Factsheet Mediagebruik. 0- tot en met 2-jarigen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Factsheet Mediagebruik. 0- tot en met 2-jarigen"

Transcriptie

1 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen

2 Mediagebruik kenmerkend voor kinderen van 0 tot en met 2 jaar Kinderen van 0 tot en met 2 jaar zijn beginnende mediagebruikers. De gemiddelde tijd die kinderen onder de 2 jaar doorbrengen met audiovisuele apparaten (televisie, dvd-spelers, computers en tablets) is ongeveer één uur per dag. Over het algemeen vinden baby s praten en zingen leuker dan een boekje lezen of televisiekijken, maar baby s zijn al wel heel sterk georiënteerd op beeldschermen. Als baby s aandacht hebben voor boekjes, programma s of games, is dat vaak van korte duur: vanaf ongeveer negen maanden kunnen baby s zich langer concentreren. Ze gaan dan ook reageren op de inhoud van de plaatjes of verhaaltjes. Naast aandacht voor de inhoud, reageren baby s en peuters vooral op bewegende beelden, op geluidjes en op knopjes of andere onderdelen die ze kunnen beetpakken of aanraken. trekken de aandacht van baby s onder andere door beweging in het beeld. Daarnaast zijn touchscreens erg aantrekkelijk vanwege de gemakkelijke bediening. Een jong kind dat rechtop kan zitten en enige controle heeft over zijn arm- en vingerbewegingen, probeert vaak al wat hij met een smartphone of tablet kan doen. Jonge kinderen kopiëren daarbij het gedrag van hun ouders of van broertjes of zusjes, ook al weten ze nog niet precies waar ze mee bezig zijn. Vanaf 2 jaar gaan kinderen de tablet meer doelgericht gebruiken. Er zijn veel eenvoudige apps die erg aantrekkelijk zijn voor baby s vanwege de bewegende en kleurrijke objecten en figuren en geluidseffecten. Deze apps sluiten goed aan op de vaardigheden van het jonge kind, omdat ze meestal één onderwerp centraal stellen. Daardoor is het overzichtelijk voor hem. Televisie en film Baby s reageren al snel na de geboorte op omgevingsprikkels zoals geluid en beweging. Tussen de drie en vijf maanden tonen baby s gerichte interesse in televisieprogramma s. Ze reageren sterk op opvallende beelden en geluiden, bijvoorbeeld programma s met gekleurde fantasiepoppen. Ook al reageren de allerjongsten al sterk op mediabeelden, de verhaallijn begrijpen ze vaak nog niet. Kinderen kunnen meestal pas zinvol op de inhoud reageren als ze 1,5 á 2 jaar oud zijn. Vanaf die leeftijd leven kinderen mee met een hoofdpersoon in een verhaal, mits de verhaallijn een vertrouwde omgeving, herhaling en voor het kind interessante inhoud bevat en niet te moeilijk is. Tablets en smartphones De belangstelling van baby s voor tablets begint gewoonlijk tussen de drie en vijf maanden. Tablets Computers Internetten of spelletjes spelen op een computer of laptop doen kinderen van 0 tot en met 2 jaar nog maar heel weinig. Die apparaten zijn te lastig om te bedienen. De motoriek van de kinderen is nog niet voldoende ontwikkeld. Vanaf ongeveer 1 jaar kijken kinderen, samen met hun ouders, broer of zus, op de computer naar filmpjes. Spelcomputers Met (portable) spelcomputers spelen kinderen tot en met 2 jaar nauwelijks. Kinderen kunnen voor hun tweede jaar nog niet goed omgaan met de inhoud van de spelletjes. Bovendien hebben ze ook nog weinig weet van de regels die bij een spel passen en hebben ze vanwege hun beperkte motoriek nog moeite met het op tijd indrukken van toetsen. 2 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen

3 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen Printmedia Een boekje is voor een baby een speeltje waarmee hij kan zwaaien of waar hij op kan sabbelen. Naar verloop van tijd ontdekt hij steeds meer mogelijkheden: op de grond gooien, bladeren, naar plaatjes kijken. Babyboekjes bevatten een rijkdom aan beelden en woorden. Daarnaast kan een baby al voorgelezen worden. Een baby kan het boekje bekijken en voelen terwijl hij naar de stem van zijn ouder luistert. Vanaf negen maanden beginnen baby s voorlezen steeds leuker te vinden. Voorlezen is dan vooral samen plaatjes kijken, aanwijzen en benoemen wat je ziet en er samen over praten. Een boekje is pas echt leuk en leerzaam als de ouder er iets bij vertelt. Een kind hoort de stem van zijn ouder graag en vindt het prachtig als zijn vader of moeder zijn of haar stem op allerlei manieren laat klinken. Iets oudere kinderen gaan verhalende prentenboeken leuk vinden. Het kind ontdekt dan het verband tussen het ene plaatje en het andere. Doordat het boek steeds opnieuw wordt bekeken en voorgelezen, wordt het verband steeds duidelijker. Dagelijks voorlezen geeft structuur, daar houden jonge kinderen van. Een baby die weet wat er gaat komen voelt zich gerustgesteld. Toolbox Mediaopvoeding 3

4 Belangrijke positieve effecten van mediagebruik binnen de leeftijd van 0 tot en met 2 jaar Jonge kinderen leren makkelijker en beter van ervaringen die zij in het echte leven opdoen dan van ervaringen door het gebruik van elektronica. Tegelijkertijd kunnen mediatoepassingen ook bij de allerjongste kinderen wel een aanvulling vormen op voorlezen en ervaringen in het echte leven. Hoewel er tot op heden nog weinig onderzoek is gedaan naar de effecten van het gebruik van media op de ontwikkeling van kinderen tot en met 2 jaar, is er wel onderzoek naar de invloed van televisie op de ontwikkeling vanaf 3 jaar. Uit dat onderzoek is af te leiden dat media-apparaten kinderen positief kunnen beïnvloeden als die met de juiste begeleiding in een geschikte context worden aangeboden. Vooral interactieve media die afgestemd zijn op de leeftijd van het kind kunnen een positief effect hebben op de ontwikkeling van kinderen. Taalontwikkeling Of mediagebruik de taalontwikkeling van baby s of peuters kan stimuleren hangt vooral samen met de inhoud van de app of het programma. De apps, televisieprogramma s of filmpjes moeten visueel duidelijk en aantrekkelijk zijn, een duidelijke verhaallijn hebben en woordjes of klanken duidelijk laten horen. Hoewel onderzoeksresultaten nog niet heel eenduidig en overtuigend zijn, is wel bekend dat ook heel jonge kinderen al kunnen oefenen met taal en geluid als zij rechtstreeks worden aangesproken, interactief bezig kunnen zijn, kunnen reageren en de beelden vaker zien. Ook voorlezen is heel goed voor de taalontwikkeling van baby s. Niet alleen omdat ze hierdoor nieuwe woorden leren, maar ook omdat ze zo spelenderwijs belangrijke communicatieve principes leren. Door voorlezen ontwikkelt het kind leesbegrip. Zo leert het kind bijvoorbeeld dat een boek een begin en eind heeft, en dat je de regels van links naar rechts leest. Cognitieve ontwikkeling Jonge kinderen leren elke dag dingen over de wereld doordat zij in aanraking komen met verschillende bronnen. Media-apparaten kunnen hier ook een rol bij spelen, bijvoorbeeld wanneer een kind een poes op de televisie ziet en deze vervolgens aanwijst in de tuin. De kennis die kinderen via het scherm opdoen passen zij toe in hun dagelijkse leven. Baby s doen dingen na die ze zien, ze zingen en dansen mee met de karakters uit de programma s. Jonge kinderen leren vooral van gevarieerde herhaling. Door herhaaldelijk iets op verschillende manieren te zien wordt het voor jonge kinderen makkelijker om de informatie op te nemen. Herhaling stimuleert het leren van kinderen tussen de 1 en 3 jaar. Door herhaling ontstaat een completer beeld, waardoor de transfer van de virtuele wereld naar de echte wereld makkelijker verloopt. Lichamelijke en motorische ontwikkeling Kartonnen boekjes zijn handig voor kinderen rond de 2 jaar. Zij kunnen zelf de bladzijden omslaan, waardoor zij hun fijne motoriek en oog-handcoördinatie oefenen. Smartphones en tablets zijn ook handige apparaten waarmee kinderen hun vingerbewegingen kunnen oefenen. Morele ontwikkeling Boeken en beeldschermmedia bieden een boeiende wereld waarmee de ouder zijn baby of peuter kan helpen om de echte wereld te leren kennen en begrijpen. Spel en fantasie Door voor te lezen kan de fantasie van jonge kinderen worden gestimuleerd. Wat in de fantasie van een kind 4 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen

5 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen kan, kan in boeken ook. Kinderen kunnen in boeken gevoelens herkennen, bijvoorbeeld in verhalen waarin het personage voor dezelfde dingen bang is als hij: spoken, reuzen en op het potje gaan. Aan de hand van zulke boeken kan de angst of een andere emotie van het kind bespreekbaar worden gemaakt. Belangrijke negatieve effecten van mediagebruik binnen de leeftijd van 0 tot en met 2 jaar Om zich gezond te kunnen ontwikkelen, hebben kinderen een uitgebalanceerde en gevarieerde tijdsbesteding nodig. Spelen, voldoende slapen en contacten met anderen zijn belangrijk in hun ontwikkeling, zodat zij sociaal en emotioneel goed kunnen functioneren. Te veel tijd besteden aan mediagebruik gaat hier ten koste van en is dus niet gunstig voor hun ontwikkeling. Daarnaast zijn sommige media-inhouden niet goed voor kinderen als ze daar in hun ontwikkelingsfase nog niet aan toe zijn. Hieronder zetten we de negatieve effecten van mediagebruik op een rij. Taalontwikkeling Blootstelling aan televisiebeelden kan tot gevolg hebben dat de taalontwikkeling van het jonge kind achterblijft. Dit risico is vooral aanwezig als kinderen programma s zien die niet voor hen bedoeld zijn. Door te snelle beeldwisselingen, complex taalgebruik en te complexe situaties kunnen peuters niet goed volgen wat er bedoeld wordt en kunnen ze hun beginnende taalvaardigheid niet goed oefenen. Ook media op de achtergrond kunnen de taalontwikkeling storen, omdat baby s en peuters daardoor hun eigen gebrabbel of gepraat en gesprekken van andere mensen in de omgeving minder goed kunnen verstaan. Door die achtergrondmedia praten ouders of oudere broertjes of zusjes ook minder met het jonge kind, waardoor ze minder oefenen met taal. Cognitieve ontwikkeling Aanwezigheid in een ruimte waar een media-apparaat aanstaat, kan een negatieve invloed hebben op de cognitieve ontwikkeling van kinderen en op de ontwikkeling van hun executieve functies. Media op de achtergrond kunnen een stoorzender zijn. De ouder-kind-interactie neemt af en zorgt er, naast minder kunnen oefenen met taal, ook voor dat kinderen minder gestimuleerd worden om na te denken en te leren. Door de bewegende beelden of opvallende geluiden zijn kinderen sneller afgeleid en kunnen ze zich minder goed concentreren op hun eigen spel. Ook kunnen ze hierdoor uit hun slaap worden gehouden. Daarnaast kunnen er beelden op het scherm te zien zijn die niet geschikt zijn voor kinderen van deze leeftijdsfase. Scenes die te snel gaan of waar complex taalgebruik in voorkomt kunnen de denkvaardigheid van heel jonge kinderen negatief beïnvloeden. Spel en fantasie Er is weinig onderzoek gedaan naar de invloed van mediagebruik op spel en fantasie van baby s. Daarentegen is er wel veel onderzoek gedaan naar de invloed daarvan op peuters. Hieruit kunnen we afleiden dat media die niet afgestemd zijn op het ontwikkelingsniveau van het jonge kind het spel en de fantasie van heel jonge kinderen kunnen verstoren. Wanneer jonge kinderen te veel met mediaapparatuur en achtergrondmedia in contact komen, lopen ze het risico dat ze te weinig toekomen aan zelf oefenen met taal en leren via hun interacties met anderen of met speelgoed. Te moeilijke apps of televisieprogramma s sluiten niet aan op wat de kinderen kunnen en kunnen frustrerend zijn of te veel inspanning vragen. Bij populaire mediaproducties zoals peuterprogramma s zijn vaak ook allerlei speelgoedartikelen te koop. Deze hoeven niet per se bevorderlijk te zijn voor het spel en de fantasieontwikkeling van het jonge kind. Toolbox Mediaopvoeding 5

6 De normale ontwikkeling van kinderen van 0 tot en met 2 jaar De ontwikkeling van kinderen van 0 tot en met 2 jaar wordt vooral gekenmerkt door fysieke groei, de behoefte aan hechting en het ontdekken van zichzelf en zijn omgeving met zijn zintuigen. Het jonge kind is hierbij sterk afhankelijk van anderen in zijn omgeving. Als het kind tussen de 1,5 en 2,5 jaar oud is, wordt zijn ontwikkeling gekenmerkt door communicatie, het ontdekken van de omgeving door een toegenomen zelfstandigheid op verschillende gebieden en door het exploreren van zichzelf en zijn eigen mogelijkheden. Taalontwikkeling Vanaf zes weken begint een baby allerlei geluidjes te maken. Dit zijn toevallige geluidjes die ontstaan als de baby zijn mond beweegt. Tussen de vijf en negen maanden gaat de baby steeds meer gericht oefenen met de klanken die hij kan maken en vanaf negen maanden gaat hij de geluiden van de ouders steeds meer nadoen. Daarbij leert de baby het belangrijkste principe van beurtwisseling: je zegt om de beurt iets en reageert op elkaar. De baby krijgt zo steeds meer door hoe een gesprekje gaat. Tegen de twaalf maanden lijkt het brabbelen op echte woordjes en zinnetjes. En rond achttien maanden kunnen kinderen al twintig nieuwe woordjes per week aanleren. De woordjes en zinnen laten de voorkeuren van 1-jarigen zien, zoals mensen (mama, papa) en dieren (kat, hond). Kinderen krijgen ook behoefte om te benoemen wat ze zien of waar ze mee spelen. gaat een baby wel doelgericht acties ondernemen. Hij kan dan vooraf bedenken dat hij iets gaat doen, en doet dat dan ook. De baby ontwikkelt het vermogen om een beeld in zijn geheugen vast te houden, zonder het te zien. Dit noemen we objectpermanentie. Als een balletje onder de kast rolt, zal een kind dat al objectpermanentie ontwikkeld heeft, ernaar op zoek gaan. Een kind dat nog geen objectpermanentie ontwikkeld heeft gaat niet op zoek en begint met iets anders te spelen. Als hij iets niet ziet, is het er niet. Objectpermanentie is een belangrijke ontwikkeling in het denken. Het is het begin van abstract denken. Lichamelijke en motorische ontwikkeling De motoriek van een pasgeborene is vooral gebaseerd op reflexbewegingen: de omklemmingsreflex, voet- en handgrijpreflex, plaatsingsreflex, stapreflex en kruipreflex. Deze reflexen verdwijnen weer tussen vier en acht weken na de geboorte, maar vormen wel de basis voor het latere bewegen. Bij het jonge kind begint het bewegen met de grove motoriek in een vaste volgorde: rond drie maanden kan een baby zijn hoofd oprichten, daarna begint hij zichzelf om te rollen, met zeven maanden kan hij zelf los zitten, rond negen maanden trekt hij zich op en tussen de tien en achttien maanden kan hij zelfstandig lopen. De volgorde van de spierbeheersing kent dus een vast plan. Hoe dichter bij de hersenen, hoe eerder en daarna hoe dichter bij de romp, hoe eerder. Cognitieve ontwikkeling Een baby kan de eerste zeven maanden van zijn leven nog niet echt denken. Al zijn acties en reacties zijn reflexen. De baby ervaart iets, reageert hier in een reflex op en voelt wat het effect ervan is. Dit gebeurt automatisch, zonder dat hij erover nadenkt. Vanaf zeven maanden Sociaal-emotionele ontwikkeling Een belangrijke behoefte van een baby is menselijk contact. In de eerste weken maken baby s contact door te brabbelen, huilen en glimlachen. Tussen de drie en zes maanden richten baby s hun gedrag tot een paar nabije personen. Ze ontwikkelen een voorkeur voor 6 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen

7 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen één persoon. Er ontstaat eenkennigheid: de baby kan vreemden en bekenden van elkaar onderscheiden. Hierbij realiseert de baby zich dat het contact met bijvoorbeeld zijn moeder mede wordt bepaald door wat hij zelf doet. De baby ontwikkelt hierdoor zelfbesef en een zelfbeeld. Morele ontwikkeling Aan het einde van het tweede jaar is bij kinderen een heel prille, spontane vorm van normbesef te zien. Hoewel normbesef eigenlijk een te zwaar woord is voor wat deze kinderen zien. Kinderen raken heel erg geïnteresseerd in beschadigingen van voorwerpen die zij kennen. Een kind van bijna 2 jaar voelt aan dat er iets niet klopt, doordat hij verstandelijk in staat is een beeld vast te houden van een onbeschadigd voorwerp. Op deze leeftijd heeft zich ook een prille ervaringskant ontwikkeld. Kleine kinderen hebben vaak gesignaleerd dat volwassenen tekenen van ongenoegen laten blijken wanneer ze een kapot ding zien. Hierbij begrijpen kinderen al een klein beetje wat er aan de hand is, ook al zijn die tekenen misschien heel subtiel. Ouders wijzen hun kinderen er ook op wanneer iets kapot is. Daarnaast wijzen zij hun kinderen op gezinsregels. en vingerverf. Kinderen beseffen nog niet dat ze een concreet eindproduct kunnen maken, de ervaring met de tastzintuigen bepaalt het plezier. Tussen de 12 en 18 maanden ontwikkelt het kind fantasie. Seksuele ontwikkeling De seksuele ontwikkeling van baby s staat vooral in het teken van ontdekken. Dit doen ze vooral door zichzelf veel aan te raken. Vanaf een maand of zes ontdekken baby s geslachtsdelen, dat gaat allemaal heel onbewust. Vanaf 2 jaar worden kinderen zich bewust van hun lichaam. Ze leren dat ze een jongetje of een meisje zijn, en willen ook weten wat het verschil daartussen is. Ze vinden hun eigen lichaam en dat van anderen enorm interessant. Spel en fantasie Het spel van 0- tot 2-jarigen heeft veel te maken met de zintuigen en kent verschillende uitingsvormen. De eerste vorm van spel is bewegingsspel gekoppeld aan taal en ritme, zoals zwaaien met de armen, klappen met de handen of kruipen. Bij dit speelse gedrag imiteert het kind anderen, reageert het op geluiden of muziekjes en lokt het ook sociale reacties uit bij de mensen om zich heen. Vanaf drie maanden leert een baby bewust met voorwerpen te spelen; dat begint met het reflexief beetpakken, proeven en rammelen en wordt steeds ingewikkelder tot pakken en aangeven. Vanaf 1 jaar hebben kinderen al duidelijke interesse voor voorlees- of voelboekjes of simpele poppen. Rond het tweede jaar doen kinderen aan vrijevormenspel: het bevoelen van ongevormde materialen als water, zand, boetseerklei Toolbox Mediaopvoeding 7

8 Colofon Fotografie: L. Brinckman 2015 Nederlands Jeugdinstituut Postbus DE Utrecht T E De Toolbox Mediaopvoeding is mede mogelijk gemaakt door: 8 Factsheet Mediagebruik 0- tot en met 2-jarigen

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals. 0- tot en met 2-jarigen

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals. 0- tot en met 2-jarigen Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals 0- tot en met 2-jarigen Inleiding Er zijn verschillende opvattingen over wel of geen mediagebruik voor heel jonge kinderen. Zij leren en ontwikkelen zich

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd 0 tot 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Factsheet Mediagebruik. 17- tot en met 18-jarigen

Factsheet Mediagebruik. 17- tot en met 18-jarigen Factsheet Mediagebruik 17- tot en met 18-jarigen Mediagebruik kenmerkend voor jongvolwassenen van 17 en 18 jaar Gemiddeld besteden kinderen van 17 en 18 jaar zo n vijf tot zes uur per dag aan televisiekijken,

Nadere informatie

Spraak-taal 0-1½ jaar

Spraak-taal 0-1½ jaar Spraak-taal 0-1½ jaar HOE LEERT EEN KIND PRATEN? Leren praten gaat vaak natuurlijk en vanzelf. De meeste ouders staan er niet bij stil. Het gaat stap voor stap, net als leren lopen. Het ene kind leert

Nadere informatie

Wat is een normale ontwikkeling?

Wat is een normale ontwikkeling? Wat is een normale ontwikkeling? Van een normale ontwikkeling is sprake als een kind alle fasen doorloopt naar de volwassenheid op het gebied van fijne en grove motoriek, groei, sociale emotionele vaardigheden

Nadere informatie

Praten leer je niet vanzelf

Praten leer je niet vanzelf jeugdgezondheidszorg Praten leer je niet vanzelf... hier ben ik www.icare.nl Over de spraak-taalontwikkeling van kinderen van 0-4 jaar Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten

Nadere informatie

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor ouders. 0- tot en met 5-jarigen

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor ouders. 0- tot en met 5-jarigen Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor ouders 0- tot en met 5-jarigen Kinderen groeien tegenwoordig op met dagelijks gebruik van beeldschermen. Volwassenen en kinderen zijn thuis, op school, in de trein,

Nadere informatie

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen Mondelinge taal 1 Spraak-taalontwikkeling Baby blauw maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) herhaalt geluidjes Dreumes brabbelt bij (eigen) spel oranje begint steeds meer

Nadere informatie

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals. 3- tot en met 5-jarigen

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals. 3- tot en met 5-jarigen Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals 3- tot en met 5-jarigen Inleiding Er zijn verschillende opvattingen over wel of geen mediagebruik voor jonge kinderen. Zij leren en ontwikkelen zich tegenwoordig

Nadere informatie

Factsheet Mediagebruik. 3- tot en met 5-jarigen

Factsheet Mediagebruik. 3- tot en met 5-jarigen Factsheet Mediagebruik 3- tot en met 5-jarigen Mediagebruik kenmerkend voor kinderen van 3 tot en met 5 jaar Kinderen van 3 tot en met 5 jaar maken al gebruik van verschillende soorten media-apparatuur.

Nadere informatie

Taalontwikkeling bij baby s, peuters en kleuters

Taalontwikkeling bij baby s, peuters en kleuters Taalontwikkeling bij baby s, peuters en kleuters Voor ouders met kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar. Deze folder geeft u als ouder informatie over de normale taalontwikkeling van kinderen en biedt

Nadere informatie

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam!

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Waarom zo vroeg beginnen? Baby s kunnen veel meer dan je denkt. Luisteren Vanaf de eerste dag luistert je baby naar jouw stem. Al begrijpt

Nadere informatie

Factsheet Mediagebruik. 6- tot en met 8-jarigen

Factsheet Mediagebruik. 6- tot en met 8-jarigen Factsheet Mediagebruik 6- tot en met 8-jarigen Mediagebruik kenmerkend voor kinderen van 6 tot en met 8 jaar Vanaf 6 jaar krijgen kinderen behoefte aan hun eigen mediagebruik. Ze gebruiken media-apparatuur

Nadere informatie

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals. 6- tot en met 8-jarigen

Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals. 6- tot en met 8-jarigen Tipsheet Mediagebruik Adviezen voor professionals 6- tot en met 8-jarigen Inleiding Vanaf hun zesde jaar worden kinderen steeds zelfstandiger en krijgen steeds meer een eigen mediabehoefte. Zij willen

Nadere informatie

Spelen en bewegen met uw peuter www.cjggooienvechtstreek.nl

Spelen en bewegen met uw peuter www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Spelen en bewegen met uw peuter www.cjggooienvechtstreek.nl n Spelen en bewegen met uw peuter In de leeftijd van één tot vier jaar maken kinderen een grote ontwikkeling door op

Nadere informatie

Activiteitenbeleid 2013

Activiteitenbeleid 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Hoofdstuk 2: Hoofdstuk 3: Hoofdstuk 4: Hoofdstuk 5: Hoofdstuk 6: Pedagogisch beleid TintelTuin De 6 competenties Visie Activiteitenbeleid binnen het (dag)programma Laat zien

Nadere informatie

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren TAAL IS LEUK Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren 1 Inhoudsopgave Pagina Besteed extra aandacht aan de taal van uw kind 4 Adviezen die u kunt toepassen tijdens een gesprekje met uw kind 5 Maak

Nadere informatie

1. Sociaal Spel in het kort

1. Sociaal Spel in het kort 1. Sociaal Spel in het kort Sociaal Spel bestaat uit 40 posters met doelgerichte groepsactiviteiten, waarmee je de sociaalemotionele ontwikkeling van kinderen stimuleert. Met de bijbehorende ouderkaarten

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

Maart 2015. Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 8. Beste ouders, verzorgers

Maart 2015. Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 8. Beste ouders, verzorgers Maart 2015 Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 8 Beste ouders, verzorgers In deze kern leerde uw kind: Woorden: bank en licht Woorden met 2 medeklinkers vooraan (zoals 'zwaan') en achteraan (bijvoorbeeld

Nadere informatie

VOORBEELD UIT HET PEDAGOGISCH BELEIDSPLAN. VEILIGHEID EN GEBORGENHEID BIEDEN - BABY S

VOORBEELD UIT HET PEDAGOGISCH BELEIDSPLAN. VEILIGHEID EN GEBORGENHEID BIEDEN - BABY S VOORBEELD UIT HET PEDAGOGISCH BELEIDSPLAN. VEILIGHEID EN GEBORGENHEID BIEDEN - BABY S ALGEMEEN: EMOTIONELE EN FYSIEKE VEILIGHEID BABY S Het pedagogisch beleidsplan geeft de grenzen (pedagogisch medewerker/kindratio

Nadere informatie

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens bussum 2010 Als kinderen goed over hun gevoelens kunnen praten, zal dit zijn uitwerking hebben op hun verdere ontwikkeling. Kinderen die hun gevoelens niet

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

De wonderlijke ontwikkeling van uw kind

De wonderlijke ontwikkeling van uw kind De wonderlijke ontwikkeling van uw kind Als (aankomend) ouder bent u wellicht in een fase waarin u keuzes gaat maken om de zorg voor kinderen en werk te combineren. Kinderopvang kan hierbij een belangrijke

Nadere informatie

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015. Naam leerling. Taal Beginnende geletterdheid

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015. Naam leerling. Taal Beginnende geletterdheid Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015 Taal eginnende geletterdheid eginnende geletterdheid-stap 1 OEKORIËNTATIE: Herkent een boek en weet dat er een verhaal in staat -20--20

Nadere informatie

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht Naam: Locatie: Groep: Groeibericht pagina 2 Inleiding Opgroeien, opvoeden en ontwikkelen gaat bij ieder kind met vallen en opstaan. In de moderne kinderopvang nemen we een deel van de opvoeding van uw

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Ik ben een heel klein muisje

Ik ben een heel klein muisje Ik ben een heel klein muisje Muzido ANNIE LANGELAAR FONDS Ik ben een heel klein muisje: het lied... 3 De muziekopname... 3 Activiteiten per leeftijd: Baby s... 4 Massagespel... 4 Speelgoed... 4 Muisje

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

D O EN P R A T EN B E W EGEN

D O EN P R A T EN B E W EGEN D O EN P R A T EN B E W EGEN Het gelijktijdig gebruik van de observatielijsten bij Zo Doe Ik, Zo Beweeg Ik, en Zo Praat Ik M. Tjallema, M. Vermeulen 00, CED-Groep www.cedgroep.nl Inleiding Met de drie

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief JUNI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar BABY S ZIJN OVERAL JUNI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief JUNI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar BABY S ZIJN OVERAL JUNI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief JUNI 2015 BABY S ZIJN OVERAL Kinderen die PIPPO lezen, zien vaak baby s om zich heen. Natuurlijk in de kinderopvang maar ook omdat vriendjes of zijzelf

Nadere informatie

Thema nieuwsbrief Karel in de lente April 2015

Thema nieuwsbrief Karel in de lente April 2015 Thema nieuwsbrief Karel in de lente April 2015 Beste ouders en/of verzorgers Tijdens de vorige thema s hebben de kinderen veel gedaan. Zo hebben ze uitstapjes gedaan, geknutseld, gezongen en de boekjes

Nadere informatie

Psychosociale ontwikkeling

Psychosociale ontwikkeling Psychosociale ontwikkeling De psychosociale ontwikkeling van het kind Reeds in de baarmoeder ontstaat er een wisselwerking tussen ouder en kind. De baby is al vertrouwd geraakt met de stem van de ouder

Nadere informatie

Informatie voor ouders van kinderen van 0 1 ½ jaar

Informatie voor ouders van kinderen van 0 1 ½ jaar Sint en Kerst Informatie voor ouders van kinderen van 0 1 ½ jaar 0 1 ½ In het thema 'Sint en Kerst' staat de viering van Sinterklaas en Kerst centraal. Bij het thema 'Sinterklaas', leren de kinderen hoe

Nadere informatie

Nieuws uit CBS Het Kompas. Toetsen

Nieuws uit CBS Het Kompas. Toetsen Nieuws uit CBS Het Kompas Voor iedereen, die ik nog niet persoonlijk gezien heb, nog de beste wensen voor 2014! Toetsen Wij zijn alweer ruim drie weken aan het werk in de klassen. Hier op school heerste

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Werkinstructie invuller kijklijst

Werkinstructie invuller kijklijst Werkinstructie invuller kijklijst 1. Inleiding: De peuterspeelzaal en het kinderdagverblijf vinden het belangrijk een bijdrage te leveren aan de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen. Om de overgang

Nadere informatie

Overdrachtdocument. Samenwerkende kinderopvangorganisaties en peuterspeelzalen Roosendaal. De overdracht. Peuter Kleuter

Overdrachtdocument. Samenwerkende kinderopvangorganisaties en peuterspeelzalen Roosendaal. De overdracht. Peuter Kleuter Overdrachtdocument Samenwerkende kinderopvangorganisaties en peuterspeelzalen Roosendaal Peuter Kleuter De overdracht De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Themabrief Karel viert Kerstmis december 2015

Themabrief Karel viert Kerstmis december 2015 Themabrief Karel viert Kerstmis december 2015 Beste papa s en mama s, De laatste maand van het jaar is bijna afgelopen. Met behulp van twaalf verschillende leuke thema s hebben we bij Plantage een educatief

Nadere informatie

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Zeer moeilijk lerend Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Inhoudsopgave Wat betekent het dat uw kind zeer moeilijk lerend

Nadere informatie

Webboek. Taalontwikkeling spelletjes

Webboek. Taalontwikkeling spelletjes Taalontwikkeling Binnen het thema Grootte hebben we gekozen voor het boek de gele ballon. Dit is een groot boek met illustraties zonder tekst. De bedoeling is om op elke pagina een gele ballon te vinden.

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

Voorbereiding/nodig. Het doel wat we deze week willen bereiken is:

Voorbereiding/nodig. Het doel wat we deze week willen bereiken is: Wat gaan we doen? In het thema Ik en mijn familie staat familie centraal. De kinderen ontdekken welke mensen bij hun familie horen ze praten over jong en oud, verschillende familieleden, verjaardagen en

Nadere informatie

Basis O. Basis Observatieformulier

Basis O. Basis Observatieformulier Basis O Basis Observatieformulier Gegevens kind Voornaam: Achternaam: Geboortedatum: Geslacht jongen / meisje Geboorteland kind: Kind woont bij vader en moeder / vader / moeder / anders Aantal kinderen:

Nadere informatie

Richtlijnen voor het invullen van het overdrachtsinstrument

Richtlijnen voor het invullen van het overdrachtsinstrument Richtlijnen voor het invullen van het overdrachtsinstrument Peuter-estafette is ontwikkeld door JSO. Gemeente Almere heeft haar eigen veranderingen en nuances aangebracht. Richtlijnen voor het invullen

Nadere informatie

Gastouderbureau MijnGastouderopvang

Gastouderbureau MijnGastouderopvang Hoe gaat het met mijn gast- of oppaskind? Gastouderbureau MijnGastouderopvang Observatielijst voor de ontwikkeling van kinderen in de gastouderopvang Iedere gastouder kent 'haar' gastkind na tijdje behoorlijk

Nadere informatie

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

De begeleidingsbehoefte Respect voor kinderen Zelfstandigheid Ontplooiing van de sociale ontwikkeling (sociale competentie) Opbouwen van kennis

De begeleidingsbehoefte Respect voor kinderen Zelfstandigheid Ontplooiing van de sociale ontwikkeling (sociale competentie) Opbouwen van kennis De begeleidingsbehoefte Voor de basis van de begeleidingsbehoefte is aansluiting gevonden bij een tweetal pedagogen: Freinet en Malaguzzi. Daaruit zijn een aantal kerngedachten geformuleerd: respect voor

Nadere informatie

29 januari studiemiddag Team 7 april Studiedag Team, hele dag 4 maart TOF studiedag

29 januari studiemiddag Team 7 april Studiedag Team, hele dag 4 maart TOF studiedag 29 januari studiemiddag Team 7 april Studiedag Team, hele dag 4 maart TOF studiedag Beste abonnees, Afgelopen weekend was er toch even sneeuwpret voor de kinderen. Prach ge plaksneeuw en daardoor grote

Nadere informatie

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Baby-lichaamstaal Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Inleiding Via deze folder vertellen we u wat over de lichaamssignalen die uw baby geeft: baby-lichaamstaal is méér

Nadere informatie

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Naast het muzikale ontwikkelingsgebied (waarneming van, ontwikkeling van het muzikaal geheugen, enzovoort) is tevens zichtbaar welke muzikale gedragsvorm

Nadere informatie

De Puk-poster. Goed voorbeeldgedrag. Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt. dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook

De Puk-poster. Goed voorbeeldgedrag. Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt. dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook Ontwikkeling van baby s stimuleren met de Puk-poster Auteur: Natasja van Lier Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook de ontwikkeling van baby

Nadere informatie

Peuterestafette. Peuterestafette

Peuterestafette. Peuterestafette Peuterestafette Peuterestafette Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeente Haarlemmermeer en Onderwijsadvies, versie okt 2014 1 Gegevens peuterspeelzaal / kinderdagverblijf Peuterspeelzaal/kinderdagverblijf

Nadere informatie

VVE programma voor gastouders. Een nieuw vriendje. Thema Welkom Kiki. gastouderprogramma. Kansen in Kinderen

VVE programma voor gastouders. Een nieuw vriendje. Thema Welkom Kiki. gastouderprogramma. Kansen in Kinderen VVE programma voor gastouders Thema Welkom Kiki Een nieuw vriendje gastouderprogramma Kansen in Kinderen Voorwoord Voor u ligt de eerste ouderbijlage van het VVE programma voor gastouders: Welkom Kiki.

Nadere informatie

het Officiële Boek Help je kinderen leren programmeren! Marina Umaschi Bers en Mitchel Resnick

het Officiële Boek Help je kinderen leren programmeren! Marina Umaschi Bers en Mitchel Resnick het Officiële Boek Help je kinderen leren programmeren! Marina Umaschi Bers en Mitchel Resnick inhoud in het kort voorwoord...xi Een inleiding tot ScratchJr... 1 Hoofdstuk 1: Aan de slag... 7 Hoofdstuk

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief MEI 2015 ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! Als je aan kinderen in de kinderopvang vraagt wat ze er leuk vinden, klinkt het steevast: de andere kinderen. De

Nadere informatie

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016 Mediawijs OBS de Ranonkel 5 april 2016 Daan Rooijakkers Herkenbaar? Definitie Wat is mediawijsheid? De wereld verandert en wordt complexer. Mensen hebben kennis, vaardigheden en mentaliteit nodig om

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief JULI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar SPELEN MET WATER! JULI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief JULI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar SPELEN MET WATER! JULI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief JULI 2015 SPELEN MET WATER! Water: het kost bijna niets, het is bijna overal en het is zo heerlijk verfrissend in de zomer! Kortom, een prima speelmateriaal

Nadere informatie

Iene Miene Media 2013

Iene Miene Media 2013 Iene Miene Media 2013 Een onderzoek naar mediagebruik door kleine kinderen Mijn dochter is behoorlijk handig op de ipad. Ze kent de code en weet haar apps te vinden. Filmpjes enzo moeten wij voor haar

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en Peuters spelender wijs! Een praktische verdiepingscursus voor pedagogisch medewerkers in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven De ontwikkeling van jonge kinderen gaat snel. Ze zijn altijd op ontdekkingstocht

Nadere informatie

s Speel- & Leerbrief Marja Baeten Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar NOVEMBER 2015 DOE MEER MET EEN BOEK!

s Speel- & Leerbrief Marja Baeten Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar NOVEMBER 2015 DOE MEER MET EEN BOEK! Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief NOVEMBER 2015 DOE MEER MET EEN BOEK! ook agje zijn bang n spook meer zijn! Illustraties Dick Bruna copyright Mercis bv, 1953-2015 dag nijntje, tot de

Nadere informatie

Wegwijzertje. Website: www.wegwijzer.pcboapeldoorn.nl Mail: wegwijzer@pcboapeldoorn.nl 15 januari 2016 Nieuwsbrief nummer 9.

Wegwijzertje. Website: www.wegwijzer.pcboapeldoorn.nl Mail: wegwijzer@pcboapeldoorn.nl 15 januari 2016 Nieuwsbrief nummer 9. Website: www.wegwijzer.pcboapeldoorn.nl Mail: wegwijzer@pcboapeldoorn.nl 15 januari 2016 Nieuwsbrief nummer 9 Geachte ouders, Wegwijzertje De eerste nieuwsbrief van het nieuwe jaar. Het was goed elkaar

Nadere informatie

NAAM ORGANISATIE: KDV DE KNUFFEL ACTIVITEIT:

NAAM ORGANISATIE: KDV DE KNUFFEL ACTIVITEIT: ADRES: Kinderopvang Knuffel Machteld Versweyveld Columbiastraat 231 2030 Antwerpen NAAM ORGANISATIE: KDV DE KNUFFEL CONTACTGEGEVENS: 035413154 KDV.knuffel@stad.antwerpen.be ACTIVITEIT: TREFWOORDEN: VOORTDUREND

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd vanaf 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Peuter gegevens 2. Zelfredzaamheid / zelfregeling 3. Weerbaarheid / Welbevinden 4. Relatie met andere kinderen 5. Relatie met de leidster 6

Peuter gegevens 2. Zelfredzaamheid / zelfregeling 3. Weerbaarheid / Welbevinden 4. Relatie met andere kinderen 5. Relatie met de leidster 6 Overdrachtsformulier van peuterspeelzaal naar onderbouw PO INHOUDSOPGAVE Bladzijde Peuter gegevens 2 Zelfredzaamheid / zelfregeling 3 Weerbaarheid / Welbevinden 4 Relatie met andere kinderen 5 Relatie

Nadere informatie

Preschool. Retail Trainingen. alles over pluche, educatief en houten speelgoed, creatief, constructie- en imitatiespeelgoed voor baby s en peuters

Preschool. Retail Trainingen. alles over pluche, educatief en houten speelgoed, creatief, constructie- en imitatiespeelgoed voor baby s en peuters alles over pluche, educatief en houten speelgoed, creatief, constructie- en imitatiespeelgoed voor baby s en peuters Onderdeel van de opleiding Verkopen in de Speelgoedbranche Retail Trainingen 2 Dit vakinformatieboek

Nadere informatie

Pedagogische werkwijze KDV De Torenmolen, versie november 2015 Selma Schalkwijk, locatiemanager

Pedagogische werkwijze KDV De Torenmolen, versie november 2015 Selma Schalkwijk, locatiemanager Omvang van het kinderdagverblijf en de samenstelling van de en Er kunnen maximaal 16 kinderen per dag worden opgevangen op kinderdagverblijf De Torenmolen. De samenstelling van de en Naam van de Maximaal

Nadere informatie

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Samen praten

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Samen praten Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda Samen praten Dit is een folder ter bevordering van de spraak- en taalontwikkeling bij kinderen. Niet bij alle kinderen komt het praten even makkelijk en vlug op gang.

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

2 Functies van spel en spelvormen. 3 Spel voor de lichamelijke ontwikkeling. 4 Spel voor de verstandelijke ontwikkeling

2 Functies van spel en spelvormen. 3 Spel voor de lichamelijke ontwikkeling. 4 Spel voor de verstandelijke ontwikkeling Thema 9 Kinderspel 1 Inleiding Als zorghulp in de thuiszorg of in de kinderopvang krijg je te met kinderen. En kinderen spelen graag. Door te spelen ontwikkelen kinderen hun lichaam, verstand, taal, gedrag,

Nadere informatie

Spelontwikkeling bij kinderen

Spelontwikkeling bij kinderen Spelontwikkeling bij kinderen Informatie voor ouders en speelotheek medewerkers bij de speelgoedschijf Drie visies op spel en speelgoed in relatie tot ontwikkeling Piaget (jaren 50) onderzocht de relatie

Nadere informatie

toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes)

toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes) 1 Omgaan met en uiten van eigen gevoelens en ervaringen toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes) laat non-verbaal zien dat hij/zij iets niet wil (bijv. slaat fles weg, draait hoofd als

Nadere informatie

BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!-

BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!- -! BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!- Lezen? ja graag! Kinderen lezen tegenwoordig veel minder, vinden lezen lastig of beginnen er niet eens aan. Misschien lijkt het lezen van een boek teveel op een schoolopdracht,

Nadere informatie

Observatielijst Groepsfunctioneren

Observatielijst Groepsfunctioneren Observatielijst Groepsfunctioneren Toelichting De Observatielijst Groepsfunctioneren is verdeeld in twee leeftijdscategorieën: kinderen tot 1,5 jaar en kinderen ouder dan 1,5 jaar. Met de lijst wordt de

Nadere informatie

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling Leerlijn 1.1. Emotioneel 1.2. Sociaal Stamlijn Niveau A Merkt zintuiglijke stimulatie op (aanraking, vibratie, smaken, muziek, licht) Uit lust- en onlustgevoelens Kijkt gericht enkele seconden naar een

Nadere informatie

Factsheet Mediagebruik. 9- tot en met 12-jarigen

Factsheet Mediagebruik. 9- tot en met 12-jarigen Factsheet Mediagebruik 9- tot en met 12-jarigen Mediagebruik kenmerkend voor kinderen van 9 tot en met 12 jaar In de leeftijdsfase van 9 tot en met 12 jaar krijgen kinderen steeds meer oog voor detail.

Nadere informatie

Mediawijsheid 0 4 jaar Digitale media vanaf de wieg?

Mediawijsheid 0 4 jaar Digitale media vanaf de wieg? VANOCHTEND Deel 1: achtergrond (kennis en ervaring) 1 uur, 15 min Mediawijsheid 0 4 jaar Digitale media vanaf de wieg? Dr Justine Pardoen De invloed van beeldscherm media 0 4 jaar. Wat weten we uit onderzoek?

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Inhoud van de avond. Even voorstellen Gastspreker Hilde van der Vegt 0-1 jaar 1-2 jaar 2-3 jaar 3-4 jaar

Inhoud van de avond. Even voorstellen Gastspreker Hilde van der Vegt 0-1 jaar 1-2 jaar 2-3 jaar 3-4 jaar LOGOPEDIEPRAKTIJK BRUNINK LOGOPEDISCH SPECTRUM REGIO OOST LOGOPEDIEPRAKTIJK NOUWELS LOGOPEDIEPRAKTIJK OOSTERLAAR Inhoud van de avond Even voorstellen Gastspreker Hilde van der Vegt 0-1 jaar 1-2 jaar 2-3

Nadere informatie

Zuigeling. Sociaal-emotionele ontwikkeling Hechtingsgedrag Cognitieve ontwikkeling Senso-motorische ontwikkeling: zie schema vlgs Piaget

Zuigeling. Sociaal-emotionele ontwikkeling Hechtingsgedrag Cognitieve ontwikkeling Senso-motorische ontwikkeling: zie schema vlgs Piaget Zuigeling Groei: zie verwijzing naar groeidiagrammen op http://www.trajectvenv.nl Grove motoriek: - van liggen tot staan en lopen: zie sschema Fijne motoriek: - pasgeborene: gesloten handen - hele 1 e

Nadere informatie

Welkom in Comfyland Pagina 3. Het Comfy Keyboard aansluiten Pagina 4. Comfy spellen installeren Pagina 7. Het spel starten Pagina 7

Welkom in Comfyland Pagina 3. Het Comfy Keyboard aansluiten Pagina 4. Comfy spellen installeren Pagina 7. Het spel starten Pagina 7 Inhoudsopgave Welkom in Comfyland Pagina 3 Installatiehandleiding Het Comfy Keyboard aansluiten Pagina 4 Comfy spellen installeren Pagina 7 Het spel starten Pagina 7 Handleiding voor ouders Functionele

Nadere informatie

Observatieformulier 0 tot 2 jarigen (Kijk op ontwikkeling) in de voorschoolse voorziening

Observatieformulier 0 tot 2 jarigen (Kijk op ontwikkeling) in de voorschoolse voorziening Observatieformulier 0 tot 2 jarigen (Kijk op ontwikkeling) in de voorschoolse voorziening Kindgegevens: Voornaam... Achternaam... Geslacht... Geboortedatum... - geboorteplaats... - geboorteland... Nationaliteit...

Nadere informatie

Bekijk het maar! met Suus & Luuk

Bekijk het maar! met Suus & Luuk Bekijk het maar! met Suus & Luuk Richtlijnen voor taal en sociaal emotionele ontwikkeling die gebruikt kunnen worden in het werken met Bekijk het maar! met Suus & Luuk Taal Midden peuters (ca. 3 jaar)

Nadere informatie

Piramide. Informatie voor ouders en verzorgers

Piramide. Informatie voor ouders en verzorgers Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide Informatie voor ouders en verzorgers Voor alle kinderen van 0 tot 7 jaar Optimale ontwikkeling van ieder kind Spel staat centraal Zelfstandig leren Wat

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Alle ouders hebben het beste voor met hun kinderen. Ouders vragen

Nadere informatie

Adviezen stimulatie taalontwikkeling

Adviezen stimulatie taalontwikkeling Adviezen stimulatie taalontwikkeling 2 Inhoud 1 Inleiding 4 2 Taalontwikkelingsniveau van uw kind 5 2.1 Uw kind zegt nog geen woordjes 5 2.2 Uw kind zegt een paar woordjes en de woordenschat 6 breidt zich

Nadere informatie

ADHD - MONITOR. Voornaam, naam en geboortedatum van het kind : CLB-medewerker :

ADHD - MONITOR. Voornaam, naam en geboortedatum van het kind : CLB-medewerker : Signaallijst 1 : Lichamelijk functioneren Gezondheid Astma Epilepsie Eczeem Allergie Diabetes Zintuiglijke ontwikkeling Gezicht Gehoor Slaap Slaappatroon Hoeveelheid slaap Voeding Voedingspatroon Variatie

Nadere informatie

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Wij kiezen er heel bewust voor om bepaalde digitale media te gebruiken, maar de interactie met de Pedagogisch medewerker is

Nadere informatie

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen 1. Kijkt veel naar andere kinderen. 1. Kan speelgoed met andere kinderen 1. Zoekt contact met andere kinderen 1. Kan een emotionele

Nadere informatie

Factsheet Mediagebruik. 13- tot en met 16-jarigen

Factsheet Mediagebruik. 13- tot en met 16-jarigen Factsheet Mediagebruik 13- tot en met 16-jarigen Mediagebruik kenmerkend voor jongeren van 13 tot en met 16 jaar In de leeftijdsfase van 13 tot en met 16 jaar kiezen jongeren, zowel jongens als meisjes,

Nadere informatie