Algemene inleiding op Toch Nog Leren Lezen en leesdeel 1 voor onderwijs en RT praktijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Algemene inleiding op Toch Nog Leren Lezen en leesdeel 1 voor onderwijs en RT praktijk"

Transcriptie

1 Algemene inleiding op Toch Nog Leren Lezen en leesdeel 1 voor onderwijs en RT praktijk Na deze algemene inleiding op Toch Nog Leren Lezen (TNL) volgt een inleiding op leesdeel 1. Daarna komt een bijlage waarin nader wordt ingegaan op de Wacht-Hint-Prijsmethode, zoals die bewerkt is voor TNL. In principe dient TNL uitgevoerd te worden door een remedial teacher of andere leesdeskundige, vooral bij zeer ernstige dyslexie. Uit onderzoek blijkt echter dat als de remedial teacher leesouders begeleidt bij de uitvoering van TNL dit óók effectief is. Een volgende stap is de methode zo aan te bieden dat een remedial teacher of een andere leesdeskundige de eerste twee leesdelen met de leerling op internet doorloopt. Slaat de methode aan dan kan het basispakket worden aangeschaft. Wij willen echter ouders als behandelaars niet uitsluiten. Soms komt het voor dat de school geen tijd heeft voor remedial teaching, vergoede zorg niet mogelijk is of niet het gewenste resultaat heeft. Dan lukt het ouders met TNL vaak alsnog. Bovendien is het zo dat dit een starterspakket is. Als ouders succes hebben met dit starterspakket kan een school, een praktijk of instituut alsnog overwegen de verdere remedial teaching uit te voeren. Om TNL verantwoord uit te kunnen voeren zijn de instructies tot de kern teruggebracht en is één inleiding geschreven voor onderwijs en RT praktijk en één voor ouders. Ook heeft u de mogelijkheid een consult aan te vragen via het contactformulier van de website Zie hiervoor het einde van deze inleiding onder de kop Ondersteuning. De bladzijden van leesdeel 1 leggen het fundament voor het lezen dat in het laatste deel op niveau eind groep 5 ligt. U dient de methode heel zorgvuldig uit te voeren om de kans op succes te vergroten. De kern van Toch Nog Leren Lezen (TNL) Teksten leren lezen met alleen woorden die uit twee klanken bestaan, vormt de kern van de methode. In de vorige zin ziet u vier vet gedrukte gedrukte woorden van twee klanken staan: d ie, ui t en twee keer d e. Met teksten die alleen uit dat type woorden bestaan kunt u het spellend en/of het radend lezen afleren of voorkomen en het lezen van langere woorden voorbereiden. Als het lezen van die woorden (Hier die, uit en de) namelijk geautomatiseerd is worden respectievelijk de woorden dief, eruit en rende gemakkelijker gelezen. Tweeklankige woorden komen het meest van alle woordtypen voor in de meest voorkomende lettergrepen. De groep bevat ook de meest voorkomende woorden zoals de, en en een. Voor het gebruik van de methode gelden twee hoofdregels: 1. Zorgen dat woorden vooraf nooit gespeld of verklankt worden. Daaraan zijn de eerste 22 bladzijden gewijd. 2.1 Bij twee of meer fouten per bladzijde die overdoen. U kunt zich als u dat wilt zich streng aan deze twee regels houden. Het is echter beter om, als u dat kunt, fouten te voorkomen of achteraf corrigeren. Daar gaan de komende paragrafen over en een bijlage. Het afleren van het spellend lezen Voor een kind met leesproblemen is het moeilijk een woord van drie klanken niet vooraf te spellen. Als hij het probeert klinkt het zoiets als puoes, poes. Dan is het woord toch nog

2 vooraf gespeld! Tweeklankige woorden vormen de enige gehele groep woorden die niet vooraf gespeld hoeven te worden. Dus niet aa-p, aap maar aaaap. Of in een zin: eeeen aaaap eeeet aaaan zzee. Dat blijkt gemakkelijk te leren en kost, eenmaal geleerd, minder inspanning dan het vooraf spellend lezen. Met de eerste twintig bladzijden van deel 1 leert u de leerling 6 woorden niet spellend te lezen en daarmee het principe van het niet vooraf spellen van woorden. Beloon de leerling als hij een woord niet spelt waar hij gewend was dit wel te doen. Het afleren van het radend lezen Radend lezen is een woord lezen dat er niet staat. Nu zijn woorden van twee klanken niet alleen kort maar ook van alle soorten woorden het meest verwisselbaar. De leerling moet op elke letter in elke positie letten anders verwisselt hij aat en eet, de en een of zie en zei. Nu moet de leerling zich wel extra inspannen om de woorden goed te lezen. In die extra inspanning voltrekt zich het nauwkeuriger leren lezen dat dan vaak op langere woorden wordt overgedragen. Als de leerling een woord vooraf spelt en dat niet door heeft, kunt u hem aan het einde van de zin dat woord laten pijllezen. U wijst met de pijl het eerste grafeem onder het woord aan (bijvoorbeeld aa) en sleept hem met de muis dan met een snelheid die de leerling aankan naar het laatste grafeem. Dus aaaap en zzee. U kunt de pijl ook over de letters naar rechts schuiven. Dat pijllezen kunt u ook de leerling leren. Bij de een werkt het beter de pijl onder het woord met de muis naar rechts te laten gaan, bij de ander is het beter de pijl over het woord naar rechts te schuiven. Het hangt ook van de leerling af of u òf de leerling de pijl hanteert. Stopt de leerling tijdens het pijllezen dan laat u het overnieuw doen. Leest hij zo het woord niet spellend dan rekent u het niet fout. Leest de leerling dat woord met de pijl een tweede keer spellend dan rekent u het fout. U laat het woord wel nogmaals pijllezen tot het spellend lezen eruit is. U kunt het pijllezen later ook gebruiken om langere woorden niet vooraf spellend te lezen. Beloon de leerling vooral als hij een woord goed leest en hij dit niet spelt of niet met de pijl leest waar hij gewend was dit wel te doen. Reageren op raadfouten Als de leerling 2 of meer raadfouten plus spelfouten maakt op een bladzijde laat u hem die bladzijde overdoen. U kunt echter ook proberen hem de fout zelf te laten verbeteren. Als de leerling blijft hangen op een fout, geef hem dan 5 seconden de tijd zijn fout te verbeteren. Lukt dat, dan rekent u het woord goed. Lukt dat niet laat hem dan het woord pijllezen tot het raden eruit is. U rekent het woord nu wel fout: hij heeft het woord niet op eigen initiatief verbeterd. Het aftellen van 5 seconden kunt u het gemakkelijkste doen door onder tafel 5 vingers uit de vuist te laten springen met een snelheid van ongeveer 1 seconde per vinger. Vijf seconden wachten blijkt moeilijk in de praktijk. Oefen daar dus mee. Als de leerling zijn fout niet heeft verbeterd aan het einde van de zin vraag hem dan de zin nog eens te lezen. Als hij zich verbetert rekent u dat woord goed. Corrigeert hij zijn fout niet dan vraagt u hem het woord met de pijl te lezen. Dan rekent u het woord wel fout. Vergeet niet de leerling te belonen, vooral als hij woorden niet verwisselt waar hij vroeger wel moeite mee had.

3 Het reageren op raadfouten is ontleend aan de Wacht-Hint-Prijs methode. U kunt uw vaardigheid in deze methode verbeteren door gebruik te maken van de bijlage De Wacht- Hint-Prijsmethode, bewerkt voor TNL. Beloon de leerling vooral als hij een woord goed leest en hij dit niet spelt of niet met de pijl leest waar hij gewend was dit wel te doen. Het reageren op raadfouten is ontleend aan de Wacht-Hint-Prijs methode. U kunt uw vaardigheid in deze methode verbeteren door gebruik te maken van de bijlage De Wacht- Hint-Prijsmethode, bewerkt voor TNL. Het voorkomen van fouten Bij het reageren op spellend of radend lezen corrigeert de leerling de fout achteraf. U kunt fouten echter ook voorkomen. Omdat u ervaring krijgt met de fouten van de leerling, kunt u met hem afspraken over fouten maken. Bijvoorbeeld dat hij een woord met de pijl leest als u dat aanwijst of dat hij even wacht, zodat hij zich extra kan concentreren op het lezen van dat woord. Bij hardnekkige verwisselingen kunt u afspreken het eerste grafeem aan te wijzen. Werkbladen In het starterspakket zitten ook werkbladen voor begrijpend lezen die in de klas of elders worden gemaakt. Na een letter w na het paginanummer van de instructie onderaan de bladzijde volgen één of meer werkbladen. De schrijfwerkbladen voor het leren van blokschrift zijn weggelaten. Deze zijn alleen nodig voor kinderen met een heel slecht handschrift. Ze zijn weggelaten in dit starterspakket omdat het doel daarvan is te zien of TNL een geschikte leesmethode is voor uw leerling. Als wordt doorgegaan met TNL zijn deze bladen na leesdeel 2 nog in te halen. Om geen gaten te laten vallen in de nummering van werkbladen zijn deze schrijfwerkbladen wel weergegeven in de documentatie, gevolgd door weggelaten. In de volgende delen zijn er meer werkbladen voor begrijpend lezen. De rest van de methode Na de leesdelen 1 en 2 volgen nog 4 leesdelen met verhaaltjes die bestaan uit woorden van twee klanken. Daarna volgen nog 7 leesdelen voor langere woorden. De 750 meest voorkomende woorden en de woordtypen waartoe zij behoren worden behandeld. De grootte van het effect van de methode houdt gedeeltelijk verband met het beginniveau: hoe hoger dat is, hoe hoger gewoonlijk het eindniveau. Gemiddeld komen de leerlingen uit op instructieniveau eind groep 5. Dat is de eerste leerlijn of Leesdelenweg. De leerling kan na leesdeel 6 ook afslaan naar de Verkorte Leesdelenweg: in plaats van de 7 leesdelen van leerweg 1 te volgen na leesdeel 6, kan de leerling de methode ook afsluiten met de dolle drietjes 3, 4 en 5. De eindtoetsen van leesdeel 6 moeten dan wel gelezen worden op het niveau van de hoge norm. Dat zijn de normen voor doorgaan met de verkorte versie. Behalve korter is deze leerweg motiverender en goed voor het begrip omdat het stripverhaal onder elk verhaaltje in beelden de kern van dat verhaaltje weergeeft. Zij leidt echter tot een lager eindniveau dan de Leesdelenweg, en is niet geschikt voor leerlingen die na leesdeel 6 nog een tendens tot raden hebben. Zij moeten de Leesdelenweg blijven volgen omdat ook in de leesdelen 7, 8, en 9 de leerling nog goed op elke letter in het woord moet letten. Er kan een

4 derde leerlijn gevolgd worden voor leerlingen die de eindtoets van leesdeel 2 niet halen op het niveau van de hoge norm: de dolle drietjesweg. Na leesdeel 2 volgt de leerling beurtelings een (half) leesdeel en een (half) dolle drietje. Deze leerweg is bestemd voor de allerzwaksten en biedt hen zorg op maat. Meer informatie over de dolle drietjes vindt u op De duur van de remedial teaching De leerling moet minimaal 3 keer 25 minuten per week individueel les krijgen. Veel beter is 5 keer 25 minuten per week, bijvoorbeeld door een ouder, bij voorkeur onder supervisie van een remedial teacher of andere leesdeskundige. U dient de methode heel zorgvuldig uit te voeren om de kans op succes te vergroten. Over teksten met woorden van twee klanken. Er zijn niet veel woorden met twee klanken. Daarom zijn de teksten geen doorsnee Nederlands. De methode wordt daarom soms saai genoemd. Maar de methode is effectief! Dat blijkt uit 3 effectonderzoeken die in samenwerking met de universiteit van Nijmegen of met het voormalige Instituut voor Psychologisch Onderzoek (IPO) zijn uitgevoerd (Zie Ook veel praktijkervaring wijst daarop. De leerling ervaart snel succes zodat hij gemotiveerd blijft. De dolle drietjes werken extra motiverend door de stripverhalen onder de tekst met weinig afleidbare kleuren. Dat kan ook omdat teksten met woorden die ook langer zijn dan twee klanken de leerling minder afleiden dan wanneer die teksten alleen uit woorden met twee klanken bestaan. Ondersteuning De kans op succes is groot maar kan niet gegarandeerd worden. Bij problemen kunt u gebruik maken van het contactformulier op U vermeldt de, eventueel gefingeerde, naam, de leeftijd, jongen of meisje, het type school, de groep, de hulp die de leerling heeft gehad, de meest recente toetsgegevens liefst voor lezen èn spellen, de eventuele toetsgegevens van leesdeel 1 en 2 binnen de methode en een beschrijving van het probleem met lezen en spellen. Soms zult u niet over al die gegevens beschikken. Dan blijft consultatie mogelijk maar kan die minder van kwaliteit zijn. Vermeldt uw telefoonnummer en wanneer u bereikbaar bent, zodat wij u zo spoedig mogelijk van dienst kunnen zijn. Het consult is gratis.

5 De lessen in leesdeel 1 Voor u begint zorgt u ervoor dat u een stopwatch heeft voor het opnemen van de tijd bij de teksttoetsen. U print de kopieerbladen en toetsnotatiebladen in Documentatie uit en bergt die op in een leerlingvolgmap die u samenstelt. Met die toetsen kunt u zien in hoeverre de methode aanslaat. Verder is het belangrijk dat u informatie heeft over het niveau van tekstlezen (AVI-scores) en woordlezen (de Drie Minuten Toets of DMT of de Brus EMT ) vóór u begint. Het effect van de leesdelen 1 en 2 kan nog niet worden vastgesteld met die toetsen, daar is de tijd veel te kort voor. Als u echter uw leerling een half jaar les geeft met TNL is het wel belangrijk die toetsen nog eens af te nemen om vast te stellen wat het effect is van uw onderwijs. Bovendien is een beperkte prognose mogelijk op basis van die toetsgegevens aan het begin: hoe hoger het beginniveau lezen hoe beter meestal de prognose. Bedenk daarbij wel dat de leerling altijd dyslectisch zal blijven maar wel een niveau kan bereiken waarmee hij beter de basisschool en het voortgezet onderwijs kan volgen eventueel met ondersteunende hulpmiddelen zoals bijvoorbeeld met het spraaksoftwareprogramma L2S. De 9 woorden van twee klanken in het eerste leesdeel zijn gekozen omdat die afgebeeld kunnen worden. Bij andere groepjes tweeklankige woorden is dit niet of minder het geval. Een tijdpad van tien lessen. De snelheid waarmee de leerling leesdeel 1 doorloopt hangt, zoals gezegd, gedeeltelijk af van zijn beginniveau. Ook is zijn motivatie en die van u zeer belangrijk. Leerlingen die beneden niveau AVI-M3 scoren zullen meestal traag door dit eerste leesdeel gaan en meer lessen nodig hebben dan in schema 1 is aangegeven. Maar kinderen die niveau AVI-M3 of hoger scoren zullen sneller gaan. Wij geven hieronder een gemiddeld tijdpad weer van 10 lessen van 25 minuten dat u aan kunt passen voor uw leerling. Werk niet gehaast: er moet een fundament gelegd worden voor de belangrijkste vaardigheid die op school geleerd wordt en een belangrijke voor in de maatschappij. Les Bladzijde(n) Inhoud Les U leert de leerling de betekenis van 9 woorden aan de hand van plaatjes, vooral die van aas, aar en aal die van de 9 woorden het minst bekend zijn. Aan het einde van dit deel leest de leerling zinnen waarin uitsluitend die woorden kunnen voorkomen. Les U bereidt het niet spellend lezen voor van zes woorden. De instructies zijn overeenkomstig voor de zes woorden. U leert onder andere een notatie voor het vooraf spellend lezen aan om die in de volgende les te gebruiken voor het afleren van vooraf spellend lezen. U doet het spellend lezen voor, maar laat de leerling het niet nadoen. Het is ook belangrijk dat de leerling het grafeem aa goed en snel leert benoemen zodat hij in het tweede deel aat en eet, en aan en een niet verwisselt. Les De notatie van het vooraf spellen in de vorige les wordt nu dus gebruikt om een kruis te zetten door het vooraf spellen. We gaan nooit meer hakken alleen maar plakken. De pijl onder ieder woord geeft aan dat het woord niet vooraf spellend gelezen mag

6 worden. Deze pijl verdwijnt echter naar het einde van leesdeel 1 toe. Les U leert de leerling nu zinnen lezen met de zes woorden die met aa beginnen. U let er op dat de leerling de woorden niet vooraf spelt. Les Op bladzijde 1.26 leert u de leerling de uitroepen rt (startende auto) en st! (stil!) te lezen. Deze uitroepen maken meer nieuwe zinnen mogelijk. In deze les stelt u vast of uw ervaring met het lezen van de leerling wel of niet bevestigd wordt door de toetsresultaten. Er worden naar aanleiding van bepaalde toetsresultaten aanwijzingen gegeven voor verdere remedial teaching. Het grafeem aa moet goed ingeslepen zijn om in het tweede deel niet verward te worden met ee. Op de schutbladen is aangegeven of u de verkorte versie of de uitgebreide versie gaat volgen. In dit pakket volgt u de uitgebreide versie van de methode die ook de verkorte versie omvat. Les Hier leert u de leerling het lezen van twee tweeklankige woorden die met een ee beginnen: een en eet. Eet wordt nog niet in zinnen gebruikt. Om aan niet met een te verwarren is het belangrijk dat aan en het grafeem aa goed zijn ingeslepen. Les Het woord eet komt erbij in het zinnen lezen. U laat de leerling zinnen lezen met woorden die met een aa of een ee (een en eet) beginnen. Het is niet vanzelfsprekend dat dit lukt. Behalve niet vooraf spellend lezen moet de leerling namelijk ook niet radend lezen omdat hij anders een en aan of aat en eet kan verwisselen. Kan hij dat dan heeft u een belangrijk succes geboekt, vooral als hij een heel zwakke leerling was. Les Het woord eef komt erbij, ook in zinnen. Op deze bladzijden let u extra op letterkennis met de lijnenbladzijden. Les U leest hier kleine teksten met de leerling. Les Ook hier geeft u veel aandacht aan het leren van grafemen. U toetst verder of de toetsresultaten overeenkomen met uw indrukken. Aangegeven wordt welke accenten u kunt leggen in uw remedial teaching als normen niet worden gehaald. Daar biedt het gebruiken van gemaakte werkbladen een goede mogelijkheid voor. Dat geldt vooral voor de leesdelen hierna waar meer werkbladen voor begrijpend lezen zijn. De snelheid zegt al iets over de snelheid die mogelijk is in de volgende leesdelen. Hoe lager die is hoe moeilijker het meestal is de leessnelheid te verhogen op teksten met nieuwe woorden. De nauwkeurigheid is gemakkelijker te beïnvloeden. Belangrijk is wat u hierna gaat doen. Gaat u door met TNL of niet? U kunt hierover contact met ons opnemen via het contactformulier. Zo ja dan kunt u binnen TNL twee leerwegen volgen. Als de score < 53 is de dolle drietjesweg binnen TNL de beste voortzetting binnen TNL. U heeft daarvoor het basispakket en de dolle drietjes nodig. Is de score 53 dan komt de leerling in aanmerking voor de leesdelenweg. Hier heeft u het basispakket voor nodig. Schema 1: Een tijdpad van 10 lessen

7 Bijlage: De Wacht-Hint-Prijs methode zoals bewerkt voor Toch Nog Leren Lezen In Nieuw Zeeland is het zo genoemde Pause-Prompt-Praise programma ontwikkeld. Dat is voor Nederland bewerkt als de Wacht-Hint-Prijs methode door Struiksma die ook onderzoek naar het effect van deze methode heeft gedaan. Wij hebben de structuur van deze methode overgenomen, maar de hints toegesneden op TNL. U ziet dat in schema 2 achteraan in deze bijlage. Daarin wordt een onderscheid gemaakt tussen twee manieren waarop een leerling kan reageren op fouten: - de leerling blijft hangen op een woord en weet dat, - de leerling merkt zijn fout niet op. Aansluitend leest u in schema 2 wat u in beide gevallen kunt doen. Nadat u het schema heeft gelezen geven we een nadere toelichting op de termen Wacht, Hint en Prijs. Wacht Vijf seconden wachten voor u op een fout reageert is lang en blijkt in de praktijk moeilijk uit te voeren. Zo gewend zijn we blijkbaar geraakt aan het direct of vrij snel reageren op een fout. U kunt ook de leerling voordoen hoe lang 5 seconden is dan weet hij dat hij ruim de tijd kan nemen, bijvoorbeeld door zichtbaar en hardop de vingers van uw hand te tellen. Een hulpmiddel voor u zelf om vijf seconden te wachten is, zoals eerder vermeld, de vingers onder tafel om de seconde uit uw vuist te laten springen. Oefen met wachten in een rollenspel. Hint Er zijn andere hints mogelijk dan in het schema staan, zoals de volgende. -Het kind leest bijvoorbeeld de kat woont in een klein holletje in plaats van de muis woont in een klein holletje. Dan kunt u vragen: Heb je wel eens een kat gezien die in een klein holletje woonde? Nee, dat kan niet. Lees die zin nu nog eens. Dit is een betekenis-hint. -Het kind leest de uil op die boom zit, in plaats van de uil zit op die boom. Dan kunt u de hint geven: De uil op die boom zit, is dat een goede zin? Nee hè. Lees de zin nu nog eens. Dit is een grammatica hint. -Hoe heet de eerste letter van dit woord? -Hier heb je het woord goed gelezen, lees het daar nog eens. -Het is bijna goed, probeer het nog een keer. Na een verbeterd woord is het goed om te zeggen: en nu de hele zin nog eens. Oefen met hints geven in een rollenspel. Prijs (naar Struiksma) U wijst de kinderen niet op fouten, maar prijst hen voor wat goed gaat. Het compliment moet heel kort zijn, om niet af te leiden. Voorbeelden zijn: yes!, goed zo, goed, ja, prima, hebbes, top, hmhm. Het is vaak moeilijk een compliment op natuurlijke wijze te geven. Het is even wennen, maar het werkt. Prijs daarom veel. Vergeet vooral niet te prijzen als een leerling op eigen kracht een woord goed leest waar dit hem eerder niet lukte.

8 Probeer concrete handelingen te prijzen. Bijvoorbeeld: -Toen je dat woord niet wist probeerde je het met de vinger te lezen. Prima. -Een, (twee, drie, vier, vijf) zinnen goed gelezen. O.K.. -Aan het eind van de zin hoorde je dat er iets niet klopte en toen heb je de zin opnieuw gelezen. Uitstekend. -Je hebt dit woord zonder vinger gelezen. Goed zo.

9 Als u ouders superviseert let er dan op dat ze grafemen niet alfabetisch benoemen. De leerling blijft hangen op een woord en weet dat. Wacht vijf volle seconden. De leerling verbetert zich. Prijs de leerling. De leerling verbetert zich niet. De leerling merkt zijn fout niet op. Zeg aan het einde van de zin: lees die zin nog eens. De leerling verbetert zich. Prijs hem. De leerling verbetert zich niet. Wijs het woord aan en zeg: lees dit woord nog eens. Schema 2: Het achteraf corrigeren van fouten (Naar het Wacht-Hint-Prijssysteem). Zeg: lees dat woord eens met de pijl. De leerling leest het woord goed. Prijs hem. De leerling verbetert het woord niet. Zeg: lees dat woord eens met de pijl. De leerling leest het woord met de pijl goed. Prijs hem. De leerling leest het woord fout. U doet het pijllezen voor en laat de leerling het na doen. Prijs hem als het goed gaat. De leerling leest het woord goed met de pijl. Prijs hem. De leerling leest het woord fout. U doet het pijllezen voor en laat de leerling het na doen. Prijs hem als het goed gaat.

Algemene inleiding tot Toch Nog Leren Lezen en leesdeel 1 voor ouders

Algemene inleiding tot Toch Nog Leren Lezen en leesdeel 1 voor ouders Algemene inleiding tot Toch Nog Leren Lezen en leesdeel 1 voor ouders Na een beschrijving van het doel van het pakket volgt een inleiding op Toch Nog Leren Lezen. U leert daarin de uitgangspunten van TNL

Nadere informatie

Het pakket dolle drietjes Op de bovenstaande foto kunt u zien dat het pakket uit een handleiding, twee leesdelen en een map werkbladen bestaat.

Het pakket dolle drietjes Op de bovenstaande foto kunt u zien dat het pakket uit een handleiding, twee leesdelen en een map werkbladen bestaat. Het pakket dolle drietjes Op de bovenstaande foto kunt u zien dat het pakket uit een handleiding, twee leesdelen en een map werkbladen bestaat. De twee leesdelen bevatten respectievelijk 72 en 56 pagina

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 1

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 1 VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 1 1 Grafementoets aangeboden letters kern 1 : instructie voor de leerkracht Algemene informatie: Deze toets bestaat uit letters die tot en met kern

Nadere informatie

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Veilig Leren Lezen 2e maanversie Veilig Leren Lezen (2 e maanversie)

Nadere informatie

'TOCH NOG LEREN LEZEN?'

'TOCH NOG LEREN LEZEN?' W. VERHAGEN 'TOCH NOG LEREN LEZEN?' IN HET SPECIAAL ONDERWIJS Voor de doorsnee leerling maakt het weinig uit met welke methode hij leert lezen. Voor leerlingen die stagneren in het aanvankelijk lezen ligt

Nadere informatie

Adaptieve toets: na basiswoorden poes en ei

Adaptieve toets: na basiswoorden poes en ei LEESLIJN HERZIENE VERSIE Adaptieve toets: na basiswoorden poes en ei Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters tot en met poes en

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 3 + h, e, w, o

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 3 + h, e, w, o VEILIG LEREN LEZEN 1 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 3 + h, e, w, o 1 Grafementoets aangeboden letters kern 3+ h, e, w, o : instructie voor de leerkracht Algemene informatie: Deze toets bestaat uit

Nadere informatie

Adaptieve toets: na basiswoorden lat en zak

Adaptieve toets: na basiswoorden lat en zak LEESLIJN HERZIENE VERSIE Adaptieve toets: na basiswoorden lat en zak Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters tot en met lat en

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Adaptieve toets: Kern 4 + eu, j, ie, l

Adaptieve toets: Kern 4 + eu, j, ie, l VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 4 + eu, j, ie, l Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters kern 4+ eu, j,

Nadere informatie

LEESHUIS. Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten www.expertisecentrumnederlands.nl

LEESHUIS. Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten www.expertisecentrumnederlands.nl LEESHUIS Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na eenheid 1 (Heks Snuifiepuifie)

Nadere informatie

Adaptieve toets: na basiswoorden vijf en tien

Adaptieve toets: na basiswoorden vijf en tien LEESLIJN HERZIENE VERSIE Adaptieve toets: na basiswoorden vijf en tien Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters tot en met vijf

Nadere informatie

Kern 3: doos-poes-koek-ijs

Kern 3: doos-poes-koek-ijs Kern 3: doos-poes-koek-ijs In deze kern leert uw kind: Letters: d - oe - k - ij z Woorden: doos, poes, koek, ijs, zeep Herhaling van de letters van kern 1 en 2 Deze nieuwe woorden en letters worden aangeboden

Nadere informatie

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1 veilig leren lezen Letterkennis Aanpak b/d-probleem Auteur: Susan van der Linden De letters b en d zijn voor veel kinderen een bron van verwarring. Dit komt door hun gelijke vorm. Toch kunt u dit probleem

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie dekroon,diagnostiek enbehandelcentrum Koningin Wilhelminalaan 9 7415 KPDeventer Tel:06-81285377 info@centrumdekroon.nl Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen

Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen Harmen Kooreman Het leesplankje van Hoogeveen begint met de woorden aap, noot, mies. De kinderen leerden lezen door middel van analyse en synthese.

Nadere informatie

Fonemendictee deel 1 en deel 2

Fonemendictee deel 1 en deel 2 Toet s i n s t r u c t i e W i n ters i g n a ler i n g k e r n 6 Inhoud De Wintersignalering bestaat uit de volgende toetsen: Materialen Fonemendictee deel 1 en 2 op website www.toetssite.be onder Downloaden/Toetsmaterialen

Nadere informatie

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet.

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet. Voorwoord In groep 3 leert uw kind lezen en schrijven. Uw kind begint niet vanaf nul, want tegenwoordig wordt in groep 1 en 2 al veel gedaan aan voorbereiding. Sommige leren als kleuter al lezen en schrijven.

Nadere informatie

Instructies voor de testafname Groep 5

Instructies voor de testafname Groep 5 Groep 5 Instructies voor de testafname Groep 5 5 De test voor groep 5 bestaat uit vijf taken. Elke taak begint met een nieuwe voorbeeldopgave. Deze voorbeelden staan in de testboekjes en moeten klassikaal

Nadere informatie

Hulp aan risicolezers

Hulp aan risicolezers Hulp aan risicolezers bij Auteurs: Ed koekebacker Na kern 11 heeft u de eindsignalering afgenomen. Dat waren de drie kaarten van de DMT en, hoewel facultatief, meestal ook de AVI-kaarten. De resultaten

Nadere informatie

Instructies voor de testafname Groep 6

Instructies voor de testafname Groep 6 Groep 6 Instructies voor de testafname Groep 6 6 De test voor groep 6 bestaat uit vijf taken. Elke taak begint met een nieuwe voorbeeldopgave. Deze voorbeelden staan in de testboekjes en moeten klassikaal

Nadere informatie

Instructies voor de testafname Groep 4

Instructies voor de testafname Groep 4 Instructies voor de testafname Groep 4 4 De test voor groep 4 bestaat uit vijf taken. Elke taak begint met een nieuwe voorbeeldopgave. Deze voorbeelden staan in de testboekjes en moeten klassikaal behandeld

Nadere informatie

Kern 2: teen - een - neus - buik - oog. Spellen bij kern 2. In deze kern leert uw kind: Letters: t n b oo ee Woorden: teen - een - neus - buik - oog

Kern 2: teen - een - neus - buik - oog. Spellen bij kern 2. In deze kern leert uw kind: Letters: t n b oo ee Woorden: teen - een - neus - buik - oog Kern 2: teen - een - neus - buik - oog In deze kern leert uw kind: Letters: t n b oo ee Woorden: teen - een - neus - buik - oog De letters i - m - r - v - s aa - p e zijn bekende letters geworden. De letters

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

screening oudste kleuters t.a.v. risicofactoren voor leren lezen / spellen

screening oudste kleuters t.a.v. risicofactoren voor leren lezen / spellen screening oudste kleuters t.a.v. risicofactoren voor leren lezen / spellen Door Anneke Smits (O.S.O. Windesheim te Zwolle) en Marijke Visser (SBO Koningin Emmaschool Nijkerk) Hoe dichter de toetsen/ observatiepunten

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam kind Geboortedatum O jongen O meisje Groep Groepsverloop

Nadere informatie

Groep 5. 1. Inleiding. 2. Het invullen van leerling informatie. 3. Maken van voorbeelden voor de testafname

Groep 5. 1. Inleiding. 2. Het invullen van leerling informatie. 3. Maken van voorbeelden voor de testafname Groep 5 1. Inleiding De test voor groep 5 bestaat uit vijf onderdelen. Elk onderdeel begint met een nieuwe instructie. Deze instructies staan weliswaar in de testboekjes, maar moeten klassikaal behandeld

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

4.1 Het uitdelen van de antwoordbladen en de testboekjes.

4.1 Het uitdelen van de antwoordbladen en de testboekjes. Groep 7 1. Inleiding De test voor groep 7 bestaat uit vijf onderdelen. Elk onderdeel begint met een nieuwe instructie. De algemene instructie duurt (inclusief het uitdelen van de boekjes en de antwoordbladen)

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken.

Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Veilig leren lezen Maandag 21 september zijn we begonnen

Nadere informatie

Goed, vlot en begrijpend lezen blijft één van de belangrijkste doelen die een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan moet bereiken.

Goed, vlot en begrijpend lezen blijft één van de belangrijkste doelen die een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan moet bereiken. Goed, vlot en begrijpend lezen blijft één van de belangrijkste doelen die een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan moet bereiken. Daarom hechten wij er dan ook veel belang aan dat dit op een

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep...

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... Dyslexie protocol Inhoudsopgave Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... 3 1. Signalen op kleuterleeftijd...

Nadere informatie

Spellen bij kern 3 Spel 1: Schrijven op je rug Spel 2: Winkeltje spelen Spel 3: Lezen voor het slapen gaan Spel 4: Blijven voorlezen

Spellen bij kern 3 Spel 1: Schrijven op je rug Spel 2: Winkeltje spelen Spel 3: Lezen voor het slapen gaan Spel 4: Blijven voorlezen Spellen bij kern 3 Spel 1: Schrijven op je rug Kinderen hebben in kern 1, 2 en 3 al veel woorden geleerd. Het is een leuk spel om de letters van die woorden op de rug van uw kind te schrijven en het kind

Nadere informatie

Wat is een dyslecticus? Dyslexie zal altijd wel hebben bestaan. Een oogafwijking?

Wat is een dyslecticus? Dyslexie zal altijd wel hebben bestaan. Een oogafwijking? Wat is een dyslecticus? Dat is iemand met dyslexie. Dyslexie is een woord uit het Grieks dat slecht lezen betekent. Dyslectici, dat is het meervoud van dyslecticus, hebben niet alleen moeite met lezen,

Nadere informatie

Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie

Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie Vertrouwelijk Naam leerling: Naam verwijzende school: Dit dyslexiegedeelte dient als aanvulling op het algemene gedeelte

Nadere informatie

Nieuwsbrief groep 3 oktober 2015

Nieuwsbrief groep 3 oktober 2015 Nieuwsbrief groep 3 oktober 2015 Hierbij ontvangt u van ons de nieuwsbrief van oktober. Door middel van de nieuwsbrief houden we u op de hoogte van alles wat er in de groep gebeurd. Ook vertellen we wat

Nadere informatie

Hoofdstuk 16 - Vreemde talen ondersteunen

Hoofdstuk 16 - Vreemde talen ondersteunen Hoofdstuk 16 - Vreemde talen ondersteunen 16.1. Inleiding 215 16.2. Woorden, zinnen, in een vreemde taal laten voorlezen 217 16.3. Uitspraak van woorden leren en controleren 219 16.4. Woorden vertalen

Nadere informatie

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak eu/ui/ou-probleem veilig leren Woorden met tweetekenklanken Juist verklanken

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak eu/ui/ou-probleem veilig leren Woorden met tweetekenklanken Juist verklanken veilig leren lezen Letterkennis Aanpak eu/ui/ou-probleem Auteur: Susan van der Linden Op welke wijze kunt u problemen met de tweetekenklanken eu/ui/ou aanpakken? In dit artikel bieden we u een stappenplan

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE VOOR GROEP 4 LEERLINGRAPPORT GROEP 4. Leerlingrapport 1/7

PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE VOOR GROEP 4 LEERLINGRAPPORT GROEP 4. Leerlingrapport 1/7 Leerlingrapport Groep 4 Naam: Groep: Geboortedatum: 1/7 Groep 4 Vaardigheid Toetsen MM 1* (okt/nov) MM 2* (jan/feb) MM 3* (apr) MM 4* (mei/jun) Technisch (letterniveau) Technisch (woordniveau) Technisch

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid Datum: Ingevuld door: Naam leerling: m/v * Leeftijd: jaar; maanden. Geboortedatum: Land van herkomst: Thuistaal: Schoolloopbaan: Heeft de leerling

Nadere informatie

Bijlage 2 Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid

Bijlage 2 Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid Bijlage 2 Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid Datum: Ingevuld door: Naam leerling: m/v * Leeftijd: jaar; maanden. Geboortedatum: Land van herkomst: Thuistaal: Schoolloopbaan: Heeft

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Zorg voor onze kinderen

Zorg voor onze kinderen Zorg voor onze kinderen Versie 5.0 juni 2011 Gelukkig de kinderen, die zonder angst, naar school gaan. Gelukkig de kinderen, die zonder hoge cijfers zich geaccepteerd weten. Gelukkig de kinderen, die ondanks

Nadere informatie

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 95% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen

Nadere informatie

Handleiding Vingerspelling en Letterherkenning.

Handleiding Vingerspelling en Letterherkenning. Handleiding Vingerspelling en Letterherkenning. Inleiding. De module Vingerspelling en Letterherkenning is onderdeel van de methode AAD. Het is de eerste module, speciaal voor degenen die het Nederlands

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid *

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid * Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid * Datum: Ingevuld door: Naam leerling: Leeftijd:... jaar;... maanden. Geboortedatum: Land van herkomst: Thuistaal: Schoolloopbaan: Dyslexieverklaring:

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Kern 6: geit-pauw-duif-ei

Kern 6: geit-pauw-duif-ei Kern 6: geit-pauw-duif-ei In deze kern leert uw kind Letters: g - ui - au - f - ei Woorden: geit, pauw, duif, ei Alle letters compleet In kern 6 leert uw kind de laatste nieuwe letters. Op het eind van

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

Samen rekenen... alleen!

Samen rekenen... alleen! veel Inside 2-99 Samen rekenen... leuker dan alleen! Rekenen met een tutor: wat wil je nog meer? Agnes Vosse Dit artikel is eerder gepubliceerd in Willem Bartjens, jaargang 17, januari 1998 1. Inleiding

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Inhoudsopgave 1.1 Uitgangspunten pag. 2 2.1 Definitie dyslexie pag. 3 2.2 Kenmerken van dyslexie pag. 3 2.2.1 Problemen bij lezen pag. 3 2.2.2 Problemen bij spellen pag.

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet. Het voordoen (modelen) van het schrijven van

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

Informatieavond lezen groep 3. Welkom!

Informatieavond lezen groep 3. Welkom! Informatieavond lezen groep 3 Welkom! Inleiding Waarom is lezen belangrijk? Hoe leren de kinderen lezen in groep 3? Hoe kunt u als ouder het leesproces van uw kind ondersteunen? Bezoek aan de bibliotheek.

Nadere informatie

Klassikale opstelling:

Klassikale opstelling: Klassikale opstelling: We maken gebruik van een flexibele opstelling. De kinderen zitten bij de leervakken: taal, lezen, spelling en rekenen allemaal frontaal. Hierdoor kan de leerkracht snel monitoren

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015. Naam leerling. Taal Beginnende geletterdheid

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015. Naam leerling. Taal Beginnende geletterdheid Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015 Taal eginnende geletterdheid eginnende geletterdheid-stap 1 OEKORIËNTATIE: Herkent een boek en weet dat er een verhaal in staat -20--20

Nadere informatie

Kinderen lezen de sterren van de hemel met Drie Sterren Lezen (In: JSW april 2007)

Kinderen lezen de sterren van de hemel met Drie Sterren Lezen (In: JSW april 2007) Kinderen lezen de sterren van de hemel met Drie Sterren Lezen (In: JSW april 2007) Door: Willy van Elsäcker en Peter Korst Drie Sterren Lezen is een instructiemethode voor zwakke lezers. De aanpak is gebaseerd

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd.

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Protocol Dyslexie In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Een leerling met de diagnose dyslexie heeft recht op de

Nadere informatie

Is leren lezen moeilijk?

Is leren lezen moeilijk? Is leren lezen moeilijk? Ouderavond met digibord Auteurs: Angela Schelfhout, Wilma Stegeman en Susan van der Linden Om de ouders te laten ervaren hoe moeilijk het is om te leren lezen, geeft u ze een leesinstructie

Nadere informatie

Tips voor aanvankelijk technisch lezen (groep 3)

Tips voor aanvankelijk technisch lezen (groep 3) Leestips Tips voor aanvankelijk technisch lezen (groep 3) In groep 3 krijgt je kind gerichte leesinstructie. Hij leert dat woorden uit letters bestaan en dat aan al deze letters een bepaalde klank vastzit.

Nadere informatie

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 Lesdoel: De kinderen vergroten hun tekstbegrip door interactie over het verhaal en hun metacognitieve vaardigheden door het oefenen en toepassen van

Nadere informatie

Namen MTG CITO B,W,M OBSERVATIES DOELEN & ONDERWIJSBEHOEFTEN

Namen MTG CITO B,W,M OBSERVATIES DOELEN & ONDERWIJSBEHOEFTEN Violenschool Groepsoverzicht, observaties en onderwijsbehoeften. MTG = Vakken: Spelling Lezen Rekenen methoden gebonden toetsen; B = basisgroep; W = weergroep; M = meergroep Groep: 3A, W. Bakker; IB-er

Nadere informatie

Format Leerlingdossier Dyslexie

Format Leerlingdossier Dyslexie Format Leerlingdossier Dyslexie Aanmeldformulier in te vullen door de school voor dyslexieonderzoek Gelieve een complete uitdraai van het Leerlingvolgsysteem,de AVI-gegevens, eventuele entreetoetsen, het

Nadere informatie

NIEUWS UIT DE GROEPEN

NIEUWS UIT DE GROEPEN Archipelschool de Leeuwenburch Nieuwsbrief middenbouw nummer: 2 Datum: 23 oktober 2015 NIEUWS UIT DE GROEPEN Technisch lezen in GROEP 3 Als u dit leest is groep 3 al bezig met de afronding van kern 2 van

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep.

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. Dit leert uw kind in Kern 8 Woorden: bank en licht Woorden

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Verbeter de. scores op de Citotoetsen

Verbeter de. scores op de Citotoetsen Verbeter de scores op de Citotoetsen Verbeter de scores op de Citotoetsen voor kleuters (U bent niet meer verplicht die toetsen af te nemen! Het werkboek taal Alle scholen maken gebruik van de Cito-taaltoets

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl

Spelenderwijs rijmen. Linda Willemsen. www.klasvanjuflinda.nl. www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Linda Willemsen www.klasvanjuflinda.nl www.klasvanjuflinda.nl Spelenderwijs rijmen Spelenderwijs rijmen Tekst & vormgeving: Linda Willemsen 2014 www.klasvanjuflinda.nl Linda Willemsen

Nadere informatie

Format Leerlingdossier Dyslexie

Format Leerlingdossier Dyslexie Format Leerlingdossier Dyslexie Aanmeldformulier in te vullen door de school voor dyslexieonderzoek Gelieve een complete uitdraai van het Leerlingvolgsysteem,de AVI-gegevens, eventuele entreetoetsen, het

Nadere informatie

Aan de slag met rekenproblemen

Aan de slag met rekenproblemen Aan de slag met rekenproblemen Marije van Oostendorp BOOM Inhoud Inleiding 9 Deel I De basis van goed rekenonderwijs 1 Tips voor goed rekenonderwijs 19 Opbouwen van rekenkennis: algemene adviezen 20 Motivatie

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol PCB de Schakel

Dyslexieprotocol PCB de Schakel Dyslexieprotocol PCB de Schakel Hoe herken je vroegtijdig dyslexie? Een handreiking voor leerkrachten en ouders. B.Vos en C.Bulk 15-4-2007 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Dyslexie in het kort...3

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Toetsen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Toetsen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Toetsen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Wat betekent dit voor het meten van de 21ste eeuwse taalvaardigheden? We hebben

Nadere informatie

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma Huiswerk op De Springplank Informatiebrochure voor ouders / verzorgers Deze brochure is opgezet om u als ouders/verzorgers te informeren over de rol van huiswerk op De Springplank. We hopen dat deze informatie

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school/groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school/groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school/groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Leescentrum. Jaarverslag Leescentrum. Schooljaar 2010-2011. Samenwerkingsverband Barneveld e.o.

Leescentrum. Jaarverslag Leescentrum. Schooljaar 2010-2011. Samenwerkingsverband Barneveld e.o. Leescentrum Samenwerkingsverband Barneveld e.o. Jaarverslag Leescentrum Schooljaar 2010-2011 Barneveld, december 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het leescentrum van het Samenwerkingsverband Barneveld

Nadere informatie

TOETSEN AUDITIEVE - EN VISUELE VAARDIGHEDEN TBV DE LEESVOORWAARDEN. groep 2. Marianne Verweij

TOETSEN AUDITIEVE - EN VISUELE VAARDIGHEDEN TBV DE LEESVOORWAARDEN. groep 2. Marianne Verweij TOETSEN AUDITIEVE - EN VISUELE VAARDIGHEDEN TBV DE LEESVOORWAARDEN groep 2 Marianne Verweij pag Inhoud: afname in december 2 1 Passief rijmen 2 2 Actief rijmen 3 3 Visuele discriminatie toets afname in

Nadere informatie

Maatjeslezen: samen uit één boek

Maatjeslezen: samen uit één boek Maatjeslezen: samen uit één boek Maatjeslezen is een leesvorm waarbij de leerlingen in tweetallen elkaar helpen om het leesniveau te verbeteren. Aan de leerlingen wordt het individuele leerdoel als volgt

Nadere informatie

Methodeanalyse. Leeslijn & Zo leer je kinderen lezen en spellen

Methodeanalyse. Leeslijn & Zo leer je kinderen lezen en spellen Methodeanalyse Leeslijn & Zo leer je kinderen lezen en spellen Methode/methodiek Methode en methodiek Vergelijken maar? Uitgangspunten - Aanbod - Ondersteuning - Rol van de leerkracht - Aanpak niveau verschillen

Nadere informatie

Moederdagtip. Waar is het cadeautje verstopt? Les 1 Rebussen met een letterwisseling. Les 2 Rebussen met meerdere variaties. Nodig. Werkwijze.

Moederdagtip. Waar is het cadeautje verstopt? Les 1 Rebussen met een letterwisseling. Les 2 Rebussen met meerdere variaties. Nodig. Werkwijze. Moederdagtip Waar is het cadeautje verstopt? Auteur: Josée Warnaar Als de kinderen een cadeautje voor Moederdag maken, zoals bijvoorbeeld het bonnenboekje uit de vorige moederdagtip*, wordt het extra spannend

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie