Versterking cluster Offshore Wind Energie in Noordzeekanaalgebied. Quick Scan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Versterking cluster Offshore Wind Energie in Noordzeekanaalgebied. Quick Scan"

Transcriptie

1 Versterking cluster Offshore Wind Energie in Noordzeekanaalgebied Quick Scan Uitgevoerd in opdracht van: AMSTERDAM IJMUIDEN OFFSHORE PORT PORT In samenwerking met: Tata Steel Zeehaven IJmuiden N.V. Havenbedrijf Amsterdam N.V. Nijmegen, februari 2015

2 2

3 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Opdracht 5 Hoofdstuk 2 Ontwikkelingen 9 Hoofdstuk 3 Scenario s ruimtelijke inpassing 17 Hoofdstuk 4 Samenvattend 23 Literatuurlijst 25 3

4 Hoofdstuk 1 4

5 Hoofdstuk 1 Opdracht In opdracht van AYOP en in samenwerking met Tata Steel, Zeehaven IJmuiden N.V. en Havenbedrijf Amsterdam N.V. heeft Buck Consultants International (BCI) een Quick Scan opgesteld voor een duurzame transitie van het Noordzeekanaalgebied, op basis van de doorgroei van het offshore cluster in het gebied. Met deze Quick Scan hebben de initiatiefnemers een gezamenlijke basis gecreëerd om vervolgstappen met derden te kunnen zetten. De gezamenlijke doelstelling is het opstellen van een visie voor de doorontwikkeling van het Offshore Wind Energie Cluster in het kader van een duurzame transitie van (de energiesector in) het Noordzeekanaalgebied. Belangrijke vragen bij het opstellen van een gezamenlijke visie zijn: Wat is nodig om de regio een sterke positie te geven in de offshore windenergie sector? Hoe houd je rekening met de marktvraag en ruimtevraag voor verschillende andere activiteiten in het havengebied, waaronder lichteren, overslag van ertsen en kolen, vloeibare bulk en stukgoed? Op welke wijze kunnen AYOP, Tata Steel, Havenbedrijf Amsterdam N.V. en Zeehaven IJmuiden N.V. bijdragen aan het realiseren van een duurzame transitie van de (energie)havens in het Noordzeekanaalgebied (NZKG)? Op welke manier kan invulling worden gegeven aan het verminderen van de lasten voor de omgeving? Kan een duurzame inrichting van de Averijhaven een belangrijke rol spelen in deze transitie? Voorzien in behoeften Er zijn diverse behoeften vanuit bestaande en nieuwe markten die op elkaar afgestemd moeten worden om de havens duurzaam verder te kunnen laten groeien. Door het combineren van functies in het NZKG (in het bijzonder vóór de sluizen) kunnen mogelijk meerdere kansen worden samengebracht en kunnen win-win situaties worden gecreëerd. Resultaat is een duurzame ontwikkeling in het havengebied met een versterkte positie op de offshore markt en board-to-board overslag van energie-dragers, die bovendien optimaal rekening houdt met de leefomgeving. Er is behoefte aan extra ruimte vóór de sluis om delen van de offshore wind sector te bedienen. De ruimte in de bestaande havens van IJmuiden is onvoldoende, ook tegen de achtergrond van de verwachte groei naar ruimte voor offshore wind en de ruimtevraag van andere aanwezige sectoren in deze haven; Er is behoefte aan extra lichtercapaciteit vóór de sluis, mede op basis van de verwachte aanhoudende groei van kolen en ertsenoverslag; Er is mogelijk behoefte aan extra overslagcapaciteit en haventerrein vóór de sluis ten behoeve van extra (vloeibare en droge) bulk overslag; Er is vanuit de bewoonde omgeving een sterke behoefte aan een reductie van stof-, geluid- en geuroverlast veroorzaakt door de haven. Nieuwe activiteiten moeten in dat kader niet gepaard gaan met een toename van de externe effecten voor de omgeving, maar liefst met een vermindering. Duurzame ambities verbinden de partijen De duurzame transitie van de (energie)havens in het NZKG vraagt om een juiste afstemming van ambities, belangen en doelstellingen van de betrokken partijen. Duurzaamheid kan in deze context betrekking hebben op verschillende aspecten. Hieronder is kort weergeven op welke manier Tata Steel, Zeehaven IJmuiden N.V., Havenbedrijf Amsterdam N.V. en AYOP op dit moment en in de toekomst invulling geven aan duurzaamheid. Tata Steel Tata Steel levert een belangrijke bijdrage aan de lokale en nationale economie (grote toegevoegde waarde), aan de kenniseconomie en aan de werkgelegenheid. Duurzame groei is volgens het bedrijf echter alleen mogelijk vanuit een gezonde balans tussen belangen voor mens, milieu, omgeving en het bedrijf. Op milieugebied zet het bedrijf zich in door het creëren van duurzame toepassingen van de producten en door voortdurende verbetering van prestaties op milieu gebied. 5

6 Tata Steel behoort qua energie-efficiency tot de wereldtop en recyclet zijn reststoffen maximaal. Aan vermindering van hinder voor de omgeving wordt continu gewerkt door onder andere milieuprestaties regelmatig te meten en te rapporteren. Duurzaamheid staat dus hoog op de agenda bij Tata Steel. Zeehaven IJmuiden N.V. Zeehaven IJmuiden N.V. is de eigenaar en exploitant van de havens en de visafslag van IJmuiden. Door de uitstekende ligging van de zeehaven vóór de sluizen en de activiteiten op het gebied van op- en overslag van verse en diepgevroren vis, offshore, ferry- en cruisevaart en de assemblage en bouw van offshore windmolenparken op zee is het voor bedrijven aantrekkelijk om zich er te vestigen. Duurzaamheid komt tot uiting binnen de verschil-lende sectoren die te vinden zijn in het havengebied. Met name de ambitie om een belangrijke rol te spelen in de offshore wind sector geeft de haven een duurzaam karakter. De offshore wind sector krijgt vorm in de haven met de vestigingen van MHI Vestas Offshore en Eneco. Ook de ontmanteling van (olie)platforms op de Noordzee binnen de circulaire economie draagt bij aan het duurzaamheidsstreven. AYOP De ambities van AYOP op het gebied van windenergie op de Noordzee zijn groot. Windenergie als vorm van duurzame energie biedt kansen voor aanleg en onderhoud van windparken. AYOP versterkt, met de uitvoering van het geformuleerde programma, onder andere de positie van het offshore wind cluster in het NZKG. De sterke relatie met lokale overheden en havenbedrijven maakt AYOP een belangrijke partij in de duurzame transitie van de energiehavens in het NZKG. Havenbedrijf Amsterdam N.V. Havenbedrijf Amsterdam wil de havenregio versterken, verrijken en haar potentie ten volle benutten. Daarvoor is het nodig om duurzaam te groeien en te zorgen voor financiële en maatschappelijke waarde voor klanten, zakelijke partners en de brede omgeving. Het havengebied wordt daarom beschreven als een levend organisme, dat enkel kan groeien en innoveren als dat op een duurzame, maatschappelijk verantwoorde manier gebeurt. Havenbedrijf Amsterdam ziet maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) niet alleen als een verantwoordelijkheid maar ook als een inspiratiebron voor innovatie, voor de ontwikkeling van nieuwe initiatieven, concepten en partnerships. De aandacht en inspanningen op het gebied van MVO spelen zich af op drie niveaus, namelijk binnen de eigen bedrijfsvoering, in het havengebied en binnen de keten. In 2020 wil Havenbedrijf Amsterdam daarom tot de top van duurzame havens in Europa behoren. 6

7 7

8 Hoofdstuk 2 8

9 Hoofdstuk 2 Ontwikkelingen Verschillende macro economische trends zijn bepalend bij de ontwikkeling van een gezamenlijke visie op het gebied: De transitie naar meer duurzame vormen van energieproductie, waarbij kansen voor de offshore wind energie nog meer benut zullen worden; Fossiele brandstoffen blijven de komende tien jaar van belang in de energievoorziening van Nederland en Duitsland (Europa); Het verminderen van externe effecten door haven- en industriële activiteiten ( license to produce ); De schaalvergroting in de zeevaart en het toenemend belang van lichteren van schepen (en van board-toboard overslag) om zodoende in het hele NZKG grote schepen te kunnen ontvangen. Economische kansen in de regio Er zijn diverse economische kansen die in de regio kunnen worden benut: De verzamelde bedrijven in AYOP zien grote kansen voor de offshore windsector in de komende jaren; - In het verzorgingsgebied van bedrijven in het NZKG is op langere termijn > Mw. geïnstalleerd vermogen in Nederlandse en Britse delen van de Noordzee voorzien; - Naast de installatie van windparken liggen er ook kansen voor productie en onderhoud van windparken door partijen binnen de regio NZKG; - Hierbij gaat het met betrekking tot productie, installatie en onderhoud in totaal om enkele duizenden nieuwe banen in de regio NZKG; De bandte voor het schatten van potentiële directe werkgelegenheid in de wind en energiesector is 0,6 FTE 3,6 FTE per Mw.; De multiplier is daarbij afhankelijk van: o In hoeverre er op marktkansen wordt ingespeeld; o De ontwikkeling van activiteiten binnen de waardeketen in het NZKG. - Op korte termijn zijn er concrete plannen voor 5 nieuwe windmolenparken van elk 700 Mw. (2 voor de kust van Zeeland, 2 voor de Zuid-Hollandse kust en 1 voor de Noord-Hollandse kust). Daarnaast zijn er plannen voor één nieuw groot windpark in East Anglia ; - In het verlengde daarvan zijn er ook synergiemogelijkheden van offshore wind met andere partners (o.a. Tata Steel) op het gebied van gezamenlijke opleidingen en productie van onderdelen voor offshore installaties. De ontmanteling van verouderde (olie)platforms op de Noordzee biedt nieuwe kansen voor het offshore cluster en de circulaire economie in het NZKG. De ontvangst van afgevoerde olie- en gasproductieplatforms die verschroot worden sluit goed aan bij de bestaande activiteiten en mogelijk ook bij de activiteiten van Tata Steel en is een interessante en logische stap in het transitieproces naar nieuwe vormen van energie; Havenbedrijf Amsterdam speelt van oudsher een belangrijke rol in de meer traditionele energievoorziening voor Noordwest Europa en ziet groeimogelijkheden in de opslag en overslag van steenkool en olieproducten. Het lichteren van de aanvoer van steenkolen in grote bulkcarriers gebeurt sinds 1998, vanwege de toenemende schaalvergroting van zeeschepen. In 2015 is een nieuwe vergunning voor lichteren op de bestaande lichterfaciliteit in gebruik genomen, waarbij (bovenwettelijke) milieumaatregelen zijn ingebouwd. Zonder extra milieumaatregelen mag er maximaal 3,0 miljoen ton worden overgeslagen. In de loop van zullen bedrijven milieumaatregelen implementeren voor reductie en emissie van stof, geluid, NOX en CO2. Onderdeel daarvan is een pilot om als eerste in de wereld gebruik te maken van een waternevelscherm op drijvende kranen. Na implementatie van deze maatregelen is er board-board overslag mogelijk tot een volume van 4,5 mln. ton op jaarbasis van droge bulk lading. Op termijn zal er vanwege de eveneens toekomstige schaalvergroting in de tankervaart ook behoefte zijn aan board-board transshipment van natte bulklading (olieproducten, beperkt tot diesel vanwege de beperkte risico contouren); Er liggen kansen voor Tata Steel voor het gebruik van staalslakken bij het creëren van (nieuw) haventerrein in en nabij de Averijhaven; 9

10 Mogelijk zijn er ook kansen voor Tata Steel in de verduurzaming van de overslag van droge bulk en projectlading (reduceren geluidsoverlast). Het gaat hier dan om het herinrichten van 2,5 miljoen ton binnenvaart overslag en modernisering van de overslag in BUKA 2; Op het terrein van Tata Steel kunnen de externe effecten door stof verminderd worden bij de overslag van kolen door het plaatsen van schermen en/of het overkappen van de opslag van kolen; Daarnaast kan Tata Steel het ruimtegebruik op het terrein intensiveren door nieuwe havengebonden activiteiten (offshore) toe te staan op haar terreinen (en mogelijk ook om die terreinen aan derden in beheer te geven). Offshore windenergie AYOP en Zeehaven IJmuiden N.V. Er liggen kansen om de offshore windsector verder te stimuleren in het havengebied. De sector is al sterk vertegenwoordigd in de havens, maar het potentieel is zeker nog niet volledig benut. Kansen liggen in het invullen van witte vlekken in het totale cluster offshore wind energie door op marktkansen (in het natuurlijke verzorgingsgebied ) in te spelen (BCI, 2013). Zowel voor productie, installatie als onderhoud van windparken bestaat binnen het havengebied de potentie om groei door te maken. Een voorbeeld is de productie van gravity based funderingen van beton. Hiervoor is diep water nodig bij zowel de aanvoer van grondstof als bij de afvoer van het eindproduct. Bovendien heeft deze productiemethode een lage impact op de milieuzonering en is de methode toekomstbestendig. Bij de installatie van windparken liggen de kansen in de eindassemblage van windmolens waarvoor de locatie uitermate geschikt is. Op het gebied van opleiding en voorlichting is ook meer mogelijk. Een voorbeeld is het versterken van specifieke opleidingen voor de offshore wind sector, zoals windtechnician aan de Maritieme Academie of het creëren van synergie tussen offshore wind opleidingen bijvoorbeeld samen met de bedrijfsschool van Tata Steel. In lijn daarvan kan ingespeeld worden op marktkansen door het opzetten van een voorlichtingscentrum Offshore Wind om een breder publiek, waaronder studenten/jongeren, te informeren over kansen en ontwikkelingen in de offshore wind sector. Er liggen ook kansen voor de offshore sector in bredere zin. De ontvangst van afgevoerde olie- en gasproductieplatforms die verschroot worden biedt aanvullende kansen voor de regio en sluit goed aan bij de bestaande activiteiten. Rond 2010 had circa 50% van de bijna platforms (waarvan ongeveer 150 in Nederlandse wateren) in de Noordzee de (technische) levensduur bereikt. Het investeringsvolume van de totale ontmanteling van deze platforms op de Noordzee is ongeveer 1 30 miljard (Make Consulting, 2008). In het kader van zorgvuldig milieubewust handelen passen deze activiteiten goed bij het duurzame karakter dat de haven voor ogen heeft. Om de offshore sector in brede zin goed te kunnen bedienen zijn extra haventerrein en kadelengte vóór de sluizen nodig met voldoende dragend vermogen (bijvoorbeeld voor eindassemblage van turbines, ligplaatsen voor kabelschepen en productie en/of opslag van funderingen). De extra zeehaventerreinen vóór de sluizen zijn nodig om op termijn de ruimteclaim van andere bestaande groeiende sectoren in te vullen (bio-energie & circulaire economie). De vrijkomende ruimte aan de noordzijde van de vaargeul (Averijhaven) wordt gezien als aantrekkelijke locatie voor die extra ruimtebehoefte. De offshore wind waardeketen bestaat uit verschillende onderdelen (figuur 1). Eerdere studie van BCI (2013) wees uit dat de regio al een sterke positie heeft Project ontwikkeling Productie Assemblage Installatie Operations & maintenance Ontmanteling Kennis en innovatie Figuur 1: De offshore windenergie supply chain 10

11 voor activiteiten in assemblage, installatie en operations & maintenance. De uitdaging voor de toekomst ligt in het volledig aanbieden van concepten voor aanleg van offshore windparken. voor flexibele oplossingen in de offshore logistiek. In het gehele NZKG ontstaan kansen door nieuwe ontwikkelingen in de offshore sector, waarmee enkele duizenden nieuwe arbeidsplaatsen worden gecreëerd. Logistiek straatje De offshore sector in het NZKG kan een groot deel van de te ontwikkelen windparken op de Noordzee bedienen (figuur 3, p.9). Zoekgebieden voor de Nederlandse (Zuid- en Noord Hollandse kust) en Britse (East Anglia) kust bieden goede mogelijkheden. Met een uitstekende diepgang in het havengebied, continue bereikbaarheid van de havens en korte vaartijd tot de zoekgebieden hebben de NZKG-havens een goede uitgangspositie. De goede maritieme toegankelijkheid van het NZKG is het grote voordeel ten opzichte van de havens aan de oostkust van het Verenigd Koninkrijk, waar de diepgang beperkt is. Er is kortom voldoende marktpotentieel voor het offshore windcluster in het NZKG. De samenwerkende partners in het havengebied bieden een logistiek straatje (figuur 2), waarbij efficiënt gebruik wordt gemaakt van diepgang vóór de sluis en beschikbare ruimte achter de sluis. In het logistiek straatje is gekeken naar de logistieke ketens van productielocatie (turbines, bladen en fundaties) naar windpark. In deze ketens kunnen de partners in het NZKG een krachtige rol spelen door een efficiënt concept aan te bieden (figuur 2). Steeds meer experts zijn van mening dat in de komende jaren de concurrentiekracht tussen havens in de offshore markt wordt bepaald door de logistieke kosten. Clusters in havens die de logistieke kosten weten te reduceren, zijn de winnaars in deze concurrentiestrijd. Dat is ook de reden dat AYOP het accent legt op het optimaliseren van het logistieke straatje. 2006: OWEZ/Egmond wind farm: 108 Mw installed at 18m water depth. DEEP SEA TRANSPORT 8000 TEU 17 7 hoog 15 TEU 275 m 6000 TEU 17 5 hoog 310 m 347 m 15 TEU 275 m 10 TEU 6000 TEU schip C 8000 TEU 17 7 hoog 13 TEU 3500 TEU 13 4 hoog 3500 TEU schip The Amsterdam-IJmuiden region is well-situated for the construction and the operation & maintenance for wind farms off the Dutch and UK coast. In the port areas wind turbine blades and other wind turbine components can be stored ready for shipping out to build offshore wind farms in the North Sea TEU 17 5 hoog 310 m 347 m 8000 TEU 17 7 hoog 8000 TEU schip 10 TEU 6000 TEU 17 5 hoog 8000 TEU schip 13 TEU 8000 TEU 17 7 hoog 3500 TEU 13 4 hoog 10 TEU 6000 TEU schip 15 TEU 8000 TEU schip 275 m 6000 TEU 17 5 hoog 310 m 347 m 13 TEU 2008: Prinses Amalia wind farm, 120Mw installed at 19-24m water depth TEU 13 4 hoog 10 TEU 3500 TEU schip 6000 TEU schip Quay: 400 m, suitable for heavy loads Gottwald crane and every other mobile crane type 3500 TEU 13 4 hoog 15 TEU 275 m 310 m Space: m2 available. Warehouse: 1500m2. Stevedoring services A 13 TEU 347 m 6000 TEU schip 3500 TEU schip 8000 TEU schip 6000 TEU 17 5 hoog 8000 TEU 17 7 hoog 3500 TEU schip 6000 TEU schip O U R S O L U T I O N : T H E T R AY C O N C E P T IJmuiden and Amsterdam have developed a logistical concept that makes your components accessible twenty-four hours a day and seven days a week, the whole year round. This meets the needs of existing and prospective operators to ensure a continuous workflow for the installation of wind farms. At the quays of port basins connected to the open sea in the port of IJmuiden, wind turbine components, foundations and cables can be stored with a round-the-clock accessibility to ensure the highest operating efficiency. A serving tray so to speak of turbine components needed for at least a week s worth of installation time is constantly available on the quay side at our open sea locations. (C) Grote Hout Velsen Cranes, warehouses and other services: 100 tons mobile 10 TEU 3500 TEU schip...with a clever concept Draft: 9m, tideless 13 TEU 3500 TEU 13 4 hoog 15 TEU 275 m 310 m 347 m De marktomvang voor de offshore wind sector bedraagt meer dan Mw. geïnstalleerd vermogen (AYOP op basis van Structuurvisie Windenergie op Zee). De cijfers zijn gerelateerd aan de windparken: Zuid- en 8000 TEU schip available B With our deep-sea basins and terminals, logistic service providers and excellent hinterland connections we offer tailor-made solutions for the offshore wind energy industry. We can optimise your supply chain and we can develop made-to-measure logistics strategies together with our customers. All the turbine components you need on a silver platter by the sea, constantly fed from storage and assembly areas further inland. (E) Hoogtij - Zaanstad Space: 97 ha, to be developed further, directly (A) IJmondhaven - IJmuiden Space: m2 (excluding quays) Quay: 600m. With two specially designed and constructed Quay: 640m length, moorings every 15m (Safe Working Load 60 tons/30 tons) Load varies between tons. Moorings every 15 m Draft: 9m LAT (Safe Working Load of 60 tons) Vessel capacity: max. LOA 165m, max. beam Draft: 10m LAT (Lowest Astronomical Tide) Vessel capacity: max. LOA 295m, max. beam 70m, max. draft 9.5m Cranes, warehouses and other services: cranes and lifting equipment available from third parties. Warehousing available 50m/30m, max. draft 8.5m Cranes, warehouses and other services: cranes and lifting equipment available from third parties A unique area... PROXIMITY The Amsterdam-IJmuiden port region is the ideal location for offshore wind logistics: construction, operation and maintenance. Conveniently located at close range of consented and projected offshore wind projects on the North Sea. S PA C E The region offers assembly and storage sites directly on the coast and along the North Sea Canal. From the pilot station to the Amsterdam terminals, takes 2.5 to 3 hours, including the lock passage. The inland area has no tidal restrictions. CONNECTIVITY & ACCESSIBILITY Excellent multimodal hinterland connections. Well connected by inland shipping, road rail and air connections. Amsterdam Schiphol Airport is only a 15-minute drive away. located on the North Sea Canal (B) Middenhavengebied IJmuiden Space: m2 (including quays) reinforced concrete loading platforms for wind turbines. 2015: Luchterduinen wind farm: 129 Mw installed at 18-24m water depth. High quality assembly and storage space is available at locations along the North Sea Canal and in the port of Amsterdam. These additional areas are also available for storage during bad weather periods. A constant flow of turbine components and equipment can be organized from these locations to feed and fill the tray at our open sea locations. This concept is the one-stop solution for realizing your wind farm. EXPERIENCE Three offshore wind farms have already been installed from the Amsterdam-IJmuiden region. OWEZ Egmond, Prinses Amalia and Luchterduinen. Together, the port authorities and maritime businesses in the region have a wealth of experience and knowledge in port business and logistics. A UNIQUE NETWORK The area offers a wide network of companies, local authorities and expertise dedicated to offshore wind and focused on offering clever solutions to serve customers. On top of that, we are well connected to knowledge and research centres in the area of offshore wind energy. We offer a network with a high level of flexibility and freedom of choice for the customer. Quay length: 950m under construction Water Depth: 9m Besides fishing vessels, cruise ships and cargo vessels the port basins of IJmuiden, Velsen, Beverwijk, Zaanstad and Amsterdam are also the home base for installation and supply ships, crew vessels, cable layers and other specialised craft, which service the construction and operation & maintenance of the offshore wind farms in the North Sea. E (F) Damen Shiprepair Amsterdam & Niron Staal Space: m2 (assembly hall 8.000m2, engineering works 5.000m2) 4 dry-docks with max capacity of tonnes dwt. (Panamax size, 250m long) 6 repair berths ranging from 120 to 420m Ample crane capacity ranging from 15 to 40/60/90 tonnes. More lifting capacity available on project base. Floating cranes available up to 300 tons Fully operational steel construction facilities on site F (D) Holland Cargo Terminal Space: m2 ( m2 paved, m2 unpaved) THE CHALLENGE Logistics is, with a share of 20% of the total installation costs, a competitive factor in wind farm construction. Logistic expenses have a significant impact on the profitability of a wind farm. Project developers, contractors and suppliers determine the logistic concept used for construction and installation. But the logistic capabilities and flexibility of the ports and their local businesses can make the difference. Storage space: m2 covered and uncovered Quay: 1165m, indented berth 400m, quay can take weights of 20 tons/m2. Draft: 15m/17m Cranes: 5 gantry cranes 100 tons, 2 mobile cranes 150 tons Warehousing: m2 24 hrs. terminal handling services, quality assurance, inspection and monitoring (G) USA Terminal Deep sea quay: 550m1, draft 13.5m1 Coaster quay: 150m1, draft 7.5m1 Barge quay: 150m1, draft 4.5m1 Cranes: 1 Liebherr 500S 104 tons. Storage Facility: (Bonded) 35,000m2 warehousing HINTERLAND CONNECTIONS Open Storage: 110,000m2 Heavy quay side capacity In most European ports on the North Sea, space is scarce. It is a particular challenge for the maritime supply chain to minimize the effects of disturbances influenced by weather, locks and tidal entrance of a port. If available space in the port becomes scarce, alternative measures have to be examined. Figuur 2: Logistiek Straatje Het logistiek straatje biedt de mogelijkheid binnen installatieprojecten gebruik te maken van specifieke, noodzakelijke diensten die in het havengebied beschikbaar zijn. Door een kostenefficiënt systeem aan te bieden is het mogelijk de kosten voor logistiek (~20% van de totale projectkosten van een windpark) substantieel terug te brengen. Binnen het straatje zorgen innovatieve concepten, zoals toepassing van RoRo, Noord Hollandse kust en East Anglia. In de periode worden jaarlijks circa City nieuwe of Amsterdam windmolens gerealiseerd. Na die periode zal er ook Amsterdam Airport Schiphol vervanging nodig zijn. Voor deze Quick Scan is van een bescheiden impuls uitgegaan voor het NZKG. Enerzijds omdat er al diverse bedrijven zijn (die zullen doorgroeien), maar ook omdat nieuwe bedrijven zich in de regio gaan vestigen. Dit heeft tot een eerste voorzichtige schatting geleid in deze Quick Scan van enkele duizenden nieuwe banen in het NZKG. 11

12 Het logistiek straatje is ingericht op toelevering van achter de sluis naar voornamelijk board-to-board overslag op het juiste moment vóór de sluis op installatieschepen, maar ook om specifieke activiteiten uit te voeren die alleen vóór de sluizen kunnen (zoals eindassemblage, opslaan van kabels en maken/opslaan van funderingen voor windmolenparken). Door het aanbieden van haventerrein en kade vóór de sluis wordt het logistiek straatje aanzienlijk versterkt en dus ook de concurrentiekracht van het hele offshore cluster in het NZKG. De vraag naar ruimte in de haven vóór de sluis: Volledige logistiek voor fundaties vóór de sluis; ~9 tot 13 ha ruimte Volledige logistiek voor kabels vóór de sluis; ~2 ha ruimte Volledige logistiek voor turbines en bladen vóór de sluis; ~4 tot 8 ha ruimte Ruimte en diepgang vóór de sluis is nodig om de kracht van het logistiek straatje volledig te benutten. Met het verlengen en versterken van het logistiek straatje ontstaan er ook nieuwe kansen. Zo kunnen opleidingen die bij Tata Steel worden aangeboden gecombineerd worden met opleidingen die voor de offshore wind sector opgezet moeten worden. Ook synergie met andere bedrijven (o.a. Tata Steel) is mogelijk bij de ontwikkeling en demontage van windparken en olieplatforms. 12

13 Amsterdam IJmuiden Port Region Realizing offshore wind ambitions A UNIQUE AREA The Amsterdam-I perfectly located f projects. The regi West European sh excellent road, rai connections with Amsterdam Schip 15-minute drive a transport of cargo executives and pe Located in the hea strength of the wi politan area and it economy is at the and offshore indu and legal services creative industries development of n wind energy. In short, the Ams region has everyth to serve the marit competently, effec TEU 17 7 hoog 15 TEU 275 m 13 TEU 3500 TEU 13 4 hoog 10 TEU 3500 TEU schip TEU 17 5 hoog 310 m 347 m 6000 TEU schip 2017 A UNIQUE NETWOR Over the years, Am Offshore Port (AY a unique network list not only includ offshore wind and maritime industrie bodies as well. Amsterdam IJmuiden 8000 TEU schip 8000 TEU 17 7 hoog 8000 TEU 17 7 hoog 15 TEU 275 m 275 m 310 m 347 m 310 m 8000 TEU 347 m 17 7 hoog 15 TEU 3500 TEU schip 275 m 310 m 347 m 6000 TEU 17 5 hoog 13 TEU 3500 TEU 13 4 hoog 6000 TEU schip 6000 TEU 17 5 hoog 3500 TEU schip 6000 TEU schip 15 TEU 6000 TEU 17 5 hoog 13 TEU 3500 TEU 13 4 hoog 10 TEU 8000 TEU schip 10 TEU 8000 TEU schip 13 TEU 3500 TEU 13 4 hoog TEU 3500 TEU schip 6000 TEU schip 8000 TEU schip TEU 17 7 hoog 15 TEU 275 m 8000 TEU 17 7 hoog 6000 TEU 17 5 hoog 310 m 347 m 3500 TEU 13 4 hoog 310 m 347 m 10 TEU 6000 TEU schip 15 TEU 13 TEU 275 m 3500 TEU schip 8000 TEU schip 6000 TEU 17 5 hoog 13 TEU 6000 TEU schip Legenda Constructed out of Amsterdam-IJmuiden port region Future windfarms the Netherlands Future off shore wind farms Great Britain 6000 MW off Dutch coast by MW off UK coast by TEU 13 4 hoog 10 TEU 3500 TEU schip Ambition: 8000 TEU schip Distance: Prinses Amalia: 120 MW, 12.5 NM (Nautical Miles) OWEZ Egmond aan Zee: 108 MW, 5-1- NM Q10 Luchterduinen: 129 MW, 16 NM Q4: 201 MW, 14 NM East Anglia: 7000 MW, 75 NM Hornsea: 4000 MW, 130 NM Dogger Bank: MW, 170 NM Our track record: Assembly and transportation of wind turbines and the construction, installation and maintenance of OWEZ and Prinses Amalia wind farms off the Dutch coast. Luchterduinen 2015, 43x Vestas 3 MW Projectmanagement and support vessels OWEZ/Egmond 2006: 36x Vestas 3MW V90=108 Mw, 18m water depth. Prinses Amalia 2008: 60x Vestas 2MW=120MW, 19-24m water depth. Vestas has established an offshore Maintenance Center to carry out day-to-day maintenance on North Sea wind farms. Also in our area: modification and maintenance of offshore (wind) supply vessels at Shipdock. Development of crew vessels for offshore wind industry at Windcat Workboats. State-of-the-art access technology for wind turbines at Z-technologies. A UNIQU Figuur 3: Ambities Amsterdam IJmuiden Port Region 13

14 Lichteren en bulkoverslag Havenbedrijf Amsterdam Het havenbedrijf Amsterdam streeft naar een duurzame transitie als energiehaven. Deze vindt plaats vanuit de bestaande sectoren en biedt mogelijkheden voor nieuwe markten. In het licht van het streven naar een meer duurzame energievoorziening en veranderende geopolitieke verhoudingen is de belangrijke positie van de Amsterdam als energiehaven evident. Het bieden van mogelijkheden om op veranderende (import) stromen van kolen, vloeibare bulk in te spelen (door extra lichtercapaciteit) is voor een energiehaven van strategisch belang. In de havens bepaalt de energiesector het grootste deel van de goederenstromen (circa 75%). De verwachting is dat het aandeel van deze sector nog verder zal toenemen. Het behoud en versterking van de energiesector in de haven zorgt voor structurele werkgelegenheid in de regio. De bedrijven in het havengebied van Amsterdam voorzien een groeiende behoefte aan overslag van droge en natte bulklading. Deze groei gaat gepaard met toenemende schaalgrootte van schepen en daarmee groeit de behoefte aan lichtercapaciteit. De huidige vergunning voor overslag bedraagt 4,5 miljoen ton voor droge bulk lading. Tot dat extra (bovenwettelijke) milieumaatregelen zijn geïmplementeerd mag er echter maximaal 3,0 miljoen ton worden overgeslagen. In de toekomst moeten vanwege groeiende vraag i.v.m. aanhoudende schaalvergroting van de zeeschepen, twee schepen tegelijk kunnen worden gelichterd. Een extra set lichterpalen vóór de sluizen is dus cruciaal voor de energiehaven, die ook behoefte heeft aan capaciteit voor board-board transshipment van natte bulk. Op termijn moeten in het kader van de duurzame transitie ook faciliteiten worden geboden voor nieuwe groeiende segmenten als biobased economy en de circulaire economie. Mogelijk worden die snel groeiende segmenten op termijn ook gefaciliteerd door grote bulkcarriers. Deze activiteiten zorgen voor nieuwe bedrijvigheid en nieuwe werkgelegenheid in het gebied, maar vragen mogelijk ook om lichtercapaciteit voor de sluizen. Duurzame overslag Tata Steel Tata Steel onderzoekt de mogelijkheden voor intensivering van het ruimtegebruik op haar terreinen zonder dat daarbij de externe effecten toenemen. De license-to-operate van Tata Steel is gelegen in de reductie van overlast voor de omgeving voor onder andere het verminderen van (fijn)stof. Tata Steel werkt ook aan een meer moderne en duurzame op- en overslag van grondstoffen op het complex ter vermindering van de geluidsoverlast. Op het gebied van de offshore sector ziet Tata Steel ook kansen door in te spelen op mogelijkheden voor synergie met andere havenactiviteiten. De ontwikkelingen binnen de offshore wind sector bieden bijvoorbeeld kansen voor productie van staalconstructies voor windmolens of het combineren van opleidingsmogelijkheden. Het demonteren van (olie)platforms biedt zoals gezegd mogelijk ook kansen voor Tata Steel. Het hernieuwde gebruik van de Averijhaven biedt ook mogelijkheden voor Tata Steel. Het convenant tussen Rijkswaterstaat en Tata Steel over de ontmanteling van het baggerdepot in de Averijhaven is mede aanleiding om ruimtelijke ontwikkelingen in breder kader te bezien. Tata Steel bekijkt de mogelijkheden voor kostenreductie bij het verwerken van staalslakken door bij aanpassingen in de Averijhaven deze reststroom op verantwoorde wijze te verwerken. Het gebruik van staalslakken om haventerrein te creëren is een realistische oplossing voor de afvoer problematiek van staalslakken. Verder liggen er verschillende kansen/mogelijkheden voor Tata Steel: De overslag van grondstoffen en producten kan duurzamer ingericht worden. De huidige overslag aan BUKA en binnenvaartsteiger is verouderd en speelt een rol in het gebruik van de geluidsruimte Opties om stofvorming terug te dringen op het terrein worden onderzocht. Door het plaatsen van windschermen en het overkappen van de open opslag is dit mogelijk Er zijn mogelijkheden voor diepzeeoverslag van grondstoffen en projectlading vanuit het eigen terrein vóór de sluis Voor de eigen activiteiten van Tata Steel en de extra lichtercapaciteit voor derden is het belangrijk dat er nagedacht wordt over de license-to-operate. De problematiek op het vlak van stof-, geluid- en geuroverlast bepalen in de toekomst mede de mogelijkheid voor het benutten van kansen. 14

15 Totale Ruimtevraag De hiervoor genoemde ambities en visie op de economische ontwikkelingen in het NZKG leiden tot een totale ruimtevraag (tabel 1). Deze is hieronder samengevat: Economisch potentieel Ruimtevraag vóór de sluizen* Toelichting Offshore wind Fundaties 9 13 ha Behoefte grotendeels vóór de sluis Offshore wind Kabels 2 ha Behoefte vóór de sluis Offshore wind Turbines en bladen 4 8 ha Behoefte vóór de sluis Lichteren droge en natte bulklading (board-board) 2 set lichterpalen Additionele projectlading Tata Steel Nog vast te stellen Behoefte vóór de sluis Ontmanteling platforms ha Biobased Economie Nog vast te stellen Circulaire economie Nog vast te stellen Tabel 1: Ruimtevraag * Niet alle segmenten uit de tabel zullen tegelijkertijd ingevuld worden op een nieuwe locatie vóór de sluizen Om met name de potenties van het Offshore Wind Energie Cluster te kunnen benutten is extra ruimte vóór de sluizen in het NZKG nodig van 16,5 ha of meer. In de praktijk zullen niet alle segmenten uit de tabel tegelijkertijd worden ingevuld op een nieuwe locatie vóór de sluizen. Sommige offshore marktsegmenten kunnen (tijdelijk) ook worden gecombineerd. Vandaar dat in het zoekproces bij de ruimtelijke inpassing in deze Quick Scan is gewerkt met twee grootheden: minimaal 16,5 ha (nat) haventerrein met een kade (voor met name offshore) en twee sets lichterpalen voor de overslag (lichteren) van bulkproducten. 15

16 Hoofdstuk 3 16

17 Hoofdstuk 3 Scenario s ruimtelijke inpassing Het streven naar een verduurzaming van de activiteiten in de havens heeft betrekking op milieu, maatschappij en economie. Er liggen economische en maatschappelijke kansen om ruimte vóór de sluis te benutten voor het verder uitbouwen van het duurzame energie cluster in het NZKG: Nieuw haventerrein vóór de sluis geeft extra ruimte voor de ontwikkeling van het offshore cluster. Daardoor is er ook sprake van een forse impuls voor de regionale werkgelegenheid; Er zijn ruimtelijke mogelijkheden om in de behoefte aan meer lichtercapaciteit voor de sluis te voorzien; Gezien geopolitieke spanningen kan een robuuste energietransitie in het licht van energiezekerheid en duurzaamheid worden gerealiseerd; Het herinrichten van kades en haventerreinen vóór de sluis biedt mogelijkheden om de leefomgeving te verbeteren; Er zijn gedeelde en verenigbare belangen die samenwerking van partijen in het gehele havengebied mogelijk maakt; Het project beantwoordt aan de vraag naar intensief ruimtegebruik van beschikbare (haven) terreinen en sluit daarmee aan bij het provinciaal beleid dat inzet op ruimte intensivering in het Noordzeekenaalgebied. De Averijhaven en aangrenzend gebied kunnen beschikbaar komen om bovengenoemd transitieproces te faciliteren. Interessant project De ruimte vóór de sluis kan benut worden voor het verder uitbouwen van het duurzame energie cluster in het NZKG. Tegelijkertijd liggen er kansen voor een grotere havencapaciteit, meer werkgelegenheid en oplossingen voor milieuproblematiek. Het project biedt kansen voor de volgende concrete investeringsprojecten in de regio: Grote impuls voor de offshore windenergiesector vóór de sluis en versterking van het logistieke straat concept voor het NZKG als geheel door een specifiek terrein voor de sluizen in te richten voor het offshore cluster met activiteiten die complementair zijn aan de al gevestigde bedrijvigheid in het cluster in het NZKG; Het vergroten van de lichtercapaciteit voor droge bulk en eventueel voor vloeibare bulk om de diverse bulkterminals in het NZKG toekomstvast te kunnen laten bedienen door de grootste bulkcarriers; Creëren van meer havencapaciteit en kade-capaciteit, maar ook extra ruimte voor andere bestaande sectoren die nu nog in de beginfasen zitten van hun ontwikkeling. De ontwikkelingen in de biobased economy en circulaire economie zullen in de komende decennia tot ontwikkeling komen en ook daar zal de schaalvergroting in de zeevaart tot stand komen. Ook die goederenstromen zullen waarschijnlijk gebruik maken van board-to-board overslag; Het is een impuls voor de aan de regionale havens gerelateerde werkgelegenheid. De verwachte extra werkgelegenheid in het offshore cluster vraagt ook om maatregelen in de komende jaren. Er zal nog meer dan nu ingezet moeten worden in het aanbieden van de juiste opleidingen en er zal ook meer geïnvesteerd moeten worden in de informatievoorziening en voorlichting om jonger personeel aan het cluster te verbinden; Concrete investeringen in de overkapping van opslag van kolen en het verduurzamen van de overslagterminals (geluid) zijn noodzakelijke voorwaarden om de externe effecten van de behandeling van droge bulkstromen te verminderen. Bovendien zullen met partners (onder andere RWS) business cases opgesteld moeten worden voor het nuttig gebruik van staalslakken in de Averijhaven en omgeving, maar ook voor de afvoer van baggerslib; Het intensiveren van ruimtegebruik op de Tata Steel terreinen dat ook beschikbaar is voor nieuwe activiteiten van derden vraagt ook om concrete plannen voor het beheer en exploitatie van nieuwe havenactiviteiten en om samenwerking tussen diverse partijen in het NZKG; Het is een omvangrijk en integraal project met een landelijke uitstraling waarvoor financiële bijdragen van de initiatiefnemers, maar ook van betrokken overheden (gemeente, Rijk en provincie) nodig zijn. Dit vraagt om een financieel arrangement en een realistische fasering van de uitvoering van de plannen. 17

18 Ruimtelijke denkrichtingen Tegen de hier geschetste achtergrond zijn voor het inrichten van het gebied verschillende alternatieven het overwegen waard. De ruimtevraag vanuit verschillende marktkansen leidt tot de noodzaak om te kijken naar de inrichting van de ruimte vóór de sluis. De herinrichting van de Averijhaven is een traject dat al is opgestart. De mogelijkheden in het gebied kunnen worden vergroot door aansluitende terreinen te betrekken bij de plannen. Door een integrale benadering van de Averijhaven en de ruimte tot en met BUKA 2 (Tata Steel) ontstaan meerdere kansen. Extra ruimte voor offshore, extra capaciteit voor lichteren en een modernisering van de overslag kunnen op die manier tegelijkertijd worden gerealiseerd. Om te komen tot mogelijke inrichtingsvarianten moeten verschillende afwegingen worden gemaakt. Een belangrijke afweging is op welke manier de Averijhaven en aangrenzend terrein ( de Vries en van der Wiel ) wordt geoptimaliseerd. Wordt de benodigde kadelengte voor het lichteren gecreëerd via een insteekhaven of een langshaven? En levert een integratie van de Averijhaven met aangrenzende overslaglocaties (BUKA 2 en binnenvaartsteiger) extra kansen op? Ten slotte is het belangrijk om te weten hoe omvangrijk de investeringen in kades en terreinen zijn met betrekking tot waterdiepte, kadebelasting en terreinontwikkeling. Al deze aspecten leiden tot vele mogelijke inrichtingsvarianten. Hierna worden enkele van deze ruimtelijke inrichtingsvarianten gepresenteerd. 18

19 Inrichting van het gebied Figuur 4: Huidige situatie Averijhaven De huidige situatie, waarbij de Averijhaven niet in gebruik is en de lichterplaats in de vaargeul is gelegen en de binnenvaartsteiger nog in gebruik is. Huidige situatie Figuur 5: Huidige situatie 19

20 Mogelijk varianten Er zijn verschillende mogelijkheden bij de inrichting van het gebied vóór de sluis. Een mogelijke variant is een insteekhaven (figuur 4) in de Averijhaven die gericht is op lichteren in combinatie met offshore wind activiteiten. Het nadeel van een insteekhaven is dat het veel ruimte in beslag neemt. Bovendien zijn de kosten voor het realiseren van een insteekhaven hoog. In onderstaande variant zijn naast het gebied van de Averijhaven ook de aanpalende terreinen van de Vries en van der Wiel al meegenomen. Figuur 6: Variant Insteekhaven Figuur 7: Variant Langshaven Een andere mogelijke inrichting voor het gebied vóór de sluis is de langshaven (figuur 5) die doorloopt van de Averijhaven naar BUKA 2. De variant is gericht op een groot extra terrein en extra zeehavenkades. Het lichteren (2 plaatsen voor grote schepen) is gelegen in het verlengde van BUKA 2. 20

21 Impressie mogelijke toekomstige situatie Figuur 8: Impressie mogelijke toekomstige situatie Interessante aspecten langskade Langere aaneengesloten kade voor zeevaart, binnenvaart en shortsea; Aanwezigheid van twee lichterplaatsen; Een aaneengesloten haventerrein van 16,5 ha (Averijhaven, terrein de Vries en van der Wiel, binnenvaartsteiger); Behoud van duin- en recreatiegebied als groene buffer; Overkapping bij de huidige kolenopslag ten noorden van de Averijhaven; Stofnet om stofoverlast, veroorzaakt door op-/overslag BUKA 2, te verminderen ten behoeve van activiteiten op het nieuwe haventerrein op locatie van de huidige Averijhaven. Ruimtelijke en nautisch-technische inrichting Voor de geschetste variant(en) is een verdere verkenning van de mogelijkheden op basis van deze Quick Scan nodig. De Averijhaven kan zoals aangegeven worden heringericht als insteekhaven of langshaven. De langshaven biedt de beste kansen, omdat daar de meest bruikbare kades zijn en er ook substantieel meer haventerrein gecreëerd kan worden. Voor een aantal aspecten is nadere verkenning echter nadrukkelijk gewenst: Nautisch De geschetste variant van de langskade lijkt bij een eerste toetsing niet tot nautische problemen te leiden. Nader overleg met het Centraal Nautisch Beheer (CNB) dient hierover nog plaats te vinden. Kosten efficiëntie Varianten leiden tot maximaal 400 tot 450 meter extra kadelengte aansluitend aan BUKA 2. Hierbij zijn verschillende dieptes mogelijk. De vraag is wat de meest kostenefficiënte keuze is. De kosten van de geschetste variant langshaven varieert van 120 tot 150 miljoen euro. Staalslak Voor de inrichting van het nieuwe haventerrein is staalslak (2 miljoen ton) bruikbaar. Stofoverlast Er zijn verschillende opties voor het verminderen van stofoverlast voor de omgeving. Het plaatsen van een wind reducerend scherm en een innovatieve overkapping op het terrein van Tata Steel worden overwogen. Nadere verkenning van deze business cases moet nog plaatsvinden mede in relatie tot andere vermeden kosten m.b.t. staakslak voor Tata Steel. Ontsluiting Het ontsluiten van nieuwe kades en terreinen over de weg via Tata Steel lijkt mogelijk. Nader te bepalen wat dit betekent voor het aantal voertuigbewegingen op het Tata Steel terrein. Beheer Nader overleg tussen de direct betrokken partijen over het beheer en de exploitatie van het nieuwe haventerrein moet nog worden opgestart. 21

22 Hoofdstuk 4 22

23 Hoofdstuk 4 Samenvattend De bijdrage van het project aan de transitie naar een duurzame energiehaven: Grote impuls voor de offshore windenergiesector vóór de sluis en een versterking van het logistieke straat concept voor het gehele Noordzeekanaalgebied; Vergroten van de lichtercapaciteit voor droge bulk en eventueel vloeibare bulk; Creëren van extra haven- en kade-capaciteit, maar ook extra ruimte voor andere bestaande sectoren in de havens; Kansen voor ontwikkeling van de circulaire economie ; Impuls voor de werkgelegenheid, enkele duizenden nieuwe arbeidsplaatsen, vooral gerelateerd aan de offshore sector; Intensiveren van het ruimtegebruik op de Tata Steel terreinen, dat ook beschikbaar is voor nieuwe (economische) activiteiten van derden. Extra activiteiten in gebieden rond de Averijhaven leiden uiteindelijk tot minder overlast voor de omgeving; Oplossingen voor diverse milieuproblemen, zoals het nuttig gebruik van staalslakken en de reductie van stof- en geluidsoverlast; Grootschalige samenwerking tussen partijen die werkzaam zijn in het Noordzeekanaalgebied; Het is een omvangrijk, uitdagend en integraal project met een landelijke uitstraling. 23

24 24

25 Literatuurlijst BCI (2013) Inventarisatie supply chain offshore wind sector Noordzeekanaalgebied EWEA (2010) Wind at Work MAKE Consulting (2008) Ministerie van Infrastructuur en Milieu (2013) Structuurvisie windenergie op zee 25

26 26

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie

Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie Dertje Meijer, President-directeur Naam, Afdeling, Dag maand jaar, Plaats Inhoud 1. Introductie Havenbedrijf Amsterdam 2.

Nadere informatie

Since 1987 Duurzaam, betaalbaar en op tijd!

Since 1987 Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Since 1987 Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Who we are? BCTN was the first intermodal barge operator in the Netherlands. With more than 25 years of experience BCTN is the leading intermodal barge operator

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland Stand van zaken offshore windenergie in Nederland Chris Westra (We@Sea) met dank aan Sander de Jong (Rijkswaterstaat Noordzee) Offshore windturbineparken in NL Ronde 1 2 windturbineparken operationeel

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 1 Doel Havenvisie 2030 Richting geven aan de verdere ontwikkeling van de Rotterdamse mainport. Zekerheid en perspectief bieden aan klanten, burgers, overheden

Nadere informatie

IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN

IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN Identificatie +/- 250 ondernemingen werden geïdentificeerd met potentiële interesse voor windenergie:

Nadere informatie

Chris Westra (senior consultant ECN)

Chris Westra (senior consultant ECN) De ontwikkelingen van offshore windenergie en een roadmap voor Nederland Chris Westra (senior consultant ECN) (general manager We@Sea) www.we-at-sea.org www.ecn.nl www.haveneilandopzee.nl Waarom windenergie?

Nadere informatie

Schenker Logistics Nederland Fit for the Future. DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek

Schenker Logistics Nederland Fit for the Future. DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek Schenker Logistics Nederland Fit for the Future DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek Paul Boers 6 november 2011 Introductie Schenker Logistics Nederland Fit for the future De wereld

Nadere informatie

Multimodal Platform 1616. A new multimodal logistical platform in the Port of Antwerp adjacent to the Deurganckdock.

Multimodal Platform 1616. A new multimodal logistical platform in the Port of Antwerp adjacent to the Deurganckdock. Multimodal Platform 1616 Een nieuw multimodaal logistiek platform in de Haven van Antwerpen op een steenworp van het Deurganckdok. A new multimodal logistical platform in the Port of Antwerp adjacent to

Nadere informatie

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Janine van Oosten, directeur CNB en rijkshavenmeester Februari 2013 Havenclub Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam De havens van

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Maarten Timmerman Offshore Windenergie Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Wat doet TKI Wind op Zee? SEmuleert en faciliteert de ontwikkeling en implementaee van offshore windtechnologie voor de industrie (MKB)

Nadere informatie

Lelystad, Mainport Park A6

Lelystad, Mainport Park A6 Lelystad, Mainport Park A6 kavels vanaf 0,5 tot 21 hectare building plots as of 5,000 up 21 hectares 100% bebouwbaar site coverage 100% direct aan luchthaven directly linked to airport centraal in Nederland

Nadere informatie

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

GDF SUEZ LNG Solutions

GDF SUEZ LNG Solutions BECOMES GDF SUEZ LNG Solutions Nationale Distributiedag - 15 oktober 2015 Jan-Joris van Dijk Managing Director GDF SUEZ LNG Solutions GDF SUEZ LNG SOLUTIONS Een nieuw bedrijf binnen de groep met focus

Nadere informatie

Windstroom en werkgelegenheid

Windstroom en werkgelegenheid Windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 x meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer dan 40 x

Nadere informatie

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam Henk de Bruijn 25 september 2013 1 Haven- en industriegebied + 2 Havengebieden Maasvlakte Waal-/Eemhaven Europoort Botlek 3 Haven in cijfers Rotterdamse haven

Nadere informatie

TKI Wind op Zee Workshop Financiering

TKI Wind op Zee Workshop Financiering TKI Wind op Zee Workshop Financiering Met welk support regime worden ambities offshore wind NL bereikt? 7 mei 2013 Amersfoort Marco Karremans Wind op Zee cruciaal voor 16% duurzame energie in 2020 Doelstelling:

Nadere informatie

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Biopark Terneuzen Duurzame havens Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Terneuzen Diepgang 12,50 meter Oppervlakte circa 2100 ha Ports of Vlissingen and Terneuzen Vlissingen Diepgang

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Blue Growth Blue Growth in de Noordzee

Blue Growth Blue Growth in de Noordzee Blue Growth Blue Growth in de Noordzee Potentie van de Noordzee nu en in 2050 Manfred Wienhoven en Johan Gille 26 februari 2014 Visafslag, Scheveningen Een paar elementen I. Het Blue Growth concept op

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Jaarcijfers 2011. Perspresentatie Dertje Meijer - 12 Januari 2012. Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam

Jaarcijfers 2011. Perspresentatie Dertje Meijer - 12 Januari 2012. Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Jaarcijfers 2011 Perspresentatie Dertje Meijer - 12 Januari 2012 Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Presentatie 1. Vierde haven van Europa 2. Havenvisie: slimme haven 3. Jaarcijfers

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Offshorehaven bij uitstek De internationale zeehaven van Den Helder biedt een zee aan ruimte en mogelijkheden. Het is de thuisbasis voor een groeiend aantal

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

European Gateway Services Paul Ham Straatsburg, November 2012

European Gateway Services Paul Ham Straatsburg, November 2012 European Gateway Services Paul Ham Straatsburg, November 2012 Introduction ECT City Terminal Euromax Terminal 7,5 mlnteu in 2011 Delta Terminal 1 Introduction ECT Venlo-rail Duisburg Moerdijk Willebroek

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester

Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester Missie Veiligheid Vlotheid Milieu OESO rapport (13/5) R dam en A dam: de havens dienen het milieu en leefklimaat te verbeteren 2 SECA Noordzee en Baltic

Nadere informatie

right place, right time

right place, right time right place, right time PND: constructie èn industriële verhuizingen Combinatie van twee disciplines maakt PND tot de ideale partner Het verhaal achter de succesformule van PND is eenvoudig. Van oorsprong

Nadere informatie

DB Schenker - The Transportation and Logistics Division of Deutsche Bahn. DB Mobility Logistics AG Transportation and Logistics April 2015

DB Schenker - The Transportation and Logistics Division of Deutsche Bahn. DB Mobility Logistics AG Transportation and Logistics April 2015 DB Schenker - The Transportation and Logistics Division of Deutsche Bahn DB Mobility Logistics AG Transportation and Logistics April 2015 Overview of revenues, EBIT and employees of DB and its business

Nadere informatie

Inventarisatie supply chain offshore wind sector Noordzeekanaalgebied

Inventarisatie supply chain offshore wind sector Noordzeekanaalgebied Inventarisatie supply chain offshore wind sector Noordzeekanaalgebied Uitgevoerd in opdracht van: Amsterdam Ymuiden Offshore Port Kamer van Koophandel Amsterdam Nijmegen, februari 2013 Inhoudsopgave Blz.

Nadere informatie

Tata Steel Slide 1. Tata Steel. Blue Road Award bijeenkomst Binnenvaart in de Supply Chain

Tata Steel Slide 1. Tata Steel. Blue Road Award bijeenkomst Binnenvaart in de Supply Chain 1 Blue Road Award bijeenkomst Binnenvaart in de Supply Chain http:// porta 5457a 5 Tata Group A worldwide concern (I) One of the world s fastest growing and most respected corporations Tata businesses

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Waterbouwdag 2011. Sluizen in de wereld. Han Vos

Waterbouwdag 2011. Sluizen in de wereld. Han Vos Sluizen in de wereld Han Vos Recente sluisprojecten voor Waterbouwdag 2011 de zeevaart In de laatste jaren zijn en worden er plannen gemaakt voor grote zeesluizen waarvan de capaciteit aansluit bij de

Nadere informatie

GREEN AWARD FOUNDATION

GREEN AWARD FOUNDATION Bijeenkomst milieu-indices voor zeeschepen Rotterdam, 16 september 2010 Karin Struijk, Deputy Managing Director A simple, recognised tool to address air quality issues in ports The link between environment

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Invalshoeken 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Sociaal 14-10-2015 Jaarcongres BI 3 Sociaal Fabriek van de Toekomst Boeien, binden en behouden van technisch

Nadere informatie

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY

AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY [Type here] Press Release 25 November 2014 AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY ALE will be working alongside Belgium-based Aertssen to transport the Port

Nadere informatie

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Heating the Flowers A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Agenda 2 FloraHolland Shareholders Project in a nutshell Coöperatie 3 Kwekerscoöperatie met als doel: Krachtenbundeling en versterking

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

SABA adhesives & sealants. Samenwerken met je buitenlandse partner

SABA adhesives & sealants. Samenwerken met je buitenlandse partner adhesives & sealants Samenwerken met je buitenlandse partner - in het kort Lijmen & Kitten Producent van hoogwaardige lijmen & kitten Professionele & Industriële markten (B2B) Internationale scope /wereldspeler

Nadere informatie

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014 TenneT als netontwikkelaar op zee NWEA Winddag, TenneT als netontwikkelaar op zee 1. Introductie TenneT als netontwikkelaar 2. Integrale aanpak en netoptimalisatie nodig voor behalen duurzaamheidsdoelstellingen

Nadere informatie

Bundeling goederenstromen in de Extended Gateway Antwerpen/Rotterdam met een focus op de binnenvaart

Bundeling goederenstromen in de Extended Gateway Antwerpen/Rotterdam met een focus op de binnenvaart Impactproject Bundeling goederenstromen in de Extended Gateway Antwerpen/Rotterdam met een focus op de binnenvaart Slotbijeenkomst Maastricht 3-12-2014 A. Verhoeven KvK Nederland Projectpartners Impactproject:

Nadere informatie

Duurzaamheid.. the key for future success!

Duurzaamheid.. the key for future success! Duurzaamheid.. the key for future success! 2 Visie op duurzaamheid o Noodzakelijk voor onze license to operate en groei mogelijk te maken. o Creëren van toegevoegde waarde voor bedrijvigheid, klanten en

Nadere informatie

SPX Model A-360 Azimuth Antenna Rotor Model 1 & 2

SPX Model A-360 Azimuth Antenna Rotor Model 1 & 2 Gauke Boelensstraat 108 NL-9203 RS Drachten The Netherlands Tel: +31 (0) 512 354 126 GSM: +31 (0) 650 882 889 Fax: +31 (0) 847 187 776 www.rfhamdesign.com E-mail: info@rfhamdesign.com Model A-360 Azimuth

Nadere informatie

Any color so long as it is green

Any color so long as it is green Any color so long as it is green Duurzame mobiliteit op lokaal niveau Richard Smokers Attero Minisymposium, Duurzame mobiliteit, Wijster, 2 Any color so long as it is green Inhoud Uitdagingen Wat valt

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Schiphol Airport Logistics Centre. 25,000 sqm built-to-suit development opportunity in Schiphol Airport. Is your logistics. ready for take-off?

Schiphol Airport Logistics Centre. 25,000 sqm built-to-suit development opportunity in Schiphol Airport. Is your logistics. ready for take-off? Schiphol Airport Logistics Centre 25,000 sqm built-to-suit development opportunity in Schiphol Airport Is your logistics ready for take-off? Schiphol Airport Logistics Centre Naritaweg, 1436 Aalsmeerderbrug,

Nadere informatie

Supply chain Forum Borchwerf

Supply chain Forum Borchwerf Supply chain Forum Borchwerf Haven van Antwerpen: betrouwbare partner in uw supply chain Luc Arnouts, Chief Commercial Officer Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen Widely connected to the fore and hinterland

Nadere informatie

ir. Luc Van Damme VLAAMSE BAAIEN Challenges and Reflections Projectleider Vlaamse Baaien Dept.Openbare Werken & Mobiliteit vcbcvbcvbvcb

ir. Luc Van Damme VLAAMSE BAAIEN Challenges and Reflections Projectleider Vlaamse Baaien Dept.Openbare Werken & Mobiliteit vcbcvbcvbvcb VLAAMSE BAAIEN Challenges and Reflections ir. Luc Van Damme Projectleider Vlaamse Baaien Dept.Openbare Werken & Mobiliteit Luc Van Damme projectleider - MOW VLAAMSE BAAIEN: INITIATIVE Mariene ingenieurs

Nadere informatie

Vandaagafval morgengrondstof!

Vandaagafval morgengrondstof! Vandaagafval morgengrondstof! 5de Vlaams Milieucongres IFEST 21 October 2008 Florens Slob Manager Sustainable Business Solutions Van Gansewinkel Group Agenda Korte verkenning Cradle to Cradle concept &

Nadere informatie

Ronde tafel Havenvisie 2030

Ronde tafel Havenvisie 2030 Ronde tafel Havenvisie 2030 Strategische connectiviteit: nieuw Aanpak perspectief voor de waardering van de Amsterdamse scenarioworkshop haven Bart Kuipers Rotterdam stad+haven M.m.v. Dr. M. Nijdam, Prof.dr.

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006 Nuon Magnum Een volgende stap in de energietransitie Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum Utrecht, 6 december 2006 Nuon in het kort Nuon is een zelfstandig, internationaal energiebedrijf gevestigd

Nadere informatie

Fashion. Trends & Ontwikkelingen

Fashion. Trends & Ontwikkelingen Fashion Trends & Ontwikkelingen Fashion, Lifestyle en Footwear In mineur terwijl crisis net achter de rug is? Het retaillandschap verandert Diverse ketens in zwaar weer 2 Fashion, Lifestyle en Footwear

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Smart Delta Resources Platform

Smart Delta Resources Platform Platform Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen 3 September 2015 Ger Spork, Program Manager

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016 De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector 25 mei 2016 Agenda Serious gaming lijkt overal op te komen in de logistiek. Een bekend en veel gebruikt voorbeeld van serious gaming

Nadere informatie

R&D activiteiten in Nederland Ernst van Zuijlen KIVI 19 september 2012

R&D activiteiten in Nederland Ernst van Zuijlen KIVI 19 september 2012 R&D activiteiten in Nederland Ernst van Zuijlen KIVI 19 september 2012 R&D activiteiten in Nederland Ernst van Zuijlen KIVI 19 september 2012 Doelen Kostprijsreductie in 2020 KOSTEN O&M kosten -25%

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt maken? Energiebesparend investeren en energiespaarcontracten Kurt Detavernier Copyright Siemens Ltd 2008 Building Technologies Our approach during

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

For Sale 480.000,- If u are interested in this ship and you want further information, don`t hesitate to contact us.

For Sale 480.000,- If u are interested in this ship and you want further information, don`t hesitate to contact us. For Sale 480.000,- Historical data The seaworthy steel passenger ship "Vonne S" was in 1953-1955 specially built for the "Delta works" in Zeeland (Holland) for research and inspection of the Department

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

volgens HbR zelfs verder Rotterdam

volgens HbR zelfs verder Rotterdam Heel Rijnmond één grote keten? Havenbedrijf Rotterdam Sandra Prenger 1 Heel Rijnmond industrial area logistics hub metropolitan area distribution volgens HbR zelfs verder Rotterdam Inhoud Havenvisie 2030

Nadere informatie

Trade Compliance: Een last of een kans? VLM Workshop 18-11-2014

Trade Compliance: Een last of een kans? VLM Workshop 18-11-2014 Trade Compliance: Een last of een kans? VLM Workshop 18-11-2014 Agenda Opening Introductie Doel van de bijeenkomst Netwerk Trade Compliance Wat is Trade Compliance? Uitdagingen voor Trade Compliance Innovaties

Nadere informatie

Factsheet Nieuwe grote zeesluis

Factsheet Nieuwe grote zeesluis Factsheet Nieuwe grote zeesluis Tal van Nederlandse en Europese consumenten en bedrijven maken dagelijks gebruik van goederen en grondstoffen die door het Amsterdamse sluizencomplex binnenkomen: energieproducten

Nadere informatie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

Power to gas onderdeel van de energietransitie Power to gas onderdeel van de energietransitie 10 oktober 2013 K.G. Wiersma Gasunie: gasinfrastructuur & gastransport 1 Gastransportnet in Nederland en Noord-Duitsland Volume ~125 mrd m 3 aardgas p/j Lengte

Nadere informatie

Havenvisie 2030 Werkatelier

Havenvisie 2030 Werkatelier Havenvisie 2030 Werkatelier Dertje Meijer, 20 januari 2014 De wereld is sterk in beweging China is de Verenigde Staten gepasseerd als grootste handelsland Eerste tekenen van herstel van de financiële-

Nadere informatie

Grote belangstelling. Offshore Windenergie. Nieuwsbrief nr. 10 9 december 2011

Grote belangstelling. Offshore Windenergie. Nieuwsbrief nr. 10 9 december 2011 Grote belangstelling deelname bedrijvencoalitie Green Deal Offshore Windenergie Nieuwsbrief nr. 10 9 december 2011 Bijna 50 bedrijven hebben zich inmiddels aangesloten bij de Bedrijvencoalitie van de Green

Nadere informatie

Belang van onderzoek en innovatie bij de verdere uitbouw van de Blue Energy Cluster in West Vlaanderen

Belang van onderzoek en innovatie bij de verdere uitbouw van de Blue Energy Cluster in West Vlaanderen Belang van onderzoek en innovatie bij de verdere uitbouw van de Blue Energy Cluster in West Vlaanderen Herman Derache, directeur Sirris Oostende, 20 maart 2014 24.03.14 1 Blue Energy C-Power and offshorewind.biz

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Bestuursopdracht haven - De Kop Werkt! 13 januari 2015 Contactgegevens NV Port of Den Helder Den Helder Airport Gemeente Den Helder Michel Bakelaar Conny van den Hoff Saskia de

Nadere informatie

Afval: een serieuze partner in de logistieke keten

Afval: een serieuze partner in de logistieke keten Barge en shortsea congres Transport/logistiek waste-products van weg naar water Tilburg, 4 februari 2016 Rick Martens, manager logistics Afval: een serieuze partner in de logistieke keten 1 Introductie

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Risico s van CO2 leidingen

Risico s van CO2 leidingen takes gastransport further Risico s van CO2 leidingen Kennistafel buisleidingen T. Veenstra HSE coordinator Utrecht, 7 september 2010 Groningen, 9-9-2010 1 Inhoud Duurzaamheidsbeleid van Gasunie Ontwikkelingen

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Offshore Windenergie: Don Quichot of onontkoombaar?

Offshore Windenergie: Don Quichot of onontkoombaar? Den Helder, 27 november 2014 Offshore Windenergie: Don Quichot of onontkoombaar? Masterclass Offshore Wind Ruben Dijkstra Agenda Welkom - Persoonlijke introductie - Energietransitie - Offshore wind - Eneco

Nadere informatie

Station Bijlmer. Metrohalte Bullewijk. Afrit 3 A 9

Station Bijlmer. Metrohalte Bullewijk. Afrit 3 A 9 H a a r l e r b e r g w e g - A m s t e r d a m - Z u i d o o s t Station Bijlmer Metrohalte Bullewijk Afrit 3 S111 ZUIDOOST A 9 2 N 5 RDZEEKANAAL WEG N202 NENBURG 19 HAARLEM/BEVERWIJK/ALKMAAR LEIDEN/DEN

Nadere informatie

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Nederlands beleid Wind op Zee Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Inhoud Beleid op Hernieuwbare energie in Europa en in Nederland Ruimtelijke planning toekomstige ontwikkelingen Green deal met de offshore

Nadere informatie

SPID Azimuth antenna rotator Type: BIG-RAK

SPID Azimuth antenna rotator Type: BIG-RAK SPID Azimuth antenna rotator Type: BIG-RAK Specifications: SPID BIG RAK PWM Azimuth Rotator BIG RAK @ 12V BIG RAK @ 18V Turning torque in-lbs/nm 2,800 in lb/315 Nm 3,600 in lb/403 Nm Brake Torque in lbs/nm

Nadere informatie

SPID Azimuth antenna rotator Type: RAK

SPID Azimuth antenna rotator Type: RAK Gauke Boelensstraat 108 NL-9203 RS Drachten The Netherlands Tel: +31 (0) 512 354 126 GSM: +31 (0) 650 882 889 Fax: +31 (0) 847 187 776 www.rfhamdesign.com E-mail: info@rfhamdesign.com SPID Azimuth antenna

Nadere informatie

Paul de Vos. paul.de.vos@rhdhv.com. in voor in relatie tot

Paul de Vos. paul.de.vos@rhdhv.com. in voor in relatie tot Trends en ontwikkelingen Paul de Vos paul.de.vos@rhdhv.com in voor in relatie tot railvervoer Bruggen bouwen Bruggen bouwen voor de toekomst van het spoor Page 2 Is of wordt het beter op het spoor? Dienstverlening?

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie