Komk. Werken aan diversiteit in de Chiro

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Komk. Werken aan diversiteit in de Chiro"

Transcriptie

1 n i r e m m o Komk Werken aan diversiteit in de Chiro

2 KOmkommerin Inhoud Werke 1. In de Chiro is iedereen welkom 2. Uitgesloten wegens Kevin, Mariem en Amar 4. En nu...aan de slag x Stap 1: Smijt het in de groep x Stap 2: Een blik op je buurt en leden x Stap 3: Over de drempel x Stap 4: Samen sterk 5. Warempel: een drempel x Drempel 1: Geld maakt niet gelukkig x Drempel 2: Onbekend maakt onbemind x Drempel 3: Bouw geen muren rond culturen x Drempel 4: Tussen droom en daad 6. We houden (van) u x Aandachtspunten bij activiteiten x Begeleiden in de Chiro x Contact met de ouders 7. Waar kun je terecht? x Wat heeft de Chiro je te bieden? x Wat bestaat er aan extern aanbod? x Waar vind je centen? x In je buurt

3 n aan diversiteit in de Chiro 3

4 KOmkommerin 1. In de Chiro is iedereen welkom Chiro wil werken aan diversiteit... Chiro wil toegankelijk zijn... Chiro wil inclusief werken... Veel dure woorden? Waar hebben ze het over? Dat heeft niets met jou te maken? Fout! Het gaat over jou en jouw Chirogroep! Onze Chirodroom is kinderen en jongeren leren samenleven via spel, hen een kijk geven op zichzelf en de wereld. We willen hen samenbrengen in hun vrije tijd, elke week opnieuw, op bivak of op weekend. En dat willen we graag voor álle kinderen! Of ze nu veel of weinig weten, dik of dun zijn, vlot in de omgang zijn of een beetje verlegen, veel of weinig kunnen, blank of zwart zijn, of het nu jongens zijn of meisjes, of ze graag jongens zien of meisjes, en noem maar op. Alle kinderen willen we een plaats geven in onze Chirogroep. En niet zomaar een plaats! Mensen van allerlei pluimage komen naast elkaar te staan. Iedereen brengt knotsgekke ideeën, talenten en visies mee. Gül kan niet zo snel lopen, maar kan alle kwiks aan het lachen brengen omdat ze als de beste grapjes vertelt. Bram is erg verlegen, maar kraakt supersnel alle codes die nodig zijn om het bosspel te winnen. Al die verschillen maakt het Chiroleventje minder eentonig, maakt elk kind rijker. We worden erdoor verrast en kunnen leren van elkaar. En al gauw merken we eerder de gelijkenissen, komen we onszelf tegen. Osman en Siebe zijn allebei gek op dezelfde popgroep. Dorien en Jelle zijn dol op vegetarisch koken. Enzovoort. Het blijft niet bij dromen alleen: we maken er graag werk van. We zetten stappen om als Chiro toegankelijk te zijn voor alle kinderen en jongeren. We willen zoveel mogelijk af van de hokjes en proberen inclusief te werken. Mensen uit hun hokje halen, vraagt een inspanning: Mehmet die het Nederlands nog niet zo machtig is of Janne die met haar rolstoel het lokaal zomaar niet in binnenrijdt, of Cindy wiens ouders het lidgeld moeilijk kunnen betalen, laat staan die gekke uitstap naar de zee. Kiezen voor diversiteit is niet altijd een makkelijke keuze. Het vraagt een aanpak die wellicht anders is dan je gewoon bent en je kunt op een aantal moeilijkheden botsen. 4 Daarom geeft de Chiro ideeën en achtergrondinformatie en willen we ondersteunen waar we kunnen, zodat onze groepen de deur open kunnen zetten voor alle kinderen en jongeren. Deze brochure is alvast een eerste zetje. Een boekje vol tips en ideeën die je in je eigen groep kunt gebruiken. Hoe je eraan begint. Mogelijke drempels en hoe je die kunt aanpakken. Voorbeelden van andere Chirogroepen.

5 uitgesloten 2. Uitgesloten wegens... We zijn allemaal gelijk. Je hebt een dak boven je hoofd, gaat naar school, hebt een job. Er is openbaar vervoer. In je vrije tijd kun je kiezen uit duizend en één dingen om te doen. Als je ziek bent, vangt de gezondheidszorg je op. We gaan er gemakkelijk van uit dat iedereen evenveel kansen heeft om aan alles deel te nemen. En dat is niet het geval. We zijn allemaal verschillend. Je hebt je eigen thuissituatie, broers of zussen. Je ouders zijn samen of gescheiden, of misschien woon je niet bij je ouders? Je bent een jongen of een meisje. Je gaat naar het gewoon of buitengewoon onderwijs. Je hebt een beperking of niet. Je ouders hebben het financieel makkelijk of moeilijk, zijn van allochtone afkomst of ze zijn rasechte Vlamingen, ze zijn werkloos of ze werken in de bank. Die factoren spelen mee in jouw opvoeding en in de kansen die je krijgt om te groeien. Duizend en één dingen bepalen hoe toegankelijk onderwijs, gezondheidszorg en vrijetijdsbesteding zijn voor elk kind. Als je ouders het financieel moeilijk hebben, is het niet zo vanzelfsprekend om naar de dokter of de tandarts te gaan. Als je niet gewoon bent dat conflicten thuis worden uitgepraat, zal je dit op school zelf ook minder doen. Sommige kinderen komen meer negatief in aanraking met het onderwijs en de hulpverlening dan andere kinderen. Een kind wiens ouders van OCMW-steun leven, zal door de omgeving anders bekeken worden dan een kind wiens vader bakker is. Een kind dat thuis vaak zelf zijn plan moet trekken, zal minder vlug aanvaarden dat jij zegt wat het moet doen. Als je thuis geen Nederlands spreekt, krijg je al gauw het advies om beroepsonderwijs te volgen. Wie in een kwetsbare positie leeft, heeft meer kans om opnieuw gekwetst te worden. In het onderwijs, op de arbeidsmarkt, in de hulpverlening, enzovoort. Dat noemen we een systeem van maatschappelijke kwetsbaarheid. Een kind krijgt een bepaald etiket opgekleefd en vaak zal het daar na verloop van tijd ook naar handelen. 5

6 KOmkommerin Hij heeft nooit gedeugd. Zie je wel dat ze een dommerik is! Als je amper Nederlands spreekt, doe dan maar iets met je handen. Ook in onze eigen Chirowerking komt dat terug. Niet iedereen krijgt dezelfde kansen. Het start al bij de wervingsactie. Ga je in alle scholen en straten in je buurt werven? Spreek je iedereen op dezelfde manier aan? Kent iedereen de Chiro wel voldoende om te weten wat er gebeurt? Daarna komt het erop aan je leden te behouden. Bij sommige is dat makkelijker dan bij andere. De leden van wie de ouders ook in de jeugdbeweging zaten, zul je makkelijker kunnen behouden. Maar wat met de leden wiens ouders de Chiro niet kennen? Wat met leden die in een instelling zitten? Wat met leden met een handicap? Ook in de Chiro stellen we voorwaarden tot deelname. Je vertrekt hierbij vanuit je traditie, vanuit wat je kent. Vanuit bepaalde waarden en normen. Verwacht je van de leden dat ze elke keer weer piekfijn in rood Chiro-T-shirt en beige short uitgedost zijn? Spelen jullie week na week keiharde pleinspelen? Hoort een leider er pas echt bij als hij na de activiteit mee een pintje pakt? We bouwen vaak onbewust drempels in. Sommige kinderen sluit je hier makkelijker door uit. Welke drempels er zoal kunnen zijn en hoe je eraan kunt werken, vind je terug in hoofdstuk 4. 6

7 3. Kevin, Mariem en Amar In wat volgt, willen we die kinderen en jongeren beschrijven die je moeilijker bereikt of kunt behouden. We willen hen geen etiket opkleven. Je leest in de eerste plaats de persoonlijke verhalen van kinderen en jongeren. Het onderstaande geeft je een bril om bewuster te kijken naar zaken waar je anders minder snel bij zou stilstaan. Mensen van allochtone afkomst hebben een andere culturele achtergrond, andere gewoonten en een andere vrijetijdsinvulling. Ze kennen de jeugdbeweging meestal niet. Voor mensen met financiële problemen zijn de kosten die aan de Chiro verbonden zijn vaak te hoog. Mensen van allochtone afkomst hebben een andere culturele achtergrond, andere gewoonten en een andere vrijetijdsinvulling. Ze kennen de jeugdbeweging meestal niet. In het weekend is er minder personeel in instellingen, waardoor de kinderen en jongeren die er verblijven moeilijk naar de jeugdbeweging gebracht kunnen worden. Holebi s vinden het vaak moeilijk om zich te outen in de jeugdbeweging. In sommige gezinnen worden heel andere omgangsvormen gebruikt dan in de jeugdbeweging. Mensen die beroepsonderwijs volgen, hebben vaak andere interesses dan ASO-jongeren. Mensen met een handicap weten niet altijd dat ze welkom zijn in de Chiro. Renzo, 7 jaar Ik woon niet bij mijn mama en papa, maar in een leefgroep. Ons huis is te klein en mijn papa is weg. Ik mis mijn mama, maar onze opvoeders zijn ook wel lief. Soms mag ik wel eens een dag naar huis en heel soms mag ik ook bij mama blijven slapen. Op maandag in de klas zijn er altijd kinderen die over de Chiro vertellen. Dat is iets met spelletjes en soms ook schilderen. Bij ons in de leefgroep gaat niemand daar naartoe. Ik denk dat het alleen voor kinderen is die bij hun papa en mama wonen. 7

8 KOmkommerin Femke, 19 jaar Ik ben veel te vroeg geboren en woog maar 1300 gram. Doordat mijn hersenen een tijdje geen zuurstof gekregen hebben tijdens de bevalling, zal ik nooit kunnen lopen. Ik zit al mijn hele leven in een rolstoel. Mijn oudere zus ging naar de Chiro. Toen ik zes jaar was, mocht ik ook komen. Natuurlijk kon ik niet alles meedoen, maar de leiding bedacht altijd wel iets leuks voor mij. En als ze een fietstocht wilden doen of zo, dan sloeg ik wel eens een keertje over. Ik weet dat het niet altijd gemakkelijk was, maar ik heb me er altijd welkom gevoeld. Sinds vorig jaar ben ik leidster bij de speelclub. Sommige dingen kan ik niet, bijvoorbeeld kinderen uit een boom halen. Maar omdat mijn hoofd op dezelfde hoogte is als dat van de kinderen, komen ze soms sneller iets aan mij vertellen. Sara, 12 jaar Twee jaar geleden ging ik voor het eerst naar de Chiro. Annelies, mijn vriendinnetje van op school, heeft me de eerste keer meegenomen. Ik probeer elke zondag te gaan. Alleen als we geld moeten meenemen, dan zeg ik thuis dat er geen Chiro is. Annelies vraagt dan s maandags wel eens waarom ik er niet was. Dan verzin ik iets, want niemand moet weten dat we dat niet kunnen betalen. Voor het bivak is er een spaarsysteem. Hopelijk kan ik dit jaar ook weer mee, want het vorige bivak was echt de max. Steven, 17 jaar Ik merkte voor het eerst iets toen ik 13 jaar was. In mijn klas zat een toffe jongen en op een dag voelde ik vlinders in mijn buik toen ik met hem sprak. Help, ik was verliefd op een jongen! Het jaar daarna betrapte ik mezelf er steeds vaker op dat ik naar jongens zat te kijken. Toen besefte ik dat ik homo was. Zeker in de Chiro durfde ik niets vertellen. Ik had op bivak al met sommigen in hetzelfde bed geslapen en samen met hen onder de douche gestaan. Bij de kerels gingen de gesprekken elke zondag over meisjes. Ik lachte maar wat mee en gaf commentaar op meisjes die langsliepen. Vorig jaar ben ik gestopt met de Chiro. Mijn geheim begon te zwaar te wegen. Ik vind het wel spijtig, want ik was graag leider geworden. Amar, 20 jaar Ik heb nooit in de Chiro gezeten. Voor kleine kinderen lijkt me dat nog wel leuk, maar als ik jongeren van jaar zie spelen en zich verkleden, dan heb ik daar wel vragen bij. Ook die korte broeken vind ik nogal belachelijk. Ik ga wel regelmatig naar de allochtonenwerking bij ons in de buurt. Daar kun je poolen of als het mooi weer is, organiseren we een voetbalmatch of een tornooi. Sinds ik aan de universiteit studeer, heb ik daar wel minder en minder tijd voor.

9 Mariem, 9 jaar Op zondag stond ik dikwijls te kijken. Dan komen ze meestal spelen op ons plein. Ze hebben een rode T-shirt. Op een dag mocht ik meedoen. De prins vond de prinses terug, omdat wij hem geholpen hadden. De mevrouw die erbij was, gaf me een papiertje mee. Als ik zin had en mijn ouders vonden het goed, dan mocht ik vanaf nu altijd meespelen. Ik ben naar huis gerend om het te vertellen. Maar mama zei dat ze die mevrouw niet kent. En papa zei dat er genoeg kinderen in de straat wonen om mee te spelen. Van een prins had hij nog nooit gehoord. De volgende zondag stond ik weer aan de kant te kijken. Toen de andere kinderen naar huis waren, is de mevrouw mee naar ons thuis gegaan. Ze heeft lang met papa en mama gepraat. En nu mag ik elke week naar de Chiro en heb ik ook een rode T-shirt. Kevin, 11 jaar Ik ging bijna naar het vierde leerjaar toen mijn vader zijn werk verloor. Het was voor mijn ouders plots niet meer vanzelfsprekend om te kopen wat anderen wel hebben. Net als iedereen wilden mijn ouders een auto en een tv, dus kochten ze die op afbetaling. Ik heb geleerd om te genieten van dingen terwijl je ze hebt, morgen kun je al je rijkdom weer kwijt zijn. Veel centen zijn er thuis niet over voor de Chiro. Toen de leider op een dag op de stoep stond om het bivakgeld te ontvangen, deden we alsof we niet thuis waren. De zondag daarna vertelden de leiders mij dat mijn bivak wel betaald werd door de Chirokas. Voor het bivak heb ik zakgeld gekregen van mijn ouders zodat ik niet opviel tussen de andere kinderen. Ik heb het allemaal uitgegeven aan snoep en speelgoedgeweertjes. De leiding was toen boos op mij en iemand zei: Ik dacht dat jij geen geld had? Dasha, 14 jaar 2 jaar geleden zijn we met ons gezin vanuit Roemenië naar België gekomen. Mijn vader werd toen al een tijdje gezocht door de politie. We moesten telkens vluchten en voelden ons niet meer veilig in Roemenië. Sindsdien wonen we met mijn vader, moeder, 2 broers en 3 zussen in een klein huisje. Vooral in het begin was het moeilijk, omdat niemand van ons Nederlands sprak. Ik heb ondertussen al veel Nederlands geleerd. Op school werd ik goed opgevangen en ik heb nu een heleboel vriendinnen. Op zondag gaan ze naar de Chiro. Wat ze daar doen, lijkt mij wel plezant. Alleen op bivak gaan, zie ik niet zitten. Het doet me denken aan de tijd dat we in Roemenië altijd moesten vluchten. Bjorn, 18 jaar Ik zit in het zevende jaar automechanica. Als ik mijn neef hoor vertellen over zijn avonturen in de Chiro, ben ik soms wel eens jaloers. Het lijkt zo n echte vriendenkliek en er valt altijd wat te beleven. Dat durf ik op school niet toe te geven. Een paar mannen van mijn klas maken regelmatig mopjes over die Chirogasten. Zij gaan liever werken in het weekend dan gratis te werken en kleine kinderen bezig te houden.

10 KOmkommerin 4. En nu: aan de slag! Stel, je leest deze brochure door van A tot Z, je bent wel geprikkeld door het thema en je wilt er graag iets mee aanvangen. Dan rijst meteen de vraag: hoe beginnen we eraan? Hoe krijgen we meer diversiteit binnen onze Chirogroep? Hoe kunnen we nét iets toegankelijker zijn? Het grote werk zul je als groep zelf moeten waarmaken, maar hierbij vind je alvast een stappenplan dat je kunt volgen om de theorie om te zetten in de praktijk! Stap 1: Gooi het in de groep Je Chirogroep toegankelijker maken, dat doe je niet zomaar. Het is belangrijk om voor de daden, eerst goed na te denken en met de leidingsploeg eens stil te staan bij dit thema, erover te discussiëren en ieders mening te weten. Maak zeker voldoende tijd vrij op de agenda van de leidingskring en geef iedereen de kans om zijn of haar mening te geven. Niemands mening is fout. Wat willen jullie graag bereiken? Hoeveel extra tijd kunnen jullie vrijmaken? Staan jullie sterk genoeg? Heeft jullie Chirogroep voldoende draagkracht? Er bestaat een degelijke en toffe methodiek Draaikracht om met de leidingsploeg stil te staan bij die vragen. Het is een interactief spel met stellingen en weetvragen om het thema duidelijk te maken en eventuele discussies erover op gang te brengen. Je krijgt heel wat tips en weetjes over hoe je diversiteit in je groep kunt brengen. Je kunt die methodiek aanvragen via of , of je kunt ze downloaden op Stap 2: Een blik op je buurt en leden Wie komt er naar je Chirogroep? Zijn er kinderen die de stap naar jullie groep nog niet zetten? Waar zijn er kansen in je buurt om die kinderen toch te bereiken en zo aan diversiteit binnen de groep te werken? We bekijken of je Chirogroep een afspiegeling is van de buurt waarin de lokalen liggen. Probeer inzicht te krijgen in de samenstelling van je groep en de contacten met je buurt. Dat kun je als volgt doen. 10 x Breng het in kaart! x Kopieer een plan van de (ruime) omgeving van jullie lokalen. Geef de verschillende straten en buurten een bepaalde kleur, bijvoorbeeld blauw voor de rijkere villastraten, geel voor sociale woonwijken, rood voor straten met arbeidershuizen. Je kunt zo nodig een tocht door de buurt maken om meer te weten te komen. Zo geeft de ingekleurde kopie een beeld van arm(er) en rijk(er) in je buurt.

11 x Overloop nu je ledenlijst en zet voor elk lid een kopspeldje op de plek waar hij of zij woont. Je kunt eventueel verschillende kleuren gebruiken per afdeling. x Zet nu ook organisaties en instanties op het plan die een rol kunnen spelen bij het in contact komen met leden. Denk onder meer aan scholen, de speelpleinwerking, het OCMW, een opvangcentrum voor vluchtelingen, werkingen met allochtonen en instellingen. Je kunt ze aanduiden met een bepaald symbool op een kopspeldje. x Neem nu een bol wol en kijk of er een link is tussen de leden en bepaalde instanties. Bijvoorbeeld: Zit Gert op school X? Werd Gül naar ons doorgestuurd door organisatie Y? Als er linken zijn, verbind dan de twee kopspeldjes met een woldraad. x Bekijk nu je buurt en leden met een diversiteitsbril! x Als je de kaart bekijkt, wat valt je dan op? x Zijn er buurten/straten waarvan er geen kinderen en jongeren in jullie Chirogroep zitten? Uit welke wijken komen zij? Komen ze uit arme of rijke gezinnen? x Welke leden zitten er wél in jullie groep? Uit welke buurt? Uit welk type onderwijs? x Zijn er scholen waarvan er opvallend veel of weinig kinderen naar jullie komen? x Zijn er organisaties of instanties waarmee je kunt samenwerken om bepaalde kinderen te bereiken door ze bijvoorbeeld te betrekken bij de werving? Blinde vlekken of kansen gevonden in de omgeving? Elders in deze brochure vind je tips om ermee aan de slag te gaan. Veranderingen in de ploeg kun je bijhouden op de kaart, bijvoorbeeld om een jaarlijkse evolutie te zien. Stap 3: Over de drempel Er zijn heel wat drempels in onze Chirowerking, waardoor sommige kinderen en jongeren de stap naar de Chiro niet zetten. Voor jullie actief op zoek gaan naar manieren om die kinderen toch te bereiken, is het niet slecht om stil te staan bij de mogelijke drempels van jullie groep. Ga op zoek naar kleine inspanningen die de figuurlijke opstap iets lager kunnen maken. Bespreek binnen de leidingsploeg wat jullie in de groep kunnen veranderen of aanpassen. Het lijstje met drempels en bijbehorende tips in het volgende hoofdstukje kan daarvoor een goede hulp zijn. Stippel een aantal routes uit die je kunt volgen om bepaalde drempels lager te maken. Bijvoorbeeld: wat zullen jullie doen met ouders die geen middelen hebben om lidgeld, uniform of bivak te betalen? Zorgen jullie voor tweedehandskledij, passen jullie de prijzen algemeen aan of gebruik je de Chirokas om tussen te komen? Je zult merken dat drempels aanpassen niet altijd eenvoudig is. Hoe ver willen jullie gaan? Sommige zaken vinden jullie wel degelijk te belangrijk om opzij te schuiven, ook al zijn jullie zich ervan bewust dat dit een drempel kan zijn. Bij zulke beslissingen ligt ook niet alles bij de leidingsploeg. Je huidige leden, ouders van je leden, de moeilijk bereikbare kinderen en jongeren zelf zijn ook spelers in het veld. Stel dat je extra inspanningen levert om een kind in een rolstoel op te nemen in de rakwiploeg, dan zijn er misschien ouders van andere rakwi s die veronderstellen dat 11

12 KOmkommerin hun kind nu minder aandacht krijgt. Afwegingen maken is dus nodig. Wat vinden wij als leidingsploeg belangrijk? Waar willen we wel voor gaan? Wat kunnen we, rekening houdend met onze huidige leden? Stap 4: Samen sterk Je drempels aanpakken is niet altijd voldoende om contact te krijgen met die kinderen die je moeilijk bereikt.. Voor hen is de stap naar jullie vaak te groot. Soms heb je nood aan een helpende hand van buitenaf. Iets of iemand kan een brug slaan tussen jullie en die kinderen. Wie of wat dat kan zijn en hoe je het aanpakt, lees je hieronder. x Werken met een brugfiguur De naam brugfiguur spreekt voor zich: zo iemand slaat een brug tussen jullie en die kinderen. Zij kennen de kinderen, kennen de familiale omstandigheden en kunnen jou heel specifieke en concrete tips geven om naar bepaalde kinderen en hun ouders toe te stappen. Anderzijds genieten zij vaak ook het vertrouwen van de kinderen en hun ouders. Als die brugfiguur in de Chiro gelooft, zal de stap voor de kinderen en hun ouders makkelijker te zetten zijn. 12

13 Denk maar aan een juf of leraar van een school met allochtone kinderen, een leider van het speelplein waar veel kinderen met minder financiële mogelijkheden zitten, een leefgroepbegeleider die in een instelling werkt voor geplaatste kinderen en jongeren of kinderen met een handicap. Wanneer je naar iemand toe stapt om te vragen of die een brugfiguur wil zijn tussen jullie en bepaalde kinderen is het belangrijk dat jullie informatie meegeven en goede afspraken maken. Bepaalde mensen kennen de Chiro helemaal niet. Leg goed uit wat jullie doen en waar jullie voor staan. Vertel waarom jullie met brugfiguren willen werken en hoe jullie de samenwerking zien. Anderzijds is het ook goed om te weten met welke organisatie of instantie jullie te maken hebben en wat hun kijk op de situatie is. Bespreek dat telkens met de volledige leidingsploeg, zodat het door de hele groep gedragen wordt. x Een samenwerking opzetten Een goed contact met je brugfiguur kan leiden tot een samenwerking met de betreffende organisatie. Of je kunt ook rechtstreeks naar een organisatie toestappen. Een eerste stap kan een gezamenlijke activiteit zijn waarop je een groep kinderen met hun begeleiding uitnodigt. Daar komt wel heel wat bij kijken. Om je op weg te helpen, geven we je wat tips en een aantal voorbeelden van gezamenlijke activiteiten die er al geweest zijn. Tips bij de opzet x Jouw ploeg moet eerst goed uitmaken wat je wil en waarom je bepaalde keuzes maakt. Iedereen van de leiding moet goed mee zijn in de argumenten en erachter staan. Denk samen aan een concreet aanbod voor je naar de betreffende organisatie stapt. Betrek bij die beslissingen ook je leden. Luister naar wat zij een uitdaging zouden vinden. x Iedereen heeft wel al gehoord van de Chiro, maar weinigen kennen het echt. Investeer dus de nodige tijd in het bekendmaken van jullie werking. Het omgekeerde geldt ook: jullie kennen de andere groep ook niet door en door. Kom twee à drie keer samen om het ijs al wat te breken. Dat maakt de kans op slagen van een gezamenlijke activiteit groter. x Zorg voor een contactpersoon binnen je leidingsploeg. Vraag bij de andere organisatie ook naar één contactpersoon, dat vergemakkelijkt de communicatie. x Je kunt de jongeren ook samen laten beslissen wat ze graag willen doen. Als begeleiding moet je dat wel wat in goede banen leiden. Leg de keuzes open en gooi vragen in de groep: Actief of rustig? Een hele dag of een korte activiteit? Bij de organisatie, bij de Chiro of elders? Betrek hen ook in de voorbereiding. x Wanneer jullie overleggen over de inhoud van een activiteit, zoek dan naar gedeelde interesses en vertrouwde zaken, zoals sport, muziek of koken. Speel in op elkaars capaciteiten door elkaar les te geven in Arabische dans, typisch Vlaams koken, enzovoort. x Als jullie het eens zijn over de aard van de activiteit bijvoorbeeld een namiddag samen spelen en als afsluiter een gezamenlijke picknick praat dan alles op voorhand goed door met de begeleidingsploeg en de eventuele brugfiguren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan afspraken in verband met leefregels en hoe je reageert wanneer ze overtreden worden. Jongeren van een instelling kunnen het bijvoorbeeld gek vinden dat je enkel mag roken tijdens het vieruurtje of dat gsm s niet gebruikt worden in de Chiro. Moslimkinderen reageren bijvoorbeeld anders op spelen met lichamelijk contact. Kijk wat haalbaar is en wat de gewoonten zijn in beide werkingen. x Evalueer de activiteit en de samenwerking. Dat doe je best eerst elk binnen je eigen werking, daarna samen met de organisatie. In de bijlage vinden jullie een vragenlijst die kan helpen om een samenwerking te evalueren. 13

14 KOmkommerin 14 Voorbeelden van gezamenlijke activiteiten x In bepaalde gemeenten zijn er speelpleinwerkingen voor asielkinderen of kinderen en jongeren met minder financiële mogelijkheden. Er zijn al heel wat samenwerkingen geweest tussen Chirogroepen en zulke speelpleinwerkingen. Vaak bestaat zo n samenwerking uit één speelnamiddag met activiteiten die typisch zijn voor de Chirogroep en één speelnamiddag die kenmerkend is voor de speelpleinwerking. Op die manier wordt er geproefd van de sfeer in beide groepen en leren zowel Chiroleden als speelpleinkinderen en jongeren elkaar beter kennen. Deze gezamenlijke activiteiten hebben al plaatsgevonden en kunnen een bron van inspiratie zijn: x Een kooknamiddag bij een allochtone meisjesbeweging met een lekker Turks etentje als afsluiter. (En wellicht een Chiroliedje als tafelmoment...) x Een namiddagje voetballen met je Chirogroep en een allochtone jongerenwerking. x Een daguitstap naar zee (met leuke tochttechnieken en enkele gekke spelen) x Samen een initiatiedag touwenparcours volgen georganiseerd door de Dienst Avontuurlijke Activiteiten. x Er zijn tal van Chirogroepen die stappen gezet hebben naar een asielcentrum om vluchtelingenkinderen mee te nemen op bivak. Ervaring heeft geleerd dat daar wel wat voorbereiding bij komt kijken maar dat het meer dan de moeite loont. Er zijn leidingsploegen die bijvoorbeeld een vormingsmoment over vluchtelingenproblematiek volgden, regelmatig bezoekjes brachten aan het asielcentrum om de kinderen te leren kennen en ouders te vertellen wat Chiro en een bivak is. En uit ervaring blijkt dat die kinderen na een bivak vol Chiroavonturen makkelijker de stap zetten om het volgend Chirojaar naar de wekelijkse activiteiten te komen. x Andere Chirogroepen hebben niet voldoende draagkracht om vluchtelingenkinderen en -jongeren mee te nemen op bivak. Zij gaan 2 keer per Chirojaar op bezoek bij een opvangcentrum voor vluchtelingen om per afdeling spelletjes te spelen met de kinderen van het centrum. Als vieruurtje wordt er dan door enkele mama s in het vluchtelingencentrum iets gekookt. Op die manier hebben zij al enkele nieuwe leden bij. x In de meeste gemeenten is er een OCMW. Een aantal Chirogroepen hebben nauw contact met het lokale OCMW. Zij kunnen je namen en adressen doorgeven van kinderen in je buurt die het financieel niet makkelijk hebben. Ook hebben ze een zicht op vluchtelingen in je buurt. Wanneer die kinderen effectief naar de Chiro komen of meegaan op bivak, kan er een financiële tegemoetkoming zijn vanuit het OCMW. x Een aantal Chirogroepen hebben een samenwerking opgestart met een MPI, een Medisch Pedagogisch Instituut dat kinderen en jongeren met een handicap opvangt. De intensiteit van zo n samenwerking verschilt van Chiro tot Chiro. In sommige Chirogroepen is er een aparte afdeling opgestart voor jongeren met een mentale handicap. Andere leidingsploegen kiezen ervoor om kinderen met een lichamelijke handicap op te nemen in de verschillende afdelingen. Nog andere Chirogroepen besloten om enkel op bivak kinderen en jongeren met een handicap mee te nemen. x Dergelijke samenwerkingen zijn ook al opgestart met bijvoorbeeld instellingen voor geplaatste kinderen en jongeren, een internaat voor dove kinderen en jongeren, enzovoort. x Jeugdwerk specifiek gericht naar maatschappelijk kwetsbare jongeren, zoals bijvoorbeeld Arktos, Lejo vzw, JES vzw en Habbekrats vzw, biedt die jongeren een vrijetijdsaanbod en staat zeker open voor samenwerkingen met ander jeugdwerk, zoals Chiro.

15 Relativerende noot: Het lijkt misschien dat alles mogelijk is, zolang je maar probeert. Jammer genoeg is dat niet zo. Soms lever je heel wat inspanningen en levert het toch niet de verwachte resultaten op. Ondanks bijvoorbeeld de vele huisbezoekjes aan de ouders van allochtone kinderen willen zij hun kind toch liever naar allochtoon jeugdwerk laten gaan. Of een goed voorbereide activiteit met de kinderen van een instelling uit je buurt kan niet doorgaan omdat er onverwachts problemen zijn in de instelling. Probeer hierin realistisch te zijn en laat zeker de moed niet zakken na één ontgoocheling: je zult merken dat bij een geslaagde activiteit de voldoening nog zo groot is. 15

16 KOmkommerin 5. Warempel: een drempel Ze zijn handig bij fikse plensbuien, maar houden naast kleine overstromingen ook rolstoelpatiënten buiten: drempels. Maar ook een woeste hond, een doordringende geur of een kapotte deurbel kunnen er mee voor zorgen dat mensen je huis niet in raken. Ook dat noemen we dan drempels. We hebben het hier over de drempels van Chirogroepen: wat er mee voor zorgt dat bepaalde kinderen minder makkelijk in je groep raken en hoe je ze er misschien overheen kunt helpen. Drempel 1: Geld maakt niet gelukkig Het is geen geheim: de ene kan meer betalen dan de andere. En bij de Chiro komen ook kosten kijken: lidgeld, bivakgeld, geld voor speciale activiteiten, Chirokleren,... Als je alles optelt, kom je aan een flinke som! x Tip 1: Hou Chiro goedkoop Geen enkele ouder vindt het leuk als het lidgeld hoog is of de activiteiten duur. En dat hoeft ook niet! Chirogroepen krijgen subsidies of organiseren zelf financiële acties (een verkoop of een eetfestijn...) om met de Chirokas zoveel mogelijk kosten op te nemen. Probeer niet te veel activiteiten te programmeren die geld kosten, na een tijdje wordt dat een gewoonte. En een leuke activiteit hoeft natuurlijk niet veel geld te kosten: je vindt hopen spelen in de spelfiches, de afdelingsboeken, Dubbelpunt en op be/spelen. Door de kosten zo laag te houden, voorkom je voor een stuk dat bepaalde leden een etiket opgeplakt krijgen ( Kenny krijgt de armenprijs, Kenny krijgt de armenprijs... ). x Tip 2: Maak eventueel uitzonderingen 16 Omdat je je prijzen al laag houdt, vallen er al niet veel kinderen meer uit de boot. Enkele drenkelingen moet je toch nog opvissen. Bij een ouderbezoek maak je dan discreet wel enkele afspraken en uitzonderingen. Denk er altijd aan hoe je de mensen in hun waardigheid laat. Vinden ze het belangrijk om wel een deel te betalen? Hebben ze liever een bivakspaarplan dan een bivakkorting? Betaalt het lid voor de ogen van de vrienden op de activiteit wel en krijgen ze het daarna terug? Bespreek dat grondig in de leidingsploeg en probeer met de leiding een oplossing te vinden waar iedereen zich achter kan scharen. x Tip 3: Een extra duit in het zakje OCMW s krijgen vaak centen van de regering om de sociale, sportieve en culturele participatie van hun cliënten, individueel of in groep, te bevorderen. Stel hen voor (of doe dat via de jeugdraad) om daarmee de kosten van het Chirolid-zijn voor hun klanten op

17 te vangen. Ook andere diensten, speciale jeugdhuizen of instellingen zoals mutualiteiten of jeugddiensten kunnen voor hun klanten of leden een tegemoetkoming doen. De Chirogroepen in de stad Sint-Niklaas geven zich bij het plaatselijke OCMW op als jeugdwerkorganisatie die zich openstelt voor kansarmen. Het OCMW organiseert voor de leiding een vorming over werken met kinderen uit kansarme gezinnen van Uit de Marge vzw, betaalt 80% van de kosten terug aan de ouders en legt een materialenbank aan met kampeermateriaal (rugzakken, slaapzakken,...) dat uitgeleend kan worden aan hun cliënten. Ouders en leid(st)ers zijn heel tevreden. Het helpt om kansarme kinderen in de Chiro te houden. x Tip 4: Doe een aanvraag bij het Solidariteitsfonds De Chiro heeft een Solidariteitsfonds, waarin de Chiro zelf en een aantal Chirogroepen jaarlijks geld storten. Als je groep inspanningen doet om toegankelijker te zijn voor speciale doelgroepen, maar je groepskas kan dat moeilijk dragen, dan kun je een beroep doen op dat fonds. Lees er meer over op vraag het aan je gewest of verbond of bel naar het nationaal secretariaat ( ). x Tip 5: Spring bij voor Chirokledij Chirokledij heeft iets speciaals: als je ze allemaal aanhebt, voel je je samen thuis. Ze zijn ook stevig om in te spelen. Het is gemakkelijk om je leden te herkennen in een massa. Je groep komt ermee naar buiten als eenheid. En als iedereen hetzelfde draagt, dan wordt het moeilijker om op te scheppen met de nieuwste merkkledij. Maar voor sommige mensen is Chirokledij toch wat duur. 17

18 KOmkommerin x Bepaal daarom als groep welke stukken van het Chiro-assortiment je verplicht. Pas die keuze aan aan je publiek. Heb je een overwegend armer publiek, kies dan ook voor minder stukken. x Zet een tweedehandssysteem op in je groep. Zamel de oude stukken van leden die stoppen of gegroeid zijn weer in en verkoop ze door aan nieuwe of kleinere leden. x Geef voor de Chirokledij korting uit de groepskas. Drempel 2: Onbekend maakt onbemind Chiro is jouw leven, maar niet dat van iedereen (jammer genoeg). Het gaat zelfs verder: sommige mensen hebben een volledig verkeerd beeld van wat Chiro is. En andere mensen weten zelfs helemaal niet wat het is. Dus bel hen, schrijf hen, laat iets van je ho-o-ren! x Tip 1: De werf op! Ongetwijfeld is september een drukke maand: je gaat van start met een nieuw jaar en probeert zoveel mogelijk nieuwe leden bij de groep te krijgen. Daarover lees je alles in de brochure Gezocht: leden (m/v) of op Op het moment dat je je wervingsactie aan het voorbereiden bent, moet je misschien ook eens nadenken of je promo iedereen bereikt. Zit iedereen hier in de lagere school? Bereiken we dan de kinderen met een handicap of gaan die naar een speciale school? Kan iedereen onze folders lezen of moeten we ook in een andere taal werken? Moeten we bepaalde mensen meer persoonlijk aanspreken dan andere? x Tip 2: Overtuig de ouders 18 Elk kind is een schat, die streng bewaakt wordt. Niet door een beter dan gemiddelde zeerover, maar wel door zijn of haar ouders. Wil je de poort tot die schat openen, dan moet je voorbij hen raken! Ouders moeten dus goed geïnformeerd worden. x Vaak weten ouders niet wat Chiro is of wat er gebeurt. x Ze kennen niemand van de leiding. x Ze denken dat hun kinderen er veel te los aangepakt worden. x Ze (h)erkennen het belang van een jeugdbeweging als zinvolle vrije tijd niet, waar je mensen leert kennen en verantwoordelijkheid leert opnemen. En dus hebben ze geen vertrouwen in de werking, zeker niet genoeg om er hun kinderen naartoe te sturen. Trek dus de boer op of beter, de ouder en spreek ze aan, ga op bezoek en vertel hen wat je waard bent. Bespreek dat vooraf in je eigen groep en maak duidelijke afspraken over zulke thema s voor je die bekend maakt aan mogelijke leden en ouders. Bezoeken aan ouders zijn ook de ideale gelegenheid om meer over hun leefwereld te weten te komen. Wat verwachten zij? Wat kan voor hen niet?

19 Ga je voor het eerst op bezoek bij ouders? x Zorg ervoor dat je het bekendmakingsmateriaal, de kalender en foto s van het vorige bivak van je groep bij hebt. Voor ouders van allochtone afkomst is het misschien interessant om iemand te zoeken die dat kan vertalen. x Spreek af wie het woord zal voeren en wat je zeker moet zeggen. Geef o.a. uitleg over waarvoor het lidgeld allemaal dient (verzekering, kosten lokalen, kosten startdag,...). x Denk bij allochtone ouders ook aan je kleding. Slordig gekleed zijn is voor hen een teken dat je geen respect toont. x Vraag de ouders expliciet naar hun verwachtingen ten opzichte van de begeleiding, van de leefregels, specifieke aandachtspunten bij de situatie van hun kind, enzovoort. Geef uitleg bij regels die niet helemaal overeenkomen met die verwachtingen. x Geef hen voldoende tijd en ruimte om hun bezorgdheden aan te brengen. x Hou er rekening mee dat een huisbezoek niet voor alle ouders evident is, verwittig nieuwe ouders vooraf dat je komt. Leg ook uit wat het doel van die huisbezoekjes is, bv. om het contact tussen leiding, leden en ouders levendig te houden. x Vergeet vooral niet om ook eens af te wijken van het onderwerp en het over je studies, het werk van de ouders of pakweg de Tour de France te hebben. x Tip 3: Werk aan je imago Schreeuw het van de daken: de Vlamingen vinden de jeugdbeweging positief! Ze zien de jeugdbeweging als een plaats waar je positieve waarden leert, zoals omgaan met andere mensen. Maar niet iedereen ziet het zo. 19

20 KOmkommerin Op één punt komen we al duidelijk negatief over: 25 % van de (oud-)leden vindt dat je leert drinken in de jeugdbeweging. Bij mensen die nooit in de jeugdbeweging gezeten hebben, loopt dat op tot 35 %. Voor leren roken schommelt het van 18 tot 23 % 1. Werk aan de winkel voor ons imago, dus!? Neem het imago van je groep eens onder de loep (een simpele rondvraag op de markt kan je helpen). Is je lokaal het slechtst onderhouden gebouw in de straat? Ligt het terrein vol afgedankte autobanden en winkelkarretjes? Zie je vanop straat geen leiding wanneer de kleinste leden aankomen? Staat er altijd een groepje keti s te roken aan de deur voor de activiteit? Waren de aspi s weer stomdronken op de kermis? Staat de radio elke week loeihard uit het raam te brullen? Je kunt je imago positief beïnvloeden door kleine dingen te veranderen. Sta er even bewust bij stil met de leidingsploeg. x Tip 4: Sla een brug en een goed figuur met een brugfiguur De proost of VB is een kei in het overtuigen van ouders om hun kinderen naar de Chiro te sturen: hij of zij komt ten minste volwassen over. Bij speciale doelgroepen werkt dat net zo. Een Turkse winkelier die de Chiro aanprijst, een leerkracht in een concentratieschool, iemand van het OCMW, iemand van een allochtone zelforganisatie of een vereniging waar armen het woord nemen, iemand van de instelling voor mensen met een handicap of een doventolk: het zijn allemaal brugfiguren. Maar ook zij kennen de Chiro vaak niet. Het is jouw taak om hen die te leren kennen. Overtuig hen ervan dat een jeugdbeweging een waardevolle plaats is om goed omkaderd te ontspannen, vrienden te maken, verantwoordelijkheid te nemen,... Kortom: omdeel te nemen aan de maatschappij! Drempel 3. Bouw geen muren rond culturen De ene mens gedraagt zich anders dan de andere. Dat is normaal. Dat heeft vaak niet zomaar met verschillen tussen personen te maken. Het heeft veel te maken met je achtergrond en eigen cultuur: dat waarvan iemand geleerd heeft dat het de juiste manier is van reageren, het juiste eten is om te eten, de juiste manier om iets doen of te zeggen, wat wel of niet belangrijk is. Niet al die dingen leer je bewust op school. Van heel wat van die dingen zie je dat je ouders het zo doen, zijn het zaken die je vaak hoort zeggen door je grootouders of op de speelplaats, die altijd zo gebeuren en dus ook wel zo horen, zeker? 20 x Tip 1: Sla een gat in je Chiromuur We hebben een eigen Chirotaaltje en eigen Chiromanieren, eigen Chiroliedjes en eigen Chirokleren. We weten allemaal dat bepaalde dingen belangrijker zijn wanneer we ons in de Chiro bevinden dan op andere momenten... Chiro is een cultuur! En in een andere cultuur gedropt worden is vaak moeilijk. En kun je je niet genoeg. Onze cijfers haalden we uit BAERT K. Jeugdbewegingen in de media: een studie naar de voorstelling, de publieksreceptie en het imago van jeugdbewegingen in Vlaanderen. Leuven, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, 2002, 166 p.

21 aanpassen, dan blijf je vaak zelf weg of zorgt de groep daar wel voor. Hoe zit dat in jouw groep? Hebben jullie elke week een openingskreet? Moet de nieuwe leiding maar te weten komen dat ze de week voor het bivak de hele week in het lokaal verwacht worden om de laatste voorbereidingen mee te maken? Is het uit den boze om je pet op te houden tijdens het eten? Ga na welke Chirogewoonten jouw groep allemaal heeft. Wat je wel zeker wil behouden, leg je duidelijk uit aan nieuwe leden en/of leiding. Maar sommige dingen kun je wellicht ook afschaffen. In verschillende Chirogroepen moet je regelmatig naar de werking komen voor je mee mag op bivak. Om tal van redenen is dat voor maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren minder evident. Ga na waarom een kind of jongere niet regelmatig komt (co-ouderschap, bijklussen, vervoersproblemen, moeilijkheden,...). Als je merkt dat er geen specifieke oorzaak is, maar dat het kind het belang van regelmaat niet inziet, ga dan een gesprek aan en probeer hem/haar positief te motiveren om zoveel mogelijk te komen. Straf het kind niet als het niet komt, maar beloon het als het wel komt. Door het kind iets te ontzeggen (bv. bivak), loop je veel kans dat het afhaakt. 21

22 KOmkommerin x Tip 2: Stap in een wereld van verschillen 22 De meeste jongeren die actief zijn bij de Chiro hebben een algemeen vormende opleiding gevolgd. Vandaar zullen ze vlugger mensen uit hun omgeving aanmoedigen om bij de Chiro te komen en zal de Chiro het aanbod afstemmen op hun interesses en sterktes. Het wordt soms een beetje een kliekje met een eigen muziekvoorkeur, hobby s, manier van spreken en eigen klederdracht. Op die manier wordt er een wij en een zij gecreëerd en krijgt de ene groep een zeer stereotiep beeld van de andere: ze vinden bv. Chiro dan niet cool, je kunt er niet doen wat je wilt en wanneer je het wilt, het zijn onnozele spelletjes, je moet in je eigen wijk verkleed rondlopen, enzovoort. Ook al zijn sommige waarden algemeen, zoals zelfstandigheid, eerlijkheid en respect voor ouderen, niet iedereen zet ze in dezelfde volgorde. Vlaamse jongeren plaatsen zelfstandigheid boven respect voor ouders. Bij moslimjongeren is het vaak andersom. Het spreekt vanzelf dat er soms culturele verschillen opduiken waar je niet aan gedacht had. Raar maar waar, maar er is geen leuk lijstje van wat al die culturele verschillen kunnen zijn. Er zijn dan ook talloze verschillende culturen en de ene mens houdt al sterker vast aan de eigen cultuur dan de andere.

23 Omgaan met alcohol is een goed voorbeeld van een culturele drempel voor moslimjongeren. Vanaf ketileeftijd experimenteren Vlaamse jongeren met alcohol. Moslimjongeren zijn hier niet mee bezig en het schrikt vooral moslimmeisjes af. En bij de ouders van moslimkinderen maak je wellicht geen kans als je hen zou begroeten met een pintje in de hand. Joodse en moslimjongeren houden zich meestal aan religieuze voorschriften bij het eten (enkel Halal-vlees, geen varken, niets overdag tijdens de Ramadan,...). Maar ja, je hebt ook Vlaamse jongeren die vegetarisch eten... x Tip 3: Geef jezelf een (begeleidings)houding Je past je houding aan aan het kind en de situatie. Niet iedereen vindt hetzelfde leuk als jij, en daarvoor kun je ze niet uitsluiten. Sommigen moet je dan stimuleren, anderen moet je gewoon even wat ruimte geven. Over hoe je je begeleidingshouding aanpast, lees je alles in het hoofdstukje over begeleidingshouding. Drempel 4. Tussen droom en daad Duizend dingen kunnen ervoor zorgen dat iemand niet in een Chirogroep stapt. Misschien wil hij nu gewoon echt niet spelen, speelt zij liever computerspelletjes, zitten ze in een instelling met minder personeel op zondag die hen dus niet naar de Chiro kunnen brengen of moeten ze een weekendjob doen om de gsm-kosten of studies te kunnen betalen. Maar misschien kun jij toch hen toch overtuigen hoe leuk Chiro is? Hier nog wat ideeën! x Tip 1: Ook eenrichtingsstraten leiden ergens naartoe 23 Een Chirogroep haalt vooral leden uit het eigen dorp of de eigen buurt. Geen Chirogroep in de buurt, is dan geen Chirolid worden. Da s duidelijk. Maar misschien gaat het vooral om een onveilige route over een groot kruispunt of een onbewaakte overweg. Of is het Chiroheem net iets te ver om er alleen te voet naar toe te trekken en hebben ze thuis geen auto, heeft het kind geen fiets of willen de ouders het kind niet brengen?

24 KOmkommerin Denk dan na over hoe je de kinderen kunt ophalen of begeleiden. Wie weet kun je zelfs persoonlijk dat verkeerspunt veiliger maken?! (Zelf in dat dorp een Chirogroep gaan oprichten kan natuurlijk ook.) x Tip 2: Speel niet elke week hindernissenparcours Trappen, smalle deuren, kleine toiletten: we nemen die hindernissen meestal zonder problemen. Voor mensen met een handicap ligt dat anders. Om je lokaal voor bv. rolstoelgebruikers toegankelijk te maken, moet je er wel al één en ander aan aanpassen. Voor meer info en met vragen over je lokalen en subsidies, kun je terecht bij het aanspreekpunt Lokalen: x Tip 3: Dragen = spieren x uithouding Droom je van een groep waar diversiteit troef is? Dan heb je ook al door dat je dat niet alleen kunt. Je ploeg moet erachter staan, je moet bereid zijn eraan te werken én je moet die inspanningen kunnen volhouden. Als de nodige extra inspanningen door de voltallige leidingsploeg gedragen worden, dan valt het makkelijker dan als je met slechts enkelingen het gewicht moet torsen. Kunnen jullie het met z n allen aan? Willen jullie elkaar aanmoedigen wanneer het eens wat moeilijker te dragen lijkt? Kortom, heeft jullie ploeg voldoende draagkracht? Dat kom je te weten door naam van de methodiek te spelen. 24

25 6. Leden behouden Nieuwe leden werven is één ding. Ze houden is een tweede, zeker als het gaat over kinderen en jongeren die moeilijk te bereiken zijn. Zij durven al sneller afhaken omdat zij de Chirotraditie niet kennen. We geloven dat leden behouden de beste werving is. Want als jullie leden tevreden zijn en graag naar de Chiro komen, doet mondelinge reclame de rest. In dit hoofdstukje lees je waaraan je zoal moet denken om je leden te behouden. Het zijn hulpmiddelen om je drempels blijvend laag te houden. Je zult merken dat dat niet enkel geldt voor de nieuwe leden, maar toch leggen we daar de nadruk op. We hebben het achtereenvolgens over speltips, een goede begeleidingshouding en het contact met ouders Aandachtspunten bij activiteiten We willen kinderen en jongeren boeiende spelnamiddagen bezorgen, dat is ons doel! En als we de kinderen met vol enthousiasme willen laten spelen, moeten we het spel wel aanpassen aan de groep kinderen en jongeren waarmee we spelen. Niet elk kind of elke jongere is dezelfde. Ook elke situatie is anders. Om het voor iedereen boeiend te maken, moet je met heel wat zaken rekening houden. Dat geldt voor de kinderen en jongeren die we nu moeilijker bereiken, maar ook voor je huidige leden. Je speelt sowieso al in op je leden en hun gewoontes, je spel is al aangepast aan de kinderen. Dus zo heel verschillend is het niet. We geven je wel bij elk spelelement wat specifieke aandachtspunten mee, gericht naar kinderen die we moeilijk kunnen bereiken. x D oel Elk spel heeft één of meerdere doelen. Wat wil je bereiken met je spel? Wil je kennismaking bevorderen, fantasie vergroten, de groepsgeest een boost geven? En welk doel geef je op aan de spelers? Moeten ze winnen of gewoon plezier maken? x Stop met een spel op het moment dat iedereen het gevoel heeft dat ze zich geamuseerd hebben. Als je je spel eindeloos laat duren, dan raakt het op. x Kinderen met autisme of ADHD hebben net wat meer tijd nodig voor vrij spel. Kinderen met ADHD zijn kinderen met een aandachtsstoornis. Ze kunnen moeilijk hun aandacht voor langere tijd bij één zaak houden. Jouw speluitleg kan voor hen al te lang duren. Ze weten met hun opgespaarde energie geen blijf, waardoor ze hyperactief kunnen zijn. x Wat is hier de bedoeling van? is een vraag die van een aantal kinderen van allochtone afkomst sneller zal komen dan bij Vlaamse kinderen. Spel om het spel, zonder duidelijk doel, vinden ze vaak raar: een kringspel waarbij je met een dansje en een liedje telkens voor iemand anders moet gaan staan, enkele bewegingen doet, van plaats wisselt en doorgaat, is zo n voorbeeld. 25

26 KOmkommerin x Kinderen met autisme hebben moeite met sociale contacten en communicatie, vaak in combinatie met stereotiepe gedragingen of interesses. Een speelclubber met autisme kan bijvoorbeeld perfect meedoen en opgaan in een spel, zolang hij maar geen lichamelijk contact hoeft te hebben met de andere kinderen. x Voor kinderen met ADHD voorzie je best voldoende variatie in je activiteiten. Geef hen wel een duidelijke structuur. x Voorzie voor kinderen met een (mentale) handicap niet enkel opdrachten waar je (schoolse) kennis voor nodig hebt. x Hou rekening met de lichamelijke conditie van je leden. Stel het doel van je spel hierop af. Denk hierbij onder andere aan zwaarlijvige kinderen of kinderen met een lichamelijke handicap, waarbij spelen met als doel het snelste kind te zijn een pijnlijke confrontatie kan zijn met wat ze niet kunnen. 26

27 x I nkleding Een ingeklede activiteit slaat meestal beter aan. Ze trekt de aandacht of prikkelt de fantasie. Inkleden kan op verschillende manieren: lokaal, verkleedkledij, randanimatie,... Pas je inkleding aan aan je publiek! x Zeker (allochtone) jongens vinden een inkleding met bijvoorbeeld een handtas en lippenstift meestal belachelijk. x Moslimmeisjes schrikken eerder op van spelletjes waarin je veel lichamelijk contact hebt of die eerder seksueel getint zijn, zelfs al is het enkel in de naam. x Zorg dat je je leden goed kent. Op die manier vermijd je voor hen gevoelige onderwerpen (thuissituatie,...) in een spelinkleding te verwerken. Wat ludiek aangepakt lijkt, kan kwetsen of stigmatiseren. Een spel met inkleding in een drugsthema, bijvoorbeeld. Sommige allochtone leden zullen zich gemakkelijk geviseerd voelen. Zij moeten als allochtoon soms al van dat stigma af en zullen vragen hebben bij een voor ons zo normaal drugsspel. x Anderzijds kan een inkleding de ideale manier zijn om een kind met een handicap positief in de kijker te zetten. Doe dat wel enkel wanneer je een kind of jongere genoeg kent. x T errein Voor je aan de slag gaat, kies je een terrein dat aangepast is aan de weersomstandigheden en de grootte van de groep, en baken je dat af. x Voor iemand met ADHD is een superprikkelende omgeving heel lastig. Zorg voor een ruim lokaal (of buitenterrein) met rustige kleuren. x Vertel anderstaligen niet enkel tot waar het terrein zich uitstrekt, maar markeer het ook (met bijvoorbeeld emmers, lint, krijt of stoelen). x Voor mensen in een rolstoel organiseer je de activiteiten niet op een hobbelig, zanderig terrein. Hou het voldoende veilig en doenbaar. Als het echt niet anders kan, bedenk dan een leuke rol voor het kind (bv. puntengeefster, scheidsrechter). 27

28 KOmkommerin x M ateriaal Voor veel spelen voorzie je materiaal. Zorg ervoor dat je dat bij de hand hebt wanneer het spel begint. x Hou rekening met de financiële en materiële mogelijkheden van kinderen uit een armer gezin of vluchtelingen. Gebruik eenvoudig kosteloos materiaal, dat toch enige spektakelwaarde heeft. x Geef kinderen met autisme wanneer je voorwerpen verstopt een afbeelding van het voorwerp waarnaar ze op zoek moeten gaan. x Zorg bij knutselwerkjes voor een voorbeeldje, zodat iedereen weet wat ze proberen te maken. 28

Vluchtelingen op bivak. Tips & Tricks

Vluchtelingen op bivak. Tips & Tricks Vluchtelingen op bivak Tips & Tricks Bespreek het in je leidingsploeg Als je een dergelijk project aanpakt, is het belangrijk dat iedereen van je leidingsploeg weet waarom je ervoor kiest. Het is goed

Nadere informatie

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 -

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 - Over de KLJ-leden Boven alles willen we uiteraard alle kinderen en jongeren die lid zijn van KLJ een onvergetelijke KLJ-tijd bezorgen. Dit is en blijft het hoofddoel van elke KLJ-afdeling. Hoe je dat kan

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

300 AANDEEL 2011/020304-10/022

300 AANDEEL 2011/020304-10/022 startbedrag 300 AANDEEL 2011/020304-10/021 300 Je merkt dat er twee ribbels zijn die naar de Chiro moeten komen van hun ouders. Zij houden hun jas de hele dag aan en vragen voortdurend of het nog geen

Nadere informatie

Aantal enquêtes 70 60 50 40 30 20 10 0 Gemaakt Teruggekregen 2

Aantal enquêtes 70 60 50 40 30 20 10 0 Gemaakt Teruggekregen 2 Chiro Liezele Aantal enquêtes 7 3 1 Gemaakt Teruggekregen Enquête Chiro Liezele 3 Aantal leden 9 8 7 3 1 Wie vult de enquête in? 3 1 1 Mama Papa Samen Prijs lidgeld 3 3 1 1 Te duur Goed Te weinig Blanco

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen. Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou

Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen. Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou Kennismaking met Begeleid Zelfstandig Wonen Wat mag jij van het BZW-team verwachten... en wat verwachten wij van jou Begeleid Zelfstandig Wonen In deze brochure leggen we uit wat jij van het BZW -team

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Dit portret gaat over H., een vrouw die met een evoluerende spierziekte nog lang voor de klas heeft gestaan in het lager

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips VoorleesExpress Samen met ouders aan de slag Praktische tips Samen met ouders aan de slag Ouders betrekken bij het voorlezen Je gaat straks via de VoorleesExpress twintig weken voorlezen bij een of meerdere

Nadere informatie

Korte quiz. 1. Een heel stoere knul of meid. 2. Het stuk ongedierte dat. 3. Iemand met dezelfde ouders. 4. Dat varken dat graag alle

Korte quiz. 1. Een heel stoere knul of meid. 2. Het stuk ongedierte dat. 3. Iemand met dezelfde ouders. 4. Dat varken dat graag alle 2 Korte quiz Een broer/zus is: 1. Een heel stoere knul of meid. 2. Het stuk ongedierte dat je steeds lastigvalt. 3. Iemand met dezelfde ouders als jezelf. 4. Dat varken dat graag alle aandacht heeft. 5.

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd.

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd. Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Debatteren over regels in de maatschappij. Discriminatie ervaren. Macht en machteloosheid

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7 1. Je bent 1 een jongen 2 een meisje 2. In welk jaar ben je geboren? Jaar 19 3. Welke van de volgende personen maken deel uit van je huisgezin? Kruis aan wat van toepassing is. 1 Vader 1 Stiefvader 1 Moeder

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Doel. Wat heb je nodig? Spelregels.

Doel. Wat heb je nodig? Spelregels. Doel. Dit spel is een concrete tool dat de dialoog rond eerlijkheid mogelijk maakt. Aan de hand van herkenbare situaties worden 10 tot 12 jarigen uitgenodigd voor zichzelf na te denken over wat eerlijk

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK

Lesmap Wij ook HETGEVOLG WIJ OOK WIJ OOK Spel: Jason Van Laere en Marjan De Schutter Tekst & Regie: Stijn Van de Wiel Scenografie: Jan Strobbe Camera, Montage: Dries Segers Dramaturgie: Bram Verschueren 1 7+ Ik ben ik. Jason. Dat is mijn

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Tips voor een goede spreekbeurt

Tips voor een goede spreekbeurt Diabetes?! Een spreekbeurt die je alles vertelt over diabetes: Wat is het? Hoe ontstaat het? En vooral ook: Wat betekent het voor jou, je broer, zus, vader of moeder. Tips voor een goede spreekbeurt Vertel

Nadere informatie

Vrienden kun je leren

Vrienden kun je leren Vrienden kun je leren Hallo! Wij zijn Reinder en Berber, en wij hebben de afgelopen maanden hard gewerkt om dit boekje te maken, speciaal voor jongeren met het syndroom van Asperger. Hieronder vind je

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Oefening 1: Je beeld van tijd. Waaraan denk je bij het woord TIJD?

Oefening 1: Je beeld van tijd. Waaraan denk je bij het woord TIJD? Oefening 1: Je beeld van tijd Waaraan denk je bij het woord TIJD? Oefening 2: Je tijd nu en in de toekomst Soort activiteit Gemiddeld aantal uur per werkdag/schooldag huidige situatie Aantal uur per week

Nadere informatie

1. Ouders en jij: opvoedingspartners

1. Ouders en jij: opvoedingspartners 1. Ouders en jij: opvoedingspartners Ouders die jouw opvang kiezen, vertrouwen je hun kostbaarste bezit toe. Jij voedt hun kinderen mee op tijdens hun belangrijkste levensjaren, een mooie taak! EEN GOEDE

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Gekrabbeld. We zijn dit chirojaar zeer goed gestart! Ons nieuwe. grasveld achter de lokalen is bijna speelklaar en we

Gekrabbeld. We zijn dit chirojaar zeer goed gestart! Ons nieuwe. grasveld achter de lokalen is bijna speelklaar en we ! 2 Gekrabbeld Hallo chirowieten en ouders We zijn dit chirojaar zeer goed gestart! Ons nieuwe grasveld achter de lokalen is bijna speelklaar en we mochten weer tal van nieuwe leden verwelkomen. Hopelijk

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Lesbrief bij de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection

Lesbrief bij de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection Lesbrief bij de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection 1 Beste docent, Binnenkort gaat u samen met uw klas naar de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection. Deze lesbrief

Nadere informatie

Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy)

Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy) Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy) (Uit: Recht in de roos) Doel Elkaar beter leren kennen en begrijpen. Kennis maken met de vele verschillende of net dezelfde gewoontes en gebruiken

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

zo maak je een prachtige Femma-stand

zo maak je een prachtige Femma-stand zo maak je een prachtige Femma-stand 1 zo maak je een prachtige femma-stand Elke groep krijgt regelmatig de vraag om op een activiteit in de gemeente een standje te zetten: op de avondmarkt, kermis, boekenbeurs,

Nadere informatie

Meisjeschiro Okapi Kortessem

Meisjeschiro Okapi Kortessem Meisjeschiro Okapi Kortessem Infobrochure 2015-2016 Wat? Elke zondag, van 14u00 tot 17u00, staat er een enthousiaste leidingsploeg klaar die met de leden allerlei leuke activiteiten doet: bosspelen, knutselen,

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Wie zijn jouw vrienden? Opdracht:

Wie zijn jouw vrienden? Opdracht: Wie zijn jouw vrienden? Opdracht: 1. Maak een spinnenweb van jouw belangrijkste vrienden. 2. Schrijf er telkens bij waar je die vriend hebt leren kennen. 3. Schrijf de meest positieve eigenschap als vriend

Nadere informatie

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET Talenposters Leerlingen staan doorgaans niet zo bewust stil bij de talige bagage waarover ze beschikken of dat ze betekenissen geven aan diverse talen. Met deze activiteit zetten we hen aan het denken

Nadere informatie

Niemand hoeft verlegen te zijn

Niemand hoeft verlegen te zijn Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Verlegen mensen Niemand hoeft verlegen te zijn Kleine kinderen zijn vaak verlegen. Dat vindt iedereen normaal. Maar ook 1 op 5 volwassenen

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Ben ik verplicht om naar school te gaan? Kan de school mij als straf naar huis sturen? Kunnen we op school een leerlingenraad opstarten?

Ben ik verplicht om naar school te gaan? Kan de school mij als straf naar huis sturen? Kunnen we op school een leerlingenraad opstarten? Ben ik verplicht om naar school te gaan? Kan de school mij als straf naar huis sturen? Kunnen we op school een leerlingenraad opstarten? Zit je met een vraag over school? Of wil je weten wat je rechten

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Jezus maakt mensen gelukkig

Jezus maakt mensen gelukkig Eerste Communieproject 33 Jezus maakt mensen gelukkig Jezus doet wonderen In les 5 hebben we geleerd dat God onze Vader is. Wij zijn allemaal zijn kinderen. Alle mensen zijn broertjes en zusjes van elkaar!

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

PLAY-LIST WAAROM LEIDING WORDEN

PLAY-LIST WAAROM LEIDING WORDEN PLAY-LIST WAAROM LEIDING WORDEN Onderwerp(en): Doelgroep: Duur: Preleidingsvorming Aspi s en andere leden die leiding worden 5 minuten per vraag + 5 minuten per opdracht + nabespreking Contactpersoon:

Nadere informatie

Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft dat niet te zeggen. Je krijgt een beurt en zo merkt de meester het toch. Oeps

Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft dat niet te zeggen. Je krijgt een beurt en zo merkt de meester het toch. Oeps De juf vraagt wie er mee wil doen aan een voorleeswedstrijd. Je wilt wel graag maar zegt niks omdat je bang bent dat ze je uitlachen. En nu ben je te laat. Je hebt je huiswerk niet gemaakt, maar durft

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Lees blz. 5 tot en met 8. Jim vindt Rudsel een rare naam. Jim zegt dit ook tegen Rudsel. Vind jij het ook een rare naam? Is

Nadere informatie

Een verhaal van Femke

Een verhaal van Femke Wordt u geprikkeld door deze afbeelding en wilt u graag te weten komen wat er achter schuilt? Lees dan... Een verhaal van Femke Ik ben Jasmien en vertel u een verhaal. Het is geen verhaal over, maar een

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Beste ouders, liefste kindjes.

Beste ouders, liefste kindjes. Beste ouders, liefste kindjes. Jullie denken er blijkbaar aan om lid te worden van Chiro Ganshoren, maar zitten nog met een aantal vragen. Uiteraard kunnen jullie hiervoor steeds terecht bij de leidingsploeg,

Nadere informatie

ADMIBUNDEL ATTESTEN PROCEDURE

ADMIBUNDEL ATTESTEN PROCEDURE ADMIBUNDEL ATTESTEN PROCEDURE Hoe kan je een attest Animator Hoofdanimator Instructeur uitgereikt door de Vlaamse overheid behalen? Hoe zit dat nu met terugbetaling van cursusgeld? Met subsidies voor geattesteerde

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie