WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten"

Transcriptie

1 WORKSHOP CIRCLE SCAN Door Wouter-Jan Schouten

2 WOUTER-JAN SCHOUTEN Doctoraal Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit 21 jaar bij the Boston Consulting Group - Partner & Managing Director - Leider van NL Consumer practice - o.a advies aan topteam Agro Food Nu Onafhankelijk adviseur Business & Nature - Hoofd Market Change bij WWF NL Juli 2014 Maart Circle Economy sinds Maart 2015 Slide no. 2

3 Huidige productie systeem gebruikt anderhalf keer de resources die de aarde kan regenereren en dit neemt nog steeds toe Source: WWF Living planet report 2014, Global Footprint Network Slide no. 3

4 Huidige lineaire wereldwijde voedselsysteem Slide no. 4

5 Voedsel neemt meerderheid van de biologische resources die de aarde genereert» 70% van het zoetwater» 40% van het landoppervlak» 70% van de kunstmest: Stikstof en Fosfor» 30% van het energiegebruik Slide no. 5

6 Impacts in primaire voedselproductie - voorbeelden Slide no. 6» vervuiling, bodemuitputting, eutrophiering» 550 miljard m3 water verspild» 75% van de ontbossing gerelateerd aan landbouw» grootgebruiker fossiele brandstoffen» wereldwijde inbalans in nutriënten cyclus

7 Slide no. 7 Visserij impacts - Voorbeelden» 70% van de soorten maximaal over overbevisd» gr antibiotica for 1000 kg zalm

8 Slide no. 8 Impacts in voedselverwerking - voorbeelden» lange ketens verstoren nutrient cycli» 45% van het energie gebruik in processing en transport» veel upstream voedselverspilling» beperkte valorisatie van reststromen

9 Broekasgas emissies» Landbouw de sector met meeste non-co2 broeikasgassen» 24% van wereldwijde GHG emissies gerelateerd aan voedsel

10 Stikstof Cirkel: 86%-96% verlies naar milieu Bron: Jan Willem Erisman Vrije Universiteit, 2011

11 Circulaire oplossingsrichtingen om negatieve impact per eenheid consumptie met 80% terug te brengen 1. Reduceer inputs in, en negatieve impact van primaire voedselproductie: 2. Betere valorisatie van de (reststromen van) voedselverwerking 3. Reduceren downstream verlies van voedsel en nutriënten bij retailer, horeca en consument Slide no. 11

12 Circulaire oplossingsrichtingen - Voorbeelden Slide no. 12

13 IDENTIFICEER CIRCULAIRE OPPORTUNITIES Grootste impact in huidig IDENTIFICEER CIRCULAIRE OPPORTUNITIES systeem (denk aan impact op Circulaire oplossingen land/bodem, water, broeikasgassen, afval) Geef tenminste 1 idee dat een groot verschil kan maken Primaire voedsel productie Wat zijn barrières die je ervaart om idee werkelijkheid te maken? Verwerking Wie heb je nodig om die barrières te slechten? Downstream (Retail, foodservice en consument) Wat kun je zelf doen? Slide no. 13

14 Circulaire oplossingsrichtingen om negatieve impact per eenheid consumptie met 80% terug te brengen - voorbeelden 1. Reduceer inputs in, en negatieve impact van primaire voedselproductie: Minimaliseer kunstmatige inputs (kunstmest, bestrijdingsmiddelen) Sluit nutrient cycles waar mogelijk (bijvoorbeeld veevoer productie dichtbij het vee) Reduceer zoetwater gebruik in water schaarse gebieden Voorkom vervuiling van water en bodem door nutrient verlies naar het milieu (bijvoorbeeld mestverwerking) Restauratie van degraded lands Voorkom upstream food waste tussen boer en verwerking Innovaties met lage footprint per eenheid consumptie (bijvoorbeeld veevoer uit algen?) Innovaties die broeikasgas emissies door veeteelt terugdringen 2. Betere valorisatie van de reststromen van voedselverwerking Minimaliseer reststromen Combineren reststromen uit verschillende commodities (voorbeeld Soja en Suiker) Herwinnen ingredienten uit afvalwater Hergebruik reststromen op best mogelijke manier: Food, Biomaterials, Feed, Energy 3. Reduceren downstream verlies van voedsel en nutriënten bij retailer, Foodservice en Consument Houdbaarheid, THT data, pack sizes, Recycle bare verpakkingen Outlet stores : Verkoop van buitenbeentjes Vleesvervangers Terugwinnen ingredienten uit voedselafval Slide no. 14

15 BACKUPS Slide no. 15

16 1. Reduceer inputs in, en negatieve impact van primaire voedselproductie Minimaliseer kunstmatige inputs (kunstmest, bestrijdingsmiddelen) Sluit nutrient cycles waar mogelijk en voorkom nutrient verlies naar water en bodem Reduceer zoetwater gebruik in water schaarse gebieden Restauratie van degraded lands Voorkom upstream food waste tussen boer en verwerking Innovaties met lage footprint per eenheid consumptie Innovaties die broeikasgas emissies door veeteelt terugdringen Slide no. 16

17 2. Betere valorisatie van de reststromen van voedselverwerking Minimaliseer reststromen Combineren reststromen uit verschillende commodities (voorbeeld Soja en Suiker) Herwinnen ingredienten uit afvalwater Combineren reststromen van verschillende aanbieders Hergebruik reststromen op best mogelijke manier: Pharma, Food, Feed, Biomaterials, Energy Slide no. 17

18 3. Reduceren downstream verlies van voedsel en nutriënten bij retailer, foodservice en consument Houdbaarheid, THT data, pack sizes, Recycle bare verpakkingen Outlet stores : Verkoop van buitenbeentjes Vleesvervangers Terugwinnen ingredienten uit voedselafval Slide no. 18

19 Lokale circle scan geeft vergelijkbare resultaten Voorbeeld: Apeldoorn, Deventer, Zutphen

Wat is vandaag de dag nog duurzaam?

Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Duurzame voeding Schaal als spanningsveld VU Amsterdam 3 oktober 04 Inderdaad... Bron: NRC 7/0/04 Harry Aiking Overzicht Duurzaamheid is dynamisch Duurzaamheid en voedselzekerheid

Nadere informatie

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures;

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures; 1. Inleiding 1.1 Dierlijke voedselproducten en milieu Dierlijke voedselproducten zoals, vlees, melk en eieren, zijn voor de meeste mensen een vast onderdeel van het menu. Deze producten leveren belangrijke

Nadere informatie

Voedselverspilling: kans of uitdaging voor agrifoodtech?

Voedselverspilling: kans of uitdaging voor agrifoodtech? Voedselverspilling: kans of uitdaging voor agrifoodtech? AgriFoodTech Platform Congres Toine Timmermans, 14 December 2016 Voedselverspilling: probleem of indicator? We moeten in de toekomst meer mensen

Nadere informatie

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Toine Timmermans, Programma manager duurzame voedselketens Bart Groesz, PLUS Klaassen supermarkt Overzicht workshop Innovatie & ondernemerschap

Nadere informatie

De wereld kan op lange termijn alleen biologisch gevoed worden

De wereld kan op lange termijn alleen biologisch gevoed worden De wereld kan op lange termijn alleen biologisch gevoed worden Jan Willem Erisman 10 oktober 2016 Stikstof (nutriënten) hebben goede en Te weinig slechte kanten Te veel Voor 1 kg zuivere stikstof is 135

Nadere informatie

Docentendag Biobased Economie Ketens & Agrologistiek. Voedselverspilling in de keten 21 januari 2016

Docentendag Biobased Economie Ketens & Agrologistiek. Voedselverspilling in de keten 21 januari 2016 Agri, Food & Life Sciences Docentendag Biobased Economie Ketens & Agrologistiek Voedselverspilling in de keten 21 januari 2016 Delft Gerry Kouwenhoven Datum 21-01-2016 1 Voedselverspilling is een internationaal

Nadere informatie

Stikstof in de PAS? Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut, VU

Stikstof in de PAS? Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut, VU Stikstof in de PAS? Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut, VU Louis Bolk (1866-1930) Hoe ruimer zou onze opvatting van het leven zijn, indien het ons gegeven was dit eens te bestuderen met verkleinglazen"

Nadere informatie

Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO

Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO 12-03-2015 NL Agri & Food: oprecht een topsector! Tweede exporteur ter wereld Stevige pijler onder de economie 10% v/h BNP;

Nadere informatie

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens Klik Studiebijeenkomst de stijl te bewerken Ontwikkelingen op de voermarkt Klik om de ondertitelstijl van het model 27 mei 2014 te bewerken R. Tijssens Klik om de stijl te bewerken Klik om de ondertitelstijl

Nadere informatie

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015 Kringlooptoets Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken 24 juni 2015 Kringloop- WIJZER of TOETS? 2 Kringloopwijzer Gewassen Bodem Vee Mest Mest 3 Kringlooptoets Gewassen

Nadere informatie

Voedselverspilling; eerst preventie en van reststroom naar grondstof

Voedselverspilling; eerst preventie en van reststroom naar grondstof Voedselverspilling; eerst preventie en van reststroom naar grondstof Toine Timmermans NVRD Jaarcongres, 26 mei 2016 Voedselverspilling (nieuwe cijfers EU-28) Productie Verwerking Consumenten Food service

Nadere informatie

Versnellers van verduurzaming van ons voedsel. www.smaackmakers.nl

Versnellers van verduurzaming van ons voedsel. www.smaackmakers.nl The food shake up Versnellers van verduurzaming van ons voedsel Versnellers van verduurzaming van ons voedselsysteem & voedselpatroon Op welke manieren werken we hieraan? Communicatie(concepten) onderwijs

Nadere informatie

Verduurzaming voedingsmiddelen

Verduurzaming voedingsmiddelen Verduurzaming voedingsmiddelen Chris E. Dutilh VMT Introductiecursus Voedingsmiddelenindustrie De Glazen Ruimte, Maarssen, 3 september 2015 Duurzame ontwikkeling Duurzame ontwikkeling betekent een economische,

Nadere informatie

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid 20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid Marijke de Graaf, werkzaam bij ICCO houdt een lezing over Voedsel en Voedsel zekerheid OPrganisatie ZWO-groep wijkgemeente Eindhoven-Zuid. We beginnen

Nadere informatie

BEPERKEN VAN DERVING. Wat vers is, moet vers blijven

BEPERKEN VAN DERVING. Wat vers is, moet vers blijven BEPERKEN VAN DERVING Wat vers is, moet vers blijven INHOUD Toelichting AKK Wetenswaardigheden Uitdagingen Projectresultaten Support Thema s: Duurzaamheid Biologische afzetketens Voedselkwaliteit en voedselveiligheid

Nadere informatie

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL SAMEN WERKEN AAN EEN DUURZAME VOEDSELKETEN IN 2020 AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL Voorop lopen met duurzaam voedsel Nederland is wereldspeler op het gebied van voedselproductie, innovatie en agrifood-export.

Nadere informatie

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients.

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients. 27/11/2015 Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020 Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients 26 November 2015 1 Introductie Tom Wiegmans Internationale Agrarische handel gestudeerd

Nadere informatie

Sojaproblematiek Europese eiwitteelt

Sojaproblematiek Europese eiwitteelt Regionaal veevoer Sojaproblematiek Europese eiwitteelt Aanpak regionaal voer Onze campagne Kleine Hoefprint Kaas Data landgebruik Europese concumptie Noodzaak dichterbij produceren Zuidamerikaanse Europese

Nadere informatie

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Introductie van het bedrijf Uitvinder van de Heuga tapijttegel Omzet $ 1 miljard 3500 medewerkers

Nadere informatie

Cradle to Cradle minerale nutriënten - business cases uit de praktijk

Cradle to Cradle minerale nutriënten - business cases uit de praktijk Cradle to Cradle minerale nutriënten - business cases uit de praktijk A.C.C. Röell¹ en R.J.F. van Haren² stikstof fosfor kalium Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Economie & Bedrijfskunde Adres: Postbus

Nadere informatie

Essentiele eisen in de praktijk

Essentiele eisen in de praktijk EU Packaging directive Essentiele eisen in de praktijk Hoe pakken we het aan bij Sara Lee? Marion Beugelsdijk Packaging Specialist Sara Lee Oktober 2011 Marion Beugelsdijk Packaging Specialist Research

Nadere informatie

Factsheet voedselverspilling bij de consument

Factsheet voedselverspilling bij de consument Factsheet voedselverspilling bij de consument VERSIE: MAART 2014 1. Waarvoor dient dit document? De factsheet is een initiatief van de interdepartementale werkgroep voedselverlies van de Vlaamse overheid

Nadere informatie

Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland. Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut

Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland. Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut Inhoud presentatie Het Louis Bolk Instituut Wat gaat er allemaal wel/niet goed Herontwerp van het systeem Conceptueel

Nadere informatie

Idealisme en commercie in relatie tot voedselverspilling: conflict of synergie. AgriFoodTech. 14 December 2016 s-hertogenbosch

Idealisme en commercie in relatie tot voedselverspilling: conflict of synergie. AgriFoodTech. 14 December 2016 s-hertogenbosch Idealisme en commercie in relatie tot voedselverspilling: conflict of synergie AgriFoodTech 14 December 2016 s-hertogenbosch Q-Point B.V. Q-Point is een onafhankelijk adviesbureau voor de agro- en foodsector.

Nadere informatie

Voedselverlies in ketenperspectief. Willy Sarlee OVAM Dienst beleidsinnovatie 15/10/2012

Voedselverlies in ketenperspectief. Willy Sarlee OVAM Dienst beleidsinnovatie 15/10/2012 Voedselverlies in ketenperspectief OVAM Dienst beleidsinnovatie Onderzoek Voedselverlies in ketenperspectief (1/20) gestart in april 2011 tot begin juli 2012 Uitgevoerd door Tritel Eerste deel = keten

Nadere informatie

2020 dan in 2013 (Alliantie Verduurzaming Voedsel, 2013). In de werkgroep Optimalisatie Reststromen en Voedselverspilling van de Alliantie werken

2020 dan in 2013 (Alliantie Verduurzaming Voedsel, 2013). In de werkgroep Optimalisatie Reststromen en Voedselverspilling van de Alliantie werken Voedselverspilling Wereldwijd gaat een geschat aandeel van ruim 30% van al het voedsel dat geproduceerd wordt voor menselijke consumptie verloren, wat neerkomt op ongeveer 1,3 miljard ton per jaar (Gustavsson

Nadere informatie

Workshop duurzame stadslandbouw

Workshop duurzame stadslandbouw Workshop duurzame stadslandbouw Changemaker Festival te Heino 14 september 2013 Datum: 14 september 2013 Locatie: Van: Voor: Summmercamp Heino Cees Moerman Workshop Changemaker Kenmerk: 1309 Programma

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Workshop circulaire economie. Jan Weide Certification Manager SGS Nederland Gert-Jan Vroege Senior Consultant SGS Search

Workshop circulaire economie. Jan Weide Certification Manager SGS Nederland Gert-Jan Vroege Senior Consultant SGS Search Workshop circulaire economie Jan Weide Certification Manager SGS Nederland Gert-Jan Vroege Senior Consultant SGS Search SGS NEDERLAND BV Certificatie van o.a ISO 9001 ISO 14001 VCA/VCU Voedselveiligheid

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

18.00 Veroniqué Swinkels (BBK/DVS) en Natascha Kooiman (Smaackmakers) Aftrap. 18.05 Helene van Zutphen (Nederland Schoon) Samen voor een schone buurt

18.00 Veroniqué Swinkels (BBK/DVS) en Natascha Kooiman (Smaackmakers) Aftrap. 18.05 Helene van Zutphen (Nederland Schoon) Samen voor een schone buurt 18.00 Veroniqué Swinkels (BBK/DVS) en Natascha Kooiman (Smaackmakers) Aftrap 18.05 Helene van Zutphen (Nederland Schoon) Samen voor een schone buurt 18.30 Albert Gast (Think + DO) Design als tool om duurzaam

Nadere informatie

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar Toolbox for Circle Regions UrbanWINS Webinar 5-7-2017 Paul Mul paul.mul@rhdhv.com Programme Toolbox for Circle Regions How does it work? Some examples Case 1: Plastic factory city Almere Case 2: Circular

Nadere informatie

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49)

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Programma Precisie Landbouw Verplichtingennr: 1400007552 Agrifirm Plant Maart 2012 INHOUD INLEIDING... 3 1. CARBON FOOTPRINT...

Nadere informatie

Vlaams afval- en materialencongres 6 april

Vlaams afval- en materialencongres 6 april Vlaams afval- en materialencongres 6 april Erik de Baedts Directeur NVRD President MWE Board member ISWA Strategisch omgaan met grondstoffen Nederlandse vereniging van gemeenten ogv afvalbeheer & reiniging

Nadere informatie

Verklaring van de symbolen

Verklaring van de symbolen Verklaring van de symbolen lactosevrij UTZ CERTIFIED gecertificeerde koffieboeren verbouwen hun koffie met zorg en aandacht voor mens en milieu. Inter IKEA Systems B.V. 2009 Producten die geschikt zijn

Nadere informatie

Educatie voor Duurzame Ontwikkeling. Systeemdenken in de klaspraktijk

Educatie voor Duurzame Ontwikkeling. Systeemdenken in de klaspraktijk Educatie voor Duurzame Ontwikkeling Systeemdenken in de klaspraktijk Ecocampus LNE 1 Wereldburgerschap en duurzame ontwikkeling Van kleuter tot hoger onderwijs Aanbod gericht op leerlingen, schoolteams,

Nadere informatie

Kunststoffen: zegen of zorg?

Kunststoffen: zegen of zorg? No Waste into the Oceans Kunststoffen: zegen of zorg? Stuf Kaasenbrood Open Universiteit, 3 november 2012 Kunststoffen: zegen of zorg? Gebruik en Voordelen van kunststoffen Kunststofimago en Probleemthema

Nadere informatie

OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES

OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES Kris Roels Interdepartementale Werkgroep Voedselverlies Flanders FOOD, Kick-off Platform Duurzaamheid, sessie voedselverlies 19/06/2014, De Montil, Affligem

Nadere informatie

VISIE OP FOOD IN DE FOODVALLEY REGIO

VISIE OP FOOD IN DE FOODVALLEY REGIO VOEDSELVISIE VISIE OP FOOD IN DE FOODVALLEY REGIO SAMENVATTING FoodValley werkt aan een gezonde, duurzame voedselvoorziening die zichtbaar en beleefbaar is voor iedereen FOOD IN DE FOODVALLLEY REGIO In

Nadere informatie

Opdracht van de Nationale DenkTank 2012

Opdracht van de Nationale DenkTank 2012 Opdracht van de Nationale DenkTank 2012 Hoe kan Nederland meer duurzame oplossingen in de voedselketen realiseren die economisch haalbaar zijn en welke partijen moeten daarbij het voortouw nemen? Wat is

Nadere informatie

Welkom. Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen. Van Afval naar Grondstoffen

Welkom. Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen. Van Afval naar Grondstoffen Welkom Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen Programma 14.00-14.05 uur Welkomstwoord door dagvoorzitter Isabelle

Nadere informatie

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen MTS vd Lageweg Hendrikus van de Lageweg 1 Inhoud MTS vd Lageweg Mestplaatsing veehouderij sectoren / sector belang Doelen Wat

Nadere informatie

Water crisis - kunnen ingenieurs nog iets bijbrengen?

Water crisis - kunnen ingenieurs nog iets bijbrengen? Water crisis - kunnen ingenieurs nog iets bijbrengen? James.Leten@siwi.org Wereldwijds Opportuniteiten Regionaal - Stroomgebied Lokaal: checklist 2000 2015 millennium ontwikkelingsdoelstellingen 2000 2015

Nadere informatie

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik??

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Road map Klimaatvriendelijk: carbon footprint Wat is carbon footprint? Wat is klimaatneutraal? Broeikasgassen en akkerbouw Het project boerenklimaat.nl Perspectief

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Eelco Smit Philips Consumer Lifestyle 29 maart 2012 Een sterke diverse industriële groep leading

Nadere informatie

Geen Co2 uitstoot. Geen afval. Duurzaam transport. Lokale en duurzame materialen. Lokaal en duurzaam voedsel. Duurzaam watergebruik

Geen Co2 uitstoot. Geen afval. Duurzaam transport. Lokale en duurzame materialen. Lokaal en duurzaam voedsel. Duurzaam watergebruik Jaarverslag duurzame bedrijfsvoering 2007/2008 Noodzaak voor duurzame bedrijfsvoering Als organisatie willen wij onze dagelijkse activiteiten en gewoonten zoveel mogelijk laten aansluiten bij de ecologische

Nadere informatie

Nulmeting peulvruchten

Nulmeting peulvruchten Nulmeting peulvruchten Inzicht in de milieueffecten van peulvruchten Roline Broekema, 24 januari 212 31 1 212 1 31 1 212 1 Doel In kaart brengen van de milieueffecten van verschillende producten van peulvruchten

Nadere informatie

Reeks A DUURZAAMHEID & PRODUCTIE

Reeks A DUURZAAMHEID & PRODUCTIE Reeks A DUURZAAMHEID & PRODUCTIE DUURZAAM- HEID A1-3 REcoEP Duurzaamheid If you think you are too small to have an impact, try to go to bed with a mosquito in the room A1-4 REcoEP Duurzaamheid Wat is duurzaamheid?

Nadere informatie

Verminderen van voedselverspilling

Verminderen van voedselverspilling Verminderen van voedselverspilling Hilke Bos-Brouwers Velt studiedag (Brussel,B) 23 November 2013 Onze missie: Wetenschap met impact Verkennen van de mogelijkheden van de natuur,... Het verbeteren van

Nadere informatie

1. Introductie... 3. 1.1. Doel... 3 1.2. Omvang, bereik... 3 1.3. Taken en verantwoordelijkheden... 3

1. Introductie... 3. 1.1. Doel... 3 1.2. Omvang, bereik... 3 1.3. Taken en verantwoordelijkheden... 3 Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 1.1. Doel... 3 1.2. Omvang, bereik... 3 1.3. Taken en verantwoordelijkheden... 3 2. Inzicht meest materiële scope 3 emissies... 4 2.1. Inleiding... 4 2.2. Wat zijn scope

Nadere informatie

Agri & Food: de kracht van Nederland!

Agri & Food: de kracht van Nederland! Agri & Food: de kracht van Nederland! Aalt Dijkhuizen FromFarmers Ledenbijeenkomst 22 april 2015 NL Agri & Food: oprecht een topsector! Tweede exporteur ter wereld Stevige pijler onder de economie 10%

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Energie- en emissie-intensiteit van economische activiteiten in België

Energie- en emissie-intensiteit van economische activiteiten in België Milieu-economische analyses voor België, de Gewesten en Europa Workshop 13 september 2012 Energie- en emissie-intensiteit van economische activiteiten in België Lies Janssen Federaal Planbureau Milieurekeningen:

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

MY STATEMENT PAPER. De grootte van de biogassector als energieoplossing zal beperkt blijven

MY STATEMENT PAPER. De grootte van de biogassector als energieoplossing zal beperkt blijven MY STATEMENT PAPER De grootte van de biogassector als energieoplossing zal beperkt blijven Sebastiaan Nijs 14/04/2015 Inleiding Tijdens mijn thesis is er onderzoek gebeurd naar de anaerobe verwerking van

Nadere informatie

TEGEN VOEDSELVERLIES! EEN ACTUELE UITDAGING VOOR DE GROOTKEUKENSECTOR

TEGEN VOEDSELVERLIES! EEN ACTUELE UITDAGING VOOR DE GROOTKEUKENSECTOR SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES! EEN ACTUELE UITDAGING VOOR DE GROOTKEUKENSECTOR Kris Roels - Interdepartementale Werkgroep Voedselverlies @ Grootkeukencolloquium 2015 WAT IS VOEDSELVERLIES? Voedselverlies

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

Minder afval met duurzame luiers voor Rotterdamse moeders! Minder afval, minder CO2 uitstoot en chemicaliën, lagere kosten, en een gezonde toekomst

Minder afval met duurzame luiers voor Rotterdamse moeders! Minder afval, minder CO2 uitstoot en chemicaliën, lagere kosten, en een gezonde toekomst Minder afval met duurzame luiers voor Rotterdamse moeders Minder afval, minder CO2 uitstoot en chemicaliën, lagere kosten, en een gezonde toekomst voor kindjes en de planeet PROBLEEM BESCHRIJVING WEGWERPLUIERS

Nadere informatie

De supermarkt in de samenleving, de boer in de keten

De supermarkt in de samenleving, de boer in de keten De supermarkt in de samenleving, de boer in de keten Onderwijsdag PZ 23 november 2010 Marc Jansen Directeur Consumentenzaken en Kwaliteit Centraal Bureau Levensmiddelenhandel Inhoud CBL en de branche Trends

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Voorbeelden circulaire economie - Projectresultaten in de praktijk

Voorbeelden circulaire economie - Projectresultaten in de praktijk Voorbeelden circulaire economie - Projectresultaten in de praktijk Wageningen Food & Biobased Research WU-Operations Research & Logistics 01-02-2017, Jim Groot Drie voorbeelden PPS Eindeloos Groenten -

Nadere informatie

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken WELKOM Biobased Business Event Emmen Over natuurlijke oplossingen gesproken Natural Plastics Ontwikkelen, produceren en op de markt brengen van groene producten welke geen schade opleveren voor de natuur

Nadere informatie

CO2 impact kringloopbedrijven

CO2 impact kringloopbedrijven CO2 impact kringloopbedrijven CO2 besparing gerealiseerd in 2014 door Stichting Aktief Dhr. G. Berndsen Gildenstraat 43 7005 bl Doetinchem Tel. 0314330980 g.berndsen@aktief-groep.nl Samenvatting Met 1

Nadere informatie

College voedselverspilling voor HBO

College voedselverspilling voor HBO College voedselverspilling voor HBO De Consument Handleiding voor docenten op basis van de powerpoint presentatie Gastcollege beperken voedselverspilling (de consument) najaar 2011 Inleiding De opzet van

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Ketenanalyse stalen kozijnen in project "Mauritshuis"

Ketenanalyse stalen kozijnen in project Mauritshuis Ketenanalyse stalen kozijnen in project "Mauritshuis" Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Koninklijke Woudenberg 3 1.3. Opbouw 4 Stap 1: Globale berekening van

Nadere informatie

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor duurzame stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. HET PROJECT

Nadere informatie

Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid

Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie Vraag 1 Op bladzijde

Nadere informatie

Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken

Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken Impact consumptiegedrag Hefbomen naar verandering Aankoopbeleid van voedingssector verduurzamen Actieve gedragsverandering van BE consument Verduurzamen

Nadere informatie

VERKENNING van de BioBased Economy

VERKENNING van de BioBased Economy VERKENNING van de BioBased Economy Biobased of Biowaste? Vereniging van Ver(s)kenners Martijn Wagener 28-nov-2013 Indeling Introductie Virida! Wat is de Biobased Economy?! Principes: cascadering en raffinage!

Nadere informatie

Innovatieve ketensamenwerking & onderwijs

Innovatieve ketensamenwerking & onderwijs Innovatieve ketensamenwerking & onderwijs 2e docentendag CBBE 24-06-2015 Gert-Jan van Delft HAS Hogeschool samen-vatting Innovatie, onderwijs, ketensamenwerking en BBE overzicht Ketens in BBE perspectief

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Management van retour-logistieke ketens

Management van retour-logistieke ketens Management van retour-logistieke ketens Erwin van der Laan RSM Erasmus Universiteit EVO dag 30 mei 2006 Duurzame Supply Chains Meet the needs of the present without compromising the ability of future generations

Nadere informatie

Energie meetplan Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Energie meetplan Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Energie meetplan 2012-2017 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Doelstellingen... 4 3. Planning meetmomenten... 5 3.1 Traffic Service Nederland totaal... 5

Nadere informatie

Material Value Circle

Material Value Circle Material Value Circle Meerwaarde in de circulaire waarde keten Lonneke de Graaff Materials 2014 l.graaff@dpivalucentre.nl Inhoud DPI Value Centre Wat is de Value Circle? Waarom kijken naar de Value Circle?

Nadere informatie

Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties. Door Victor Ponsioen Districon

Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties. Door Victor Ponsioen Districon Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties Door Victor Ponsioen Districon SUPPLY CHAIN CARGO LOGISTICS FACILITIES Apeldoorn, November 1 st 2013 Agenda 1 Voorstellen

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Duurzaam en gezond aan tafel. Mr. Jacques C. Dekker Diverzio

Duurzaam en gezond aan tafel. Mr. Jacques C. Dekker Diverzio Duurzaam en gezond aan tafel Mr. Jacques C. Dekker Diverzio Masterclass Friesland - 5 maart 2015 Jacques Dekker Adviseur Introductie 3 Verbinding Agri - Voeding Gezondheid 4 Verbinding Agri - Voeding

Nadere informatie

Economisch optimisme

Economisch optimisme Mindmap scenario A Economische groei belangrijker dan belangen van toekomstige generaties Weinig overheidsregulering, kans op monopolies Bedrijven aan de macht m.n. multinationals Weersbeïnvloeding in

Nadere informatie

VERSIEBEHEER. Aangepast Omschrijving

VERSIEBEHEER. Aangepast Omschrijving VERSIEBEHEER Versie Datum Aangepast door Omschrijving 1.2 18/5/215 KMe Tabel 1 geactualiseerd i.v.m. nieuwe uitstootgegevens 214 1.1 12/5/214 KMe Tabel 1 geactualiseerd i.v.m. Eemland 1. 12/7/213 CBl/KMe

Nadere informatie

Scope 3 emissie inventarisatie

Scope 3 emissie inventarisatie Pagina: 1 van 12 Scope 3 emissie inventarisatie Pagina: 2 van 12 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Methode (bepaling relevantie scope 3 emissie categorie)... 4 2.1. Rangorde categorieën scope 3 emissies

Nadere informatie

Memo introductie inventarisatie scope 3

Memo introductie inventarisatie scope 3 Memo introductie Memo introductie CO 2 -prestatieladder MVO medewerker Naam: R. van Mourik Manager QHSE Naam: B.F. Maas Datum: 7 november 2014 Datum: 7 november 2014 Handtekening: Handtekening: Kamer van

Nadere informatie

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst?

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? on behalf of Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? Symposium Groene ICT en Duurzaamheid in het hoger onderwijs 30-01-2014 Ger Fischer Woord vooraf Nieuwe start cartoon? 2 Onderwerpen

Nadere informatie

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Inleiding Op 2 december 21 heeft Vialis het CO 2 -bewust certificaat op niveau 3 behaald. Niveau 3 van de CO 2 - prestatieladder is met name gericht

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Ambitielijn: Meer met Minder Toenemende aandacht Voeding en Gezondheid

Ambitielijn: Meer met Minder Toenemende aandacht Voeding en Gezondheid Toenemende aandacht Voeding en Gezondheid Zelfmanagement burgers (VWS, RVZ, CVZ e.a.) Nieuwe definitie Gezondheid: Huber et al: Ability to adapt and self manage Food hospital (programma Net 5) Super foods:

Nadere informatie

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities Bionext Meerjarenambities Biologische landbouw en voeding 2012-2017 Biologische landbouw en voeding barst van de ambities De biologische landbouw- en voedingsketen heeft iets te bieden. Iets wat aansluit

Nadere informatie

Opbouw van een duurzame productieketen BTC CTB 2015

Opbouw van een duurzame productieketen BTC CTB 2015 Opbouw van een duurzame productieketen BTC CTB 2015 Colruyt Group en duurzaam ondernemen Programma: Hoe verduurzamen we producten Ketenprojecten Case: Bananen uit Senegal Colruyt Group en duurzaam ondernemen

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Factsheet voedselverspilling bij de consument

Factsheet voedselverspilling bij de consument Factsheet voedselverspilling bij de consument VERSIE: SEPTEMBER 2015 1. Waarvoor dient dit document? De factsheet is een initiatief van de interdepartementale werkgroep voedselverlies van de Vlaamse overheid

Nadere informatie

Ketenanalyse Staal in project "De Gagel" Opgesteld volgens de eisen van ISO 14064-1 en het Greenhouse Gas Protocol

Ketenanalyse Staal in project De Gagel Opgesteld volgens de eisen van ISO 14064-1 en het Greenhouse Gas Protocol Ketenanalyse Staal in project "De Gagel" Opgesteld volgens de eisen van ISO 14064-1 en het Greenhouse Gas Protocol Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten VBK Groep

Nadere informatie

LES 3: Wereldvoedselvraagstuk

LES 3: Wereldvoedselvraagstuk LES 3: Wereldvoedselvraagstuk 1 Les 3: Wereldvoedselvraagstuk Vakken Zedenleer/godsdienst, economie, aardrijkskunde, PAV Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken,

Nadere informatie

ZONDER WATER GEEN PAPIER; EN ZONDER PAPIER.. MICHIELADRIAANSE

ZONDER WATER GEEN PAPIER; EN ZONDER PAPIER.. MICHIELADRIAANSE ZONDER WATER GEEN PAPIER; EN ZONDER PAPIER.. MICHIELADRIAANSE Thereis no suchthingas waste water. Just water wasted. Ideaslikethisare goodforpeople, planetandprofit. Ideaslikethisarisein the Netherlands.

Nadere informatie

Ketenanalyse Tijdelijke Verkeersborden Traffic Service Nederland

Ketenanalyse Tijdelijke Verkeersborden Traffic Service Nederland 1 Ketenanalyse Tijdelijke Verkeersborden Traffic Service Nederland Auteur: Nick Ooms, Margriet de Jong Bedrijf: Traffic Service Nederland Autorisatiedatum: 17-05-2016 Versie: 1.0 Handtekening autoriserend

Nadere informatie

Wegwijzer voor het Menu van Morgen

Wegwijzer voor het Menu van Morgen Wegwijzer voor het Menu van Morgen Gezond, lekker en duurzaam eten; nu en in de toekomst, dat is waar Natuur & Milieu voor staat. Wereldwijd staan we voor een grote opgave om de stijgende wereldbevolking

Nadere informatie

Nut en noodzaak van gecertificeerde duurzame viskweek

Nut en noodzaak van gecertificeerde duurzame viskweek Certificering viskweek Nut en noodzaak van gecertificeerde duurzame viskweek Presentatie op 30 november 2006 voor Nederlands Genootschap voor Aquacultuur Door: John Oosterhuis Kwaliteitsmanager Albert

Nadere informatie

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH De rol van minerale en organische meststoffen in de komende 10 jaar vanuit het oogpunt van de kunstmeststrooier fabrikant 2 Norbert Rauch 20151208 Grond om

Nadere informatie