Meet the boss Scholieren leggen BP-topman vuur aan de schenen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meet the boss Scholieren leggen BP-topman vuur aan de schenen"

Transcriptie

1 INFORMATIEBLAD VAN BP VOOR EINDHOUT, GROOT-VORST, OOSTERLO, JAARGANG 8 25 Winter 2005 PUNT, STELEN, WINKELOMHEIDE, ZAMMEL EN ZITTAART Meet the boss Scholieren leggen BP-topman vuur aan de schenen IN DIT NUMMER: Extra Muros Kristine Verheyden van VITO p4 Toekomst opnieuw hertekend Innovene overgenomen door Ineos p6 Energiecoördinator Jef Reumers BP draagt haar Kyoto-steentje bij p8 Tips voor thuis en elders Voor een veilige Kerst en Nieuwjaar p9 Onderhoudsbeurt PX Succesvol afgerond p10 Buren 25-v2.indd :48:55

2 Colofon Buren verschijnt viermaal per jaar en is een uitgave van: BP Chembel N.V. Amocolaan Geel Postadres & secretariaat: PR-secretariaat Lea Dries BP Amocolaan GEEL Tel: Verantwoordelijke Uitgever: Patrick Claeys BP Amocolaan GEEL Foto's: BP Eric De Vos Foto Coolens & Deleuil Ivan Daems Lea Dries Kinderpagina: Wendy Onsea Vormgeving: FM graphics Druk: Grafilux Printing bvba Productie: FokZ Communications GROENE TELEFOON 0800/ Terugblikken December, de laatste maand van het jaar, is een prima moment om even terug te blikken op onze prestaties in We kunnen stellen dat 2005 het jaar geweest is van het groot onderhoud van al de eenheden en in het bijzonder de PX-eenheid. Die laatste vormde een hele uitdaging, omdat we ze voor het eerst na vijf jaar productie hebben stilgelegd. Een goed onderhouden fabriek leidt immers tot een betrouwbare fabriek. Iedereen heeft tijdens de werkzaamheden een schitterende job gedaan. Met de hulp van 300 contractors zijn de werken veilig uitgevoerd en dat zonder ernstige persoonlijke verwondingen. Ook met betrekking tot de emissies tijdens de PX-stop is slechts eenmaal een concentratieverhoging geweest zonder echter de wettelijke limiet van 1 ppm te bereiken. Ik ben dan ook fier op dit behaalde veiligheids- en milieuresultaat! In het voorjaar hebben we aangekondigd dat Innovene op het einde van 2005 naar de beurs zou worden gebracht. Ondertussen heeft BP het bedrijf in zijn geheel verkocht aan INEOS, een Brits bedrijf met roots in België. Meer informatie hierover elders in dit blad. Een van de doelstellingen van BP betreft educatie, iets wat we concreet maken in het project schoolbezoeken in verband met chemie en de jeugd. Tegelijk worden projecten voor jongeren financieel ondersteund. Een voorbeeld hiervan is Meet the boss, een initiatief van Fedichem Vlaanderen dat voor de tweede maal in Vlaanderen is georganiseerd. Het hoe en waarom leest u op de volgende bladzijde. Rest mij nog iedereen prettige eindejaarsfeesten toe te wensen en een gelukkig 2006! Gijs Meerburg gedelegeerd bestuurder BP in Geel Bij de cover Meet the boss : scholieren leggen BP-topman vuur aan de schenen Op donderdag 17 november 2005 legden twee Vlaamse en twee Nederlandse klassen uit het middelbaar onderwijs het vuur aan de schenen van Gijs Meerburg, gedelegeerd bestuurder van BP in Geel. Een en ander kadert in het Meet the boss -initiatief van Fedichem Vlaanderen waarbij een topman uit de sector het debat aangaat met middelbare scholieren van het 5de en 6de jaar. Lees hiernaast verder. 2 Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:03

3 Meet the boss Scholieren leggen BP-topman vuur aan de schenen Op donderdag 17 november 2005 legden twee Vlaamse en twee Nederlandse klassen uit het middelbaar onderwijs het vuur aan de schenen van Gijs Meerburg, gedelegeerd bestuurder van BP in Geel. Een en ander kadert in het Meet the boss -initiatief van Fedichem Vlaanderen, de Vlaamse afdeling van de Federatie van de Chemische Industrie van België. Plaats van het gebeuren was De Bemt in Geel. Het was een gemengde Vlaams/Nederlandse match, met voor Vlaanderen het Sint- Dimpnacollege uit Geel en de Vrije Sint-Lambertusschool uit Westerlo. Uit Breda namen twee klassen uit het Newmancollege deel. Fedichem organiseerde voor de tweede maal (na BASF in Antwerpen) deze debatnamiddag tussen een topman uit de sector en middelbare scholieren van het 5de en 6de jaar. Het programma heet Meet the boss en is al jaren een succesconcept in Nederland. Net als de eerste keer was het een gemengde Vlaams/Nederlandse match, met ditmaal voor Vlaanderen het Sint- Dimpnacollege uit Geel en de Vrije Sint-Lambertusschool uit Westerlo. Uit Breda namen twee klassen uit het Newmancollege deel. Kunststoffen uit olie Fabriceren van kunststoffen is het meest duurzame gebruik van onze aardoliereserves, dat was de centrale stelling die Gijs ontwikkelde en verdedigde. De jongeren formuleerden daarover afgeleide stellingen, gevolgd door een debat in de hele groep. De klas die dat op de meest geïnspireerde manier deed, won een mooie geldprijs. Zin De chemische sector wil met iedereen praten over wat hij doet en dat geldt zeker voor jongeren. Vaak is chemie voor hen immers een grote onbekende, terwijl de chemische industrie via haar producten wel in het dagelijks leven alomtegenwoordig is en voor tal van problemen duurzame oplossingen biedt. Nog? Dit initiatief loopt in samenwerking met de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie. Ondertussen is er al een derde Meet the Boss geweest en staan er nieuwe edities voor 2006 op de agenda. Ook daar zal Fedichem Vlaanderen op andere plaatsen een chemiebaas met middelbare scholieren confronteren. En oh ja, de Vrije Sint-Lambertusschool uit Westerlo werd door de jury bekroond als debatwinnaars van de BP in Geel-editie. Ze gingen naar huis met 500 euro, Gijs Meerburg, oog in oog met de jongeren De jongeren lieten zich niet onbetuigd Amocobosje feestelijk ingehuldigd Onder het goedkeurend oog van Ludo Helsen en Rik Peys (schepen milieu van Laakdal) knipt een jonge buurtbewoner het officiële lint door. Heel wat directe omwonenden liepen het nieuwe wandelpad mee in. Ook het goede weer was van de partij op 13 september 2005 bij de feestelijke inhuldiging van het zogenaamde Amocobosje. Ludo Helsen, bestendig afgevaardigde bij de provincie Antwerpen en Gijs Meerburg, gedelegeerd bestuurder van BP, waren de gelegenheidssprekers. Gasten waren de directe omwonenden van het nieuw stukje groen langs de E313 en afgevaardigden van het schepencollege van Laakdal, van de Stichting Kempens Landschap (SKL) en van Bosbeheer. Onder een blauwe hemel liepen de zowat 65 aanwezigen de eerste stappen langs het nieuwe wandelpad op het heringerichte terrein. Dat terrein had SKL een poos geleden en met steun van BP, aangekocht. Het oorspronkelijke weiland van 1 ha 76 a ligt op de grens van Eindhout en Geel en sluit aan bij een bestaand stuk Eindhouts bos. Nu is het aan de natuur om de jonge plantjes te laten volgroeien zodat de nieuwe recreatiezone er binnenkort op haar best uitziet. Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:10

4 Kristine Verheyden (VITO) In de rubriek Extra Muros, wat zoveel betekent als buiten de muren, gaat Buren op bezoek bij iemand die geen medewerker is van BP, maar wel van min of meer dichtbij, betrokken is bij de onderneming. Een mens die als het ware van buiten de muren naar binnen kijkt. Voor dit nummer van Buren gingen we langs bij Kristine Verheyden (42), communicatieverantwoordelijke bij VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek). VITO voert voor BP onder meer meetcampagnes uit. Wat doet VITO? Kristine Verheyden: VITO is een onafhankelijke onderzoeksorganisatie op het vlak van energie, leefmilieu en materialen. Er werken bij ons in totaal zowat 500 mensen, die bijna allemaal hooggekwalificeerd zijn. We ontwikkelen dan ook innoverende producten en processen, waarbij de nieuwste kennis en technologieën moeten vertaald worden in praktisch toepasbare realisaties. Het vrijwaren van het leefmilieu en het duurzaam gebruik van energie en grondstoffen staan daarbij voorop. We proberen op die manier onafhankelijke adviezen en oplossingen te bieden aan bedrijven, in eigen land, maar ook in het buitenland. Ook aan de overheid geven we adviezen. Dat kan regionaal zijn, maar ook federaal en zelfs Europees. Kristine Verheyden: BP maakt ook gebruik van onze divisie BBT of Best Beschikbare Technologie. Zo bijvoorbeeld in verband met de economische haalbaarheid van geluidsbeperkende maatregelen. De lucht in en rond de site van BP wordt op vele manieren gecontroleerd en gemeten. Naast de eigen bewaking van de emissies in de fabriek (OPSIS-systeem), zijn er de vaste meetstations van VMM (Vlaamse Milieumaatschappij) en de regelmatige meetcampagnes van VITO. VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) is, net als VMM, een onafhankelijke instantie, maar meet op veel meer plekken naar de aanwezigheid van onder andere benzeen. Kristine Verheyden is verantwoordelijk voor de externe communicatie van VITO. Wat doet u voor de overheid? Kristine: VITO is aangesteld als Vlaams referentielaboratorium voor alle milieuanalyses. Dat wil zeggen dat we ook de structurele wetenschappelijke partner zijn van de Vlaamse milieuadministraties. Dat is zo voor onder meer de wetenschappelijke onderbouwing van de technische regelgeving voor afval, bodem en lucht. Op Europees niveau is VITO binnen Vlaanderen op die manier dan ook het aanknopingspunt voor Europese programma s rond normalisatie van milieuanalysemethoden. Wat doet VITO voor BP in Geel? Kristine: VITO voert regelmatig meetcampagnes uit naar benzeen, tolueen, xylenen, methylacetaat en methylbromide. Benzeen, tolueen en xylenen zijn overal in Vlaanderen in de lucht aanwezig en dit zowel als gevolg van het verkeer als van industriële bronnen. Ook methylbromide komt op meerdere plaatsen voor. Maar methylacetaat is in de regio typisch voor BP en daarom zit het ook mee in de lijst. De meting van die stof laat toe om de BP-bijdrage te bepalen aan het algemeen concentratieniveau van de verschillende componenten in de omgeving. Hoe zijn de resultaten tot nu toe? Kristine: Tijdens de laatste meetcampagne van rond de jaarwisseling waren de meetresultaten vergelijkbaar met de resultaten van de vorige meetcampagnes. Ze waren evenmin substan- Wij ervaren BP in Geel als een bedrijf dat belang hecht aan een eventuele milieu-impact van het bedrijf op de omgeving. tieel verschillend van concentraties gemeten in vergelijkbare gebieden in Vlaanderen. De resultaten worden daarnaast getoetst aan de wetgeving en aan de milieuvergunning. Omwille van de meerdere metingen op geregelde tijdstippen kan ook de evolutie van het concentratieniveau worden nagegaan. Waar en wanneer worden die meetcampagnes dan wel gehouden? Kristine: Vanaf de campagne van oktober 2003 tot januari 2004 koos VITO elf locaties uit om metingen uit te voeren. Die locaties werden gekozen op basis van de plekken waar de hoogste concentraties werden geregistreerd tijdens vorige meetcampagnes. De eerste meetcampagne dateert van de periode december 1997 tot februari Er zijn tot nu toe zes meetcampagnes geweest. Hoe verloopt het contact met BP? Kristine: Tijdens de meetcampagnes wordt er regelmatig overleg gepleegd voor afspraken rond het omwisselen van de bemonsteringsapparaatjes. Na de meetcampagnes is er communicatie rond de rapportering. Deze afspraken verlopen altijd op een correcte manier. Wij ervaren BP als een bedrijf dat belang hecht aan een eventuele milieu-impact van het bedrijf op de omgeving. In deze context kaderen ook de verschillende meetcampagnes. Hoe scoort BP in Geel op milieugebied in de metingen tot nu toe? Kristine: Enkel voor benzeen is er een Europese grenswaarde van kracht, voor de overige polluenten (vervuilende stoffen) zijn er geen grenswaarden in omgevingslucht beschikbaar. Daarom worden als toetsingscriterium de concentraties genomen vanaf dewelke er een impact is op de volksgezondheid. We gebruiken daarvoor de grenswaarden van de Wereldgezondheid sorganisatie (WHO). De metingen rond BP voldoen zowel aan de benzeengrenswaarden als aan die van de WHO. Wanneer is de eerstvolgende meetcampagne? Kristine: De zevende meetcampagne is nu aan het lopen. Ze is gestart in september en ze loopt nog tot januari Maakt BP in Geel nog op andere manieren gebruik van de diensten van VITO? Kristine: BP maakt ook gebruik van onze divisie BBT of Best Beschikbare Technologie. Het BBT-kenniscentrum van VITO heeft al geruime tijd goede contacten met BP. Die samenwerking De zevende VITO-meetcampagne is nu aan het lopen. Ze is gestart in september en ze loopt nog tot januari Op de foto, een van de bemonsteringsapparaatjes. 4 Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:16

5 Kristine Verheyden: VITO ontwikkelt innoverende producten en processen, waarbij de nieuwste kennis en technologieën moeten vertaald worden in praktisch toepasbare realisaties. heeft onder meer in juni 2005 geleid tot een project bij BP in Geel. Dat handelde over de economische haalbaarheid van geluidsbeperkende maatregelen. Bij de recentste hervergunning was de bijzondere voorwaarde opgenomen dat BP moest streven naar een geluidsniveau van 45 db(a) voor alle bestaande installaties, ter hoogte van de dichtstbijzijnde bebouwing. Het VITO-onderzoek vormde mee de basis van het onderhandelingsdossier van BP bij het overleg met de overheid. Kristine Verheyden: De metingen rond BP voldoen zowel aan de benzeengrenswaarden als aan die WHO-richtwaarden. Methylacetaat is in de regio typisch voor BP en daarom zit het ook mee in het rijtje van de gemeten stoffen. Pc s naar scholen De computer is niet meer weg te denken uit de moderne maatschappij, of je nu zelf een pc-geletterde bent, dan wel een overtuigde digibeet. Kinderen kunnen dus maar best vanaf jonge leeftijd leren omgaan met dit medium. In september 2005 heeft BP een 250-tal oudere pc s verdeeld bij scholen in Geel, Laakdal en Meerhout. Ook onderwijsinstellingen waar kinderen van medewerkers school lopen, kwamen in aanmerking. De geste werd gewaardeerd, waarvan deze dankbrieven en -mails getuigen. Resultaten meetcampagnes VITO dec.99 mrt.98 okt.99 jan.00 jun.00 sep.00 jan.02 apr.02 okt.03 jan.04 okt.04 jan.05 methylacetaat benzeen tolueen o-xyleen M/p-xyleen gem max gem max gem max gem max gem max geen geen 2,3 3,1 5,5 19,9 1 3,3 6,1 80,9 2,3 15,9 1,4 1,9 4,5 10,3 0,8 2,1 3,1 11 1,6 16,6 1 2,4 3,3 7 0,7 3,1 2,6 12,4 3,3 31,6 0,8 2,2 2,3 5,8 0,5 1,5 2,2 8,7 2,3 22,9 1,7 2,9 2,9 4,4 0,7 1,7 4,1 12,5 De waarden in de tabel zijn uitgedrukt in microgram per kubieke meter. gem staat voor het gemiddelde over de volledige periode en over het volledige gebied. max staat voor het absolute maximum over 1 maand op 1 punt. Methylbromide kon in geen enkele campagne gemeten worden. De waarden waren met andere woorden altijd lager dan de detectiegrens. 1,6 8,7 1,6 2,6 2,9 4,6 0,7 1,9 2,7 6,4 Zondag van de Chemie Zin om (nog eens) de fabriek te bezoeken? Op zondag 14 mei 2006 openen BP en BP en Innovene openen de deuren voor het grote Innovene in Geel opnieuw publiek. Afspraak op zondag 14 mei de deuren voor het grote publiek. Zoals vorige edities gebeurt dat samen met andere bedrijven uit de chemie, farmacie, kunststofverwerking, biotechnologie Initiatiefnemer is opnieuw Fedichem, de federatie van de chemische industrie van België. Voor het eerst wordt afgestapt van de algemene naam opendeurdagen en resoluut gekozen voor één dag, de zondag. Die dag is in de loop der jaren immers een echte publieksdag geworden. Vandaar ook de campagnenaam Zondag van de Chemie. Zet het in je agenda: 14 mei Innovene door Ineos overgenomen De BP-groep heeft met de Britse groep Ineos een principeovereenkomst afgesloten voor de verkoop van Innovene. Innovene is de BP-dochter waarin de olefinen- en derivatenactiviteiten zijn samengebracht, aangevuld met raffinaderijen. De verkoopsom bedraagt 9 miljard US dollar en omvat alle productiesites, markten en technologie. De verkoop is afhankelijk van de goedkeuring van de autoriteiten en wordt naar verwachting afgerond in december van Zie ook het interview met Luc Goffings en Clint Herring op pagina 10 en 11 en het volledige persbericht op de website van BP in Geel. Ons bedrijf Innovene Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:20

6 Op een rollercoaster van verandering naar verandering Innovene overgenomen door INEOS Luc Goffings en Clint Herring - beiden van Innovene en respectievelijk gedelegeerd bestuurder van de sites in Geel en Lillo en site operational manager van Geel - steken het niet onder stoelen of banken: We zitten op een rollercoaster (achtbaan - red.). We rollen in een rotvaart van de ene naar de andere verandering. Nog geen jaar nadat Innovene - toen nog NewCo genoemd - juridisch van BP werd losgekoppeld, wordt bekend dat INEOS Innovene heeft overgenomen. En nauwelijks meer dan een half jaar nadat de nieuwe naam Innovene en het bijbehorende logo feestelijk werden geïntroduceerd (maart 2005) is de kans heel groot dat ze snel weer zullen verdwijnen. Naar verwachting wordt INEOS op 16 december 2005 immers de officiële nieuwe eigenaar. Luc Goffings: De naam en het logo van Innovene waren in maart van dit jaar erg positief onthaald door de medewerkers. Ze verhoogden de teamgeest en brachten heel wat dynamiek op gang. We stonden immers samen aan de start van een volledig nieuw bedrijf en er heerste een enthousiast gevoel van we gaan ervoor. Met de introductie van de naam en het logo kreeg de aanzet van een eigen bedrijfscultuur ook concreet gestalte. Want het gaat natuurlijk niet om namen en logo s zelf, zo weet Clint Herring, Steeds sneller veranderen Je kunt je vragen stellen over waar het moet eindigen. Het industrielandschap verandert in een rotvaart: het aantal overnames, naamsveranderingen, splitsingen en joint ventures lijkt almaar toe te nemen en doet zelfs het hoofd tollen van de mensen uit de industrie zelf. Voor de werknemers van de betrokken bedrijven of afdelingen is het een kwestie van datzelfde hoofd koel te houden en te hopen op rustiger tijden. Neem de fabriek in Geel: gebouwd in 1967 werd die meer dan 30 jaar onveranderd door Amoco gerund. Een nu onvoorstelbaar lange tijd als je ziet wat er sinds de laatste paar jaren veranderd is: 1998: joint venture BP Amoco 2000: BP Amoco wordt BP 2004: de beslissing valt om een deel van de chemieactiviteiten (waaronder de PPproductie voor Geel) te verzelfstandigen 1 oktober 2004: NewCo, zoals Innovene toen tijdelijk heette, wordt juridisch onafhankelijk 21 maart 2005: feestelijke voorstelling van de naam Innovene en het logo 7 oktober 2005: BP kondigt aan dat Innovene wordt verkocht aan INEOS 16 december 2005: feitelijke overname door INEOS van wat nu Innovene is (onder voorbehoud van goedkeuring door de controlerende instanties) maar om waar de onderneming voor staat. Wij waren Innovene en stonden klaar om helemaal op eigen koers te varen, los van BP. Maar toen de BP-groep in oktober 2005 onverwacht aankondigde dat het Innovene zou verkopen aan INEOS, ging er een schok door de gelederen. In één klap was het zorgvuldig opgebouwde toekomstbeeld weg. In plaats van op eigen benen staan, zouden we het onderdeel worden van een bestaand bedrijf, INEOS. Belgisch kleurtje van INEOS Luc: Niet dat we hier nu met zijn allen ontgoocheld rondlopen. Want er zijn ook heel wat positieve kanten aan het verhaal. Om te beginnen bleek dat Innovene voor INEOS (en vele andere geïnteresseerde ondernemingen) zo interessant en waardevol was dat er veel geld voor op tafel werd gelegd, zo n 9 miljard dollar. Daarnaast heeft INEOS een uitstekende reputatie als een groeibedrijf met een focus op chemie en op productie. We hadden evengoed in de handen kunnen vallen van een bankenconsortium of iets dergelijks, die voor het korte gewin gaan. Ten slotte heeft INEOS in België twee succesvolle fabrieken (Zwijndrecht en Doel). Meer nog, het ontstaansverhaal van INEOS is erg Belgisch gekleurd (zie kadertje). Geen onrust Er is dan ook weinig onrust of onzekerheid te bespeuren, noch hier in Geel, noch in de vestiging Clint Herring (site operational manager van Innovene in Geel): INEOS is een productiegerichte onderneming en werkt erg gedecentraliseerd. Er is nauwelijks sprake van een hoofdkantoor - de nadruk ligt op de productiesites. in Lillo. Clint: INEOS werkt erg gedecentraliseerd. Er is nauwelijks sprake van een hoofdkantoor - de nadruk ligt op de productiesites. We zullen dus waarschijnlijk de kans krijgen om onszelf te bewijzen. In die zin zal er waarschijnlijk niet echt veel veranderen. Betrouwbaar is veilig en milieuvriendelijk Luc: Ook op het gebied van gezondheid, veiligheid en milieu hebben we er een goed oog op. INEOS wordt gerund door ingenieurs die vooral goed willen produceren. Dat vraagt om fabrieken die betrouwbaar zijn - reliability is de term die doorgaans gebruikt wordt. En wat blijkt? We verwachten Dat reliability weinig verschil op en gezondheid, het gebied van veiligheid en communicatie en milieu hand gezondheid, veiligheid en milieu. in hand gaan. Een betrouwbaar proces is een schoon en veilig proces, kortom. Daarnaast zijn de ongevallenstatistieken bij de INEOS-bedrijven zeer goed en ook dat boezemt natuurlijk vertrouwen in. En de buren? Clint: Er is op dit moment ( red.) nog maar weinig contact geweest tussen de verantwoordelijken van de sites van INEOS en Innovene in België. We kunnen daar dus niet veel over zeggen. Wel weten we dat INEOS in Zwijndrecht, samen met een groot aantal buurbedrijven ook een burenblad hebben. Open, zo heet het blad, wordt net zoals Buren verdeeld in de buurgemeenten en heeft een vergelijkbare inhoud en aanpak. Het toont op zijn minst aan dat er aandacht is voor de omwonenden. Voor de onmiddellijke toekomst, en dan spreken we over 2006, zal er niet veel veranderen op het gebied van communicatie. We blijven zeker tot het einde van dat jaar deelnemen aan Buren, de Groene Telefoon, het Burenplatform en de Overlegcommissie. We gaan 6 Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:29

7 De naam en het logo van Innovene waren in maart van dit jaar erg positief onthaald door de medewerkers Ook BASF Antwerpen structureert overleg met omwonenden Net zoals BP in Geel dat al jaren doet, is ook BASF in Antwerpen begonnen met een regelmatig burenoverleg. Het BurenOverleg BASF, of kort BOB, komt vier keer per jaar bij elkaar. Het BOB doet denken aan het Burenplatform zoals BP en Innovene dat hanteren bij het overleg met inwoners uit Geel, Laakdal en Meerhout. BASF praat met mensen uit Zandvliet, Berendrecht, Stabroek en twee Nederlandse gemeenten van net over de grens. En net zoals het Burenplatform zijn projecten, veiligheid, milieu en communicatie typische gespreksonderwerpen van het BOB. Luc Goffings (gedelegeerd bestuurder van de sites van Innovene in Geel en Lillo): INEOS heeft een uitstekende reputatie als een groeibedrijf met een focus op chemie en op productie. De deelnemers aan het eerste BurenOverleg BASF INEOS in Zwijndrecht heeft, samen met een groot aantal buurbedrijven, een burenblad - Open - dat net zoals Buren verdeeld wordt in de buurgemeenten en een vergelijkbare inhoud en aanpak heeft. ook samen met BP in Geel meedoen aan de Zondag van de Chemie (zie p. 5 - red.). Ook de vestigingen van Innovene in Lillo en Feluy nemen deel aan dat initiatief van Fedichem, de federatie van de chemische industrie in België. Kortom Luc besluit: Het leven gaat verder. We hadden onszelf graag als Innovene bewezen, op eigen benen gestaan en een competitief, veilig en gezond bedrijf uit de grond gestampt. Maar al met al vermoed ik dat we min of meer hetzelfde zullen moeten doen voor INEOS. We verwachten inderdaad weinig verschil op het gebied van communicatie en gezondheid, veiligheid en milieu en ik acht de kans groot dat we in een gedecentraliseerde onderneming als INEOS ook erg op eigen benen zullen moeten staan. Zo heel anders ziet de toekomst er dan toch ook weer niet uit. INEOS INEOS is een Brits bedrijf, maar de oorsprong ervan is nauw verbonden met een fabriek in het Belgische Zwijndrecht. In 1998 werd INEOS namelijk opgericht naar aanleiding van de overname van die fabriek door het lokale management en de Britse entrepreneur Jim Ratcliffe. Twee jaar later werd een productiebedrijf in de VS verworven en vanaf 2001 volgde de ene overname na de andere. Ook het Duitse Phenolchemie in Doel kwam in handen van INEOS, waardoor de onderneming nu twee vestigingen in België heeft (Doel en Zwijndrecht). Op dit moment heeft INEOS wereldwijd zo n 46 fabrieken in 14 landen, 7000 medewerkers en een omzet van 8 miljard US dollar. Met de overname van Innovene wordt de onderneming meer dan dubbel zo groot. Volgens topman Ratcliffe wordt INEOS hiermee de op drie na grootste chemiegroep ter wereld. Een onvoorstelbare prestatie als je bedenkt dat het bedrijf dan nog geen acht jaar bestaat. BP is meest gerespecteerde energiebedrijf Al acht jaar lang houdt de krant The Financial Times in samenwerking met PricewaterhouseCoopers een enquête bij ondermeer de toplui van grote bedrijven en van ngo s. Het doel is te achterhalen wie zij de meest gerespecteerde firma s ter wereld vinden. Dit jaar werden meer dan 1000 personen uit 25 landen bevraagd om de bedrijven en businessleiders te identificeren die het meest door hun gelijken worden gewaardeerd. BP kwam bij de energiebedrijven wereldwijd uit als de meest gerespecteerde onderneming (zie grafiek). Dit zijn enkele andere categorieën waarin BP voorkwam: Wereldwijd meest gerespecteerde bedrijven 1. BP 2. ExxonMobil 3. DuPont 4. Royal Dutch/Shell (ongeacht sector): BP 7de Wereldwijd meest gerespecteerde bedrijven - maatschappelijk engagement: BP 4de Wereldwijd meest gerespecteerde bedrijven - appreciatie ngo s: BP 8ste Wereldwijd meest gerespecteerde bedrijven - waarde voor de aandeelhouder: BP 4de Bron: The Financial Times De meest gerespecteerde energiebedrijven in de wereld 5. Dow Chemical 6. BASF 7. Bayer 8. E ON Bron: The Financial Times Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:32

8 Energiecoördinator Jef Reumers Jef Reumers is energiecoördinator bij BP in Geel. Hij bedenkt plannen om de CO 2 -uitstoot te verminderen. Dat moet gebeuren in het kader van de zogenaamde 'Kyoto-akkoorden', een internationale afspraak die het broeikaseffect op aarde moet verminderen. Mijn taak is energiebesparende maatregelen uitdenken. En minder energie verbruiken is gelijk aan minder CO 2 uitstoten. De Akkoorden van Kyoto verplichten België om tegen 2012 de uitstoot van CO 2 met 7,5 procent te verminderen in vergelijking met Geen gemakkelijke opdracht. Om die vermindering te halen, heeft de chemiesector met de overheid convenanten afgesloten. Dat zijn overeenkomsten waarbij de ledenbedrijven beloven om qua energie-efficiëntie de wereldtop te halen. Eenvoudig gesteld: wanneer een fabriek die doelstelling haalt, zal de overheid als beloning geen extra taks heffen en worden aan het bedrijf de nodige CO 2 -uitstootrechten toegekend. Vergelijken Eerst heb ik aan benchmarking gedaan, dat is het bepalen van de doelstelling door te vergelijken met anderen. Daarna moeten er plannen gemaakt worden om daadwerkelijk energie te besparen. Jef werkt als het ware voor de overheid. Benchmarking, plannen, opvolgen het is een voltijdse job geworden om die taken te coördineren. Hoewel uit de vergelijkende studie is gebleken dat de fabriek in Geel voor vrijwel alle productieeenheden de wereldtop benadert wat betreft efficiënt energieverbruik per geproduceerde ton, is er voortdurend werk aan de winkel. De concurrentie staat immers ook niet stil waardoor die wereldtop voortdurend verschuift naar betere waarden. Een niet aflatende inhaalrace dus. Kyoto bestaat al sinds 1997, maar is door Europa en Vlaanderen pas in 2002 geratificeerd. Jef heeft eerst de CO 2 -uitstoot van 2004 in kaart gebracht. Toen al is er aan energiebesparing gedaan. We hebben zo n 80 % van onze doelstelling gehaald. Schone lucht kopen Wat als BP de doelstellingen niet haalt? Er is nog altijd de emissiehandel. Dat is een mechanisme dat toelaat uitstootrechten aan te kopen en de naam Verhandelbare Emissierechten meekreeg. Die regelingen zijn nodig. Als de overheid eenzijdig een uitstootgrens bepaalt, heeft dat ernstige gevolgen voor de groei van de bedrijven en dus voor de werkgelegenheid. Daarom hebben overheid en industrie er alle baat bij dat bedrijven efficiënter met energie omspringen. Maar energiebesparing, hoewel die de energierekening doet dalen, vergt een financiële inspanning. Nieuwe processen uitwerken en de installaties aanpassen kost geld. Plannen Een proces verander je niet zomaar, je zet een productie-eenheid niet zomaar stil. Wanneer we een proces gaan wijzigen, moet dat gebeuren in de enkele dagen dat de installatie stilligt voor onderhoud. En dat gebeurt maar af en toe, soms een paar keer per jaar, soms maar één keer om de vijf jaar. Dan ligt de installatie één of enkele weken stil en moet alles in die periode gebeuren, ook de energiebesparende ingrepen. Zullen de doelstellingen van Kyoto wereldwijd gehaald worden? Wij hier in Geel dragen er alvast ons steentje toe bij en je kunt zonder meer stellen dat de BP-groep een voortrekker is bij de CO 2 -reductie. Maar of de grote, wereldwijde doelstelling gehaald wordt? Wie zal het zeggen? Jef Reumers: Zowel de overheid als de industrie heeft er baat bij dat bedrijven efficiënter met energie omspringen. Handelen in schone lucht De Verhandelbare Emissierechten laat bedrijven toe boetes te vermijden door schone lucht te kopen in landen die een overschot hebben omdat ze de normen al gehaald hadden. Stel dat een bedrijf 100 ton CO 2 mag uitstoten, maar er 110 ton produceert. Die 10 te veel kunnen worden goedgemaakt door ofwel energiebesparende maatregelen, ofwel de aankoop van schone lucht elders. Wie de doelstellingen niet haalt, betaalt een boete. Die is momenteel 40 euro per ton. De prijs van schone lucht stijgt overigens snel en staat nu al op 20 euro. Naarmate de eerste deadline nadert, zal de prijs ervan de 40 euro naderen. Vanaf 2008 is de boete zelfs 100 euro per ton CO 2 - uitstoot. De Japanse stad Kyoto staat symbool voor de poging om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Jef Reumers: Een productie-installatie zet je niet zomaar stil om energiebesparende maatregelen in te voeren. 8 Buren 25 - winter Buren 25-v2.indd :49:37

Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden

Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden Titel: Subtitel: Een win-win situatie Vlaamse Kyoto-doelstelling komt

Nadere informatie

Kerstwerkboekje. Naam: www.jufsharona.bekijknu.nl

Kerstwerkboekje. Naam: www.jufsharona.bekijknu.nl Kerstwerkboekje Naam: De Kerstman heeft een gedichtje voor je. Lees het maar eens! Kun jij de rijmwoorden vinden? Geef de woorden die rijmen allemaal dezelfde kleur! Kun jij het gedichtje netjes overschrijven

Nadere informatie

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency 1. Het Convenant Benchmarking energie efficiency Op 6 juli 1999 sloot de Nederlandse overheid met de industrie het Convenant Benchmarking energieefficiency.

Nadere informatie

Werkstuk: Mees Swank Groep:7

Werkstuk: Mees Swank Groep:7 Werkstuk: Mees Swank Groep:7 Inhoudsopgave Inleiding bladzijde 1 Hoofdstuk 1: Hoe is vuurwerk ontstaan. bladzijde 2 Hoofdstuk 2: Soorten vuurwerk. bladzijde 3 Hoofdstuk 3: Illegaal vuurwerk. bladzijde

Nadere informatie

Weet je al wat je later wil worden? Kan je dat beroep met één hand uitoefenen?

Weet je al wat je later wil worden? Kan je dat beroep met één hand uitoefenen? Weet je al wat je later wil worden? Kan je dat beroep met één hand uitoefenen? Nog een ander beroep? 2 Met vuurwerk spelen is gevaarlijk! Wat kan er aan je lichaam allemaal gewond geraken? b o h a r e

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

BUURTONDERZOEK BP. BP Buurtonderzoek 2014

BUURTONDERZOEK BP. BP Buurtonderzoek 2014 BUURTONDERZOEK BP 2014 1 INHOUDSTAFEL Inleiding Doelstelling Methodologie Bespreking resultaten Besluit Aanbevelingen 2 INLEIDING 2 à 3 jaarlijks onderzoek Veiligheid- en communicatiebeleid 600 enquêtes

Nadere informatie

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen.

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Janssen Janssen België maakt deel uit van Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson (J&J). Kernactiviteiten zijn het creëren, ontwikkelen

Nadere informatie

> www.vrom.nl. Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee

> www.vrom.nl. Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee > www.vrom.nl Uw autoairco, het milieu en uw portemonnee 02 Steeds meer mensen hebben een airco in de auto. Een autoairco is comfortabel. In de zomer houdt de airco uw auto lekker koel. En in de winter

Nadere informatie

Hoe duurzaam produceren?

Hoe duurzaam produceren? Hoe duurzaam produceren? Wie is Promat International? Promat verbindt zich tot. Know-how opbouw bij Promat Traditionele sturing : Operational Excellence Nieuwe sturing : Operational Excellence PLUS duurzaam

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Een uitgave van Nh1816 Verzekeringen. Winter preventietips. Bereid je goed voor op de winter en voorkom schade!

Een uitgave van Nh1816 Verzekeringen. Winter preventietips. Bereid je goed voor op de winter en voorkom schade! Een uitgave van Nh1816 Verzekeringen Winter preventietips 1 Veilig autorijden in de winter In de winter krijgt je auto te maken met barre omstandigheden en is autorijden soms een stuk lastiger. Bladeren,

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

De kracht van bewezen technologie

De kracht van bewezen technologie De kracht van bewezen technologie De kracht van bewezen technologie Rodelta Pumps International BV is een nationaal en internationaal toonaangevende producent van centrifugaalpompen. Al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

De behaalde resultaten in de Belgische voedingsindustrie. Energieeffizienz in der belgischen Industrie BRÜSSEL, 12. MAI 2009

De behaalde resultaten in de Belgische voedingsindustrie. Energieeffizienz in der belgischen Industrie BRÜSSEL, 12. MAI 2009 De behaalde resultaten in de Belgische voedingsindustrie Energieeffizienz in der belgischen Industrie BRÜSSEL, 12. MAI 2009 FEVIA 450 leden-bedrijven + 26 ledengroepering 25 medewerkers Drie actie-domeinen

Nadere informatie

Les Koolstofkringloop en broeikaseffect

Les Koolstofkringloop en broeikaseffect LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Koolstofkringloop en broeikaseffect Werkblad Les Koolstofkringloop en broeikaseffect Werkblad Zonlicht dat de aarde bereikt, zorgt ervoor dat het aardoppervlak warm

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

GreenPlan. Boek groen resultaat

GreenPlan. Boek groen resultaat GreenPlan Boek groen resultaat Waarom groen ondernemen? Groen ondernemen krijgt in het bedrijfsleven steeds meer aandacht. En terecht. We zijn getuige van een opwarming van de aarde. Een toenemende CO

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

PREMIES VOOR UW VERPAKKINGS- AFVAL, INTERESSE?

PREMIES VOOR UW VERPAKKINGS- AFVAL, INTERESSE? PREMIES VOOR UW VERPAKKINGS- AFVAL, INTERESSE? WEET U DAT UW VERPAKKINGSAFVAL GELD WAARD IS? TE MOOI OM WAAR TE ZIJN? LEES SNEL VERDER! Afval is in vele sectoren een onvermijdelijk gevolg van de economische

Nadere informatie

De ABS EffeX serie De eerste afvalwaterpompen ter wereld die aangedreven worden door een premium-efficiency motor.

De ABS EffeX serie De eerste afvalwaterpompen ter wereld die aangedreven worden door een premium-efficiency motor. De ABS EffeX serie De eerste afvalwaterpompen ter wereld die aangedreven worden door een premium-efficiency motor. www.absgroup.com The ABS EffeX range complies fully with Een geheel nieuwe benadering

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING HAVO/VWO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING De mens maakt op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen. Dit zijn bijvoorbeeld aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

December preventietips

December preventietips December preventietips De maand december brengt extra risico s en gevaren met zich mee. In dit overzicht wijzen wij u op enkele van deze gevaren en geven wij tips en adviezen om schade te voorkomen. Door

Nadere informatie

OVER LAST. Overlast Blz. 1

OVER LAST. Overlast Blz. 1 . OVER LAST Een prettige woonomgeving en een veilige buurt zijn basisvoorwaarden voor plezierig wonen. Dit wordt voor een groot deel bepaald door de manier waarop we met onze (naaste) buren omgaan. Een

Nadere informatie

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen Over de enquête Deze enquête werd verstuurd naar de milieudiensten van alle Vlaamse Steden en Gemeenten, alsook naar de duurzaamheidsambtenaren

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor.

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor. Uw KBC-verzekeringsagent, altijd een stapje voor. We nemen uw verzekeringen serieus. Bij KBC vinden we verzekeringen voor particulieren en ondernemers zó belangrijk dat we er een apart netwerk voor hebben

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

17 brandveiligheids. Brandveiligheid, ook tijdens feestelijke dagen! INFO

17 brandveiligheids. Brandveiligheid, ook tijdens feestelijke dagen! INFO 17 brandveiligheids INFO Brandveiligheid, ook tijdens feestelijke dagen! Meer informatie of andere folders uit deze serie? Ga naar de brandweer kazerne bij u in de buurt of kijk op www.brandweer.nl Ook

Nadere informatie

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm,

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm, Prins Floris In de tuin van het paleis loopt een jongen. Een bruine jongen met zwarte krullen. Floris heet hij, en hij is een prins. De vader van Floris is de koning van Spanje. Rijk is hij, heel rijk.

Nadere informatie

Introductie HoSt B.V.

Introductie HoSt B.V. HR Hout WKK (Vink Sion) voor glastuinbouw en stadverwarming door HoSt Imtech Vonk vof door H. Klein Teeselink info@host.nl Introductie HoSt B.V. Inhoud: Waarom biomassa WKK, belang van warmte? Wie zijn

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Jaargang 15 nr. 6 13 december 2012. Agenda. 18 december 2012 Zwemspelmorgen, groep 8

Jaargang 15 nr. 6 13 december 2012. Agenda. 18 december 2012 Zwemspelmorgen, groep 8 Jaargang 15 nr. 6 13 december 2012 Agenda. 18 december 2012 Zwemspelmorgen, groep 8 19 december 2012 24-12- 12 t/m 04-01- 13 Kerstdiner (17.00 18.30 uur) Kerstvakantie (begint vrijdagmiddag 21-12- 12 om

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Personeelsmanagement HRM 1 Inleiding Waar gaat het om? Uw mensen zijn uw meest waardevolle bezit. U spaart tijd noch geld om uw mensen de erkenning te geven die zij

Nadere informatie

Inspirerende cases. CASE 11 Voxtron bij Medisch Labo Medina

Inspirerende cases. CASE 11 Voxtron bij Medisch Labo Medina Inspirerende s CASE Voxtron bij Medisch Labo Medina Voxtron bij Medisch Labo Medina Medisch Labo Medina, opgericht in 1978, is een medisch diagnostisch laboratorium, actief in de eerstelijns gezondheidszorg.

Nadere informatie

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Isabel De Clercq (Wolters Kluwer) deelt haar kennis met ons Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Kennis delen heeft een positieve invloed op het innoverend vermogen en op het vinden van oplossingen

Nadere informatie

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE VOOR DE PERIODE EINDIGEND OP 30 SEPTEMBER 2011 Gezien de verkoop van Avis Europe, die op 3 oktober 2011 van kracht werd, heeft deze mededeling enkel betrekking op de voortgezette activiteiten. SAMENVATTING

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Schiedam, 12 februari 2007 OCAP, het bedrijf dat CO2 van de industrie. levert aan de Nederlandse glastuinbouw, zal zijn doelstellingen aanzienlijk

Schiedam, 12 februari 2007 OCAP, het bedrijf dat CO2 van de industrie. levert aan de Nederlandse glastuinbouw, zal zijn doelstellingen aanzienlijk PERSMEDEDELING OCAP CO2 project sneller succes dan verwacht Milieu profiteert een jaar eerder van een besparing van 95 miljoen kubieke meter aardgas en een verminderde CO2 uitstoot van 170 duizend ton

Nadere informatie

Les Energie besparen LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE. Werkblad

Les Energie besparen LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Energie besparen Werkblad Les Energie besparen Werkblad Stel je voor dat fossiele brandstoffen morgen bijna op zouden zijn. De huizen zouden koud blijven. Er zou geen energie

Nadere informatie

2013 Eurostar Ashden Award for Sustainable Travel

2013 Eurostar Ashden Award for Sustainable Travel 2013 Eurostar Ashden Award for Sustainable Travel Dit document bevat een overzicht van de vragen die u moet invullen op het online inschrijvingsformulier. Beantwoord deze vragen online op: http://www.ashden.org/travel_awards

Nadere informatie

Een succesvol verkeersspel voor basisscholen

Een succesvol verkeersspel voor basisscholen De Verkeersslang Een succesvol verkeersspel voor basisscholen De Verkeersslang Veel kinderen gaan in Nederland lopend of fietsend naar school. Toch is er een aanzienlijk aantal ouders dat hun kinderen

Nadere informatie

HET STARTFORFAIT U SORTEERT UW KARTONAFVAL? WIJ STEUNEN U HIERIN!

HET STARTFORFAIT U SORTEERT UW KARTONAFVAL? WIJ STEUNEN U HIERIN! HET STARTFORFAIT U SORTEERT UW KARTONAFVAL? WIJ STEUNEN U HIERIN! Versie 2015 Afval is, zowel in uw sector als in een andere, een onvermijdelijk gevolg van de economische activiteit. Een gevolg dat echter

Nadere informatie

Info avond buren - 01.12.2011

Info avond buren - 01.12.2011 Info avond buren - 01.12.2011 Het biomassaconversieproject E.ON Langerlo BUREN INFO AVOND Donderdag 01.12.2011 2 Agenda 1. Burgemeester Wim Dries (20:00) 2. Inleiding E.ON 3. Historiek Langerlo centrale

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

mobi4u OUD vs. NIEUW Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer

mobi4u OUD vs. NIEUW Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer mobi4u OUD vs. NIEUW Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer Introductie Het leidt geen twijfel dat het stimuleren van duurzame ontwikkeling en duurzame mobiliteit één van de grootste uitdagingen

Nadere informatie

Kuwait Petroleum Europoort, Q8KPE

Kuwait Petroleum Europoort, Q8KPE SPREEKBEURT 1/8 Kuwait Petroleum Europoort, Q8KPE Q8KPE is gelegen in Rotterdam Europoort. De locatie Europoort heeft de grootste haven ter wereld waar veel producten worden gemaakt en verhandeld. Voor

Nadere informatie

Aandachtspunten voor en na de meting

Aandachtspunten voor en na de meting Tips & Tricks Aandachtspunten voor en na de meting 1. Bewaar het toestel onder normale temperaturen De rookgasanalyser is temperatuurgevoelig. Laat het toestel dus niet in uw wagen liggen bij vriestemperaturen

Nadere informatie

AAN de slag 1.1 de bunsenbrander

AAN de slag 1.1 de bunsenbrander AAN de slag 1.1 de bunsenbrander ORiËNTEREN De bunsenbrander werd rond 1855 uitgevonden door professor Robert Wilhelm Bunsen (1811-1899) uit Heidelberg. De uitvinding diende vooral om een stabiele warmtebron

Nadere informatie

Ons milieu, een kostbaar goed

Ons milieu, een kostbaar goed 1 Ons milieu, een kostbaar goed Datum Blz. 1. Inleiding 4 2. Soorten vervuiling 5 2.1. Luchtverontreiniging 5 2.2. Bodemvervuiling 6 2.3. Lichtvervuiling 7 2.4. Geluidsoverlast 7 2.5. Watervervuiling 8

Nadere informatie

Welkomstwoord van de voorzitter en voorstelling van Roel Dekoninck, nieuwe Communicatiemanager van BP sedert 1 januari 2014.

Welkomstwoord van de voorzitter en voorstelling van Roel Dekoninck, nieuwe Communicatiemanager van BP sedert 1 januari 2014. Overlegcommissie BP - Ineos - JBF Amocolaan 2 2440 Geel 22 april 2014 Verslag overlegcommissie van 9 april 2014 Aanwezig: Geel: Staf Kauwenberghs, Karel Wouters, Piet Dijkmans Laakdal: Benny Smets, Luc

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

VERSLAG: ZES MAANDEN IN ETHIOPIE VOOR TREES FOR FARMERS Door Line Kelders

VERSLAG: ZES MAANDEN IN ETHIOPIE VOOR TREES FOR FARMERS Door Line Kelders VERSLAG: ZES MAANDEN IN ETHIOPIE VOOR TREES FOR FARMERS Door Line Kelders Als net afgestudeerde bio-ingenieur trok ik dit jaar voor zes maanden naar Ethiopië, land van bergen en koffie, en van prachtige

Nadere informatie

Veiligheid. voor alles

Veiligheid. voor alles Veiligheid voor alles Voor BASF Nederland, locatie De Meern betekent veiligheid: alles in het werk stellen om te voorkomen dat er iets mis gaat. In deze brochure leest u hoe we dat doen. Veiligheid is

Nadere informatie

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services TIP 2: Ezcorp Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten EZPW US3023011063 Credit Services Ezcorp (EZPW) is een bedrijf dat leningen verstrekt en daarnaast tweedehands spullen

Nadere informatie

Fijn stof in Vlaanderen; gezondheidseffecten, oorsprong en reductiemaatregelen

Fijn stof in Vlaanderen; gezondheidseffecten, oorsprong en reductiemaatregelen Fijn stof in Vlaanderen; gezondheidseffecten, oorsprong en reductiemaatregelen Fijn stof kost de Vlaming tot 3 gezonde levensjaren. Vlaanderen zal ook in de toekomst moeite hebben om aan de Europese fijn

Nadere informatie

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil

comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil Airconditioners comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil FTX-JV WAndModeL ftx-jv Het uitgebreide productgamma van Daikin biedt voor elke toepassing de juiste airconditioner. Wandmodellen worden

Nadere informatie

Vertalen van verdriet. Gideon de dichter & Gideon de richter

Vertalen van verdriet. Gideon de dichter & Gideon de richter Alex van Ligten Vertalen van verdriet Gideon de dichter & Gideon de richter 1 Vanuit de diepte Het begin De kamer is weer leeg. Gideons kist heeft zeven dagen voor de boekenkast gestaan en is nu in het

Nadere informatie

Green Cleaning. Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol

Green Cleaning. Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol Green Cleaning Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol Waarom green? Green is bij ons meer dan groen het staat voor duurzaam. HECTAS hecht nadrukkelijk veel waarde

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Het rooster is het eigenlijke spelbord. Bij elk vak hoort juist 1 kaart.

Het rooster is het eigenlijke spelbord. Bij elk vak hoort juist 1 kaart. Acquire Doel Als aandeelhouder van een internationale hotelketen, probeer je het imperium van die keten, waar je het meest hebt geïnvesteerd, te vergroten. Als het even kan, probeer je je keten te fusioneren

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Training Within Industry - Job Instruction

Training Within Industry - Job Instruction Training Within Industry - Job Instruction Inleiding In veel bedrijven worden problemen opgelost door doelgericht aan die problemen te werken. Achteraf hadden deze problemen voorkomen kunnen worden, door

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

PRESS RELEASE. Same brand, brand-new! Moeskroen, oktober 2012

PRESS RELEASE. Same brand, brand-new! Moeskroen, oktober 2012 PRESS RELEASE Moeskroen, oktober 2012 Same brand, brand-new! Er waait een nieuwe wind bij Mydibel. Dat is meer dan duidelijk. Naast verschillende grote investeringen op vlak van productie en logistiek

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

editie 11 // 12 3de graad so Het verhaal van een reiskoffer geschiedeniswedstrijd

editie 11 // 12 3de graad so Het verhaal van een reiskoffer geschiedeniswedstrijd editie 11 // 12 3de graad so EUSTORY Het verhaal van een reiskoffer geschiedeniswedstrijd EUSTORY Het verhaal van een reiskoffer Op zoek naar een beter of een ander leven Ken jij een migratieverhaal in

Nadere informatie

Verlichting 3de graad Lager Onderwijs

Verlichting 3de graad Lager Onderwijs Werkmap Verlichting 3de graad Lager Onderwijs 1 Inleiding Nu gaat met één druk op de schakelaar het licht aan en uit. Niet veel inspanning! We staan er dan ook niet bij stil dat elektriciteit in huis voor

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

PON POWER. Taking care of it. Document Eigenaar Project Versie Creatie Datum

PON POWER. Taking care of it. Document Eigenaar Project Versie Creatie Datum PON POWER Taking care of it Document Eigenaar Project Versie Creatie Datum 1. PON HIGHLIGHTS IN DE HISTORIE VAN PON 1949 1974 1980 1988 1996 Importeur van Continental banden Importeur van Audi, SEAT en

Nadere informatie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie SAMEN DELEN een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie INHOUD LESBRIEF 1. Introductie 2. De SAMEN DELEN Lesinhoud 3. De SAMEN DELEN Quizzz 4. Het SAMEN DELEN Diploma 5. De SAMEN DELEN Activiteiten

Nadere informatie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Een leader in windenergie in België We houden momenteel 53 windmolens draaiende. In 2004 bouwde Luminus haar eerste windmolenpark in Villers-le-Bouillet.

Nadere informatie

Les 1 Ontstaan aardgas

Les 1 Ontstaan aardgas Les 1 Ontstaan aardgas In 1959 werd onder het land van boer Boon in de buurt van Slochteren gas ontdekt. Het bleek één van de grootste gasvelden van de wereld te zijn! Hoe is dat gas in de boden van Nederland

Nadere informatie

Bezoek leerlingen van het Strabrecht College, Geldrop: dd. 11 maart 2008

Bezoek leerlingen van het Strabrecht College, Geldrop: dd. 11 maart 2008 Bezoek leerlingen van het Strabrecht College, Geldrop: dd. 11 maart 2008 Plan: In het kader van het Brainport project brachten op 11 maart leerlingen van het Stratrecht College uit Geldrop een bezoek aan

Nadere informatie

We hebben als doel efficiënt de allerbeste tractoren te produceren.

We hebben als doel efficiënt de allerbeste tractoren te produceren. 5 We hebben als doel efficiënt de allerbeste tractoren te produceren. Deze voorwaarde lag aan de basis van het project Fendt ahead². De eerste spadesteek gebeurde in maart 2011. Ongeveer 16 maanden later

Nadere informatie

als het over ventilatie gaat...

als het over ventilatie gaat... als het over ventilatie gaat... Made in Belgium by Sanutal Hoogefficiënte tegenstroomwarmtewisselaar Systeem D Slim ventileren met terugwinning van energie air Tallinn hoofdstad van Estland, zuiverste

Nadere informatie

Tropisch Nederland. 1. Aanzetten. 1.a Tropisch Nederland

Tropisch Nederland. 1. Aanzetten. 1.a Tropisch Nederland 1. Aanzetten Tropisch Nederland 1.a Tropisch Nederland Jij gaat aan de slag met het dossier Tropisch Nederland. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL

Nadere informatie

Les Crisis in de olie

Les Crisis in de olie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Crisis in de olie Werkblad Les Crisis in de olie Werkblad Op zondag 4 november 1973 bestonden er nog geen inline- skates. Hadden ze wel bestaan, dan had je die dag heerlijk

Nadere informatie

Actu-Molenbeek # 89 (4 december 2015)

Actu-Molenbeek # 89 (4 december 2015) Actu-Molenbeek # 89 (4 december 2015) Recent: Molenbeek stond in de schijnwerpers ten gevolge van de openbaarmaking van de deelname van verschillende Molenbekenaren aan de aanslagen van vrijdag 13 november

Nadere informatie

Specifieke kenmerken van de Art Cool unit:

Specifieke kenmerken van de Art Cool unit: Bent u op zoek naar een unieke airconditioner, eentje die anders is dan de rest? Kies dan voor Art Cool, een stijlvolle, innovatieve en aantrekkelijk ogende airconditioner. Vormgegeven als een kunstwerk,

Nadere informatie

De snelste weg naar nieuwe klanten in uw regio

De snelste weg naar nieuwe klanten in uw regio BETA De snelste weg naar nieuwe klanten in uw regio 1 3 Offerteaanvragen ontvangen van consumenten uit de buurt 3 Snel en eenvoudig offertes uitbrengen 3 Nieuwe klanten aantrekken en uw omzet vergroten

Nadere informatie

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid?

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? Door Rik Lo & Lisa Gerrits 15-03-13 Inhoud: Inleiding Deelvraag 1 Deelvraag 2 Deelvraag 3 Deelvraag 4 Hoofdvraag & Conclusie

Nadere informatie

VERLICHT JE MUIZENVAL

VERLICHT JE MUIZENVAL Wedstrijdbrief VERLICHT JE MUIZENVAL WEDSTRIJDBRIEF VOOR DE LEERKRACHT GROEP 7-8 Team van maximaal 4 leerlingen. DE UITDAGING Maak een kettingreactie die in een vast ritme lampjes aanzet voordat een zelfgebouwde

Nadere informatie

Donderdag 10 november 2011 JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Logo 3- en Groene Vlag-uitreiking - Schaarbeek

Donderdag 10 november 2011 JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Logo 3- en Groene Vlag-uitreiking - Schaarbeek Donderdag 10 november 2011 JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Logo 3- en Groene Vlag-uitreiking - Schaarbeek Geachte leerkrachten en directies, Beste jongens en meisjes,

Nadere informatie

BRIEFING. Van Hoofdkwartier Aan Vuurwerk Onderzoeksteam Projectnaam Vuurwerk2010

BRIEFING. Van Hoofdkwartier Aan Vuurwerk Onderzoeksteam Projectnaam Vuurwerk2010 BRIEFING Van Hoofdkwartier Aan Vuurwerk Onderzoeksteam Projectnaam Vuurwerk2010 Beste teamleden, Dit vuurwerkdossier is strikt vertrouwelijk. We hebben onderzoek gedaan naar vuurwerk bij de politie, de

Nadere informatie

BMW STERBANDEN. BMW EfficientDynamics GOEDGEKEURD DOOR BMW ÉN MET 24 MAANDEN GARANTIE. Minder uitstoot. Meer rijplezier. Originele BMW banden

BMW STERBANDEN. BMW EfficientDynamics GOEDGEKEURD DOOR BMW ÉN MET 24 MAANDEN GARANTIE. Minder uitstoot. Meer rijplezier. Originele BMW banden Originele BMW banden Sterbandengarantie Echt rijplezier BMW STERBANDEN. GOEDGEKEURD DOOR BMW ÉN MET 24 MAANDEN GARANTIE. BMW EfficientDynamics Minder uitstoot. Meer rijplezier. WAT DEKT DE BMW STERBANDENGARANTIE?

Nadere informatie

Koel uw producten duurzaam én efficiënt met de ZEAS van Daikin.

Koel uw producten duurzaam én efficiënt met de ZEAS van Daikin. Tot wel 25% minder energieverbruik en co 2 -uitstoot Koel uw producten duurzaam én efficiënt met de ZEAS van Daikin. Ontdek hoe duurzame ambities en commerciële doelstellingen samenkomen in uw koelschap.

Nadere informatie

Opwarming van de aarde

Opwarming van de aarde Leerlingen Opwarming van de aarde 8 Naam: Klas: In dit onderdeel kom je onder andere te weten dat er niet alleen een broeikaseffect is, maar dat er ook een versterkt broeikaseffect is. Bovendien leer je

Nadere informatie

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Leerdoelen: De leerlingen kunnen onder begeleiding de verwevenheid tussen economische, sociale en ecologische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen.

Nadere informatie

Van de redactie: Oproep: Regels tijdens de opkomsten: - Luisteren naar de leiding - Iedereen doet mee - Stil zijn als er wat wordt uitgelegd - enz

Van de redactie: Oproep: Regels tijdens de opkomsten: - Luisteren naar de leiding - Iedereen doet mee - Stil zijn als er wat wordt uitgelegd - enz Jaargang 1 nummer 2 (Nov. / Dec. 2008) Van de redactie: Hallo Kabouters, alweer de 2 e vernieuwde Bambilië koerier. editie van de Zoals jullie weten en ook al in de extra editie van de koerier hebben kunnen

Nadere informatie

GIDS VOOR DE GEBRUIKER

GIDS VOOR DE GEBRUIKER GIDS VOOR DE GEBRUIKER Aangekoppelde Afstandsbediening MWR-TH00 MWR-TH01 Airconditioner Ne DB98-26319A(1) Veiligheidsvoorschriften Voordat u de aangekoppelde afstandsbediening gebruikt, leest u best deze

Nadere informatie