleum Australië F K Woori Bank Zuid-Korea B K Milestones Anglo American VK G AngloGold Ashanti Zuid-Afrika G BG Group VK H BG Group VK D BHP Billiton Australië H Bunge Limited VS H Chevron Corporation VS H China Mobile China B CNOOC Ltd China G ENI Italië H Freeport-McMoRan Copper & Gold VS F Gold Fields Ltd Zuid-Afrika G Heidelbergcement AG Duitsland H Husky Energy Inc. Canada H Mizuho Financial Group Inc Japan D PTT Exploration & Production Thailand H Southwestern Energy Company VS H Statoil Noorwegen H Tullow Oil VK H 11

12 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Milestones - in detail Anglo American Anglo-American is medeoprichter van een werkgroep die zich bezighoudt met schadevergoedingen en medische zorg voor beroepsgerelateerde longziektes in de goudmijnindustrie in Zuid-Afrika. De groep wil met alle belanghebbenden in gesprek komen om een passende oplossing te vinden voor kwesties uit het verleden die nu nog spelen. Tot die belanghebbenden behoren ministeries van volksgezondheid/arbeid/mijnbouw, vakbonden en de advocaten van de benadeelden. Anglo American is betrokken bij een aantal rechtszaken over beroepsziektes, in het bijzonder de longziekte silicose. De rechtszaken zouden de sector miljarden aan schadevergoedingen kunnen kosten. De oprichting van de werkgroep is daarom een welkome ontwikkeling in de manier waarop de sector omgaat met de risico s en gevolgen van beroepsziekten. De groep probeert de slachtoffers van longziektes adequate compensatie te bieden en bespreekt verbeteringen van de beheer- en controlesystemen. F&C heeft deze specifieke kwestie tijdens een bezoek aan Zuid-Afrika in 2013 bij de onderneming aan de orde gesteld. AngloGold Ashanti AngloGold is medeoprichter van een werkgroep die zich bezighoudt met schadevergoedingen en medische zorg voor beroepsgerelateerde longziektes in de goudmijnindustrie in Zuid-Afrika. De groep wil met alle belanghebbenden in gesprek komen om een passende oplossing te vinden voor kwesties uit het verleden die nu nog spelen. Tot die belanghebbenden behoren ministeries van volksgezondheid/arbeid/mijnbouw, vakbonden en de advocaten van de benadeelden. AngloGold is betrokken bij een aantal rechtszaken over beroepsziektes, in het bijzonder de longziekte silicose. De rechtszaken zouden de sector miljarden aan schadevergoedingen kunnen kosten. De oprichting van de werkgroep is daarom een welkome ontwikkeling in de manier waarop de sector omgaat met de risico s en gevolgen van beroepsziekten. De groep probeert de slachtoffers van longziektes adequate compensatie te bieden en bespreekt verbeteringen van de beheer- en controlesystemen. F&C heeft deze specifieke kwestie tijdens een bezoek aan Zuid-Afrika in 2013 bij de onderneming aan de orde gesteld. BG Group BG heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. BG Group BG is teruggekomen op het voorstel om de nieuwe CEO buiten het reguliere beloningsbeleid om een voorwaardelijk aandelenbelang toe te kennen. De toekenning wordt in plaats daarvan ondergebracht in de bestaande langetermijnregeling. Hiervoor gelden kwantitatieve prestatiedoelstellingen. F&C heeft voor deze uitkomst uitgebreid met het bestuur gesproken. Het uiteindelijke besluit van het bestuur (onder forse druk van beleggers) geeft een duidelijk signaal dat het management volgens beleggers een bonus moet verdienen door een bepaald prestatieniveau te behalen. Dat is gezien de enorme aandacht voor het geval BG van vergelijkbare internationale en Britse emittenten misschien nog wel het belangrijkst. Bovendien is een precedentfunctie voorkomen, namelijk dat een bonus buiten het reguliere beloningsbeleid zou worden toegekend. Een belangrijke test voor het nieuwe bindende beleidsregime in het Verenigd Koninkrijk. 12

13 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Milestones - in detail BHP Billiton BHP Billiton heeft de rapportage over klimaatverandering en de risico s van investeringen in fossiele brandstoffen verbeterd. Het concern heeft meer informatie verstrekt over de manier waarop het de risico s van klimaatverandering meeweegt bij de investeringsbeslissingen en bij het beheer van de portefeuille. Zo werkt BHP Billiton met verschillende scenario s voor klimaatbeleid en de vraag naar fossiele brandstoffen. Gezien de groeiende zorgen wereldwijd over de voortgaande exploitatie, de productie en het gebruik van fossiele brandstoffen, stelt meer transparantie op dit gebied beleggers beter in staat om te beoordelen hoe BHP Billiton omgaat met de grote risico s die samenhangen met klimaatverandering. F&C heeft in de loop der jaren actieve contacten onderhouden over een scala van onderwerpen die met klimaatverandering te maken hebben. De laatste tijd lag de nadruk vooral op het risico van gestrande activa, met het oog op de positie van de onderneming in kolen en olie. Bunge Limited Bunge heeft toegezegd zich te gaan houden aan strengere standaarden voor de palmolieproductie. Dat geldt voor alle palmolie die het concern verwerkt en waarin het handelt. Deze toezegging heeft betrekking op het behoud van biodiversiteit, waaronder de bescherming van veengronden en een verbod op verbranding. Mensenrechten en arbeidsomstandigheden in de hele toeleveringsketen vallen hier ook onder. Als palmolie niet duurzaam wordt geteeld, gaat dit ten koste van veengronden en van bossen met een hoog CO 2 -gehalte. Dit wordt gezien als een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. F&C heeft in het verleden diverse gesprekken met de onderneming gevoerd over het belang van duurzame landbouw, in het bijzonder palmolie. Wij hebben erop aangedrongen dat Bunge het aangescherpte beleid voor het gebruik van palmolie in haar eigen producten ook toepast op alle palmolie waarin het bedrijf handelt. Chevron Corporation Chevron heeft de offshore-olieboringen in het noordpoolgebied voor onbepaalde tijd gestaakt. Een belangrijke overweging was volgens het concern de onzekerheid over de vooruitzichten voor de gekelderde olieprijs. De kosten van offshore-boren zijn op de Noordpool hoger vanwege de moeilijk toegankelijke locatie en de barre weersomstandigheden. Door zich uit dergelijke projecten terug te trekken, verlaagt het bedrijf niet alleen het risico van prijsschommelingen, maar ook de milieu- en veiligheidsrisico s. Het besluit werd weliswaar vooral door economische overwegingen ingegeven, maar is ook een voorbeeld van een onderneming die de blootstelling aan risicovolle en dure activa herziet. We hadden in diverse gesprekken met Chevron over gestrande activa op een dergelijke herziening aangedrongen. Recent verzochten wij Chevron in een brief om ons meer informatie te verschaffen over de maatregelen die het olieconcern neemt om de economische, operationele en milieurisico s van de geplande exploratieactiviteiten in het noordpoolgebied te beperken. China Mobile China Mobile heeft in haar duurzaamheidsverslag het aantal bevestigde gevallen van corruptie bekendgemaakt. Ook heeft het bedrijf cijfers verstrekt over het aantal medewerkers dat vanwege corruptie is ontslagen of gestraft. Met dit soort gegevens kunnen beleggers beter inschatten hoe effectief de anticorruptie-inspanningen van China Mobile zijn. Tegelijkertijd is het voor medewerkers een signaal dat het bedrijf de strijd tegen corruptie serieus neemt. We hebben deze kwestie al in 2013 ter sprake gebracht tijdens onze gesprekken met China Mobile in Hongkong. CNOOC Ltd CNOOC heeft verbeteringen doorgevoerd in de aanpak van en rapportage over procesveiligheid. Hierdoor kunnen beleggers beter inschatten wat ondernemingen doen om de kans op ernstige ongelukken te verkleinen. CNOOC heeft een nieuw systeem voor facility integrity management ingevoerd waarbij gespecialiseerde medewerkers verantwoordelijk zijn voor procesveiligheid. Daarnaast rapporteert het concern over veiligheidsinspecties en verstrekt het algemene informatie over initiatieven om veiligheidsrisico s het hoofd te bieden. CNOOC loopt wat de rapportage betreft weliswaar achter op gelijksoortige bedrijven in het Westen, maar dit zijn positieve stappen die laten zien dat CNOOC tegemoetkomt aan de zorgen van beleggers. We hebben dit specifieke onderwerp in 2012 al in een brief aan de voorzitter onder de aandacht gebracht en sindsdien in diverse gesprekken met CNOOC aangekaart. 13

14 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Milestones - in detail ENI ENI heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. Freeport-McMoRan Copper & Gold Freeport-McMoRan heeft ondernemingsbreed een onafhankelijke inventarisatie van de mensenrechteneffecten afgerond. Door deze belangrijke stap kan de onderneming de potentiële en feitelijke impact op mensenrechten in alle bedrijfsactiviteiten wereldwijd beter signaleren en beheersen. Freeport heeft belangrijke posities in landen met veel conflicten, waar de staat moeite heeft om de mensenrechten van de burgers te beschermen. Met een sterkere beheersing van de mensenrechtenrisico s en -kansen stelt de onderneming ook haar maatschappelijk bestaansrecht veilig. De operationele en financiële prestaties kunnen daarvan alleen maar beter worden. We praten al ruim tien jaar met Freeport over mensenrechten en in die periode hebben we een aanzienlijke vooruitgang in de beheersing van deze kwesties gezien. Gold Fields Ltd Gold Fields is medeoprichter van een werkgroep die zich bezighoudt met schadevergoedingen en medische zorg voor beroepsgerelateerde longziektes in de goudmijnindustrie in Zuid-Afrika. De groep wil met alle belanghebbenden in gesprek komen om een passende oplossing te vinden voor kwesties uit het verleden die nu nog spelen. Tot die belanghebbenden behoren ministeries van volksgezondheid/arbeid/mijnbouw, vakbonden en de advocaten van de benadeelden. GoldFields is betrokken bij een aantal rechtszaken over beroepsziektes, in het bijzonder de longziekte silicose. De rechtszaken zouden de sector miljarden aan schadevergoedingen kunnen kosten. De oprichting van de werkgroep is daarom een welkome ontwikkeling in de manier waarop de sector omgaat met de risico s en gevolgen van beroepsziekten. De groep probeert de slachtoffers van longziektes adequate compensatie te bieden en bespreekt verbeteringen van de beheer- en controlesystemen. F&C heeft deze specifieke kwestie tijdens een bezoek aan Zuid-Afrika in 2013 bij de onderneming aan de orde gesteld. Heidelbergcement AG Heidelbergcement heeft zich ten doel gesteld om de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd te verminderen en een toezegging gedaan om de directe uitstoot voor 2015 met 23% te verlagen vergeleken met Deze doelstelling is niet heel ambitieus; al in 2013 had het bedrijf de uitstoot met 21% teruggedrongen ten opzichte van Toch is het de eerste keer dat Heidelbergcement een specifiek streefdoel publiceert. Verwacht wordt dat dit zal bijdragen aan de verdere verbetering van energie-efficiëntie binnen de onderneming en van de beheersing van risico s en kansen die met CO 2 samenhangen. F&C is met de onderneming in gesprek over de strategie inzake klimaatverandering en steunt een gezamenlijk beleggersinitiatief dat verbonden is aan het Carbon Disclosure Project (CDP). 14

15 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Milestones - in detail Husky Energy Inc. Husky Energy heeft verbeteringen aangebracht in de beheersing van broeikasgassen. In het kader van het Carbon Disclosure Project (CDP) rapporteert het bedrijf nu ook kwantitatieve informatie over de genomen maatregelen om de emissie van methaangas te verminderen. Verder verstrekt Husky voorlopige gegevens over de noodplannen onder verschillende scenario s bij een verminderde vraag naar olie. Uit deze stappen blijkt een geleidelijke verbetering van de aanpak van broeikasgassen en de risico s van klimaatverandering. F&C is al sinds 2011 met Husky in gesprek over de samenwerking met BP bij diverse Canadese oliezandprojecten. Wij spannen ons nu vooral in om Husky te stimuleren de beheersing van de risico s van gestrande activa te verbeteren. Dit kan door betere scenarioplanning en een grotere strategische flexibiliteit, waarmee de onderneming beter kan inspelen op toekomstige veranderingen in de vraag naar energie (richting koolstofarme brandstoffen). Mizuho Financial Group Inc Mizuho heeft een bestuursstructuur ingevoerd die uit drie commissies bestaat. Daarmee stapt het bedrijf af van de traditionele Japanse bestuursstructuur waarbij een accountantscollege fungeert als toezichthoudend lichaam. Deze stap is genomen in het kader van governancehervormingen na het schandaal rond leningen aan criminelen in Dat leidde toen tot het vertrek van de voorzitter en een kritisch onderzoek naar het vermogen van het bestuur om toezicht te houden op interne controles. Het is uiterst zeldzaam dat Japanse ondernemingen hun governancesysteem zo fundamenteel veranderen. F&C heeft in het afgelopen jaar intensief contact gehad met het bedrijf over mogelijkheden om de governancestructuur te verbeteren. PTT Exploration & Production PTT Exploration & Production heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C had de onderneming eerder al gevraagd om doelstelling voor de vermindering van emissies te formuleren. Dat is inmiddels groepsbreed geïnitieerd en met deze specifieke toezegging over methaanemissies versterkt PTT het hele CO 2 - beheer. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multistakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. Southwestern Energy Company Southwestern heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multistakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. 15

16 Aandelen Wereldwijd (vervolg) Milestones - in detail Statoil Statoil heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. Tullow Oil Tullow heeft formeel toegezegd geen activiteiten te zullen ontplooien op locaties die als werelderfgoed zijn aangemerkt. De oliemaatschappij is actief in diverse regio s in Afrika waar de bescherming van biodiversiteit een belangrijk aandachtspunt is. F&C had in talloze gesprekken met het senior management aangedrongen op formeel beleid over activiteiten in ecologisch en cultuurgevoelige gebieden. Met zo n officiële verklaring kan Tullow risicovolle exploratieactiviteiten vermijden, waar milieu- en andere zorgen een materieel risico vormen. Wij zien dit als een belangrijke stap in de beheersing van de biodiversiteitsrisico s en een voorbeeld van een formeel no-go-zones -beleid. Die vinden ook in de olie- en gasindustrie steeds meer ingang. 16

17 Aandelen Amerika Engagements Land Milieustandaarden H B F G M D K American International Group (AIG) VS H B D Bed Bath & Beyond VS D Canadian Oil Sands Limited Canada H Denbury Resources Inc. VS H EMC Corporation VS D Exxon Mobil Corp VS H Goldman Sachs Group VS B D Google Inc. VS B Husky Energy Inc. Canada H JPMorgan Chase & Co VS B D Morgan Stanley VS B D Oracle Corporation VS D Pacific Rubiales Energy Corp. Canada H Suncor Energy Inc Canada H Teck Resources Limited Canada H F G K The Bank of Nova Scotia Canada B D The Kroger Co VS G K Wells Fargo & Company VS B D Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Ondernemingsbestuur Beleid op milieu en maatschappij Milestones Bunge Limited VS H Husky Energy Inc. Canada H Milestones - in detail Bunge Limited Bunge heeft toegezegd zich te gaan houden aan strengere standaarden voor de palmolieproductie. Dat geldt voor alle palmolie die het concern verwerkt en waarin het handelt. Deze toezegging heeft betrekking op het behoud van biodiversiteit, waaronder de bescherming van veengronden en een verbod op verbranding. Mensenrechten en arbeidsomstandigheden in de hele toeleveringsketen vallen hier ook onder. Als palmolie niet duurzaam wordt geteeld, gaat dit ten koste van veengronden en van bossen met een hoog CO 2 -gehalte. Dit wordt gezien als een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. F&C heeft in het verleden diverse gesprekken met de onderneming gevoerd over het belang van duurzame landbouw, in het bijzonder palmolie. Wij hebben erop aangedrongen dat Bunge het aangescherpte beleid voor het gebruik van palmolie in haar eigen producten ook toepast op alle palmolie waarin het bedrijf handelt. Husky Energy Inc. Husky Energy heeft verbeteringen aangebracht in de beheersing van broeikasgassen. In het kader van het Carbon Disclosure Project (CDP) rapporteert het bedrijf nu ook kwantitatieve informatie over de genomen maatregelen om de emissie van methaangas te verminderen. Verder verstrekt Husky voorlopige gegevens over de noodplannen onder verschillende scenario s bij een verminderde vraag naar olie. Uit deze stappen blijkt een geleidelijke verbetering van de aanpak van broeikasgassen en de risico s van klimaatverandering. F&C is al sinds 2011 met Husky in gesprek over de samenwerking met BP bij diverse Canadese oliezandprojecten. Wij spannen ons nu vooral in om Husky te stimuleren de beheersing van de risico s van gestrande activa te verbeteren. Dit kan door betere scenarioplanning en een grotere strategische flexibiliteit, waarmee de onderneming beter kan inspelen op toekomstige veranderingen in de vraag naar energie (richting koolstofarme brandstoffen). 17

18 Aandelen Europa Engagements Land Milieustandaarden H B F G M D K Adidas Duitsland D Allianz Duitsland D Alpha Bank Griekenland B K Antofagasta VK H K Axel Springer AG Duitsland D Banco Bilbao-Vizcaya (BBVA) Spanje B D Banco Santander Spanje B D Barclays VK B D BASF SE Duitsland D Bayer Duitsland D BG Group VK D BMW Duitsland H D BNP Paribas Frankrijk B D BP VK H G Burberry Group plc VK D Centrica Plc VK H D Commerzbank AG Duitsland B D Continental AG Duitsland D Credit Agricole Frankrijk B D Credit Suisse AG Zwitserland B D Daimler Duitsland D Danske Bank A/S Denenmarken B D Deutsche Bank AG Duitsland B D Deutsche Boerse Duitsland D Deutsche Lufthansa AG Duitsland D Deutsche Post AG Duitsland D Deutsche Telekom AG Duitsland D Deutsche Wohnen AG Duitsland D E.On Duitsland D Endesa Spanje H D Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide Duitsland D Fresenius Medical Care Duitsland D Fresenius Se & Co Kgaa Duitsland D Fuchs Petrolub Duitsland H G D K GlaxoSmithKline VK B D K Hannover Re Duitsland D Heidelbergcement AG Duitsland D Henkel Duitsland D HSBC VK B D Infineon Technologies AG Duitsland D ING Groep NV Nederland B D Intesa Sanpaolo SpA Italië B D K&S AG Duitsland D Lanxess AG Duitsland D Linde Group Duitsland D Lloyds Banking Group VK B D Mediobanca SpA Italië B D Merck KGaA Duitsland D Muenchener Rueckversicherung (MunichRe) Duitsland D National Bank of Greece Griekenland B K Nordea Bank AB Zweden B D Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Ondernemingsbestuur Beleid op milieu en maatschappij 18

19 Aandelen Europa (vervolg) Engagements Land Milieustandaarden H B F G M D K OMV AG Japan H Osram Licht AG Duitsland D Piraeus Bank Griekenland B K ProSiebenSat.1 Media AG Duitsland D Royal Dutch Shell VK H K Ryanair Ierland B G SAP AG Duitsland D SEB SA Frankrijk D Siemens AG Duitsland D Skandinaviska Enskilda Banken (SEB) Zweden B D Societe Generale SA Frankrijk B D Software AG Duitsland D Standard Chartered Plc VK B D Statoil Noorwegen H Suedzucker AG Duitsland D Svenska Handelsbanken AB Zweden B D Swedbank AB Zweden B D Swiss Re AG Zwitserland D Symrise AG Duitsland D Talanx AG Duitsland D Telefonica Deutschland Holdings Duitsland D Telenor ASA Noorwegen B F K TUI (Germany) Duitsland D Tullow Oil VK H F K UBS AG Zwitserland B D UniCredit S.p.A. Oostenrijk B D United Internet AG Duitsland D Volkswagen AG Duitsland H D Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Ondernemingsbestuur Beleid op milieu en maatschappij Milestones Anglo American VK G BG Group VK H BG Group VK D ENI Italië H Heidelbergcement AG Duitsland H Statoil Noorwegen H Tullow Oil VK H 19

20 Aandelen Europa (vervolg) Milestones - in detail Anglo American Anglo-American is medeoprichter van een werkgroep die zich bezighoudt met schadevergoedingen en medische zorg voor beroepsgerelateerde longziektes in de goudmijnindustrie in Zuid-Afrika. De groep wil met alle belanghebbenden in gesprek komen om een passende oplossing te vinden voor kwesties uit het verleden die nu nog spelen. Tot die belanghebbenden behoren ministeries van volksgezondheid/arbeid/mijnbouw, vakbonden en de advocaten van de benadeelden. Anglo American is betrokken bij een aantal rechtszaken over beroepsziektes, in het bijzonder de longziekte silicose. De rechtszaken zouden de sector miljarden aan schadevergoedingen kunnen kosten. De oprichting van de werkgroep is daarom een welkome ontwikkeling in de manier waarop de sector omgaat met de risico s en gevolgen van beroepsziekten. De groep probeert de slachtoffers van longziektes adequate compensatie te bieden en bespreekt verbeteringen van de beheer- en controlesystemen. F&C heeft deze specifieke kwestie tijdens een bezoek aan Zuid-Afrika in 2013 bij de onderneming aan de orde gesteld. BG Group BG heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. BG Group BG is teruggekomen op het voorstel om de nieuwe CEO buiten het reguliere beloningsbeleid om een voorwaardelijk aandelenbelang toe te kennen. De toekenning wordt in plaats daarvan ondergebracht in de bestaande langetermijnregeling. Hiervoor gelden kwantitatieve prestatiedoelstellingen. F&C heeft voor deze uitkomst uitgebreid met het bestuur gesproken. Het uiteindelijke besluit van het bestuur (onder forse druk van beleggers) geeft een duidelijk signaal dat het management volgens beleggers een bonus moet verdienen door een bepaald prestatieniveau te behalen. Dat is gezien de enorme aandacht voor het geval BG van vergelijkbare internationale en Britse emittenten misschien nog wel het belangrijkst. Bovendien is een precedentfunctie voorkomen, namelijk dat een bonus buiten het reguliere beloningsbeleid zou worden toegekend. Een belangrijke test voor het nieuwe bindende beleidsregime in het Verenigd Koninkrijk. ENI ENI heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. 20

21 Aandelen Europa (vervolg) Milestones - in detail Heidelbergcement AG Heidelbergcement heeft zich ten doel gesteld om de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd te verminderen en een toezegging gedaan om de directe uitstoot voor 2015 met 23% te verlagen vergeleken met Deze doelstelling is niet heel ambitieus; al in 2013 had het bedrijf de uitstoot met 21% teruggedrongen ten opzichte van Toch is het de eerste keer dat Heidelbergcement een specifiek streefdoel publiceert. Verwacht wordt dat dit zal bijdragen aan de verdere verbetering van energie-efficiëntie binnen de onderneming en van de beheersing van risico s en kansen die met CO 2 samenhangen. F&C is met de onderneming in gesprek over de strategie inzake klimaatverandering en steunt een gezamenlijk beleggersinitiatief dat verbonden is aan het Carbon Disclosure Project (CDP). Statoil Statoil heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. Tullow Oil Tullow heeft formeel toegezegd geen activiteiten te zullen ontplooien op locaties die als werelderfgoed zijn aangemerkt. De oliemaatschappij is actief in diverse regio s in Afrika waar de bescherming van biodiversiteit een belangrijk aandachtspunt is. F&C had in talloze gesprekken met het senior management aangedrongen op formeel beleid over activiteiten in ecologisch en cultuurgevoelige gebieden. Met zo n officiële verklaring kan Tullow risicovolle exploratieactiviteiten vermijden, waar milieu- en andere zorgen een materieel risico vormen. Wij zien dit als een belangrijke stap in de beheersing van de biodiversiteitsrisico s en een voorbeeld van een formeel no-go-zones -beleid. Die vinden ook in de olie- en gasindustrie steeds meer ingang. 21

22 Aandelen Opkomende Markten Engagements Land Milieu beheer H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Onder- Duurzaamheidsbeheer nemingsbestuur (CG) en -rapportage Bank Mandiri Persero Indonesië B K China Construction Bank China B K China Mengniu Dairy Co Hong Kong F K CIMB Group Holdings Bhd Maleisië B K Credicorp Peru B K Grupo Financiero Banorte SAB de CV Mexico B K HDFC Bank Limited India B K Hyundai Motor Company Zuid-Korea G D ICICI Bank Ltd India B K Industrial & Commercial Bank of China (ICBC) China B D K Itau Unibanco Holding SA Brazilië B D K Kasikornbank Thailand B K Mr Price Group Ltd Zuid-Afrika F G K PetroChina China H G D K Samsung Electronics Zuid-Korea G Sberbank of Russia Rusland B D K Siam Commercial Bank Thailand B K Milestones - 22

23 Global Convertibles Engagements Land Milieu beheer H B F G M D K Bedrijfsethiek Mensenrechten Arbeidsomstandigheden Volksgezondheid Onder- Duurzaamheidsbeheer nemingsbestuur (CG) en -rapportage Adidas Duitsland D Bank of America Corporation VS B D BNP Paribas Frankrijk B D CEZ (Ceske Energeticke Zavody) Tsjechië H D Cobalt International Energy Inc VS H Credit Agricole Frankrijk B D Deutsche Lufthansa AG Duitsland D Deutsche Post AG Duitsland D Deutsche Wohnen AG Duitsland D Fresenius Se & Co Kgaa Duitsland D Lukoil Rusland F D K NextEra Energy, Inc. VS D Olam International Singapore H F Premier Oil Plc VK H Siemens AG Duitsland D Steinhoff International Holdings Ltd Zuid-Afrika D Teva Pharmaceutical Industries Ltd Israël K TUI (Germany) Duitsland D Wells Fargo & Company VS B D Milestones Bunge Limited VS H ENI Italië H Milestones - in detail Bunge Limited Bunge heeft toegezegd zich te gaan houden aan strengere standaarden voor de palmolieproductie. Dat geldt voor alle palmolie die het concern verwerkt en waarin het handelt. Deze toezegging heeft betrekking op het behoud van biodiversiteit, waaronder de bescherming van veengronden en een verbod op verbranding. Mensenrechten en arbeidsomstandigheden in de hele toeleveringsketen vallen hier ook onder. Als palmolie niet duurzaam wordt geteeld, gaat dit ten koste van veengronden en van bossen met een hoog CO 2 -gehalte. Dit wordt gezien als een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. F&C heeft in het verleden diverse gesprekken met de onderneming gevoerd over het belang van duurzame landbouw, in het bijzonder palmolie. Wij hebben erop aangedrongen dat Bunge het aangescherpte beleid voor het gebruik van palmolie in haar eigen producten ook toepast op alle palmolie waarin het bedrijf handelt. ENI ENI heeft zich aangesloten bij de Climate & Clean Air Coalition (CCAC), een door de VN gesteunde multi-stakeholderorganisatie die streeft naar de vermindering van de uitstoot van methaan en andere verontreinigende stoffen met een korte levensduur. Als ondertekenaar zegt de onderneming toe zich te zullen inzetten voor meer transparantie over het meten en verlagen van methaanuitstoot in de bedrijfsactiviteiten. Methaancontrolemechanismen doen vooral ter zake bij hydraulisch fractureren: diffuse emissies dreigen het pleidooi voor het gebruik van gas als overgangsbrandstof met een lagere CO 2 -uitstoot te ondermijnen. F&C is al sinds 2010 actief in gesprek met ondernemingen die fraccen (onder grote druk enorme hoeveelheden water in gesteente spuiten om gas vrij te laten komen) en dringt al tijden aan op samenwerking over sectorbrede standaarden. Het is nog te vroeg om de effectiviteit van dit initiatief te beoordelen, maar het lidmaatschap van zo n zichtbare multi-stakeholderorganisatie (inclusief overheden en maatschappelijke groeperingen) kan een nuttige stap blijken en het gebruik van betere standaarden in de sector versnellen. 23

reo -rapportage Derde kwartaal 2014

reo -rapportage Derde kwartaal 2014 reo -rapportage Derde kwartaal 2014 F&C beleggingsfondsen Inhoud Inleiding 3 Terugblik kwartaal 3 Engagement derde kwartaal 5 Milestones derde kwartaal 6 7 Aandelen wereldwijd 7 Aandelen Amerika 15 Aandelen

Nadere informatie

reo -rapportage Tweede kwartaal 2014

reo -rapportage Tweede kwartaal 2014 reo -rapportage Tweede kwartaal 2014 F&C beleggingsfondsen Inhoud Inleiding 3 Terugblik kwartaal 3 Engagement tweede kwartaal 5 Milestone tweede kwartaal 6 7 Aandelen wereldwijd 7 Aandelen Amerika 20 Aandelen

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 20-Oct-15 9:52 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 20-Oct-15 9:52 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Chinese economie is in het derde kwartaal van 215 minder sterk gegroeid dan in het voorgaande kwartaal.

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 14-Jan-16 8:47 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 14-Jan-16 8:47 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, Uit cijfers van Eurostat blijkt dat de industriële productie in de eurozone in november 2015 daalde met

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Archieven van de vorige deelnemingen ontvangen vanaf 1 september 2008

Archieven van de vorige deelnemingen ontvangen vanaf 1 september 2008 Archieven van de vorige deelnemingen ontvangen vanaf 1 september 2008 Datum van kennisgeving (1) 20 oktober 2008 AXA S.A. AXA Rosenberg AllianceBernstein AXA Investment Managers 23 oktober 2008 Rebelco

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Introductie ICP Corporate Finance

Introductie ICP Corporate Finance Introductie ICP Corporate Finance Profiel ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseur van management en aandeelhouders bij Corporate Finance vraagstukken Specialist in fusies & overnames, (alternatieve)

Nadere informatie

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance 12 januari 2012 -persbericht- Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance De top 50 bedrijven uit de Eurozone

Nadere informatie

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen 10 oktober 2014 Beleid Verantwoord Beleggen Beleid Verantwoord Beleggen SPW Verantwoord beleggen is voor SPW een belangrijk onderdeel van de beleggingsfilosofie en een integraal onderdeel van de beleggingsbeginselen.

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 21-Oct-15 9:12 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 21-Oct-15 9:12 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Wereldbank heeft de gemiddelde olieprijs naar beneden bijgesteld. In juli ging de Wereldbank uit van

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 2-Dec-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 2-Dec-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, Volgens de cijfers die het Braziliaanse statistiekbureau gisteren publiceerde is de economie van Brazilië

Nadere informatie

Stages via IFMSA. Algemene introductie IFMSA Ontwikkelingsstages Klinische stages Onderzoeksstages Vragen

Stages via IFMSA. Algemene introductie IFMSA Ontwikkelingsstages Klinische stages Onderzoeksstages Vragen Op stage met IFMSA Stages via IFMSA Algemene introductie IFMSA Ontwikkelingsstages Klinische stages Onderzoeksstages Vragen Introductie IFMSA International Federation of Medical Student s Associations

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 4-Nov-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 4-Nov-15 8:57 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De financiële stabiliteitsraad (FSB) publiceerde gisteren een bijgewerkte lijst van de belangrijke systeembanken

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 28-Jan-16 8:59 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu

Zanders: Treasury and Finance Solutions 28-Jan-16 8:59 tel.: 035-692 89 89 www.zanders.eu Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Wereldbank heeft gisteren zijn verwachting van de gemiddelde prijs van ruwe olie over 2016 neerwaarts

Nadere informatie

ICP Corporate Finance

ICP Corporate Finance ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseurs Bedrijfsprofiel Januari 2013 Profiel ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseur van management en aandeelhouders bij complexe Corporate Finance vraagstukken

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2014-II

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2014-II nstituut voor de nationale rekeningen Statistiek buitenlandse handel Kwartaalbericht 2014- nstituut voor de nationale rekeningen Nationale Bank van België, Brussel Alle rechten voorbehouden. De volledige

Nadere informatie

Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013

Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013 Kwartaalverslag tweede kwartaal 2013 Everyone is a disciplined long-term investor, until the market goes down - Steve Forbes - Opvallend Schulden op onderpand aandelenportefeuilles stijgen fors! In de

Nadere informatie

reo V I E W P O I N T MEI 2014

reo V I E W P O I N T MEI 2014 reo V I E W P O I N T MEI 2014 DUURZAAMHEIDSRISICO S IN DE OLIE- EN GASSECTOR: NIET BEKEND, NIET GEZIEN? De beheersing van en rapportage over sociale en milieurisico s in de opkomende markten en bij middelgrote

Nadere informatie

Lijst van ondernemingen waarmee engagement is gevoerd

Lijst van ondernemingen waarmee engagement is gevoerd Lijst van ondernemingen waarmee engagement is gevoerd Categorieën* Milieu Sociaal Corporate Governance Andere onderwerpen å n ç o Onderneming Sector Land Resultaat Abbott Laboratories Health Care Equipment

Nadere informatie

RPM International Inc. Instructies hotline

RPM International Inc. Instructies hotline RPM International Inc. Instructies hotline Terwijl problemen inzake naleving vaak op lokaal niveau kunnen worden opgelost, biedt de hotline van RPM International Inc. ( RPM ) nog een mogelijkheid voor

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

Update Perpetuele Certificaten en Perpetuele Portefeuille Notes I en II, 3 juli 2012

Update Perpetuele Certificaten en Perpetuele Portefeuille Notes I en II, 3 juli 2012 Update Perpetuele Certificaten en Perpetuele Portefeuille Notes I en II, 3 juli 2012 De Perpetuele Portefeuille Note I (NL0000456614), de Perpetuele Portefeuille Note II (NL0000456440) en de Perpetuele

Nadere informatie

3 Dankzij het mechanisme van Delta Lloyd Safe Upside A & B kent u elk jaar het minimumrendement waarop u op de vervaldag recht zal hebben.

3 Dankzij het mechanisme van Delta Lloyd Safe Upside A & B kent u elk jaar het minimumrendement waarop u op de vervaldag recht zal hebben. Delta Lloyd Safe Upside A&B bundelen prestatie, transparantie en veiligheid! DELTA LLOYD SAFE UPSIDE A&B 1 Delta Lloyd Safe Upside A laat u toe zonder beperkingen te genieten van de beste prestatie van

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Zanders: Treasury and Finance Solutions 29-Dec-15 10:08 tel.:

Zanders: Treasury and Finance Solutions 29-Dec-15 10:08 tel.: Marktinformatie Aantal pagina's: 5 Bestemd voor: Financiën/Treasury Auteur: Bericht Goedemorgen, De Nederlandse Bank (DNB) heeft de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) gister aangemerkt als vijfde systeembank

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Beleggingsbericht. Uitgave 1 / 2013

Allianz Nederland Asset Management B.V. Beleggingsbericht. Uitgave 1 / 2013 Allianz Nederland Asset Management B.V. Beleggingsbericht Uitgave 1 / 213 Beleggingsfondsen Allianz Holland Fund 25 24 23 22 21 2 1 18 17 16 mrt 3 mrt 4 mrt 5 mrt 6 mrt 7 mrt 8 mrt 9 mrt 1 mrt 11 mrt 12

Nadere informatie

Nederland 0,10 0,10. Internationaal 0,10 0,10. Alarmnummer 112 Gratis Gratis

Nederland 0,10 0,10. Internationaal 0,10 0,10. Alarmnummer 112 Gratis Gratis Tarievenkaart Starttarieven Doel Incl. btw Mobiel Nederland 0,10 0,10 Internationaal 0,10 0,10 Tarieven bellen binnen Nederland tarieven in euro/ minuut (doorberekend per hele minuut) Bestemming Incl.

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Bescherm je kapitaal gedurende 10 jaar en geniet van een mooi rendement. Delta Lloyd Safe Target 250 bundelt prestatie, transparantie en veiligheid!

Bescherm je kapitaal gedurende 10 jaar en geniet van een mooi rendement. Delta Lloyd Safe Target 250 bundelt prestatie, transparantie en veiligheid! Delta Lloyd Safe Target bundelt prestatie, transparantie en veiligheid! DELTA LLOYD SAFE TARGET Delta Lloyd Safe Target is een belegging die gebaseerd is op een aandelenportefeuille met 5 internationale

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Beleggingsbericht. Uitgave 1 / 2012

Allianz Nederland Asset Management B.V. Beleggingsbericht. Uitgave 1 / 2012 Allianz Nederland Asset Management B.V. Beleggingsbericht Uitgave 1 / 212 Beleggingsfondsen Allianz Holland Fund 14 8 7 6 Allianz Holland Pacific Fund 17 16 14 8 7 6 Koers per 31 maart 212 52,36 Laatste

Nadere informatie

Iedereen West-Vlaams!

Iedereen West-Vlaams! Iedereen West-Vlaams! / start: 2009 / West-Vlaamse identiteit + trots op eigen regio / - campagne met niet-west-vlamingen - verkiezing West-Vlaams woord en West-Vlaamse uitdrukking die niet mogen verdwijnen

Nadere informatie

Informatie beleggingstitels Care IS

Informatie beleggingstitels Care IS Informatie beleggingstitels Care IS Juli 2015 Pagina 1 van 10 Inleiding Dit document beschrijft geeft een beschrijving van de beleggingstitels in de modelportefeuilles van Care IS. Binnen de beleggingsportefeuilles

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Aandelen Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2009 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Euler Hermes We protect your business transactions globally. Detaco 7 november 2008

Euler Hermes We protect your business transactions globally. Detaco 7 november 2008 Euler Hermes We protect your business transactions globally Detaco 7 november 2008 Inhoud 1 Internationale Kredietcrisis 2 Onze business 3 Wie is Euler Hermes 4 Waarom Euler Hermes Internationale kredietcrisis

Nadere informatie

HALFJAARVERSLAG 2014 VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEGGINGSFONDS NAAR FRANS RECHT CARMIGNAC INVESTISSEMENT

HALFJAARVERSLAG 2014 VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEGGINGSFONDS NAAR FRANS RECHT CARMIGNAC INVESTISSEMENT HALFJAARVERSLAG 2014 VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEGGINGSFONDS NAAR FRANS RECHT CARMIGNAC INVESTISSEMENT (Verrichtingen van het op 30 juni 2014 afgesloten boekjaar) 24, place Vendôme 75001 Paris - Tel.:

Nadere informatie

Wereldtentoonstelling

Wereldtentoonstelling Wereldtentoonstelling Namen: Door:FrankvandenEnde(http://www.frankvandenende.nl) 1 Opdracht:Wereldtentoonstelling Duur:8weken Inhoudsopgave Hetstappenplan: Week Bladzijde Inleiding 3 Stap1:LandKiezen week1

Nadere informatie

Beleid ethisch beleggen

Beleid ethisch beleggen Beleid ethisch beleggen 1. Inleiding Ethisch of verantwoord beleggen houdt verband met maatschappelijk verantwoord ondernemen 1. Dit laatste komt erop neer dat ondernemers rekening houden met de omgeving

Nadere informatie

Persbericht. KPN stelt voorwaarden vast voor claimemissie van EUR 3 miljard

Persbericht. KPN stelt voorwaarden vast voor claimemissie van EUR 3 miljard Persbericht NIET BESTEMD VOOR PUBLICATIE IN DE VERENIGDE STATEN, JAPAN OF AUSTRALIË KPN stelt voorwaarden vast voor claimemissie van EUR 3 miljard Datum 2 voor 1 claimemissie van 2.838.732.182 nieuwe gewone

Nadere informatie

Ontex: Kennisgeving Transparantieverklaring

Ontex: Kennisgeving Transparantieverklaring PERSBERICHT Gereglementeerde informatie Ontex: Kennisgeving Transparantieverklaring Openbaarmaking in overeenstemming met de vereisten van artikel 14 van de Wet van 2 mei 2007 Aalst-Erembodegem (België),

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Maatschappelijk Verantwoord Beleggen PMT

Kwartaalrapportage Maatschappelijk Verantwoord Beleggen PMT Kwartaalrapportage Maatschappelijk Verantwoord Beleggen PMT 1 Inleiding PMT kiest voor een beleid van verantwoord beleggen en is ondertekenaar van de UN Principles for Responsible Investment. De zes principes

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN LOOK CLOSER UNDERSTAND MORE NEEM DE TIJD Ontdek Robeco 1 Wij willen alles weten over de wereld en hoe die werkt, over de risico s en kansen. Op deze manier herkennen we langetermijnkansen, innoveren we

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen in emerging markets. Wat zijn emerging markets? VAN LIESHOUT & PARTNERS Vermogensbeheer

Nieuwsbrief. Beleggen in emerging markets. Wat zijn emerging markets? VAN LIESHOUT & PARTNERS Vermogensbeheer Nieuwsbrief Beleggen in emerging markets Net als 2010 is 2011 onrustig begonnen. De aandelenmarkten zijn bijzonder volatiel, maar per saldo gebeurt er eigenlijk weinig. Dit geldt dan vooral voor de Europese

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

Optimaliseer uw belegging op de Duitse beurs

Optimaliseer uw belegging op de Duitse beurs ING Bank (NL) (A+ / Aa3) WAT MAG U VERWACHTEN? P. 2 ING Bank (NL) is een afgeleid instrument, uitgegeven door ING Bank N.V. Op de eindvervaldag, wanneer het slotniveau van de DAX Price-index hoger is dan

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds

Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds JPMORGAN FUNDS 10 JULI 2015 Belangrijk nieuws van de Raad van Bestuur van uw Fonds Geachte Aandeelhouder, Hierbij informeren wij u dat de aandelenklasse B waarin u belegd hebt, gaat fuseren met aandelenklasse

Nadere informatie

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V.

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V. De informatie opgenomen in dit document is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en dient als naslagwerk voor beleggers in het in dit document beschreven product. Dit document is niet bedoeld

Nadere informatie

FACTSHEET CHAMPIGNONS

FACTSHEET CHAMPIGNONS FACTSHEET CHAMPIGNONS Fruit & Vegetable Facts; Jan Kees Boon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com NEDERLAND VERLIEST STEEDS MEER TERREIN BIJ HANDEL IN VERSE CHAMPIGNONS Positie op wereldmarkt van champignonconserven

Nadere informatie

Beleggingen pensioenfondsen in olie en teerzand. Een onderzoeksrapport voor Milieudefensie

Beleggingen pensioenfondsen in olie en teerzand. Een onderzoeksrapport voor Milieudefensie Beleggingen pensioenfondsen in olie en teerzand Een onderzoeksrapport voor Milieudefensie Beleggingen pensioenfondsen in olie en teerzand Een onderzoeksrapport voor Milieudefensie VERSIE: 9 december Jan

Nadere informatie

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND Algerije http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-de-oases-van-de-sahara http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-tussen-de-kamelen-algerije

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Independent Capital Partners

Independent Capital Partners Independent Capital Partners Corporate Finance Adviseurs I N D E PE NDENT C A PI TA L PA RT N ERS Overzicht activiteiten en transacties Profiel Independent Capital Partners Corporate Finance Adviseur van

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid Prof Services

Orderuitvoeringsbeleid Prof Services Orderuitvoeringsbeleid Prof Services Algemeen De Wet financieel toezicht [WFT] verplicht BinckBank om haar cliënten inzicht te geven in haar orderuitvoeringsbeleid per 1 november 2007. Het orderuitvoeringsbeleid

Nadere informatie

HALFJAARVERSLAG 2010 VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEGGINGSFONDS NAAR FRANS RECHT CARMIGNAC EURO-PATRIMOINE

HALFJAARVERSLAG 2010 VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEGGINGSFONDS NAAR FRANS RECHT CARMIGNAC EURO-PATRIMOINE HALFJAARVERSLAG 2010 VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEGGINGSFONDS NAAR FRANS RECHT CARMIGNAC EURO-PATRIMOINE (Verrichtingen van het boekjaar afgesloten op 30 juni 2010) 24, place Vendôme 75001 Paris - Tel.

Nadere informatie

ARGENTA FUND PLAN MAXI PLUS (1)

ARGENTA FUND PLAN MAXI PLUS (1) ARGENTA FUND PLAN MAXI PLUS (1) 100% kapitaalbescherming (2) op de eindvervaldag Looptijd: 8 jaar en 1 dag Minimumrendement van 12% op de eindvervaldag (1)(2) Een korf van 25 internationale aandelen Een

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Uitsluitingenlijst eind 2014. Company Country Reden. AECOM Technology Corp Verenigde Staten Controversiële wapens Aerospace Industries

Uitsluitingenlijst eind 2014. Company Country Reden. AECOM Technology Corp Verenigde Staten Controversiële wapens Aerospace Industries Uitsluitingenlijst eind 2014 Company Country Reden AECOM Technology Corp e Staten Aerospace Industries Iran Organization (AIO) Aerospace Long-March China International Trade Co., Ltd Aeroteh SA Roemenië

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING Non-member state of the Council of Europe (Belarus) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN OVERIGE VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,

Nadere informatie

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB.

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB. Remuneratie disclosure 2013 De remuneratie disclosure betreft de remuneratie van de leden van de Raad van Bestuur, de leden van de Raad van Commissarissen en de groep functionarissen die in het nieuwe

Nadere informatie

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2013 gesteld op 46.000. In totaal zijn 4.314 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2013 alle lopers % uitval

Nadere informatie

DE WINST VAN DUURZAAM ONDERNEMEN - WORDT GOED GEDRAG BELOOND? -

DE WINST VAN DUURZAAM ONDERNEMEN - WORDT GOED GEDRAG BELOOND? - DE WINST VAN DUURZAAM ONDERNEMEN - WORDT GOED GEDRAG BELOOND? - Jeroen Derwall Erasmus Universiteit Rotterdam Nationaal Sustainability Congres Bussum, 16 Maart 23 AGENDA Introductie Duurzaam Ondernemen

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

International Corporate Governance and performance:

International Corporate Governance and performance: International Corporate Governance and performance: A comparative analysis of corporate governance and performance in France, Germany and the UK Abe de Jong -Douglas DeJong -Gerard Mertens -Charles Wasley

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Rabo Performance Plus Note

Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Wie een voorsprong krijgt, maakt meer kans op een overwinning. Wilt u die voorsprong? Stap dan nu in de Rabo Performance Plus Note en beleg in een

Nadere informatie

Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank

Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank Aandelen/obligaties/warrants Euronext (Nederland, België, Frankrijk, Portugal) Tarief 8 + 0.1 % (min 10) Obligaties, Structured products (OTC) Tarief 25 + 0.25

Nadere informatie

STEMMING PER BRIEF. Algemene vergadering van Anheuser-Busch InBev NV (de Vennootschap ) van woensdag 27 april 2016 (om 11.00 uur)

STEMMING PER BRIEF. Algemene vergadering van Anheuser-Busch InBev NV (de Vennootschap ) van woensdag 27 april 2016 (om 11.00 uur) Bijlage 3 STEMMING PER BRIEF Algemene vergadering van Anheuser-Busch InBev NV (de Vennootschap ) van woensdag 27 april 2016 (om 11.00 uur) Dit ondertekend formulier moet verzonden worden naar en uiterlijk

Nadere informatie

CZ Code maatschappelijk verantwoord beleggen 2016

CZ Code maatschappelijk verantwoord beleggen 2016 CZ Code maatschappelijk verantwoord beleggen 2016 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 4 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid... 4 2.2. ESG-criteria...

Nadere informatie

Overdracht van effecten aan RBS plc krachtens Deel VII van de Britse Financial Services and Markets Act 2000 RBS plc Regeling krachtens Deel VII

Overdracht van effecten aan RBS plc krachtens Deel VII van de Britse Financial Services and Markets Act 2000 RBS plc Regeling krachtens Deel VII De informatie opgenomen in dit document is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en dient als naslagwerk voor beleggers in het in dit document beschreven product. Dit document geeft geen uitputtende

Nadere informatie

Code van zakelijk gedrag en bedrijfsethiek

Code van zakelijk gedrag en bedrijfsethiek Code van zakelijk gedrag en bedrijfsethiek De raad van bestuur (het "bestuur") van Kelly Services, Inc. ("de onderneming") heeft de volgende code van zakelijk gedrag en bedrijfsethiek (de "code") aangenomen

Nadere informatie

'' ( % %$ # ) "& & * %+ +, "& #$ $ " # % " & ' - " &"'& *.& +$ ( ) ( * ( + # (# * -. ( )&' "& +/ # /0 1 # $ 1 " -+ 2 $ 3 3 4 ( 2 ) 3 (( 2 3 (#

'' ( % %$ # ) & & * %+ +, & #$ $  # %  & ' -  &'& *.& +$ ( ) ( * ( + # (# * -. ( )&' & +/ # /0 1 # $ 1  -+ 2 $ 3 3 4 ( 2 ) 3 (( 2 3 (# ! #$%$ & '' ( % %$ # ) & & * %+! # +, & #$ $ # % & ' - &'& *.& +$ ( ) ( * ( + ((, # (# * -. ( )&' & +/ # /0 1 # $ 1 0, && -+ 2 $ 3 3 4 ( 2 ) 3 (( 2 3 (# 1 2' -0 ' (2 ' $ (' -/ ( '' & 0 5+66/78 ) 8 + 0,

Nadere informatie

Lichtgewicht aluminium lichaam laat toe het gehele systeem compact te houden.

Lichtgewicht aluminium lichaam laat toe het gehele systeem compact te houden. nl_print_file 9/9/02 11:43 am Page 1 Pneumatische Hoge nauwkeurigheid (+/-0,01 mm) en herhaalbaarheid (+/-0,03 mm) geven een precies grijpwerk. Lichtgewicht aluminium lichaam laat toe het gehele systeem

Nadere informatie

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen in KBC Duurzaam en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Corporate Social Responsibility of CSR)

Nadere informatie

Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013

Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013 Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013 Hoe kan het jaar 2013 worden geanalyseerd? In 2013 heeft de Groep, ondanks de situatie van de Europese energiemarkten, goede

Nadere informatie

Winnaar zowel in stijgende als dalende markten (tot -40% op de vervaldag).

Winnaar zowel in stijgende als dalende markten (tot -40% op de vervaldag). Delta Ll o y d S Fl o o r 40 Winnaar zowel in stijgende als dalende markten (tot -40% op de vervaldag). Mijn persoonlijke bankier De terugbetaling van het kapitaal aan 100% is effectief, behalve in het

Nadere informatie

Voorwoord. Patrick Mol Managing partner

Voorwoord. Patrick Mol Managing partner Voorwoord In 2011 ondertekende Wealth Management Partners (WMP) zowel de United Nations Principles for Responsible Investments (UNPRI) als de UN Global Compact (UNGC). Dit was voor ons de stimulans om

Nadere informatie

Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank Duisenburgh Vermogensregie B.V.

Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank Duisenburgh Vermogensregie B.V. Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank Duisenburgh Vermogensregie B.V. Aandelen/obligaties/warrants Euronext (Nederland, België, Frankrijk, Portugal) Tarief 8 + 0.10 % (min 10) Obligaties, Structured

Nadere informatie

ASR Euro Aandelen Basisfonds

ASR Euro Aandelen Basisfonds ASR Euro Aandelen Basisfonds Marktontwikkelingen Waar de economische berichtgeving tegen eind 2013 overwegend positief was, zijn de cijfers de afgelopen tijd meer gemengd geweest. Daarbij wordt het beeld

Nadere informatie

Oriënteringssessie Op Erasmus gaan: een vlag met vele ladingen. International Days 2015

Oriënteringssessie Op Erasmus gaan: een vlag met vele ladingen. International Days 2015 Oriënteringssessie Op Erasmus gaan: een vlag met vele ladingen International Days 2015 Op Erasmus gaan: wereldwijde mogelijkheden Binnen Europa: 32 landen: 28 EU landen, Turkije, IJsland, Noorwegen, FYROM

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2005. Manpower Employment Outlook Survey. Nederland

Eerste kwartaal 2005. Manpower Employment Outlook Survey. Nederland Eerste kwartaal 25 Manpower Employment Outlook Survey Nederland Inhoudsopgave Employment Outlook - Resultaten Nederland 2 Vergelijking per regio Vergelijking per sector Employment Outlook - Resultaten

Nadere informatie

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de aan de

Nadere informatie

BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011

BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011 BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

Q2 2008. Manpower. Employment Outlook Survey Nederland. Een Manpower Onderzoek

Q2 2008. Manpower. Employment Outlook Survey Nederland. Een Manpower Onderzoek Manpower Q2 28 Employment Outlook Survey Nederland Een Manpower Onderzoek Manpower Employment Outlook Survey Nederland Kop Inhoudsopgave Q2/8 Employment Outlook Survey resultaten Nederland 2 Vergelijking

Nadere informatie