ACE-GROEP T Centrum voor Volwassenenonderwijs. Vesaliusstraat Leuven. Telefoon: 016/ Fax: 016/ Leerplan. Graduaat Elektronica

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ACE-GROEP T Centrum voor Volwassenenonderwijs. Vesaliusstraat 13 3000 Leuven. Telefoon: 016/30 10 30 Fax: 016/30 10 40. Leerplan. Graduaat Elektronica"

Transcriptie

1 ACE-GROEP T Centrum voor Volwassenenonderwijs Vesaliusstraat Leuven Telefoon: 016/ Fax: 016/ Leerplan Graduaat Elektronica Leerplan graduaat Elektronica 1

2 Inhoudsopgave 1. Structuur van de afdeling en het structuurschema 3 2. Beginsituatie 4 3. Doelstellingen 5 4. Leerinhouden: doel, inhoud en bibliografie 6 A. Basis A1. Toegepaste wiskunde 1 7 A2. Toegepaste wiskunde 2 9 A3. Basis elektriciteit 11 A4. Basis elektronica 14 A5. Lab elektriciteit/elektronica 16 A6. Toegepaste informatica 17 B. Technologie Ba. Analoge technieken Ba1. Analoge basisschakelingen 20 Ba2. Versterkertechnieken 23 Ba3. Vermogenselektronica 26 Bb. Digitale technieken Bb1. Digitale combinatorische schakelingen 29 Bb2. Digitale sequentiële schakelingen 32 Bb3. Microcontrollers 35 C. Optie Cb. Multimediatechniek Cb1. Computertechniek 46 Cb2. Audio- en videosystemen 48 Cb3. Lab multimediatechniek 50 Cb4. Projectwerk multimediatechniek 51 D. Bedrijfsorganisatie en zorgsystemen D1. Bedrijfsorganisatie 61 D2. Zorgsystemen Methodologische wenken Evaluatie 65 Leerplan graduaat Elektronica 2

3 Structuur van de afdeling en het structuurschema Afdeling: Categorie: Aantal weken: Duur van de lestijd: Elektronica Technisch 40 weken (20 weken per semester) 50 minuten Totaal aantal lestijden: 1200 Structuurschema: Zie bijlage. Leerplan graduaat Elektronica 3

4 Beginsituatie Worden toegelaten tot de opleiding (bron: - houders van een diploma van secundair onderwijs; - houders van een diploma van een hogere secundaire technische leergang; - houders van een brevet van het aanvullend secundair beroepsonderwijs; - houders van een diploma van voltijds hoger onderwijs. Cursisten die niet in het bezit zijn van één van de bovenvermelde diploma's of getuigschriften, en die uiterlijk op 31 december van het kalenderjaar waarvoor men zich inschrijft de leeftijd van 21 jaar bereiken, worden eveneens toegelaten indien ze slagen voor een toelatingsproef. Cursisten die al met succes hoger of universitair onderwijs volgden kunnen voor één of meerdere opleidingsonderdelen een vrijstelling krijgen. De ervaring leert dat motivatie en doorzettingsvermogen in vrijwel alle gevallen van doorslaggevend belang zijn. Leerplan graduaat Elektronica 4

5 Doelstellingen De opleiding stelt zich tot doel een volwaardig diploma hoger onderwijs van het korte type af te leveren en cursisten met voorkennis bij te scholen in hun specialiteit of in een andere discipline zodat ze zich kunnen kwalificeren als hooggeschoolde technici. De THOKTSP-cursist krijgt een praktische opleiding, onderbouwd door een brede theoretische achtergrond, waarbij uitdrukkelijk geleerd wordt een verband te leggen tussen theorie en praktijk. De theorie staat ten dienste van de praktijk. De afgestudeerde moet in staat zijn elektronische kringen te ontwerpen, te realiseren, te onderhouden en te beheren, dit zowel op het procesniveau als op het elektronisch niveau. De opleiding richt zich op het begrijpen en analyseren, het economisch verantwoord ontwerpen en realiseren van elektronische systemen in de domeinen van de automatisering, de audio- en videotechniek, de telecommunicatie, de computer- en informatietechniek. Het begrijpen omvat vooreerst de basiskennis van elektriciteit, elektronica, analoge en digitale technieken en technologie van de componenten. Het omvat vervolgens een kennisverruiming met betrekking tot bouwelementen en systemen, schema-analyse, vermogenselektronica en industriële elektriciteit, microprocessoren en digitale signaalverwerking. Het opleidingsconcept is uitgewerkt in vier delen: A. BASIS Deze modules moeten de cursist in staat stellen om met eenzelfde voorkennis aan het technologiegedeelte te beginnen. Voornamelijk de verschillen tussen algemeen en technisch secundair onderwijs worden hier weggewerkt. Voor de cursist die reeds geruime tijd is afgestudeerd, en in het bezit is van een diploma secundair onderwijs, bieden deze modules de mogelijkheid om de wetenschappelijke basis opnieuw in te oefenen. B. TECHNOLOGIE Dit algemeen technologisch gedeelte beoogt een grondige kennis van de analoge en digitale technieken als voorbereiding op het optiegedeelte. De theoretische vorming en de labo s / oefeningen worden geïntegreerd aangeboden. Hierdoor wordt het praktisch werk beklemtoond. C. OPTIE Hier neemt het labo- en projectwerk een belangrijke plaats in. Hier wordt opgeleid tot gegradueerde technicus: D. BEDRIJFSORGANISATIE EN ZORGSYSTEMEN Deze modules besteden aandacht aan het samenwerken met collega s, leiding geven en coördinatie. Een hooggeschoolde technicus moet inzicht hebben in projectorganisatie, planning, veiligheid, kwaliteit, Leerplan graduaat Elektronica 5

6 Leerinhouden: doel, inhoud en bibliografie A. Basis A1. Toegepaste wiskunde 1 A2. Toegepaste wiskunde 2 A3. Basis elektriciteit A4. Basis elektronica A5. Lab elektriciteit/elektronica A6. Toegepaste informatica Leerplan graduaat Elektronica 6

7 A1. Toegepaste wiskunde 1 1/2 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling is de cursisten de nodige rekenkundige vaardigheden bij te brengen waarmee ze elementaire berekeningen kunnen uitvoeren. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. De cursist kan eventueel na een instaptest vrijstelling bekomen voor dit vak. Voorafgaande modules Niet van toepassing. Aantal lestijden 40 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan rekenkundige bewerkingen uitvoeren; - De cursist kan algebraïsch rekenen; - De cursist kan machten en wortelvormen correct uitvoeren; - De cursist kan eerste- en tweedegraadsvergelijkingen en ongelijkheden opstellen, interpreteren en oplossen; - De cursist weet in welke context complexe getallen toegepast worden en kan elementaire bewerkingen met complexe getallen uitvoeren; - De cursist kan lineaire stelsels oplossen met de substitutiemethode, de combinatiemethode, de gelijkstellingsmethode, de grafische methode en met behulp van matrices. 1. Algebraïsche basisbewerkingen 2. Complexe getallen 1.1. Getallen 1.2. Rekenkundige bewerkingen 1.3. Rekentoestellen en kommagetallen 1.4. Exponenten 1.5. Wetenschappelijke notatie 1.6. Machten en wortelvormen 1.7. Optellen en aftrekken binnen vergelijkingen 1.8. Vermenigvuldigen binnen vergelijkingen 1.9. Delen binnen vergelijkingen Oplossen van vergelijkingen 2.1. Betekenis van het getal j (i) 2.2. Complex getal in cartesiaanse notatie 2.3. Andere vormen van complexe getallen 2.4. Het toegevoegde van een complex getal 2.5. Bewerkingen met complexe getallen Leerplan graduaat Elektronica 7

8 A1. Toegepaste wiskunde 1 2/2 3. Lineaire vergelijkingen 3.1. Lineaire vergelijkingen 3.2. Grafische voorstelling van een lineaire functie 3.3. Grafisch oplossen van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden 3.4. Oplossen van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden m.b.v. de substitutiemethode 3.5. Oplossen van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden m.b.v. de combinatiemethode 3.6. Oplossen van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden m.b.v. de gelijkstellingsmethode 3.7. Oplossen van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden m.b.v. determinanten 3.8. Oplossen van drie lineaire vergelijkingen met drie onbekenden m.b.v. de combinatiemethode 3.9. Oplossen van drie lineaire vergelijkingen met drie onbekenden m.b.v. determinanten Handboek Cursustekst Bibliografie Basic technical mathematics (Allyn J. Washington) Elektriciteit Wisselspanning Wisselstroom (K. Standaert/F. Van der Borght) Leerplan graduaat Elektronica 8

9 A2. Toegepaste wiskunde 2 1/2 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling is de cursisten de nodige vaardigheden bij brengen waarmee ze elektronische problemen wiskundig kunnen analyseren en oplossen. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. De cursist kan eventueel na een instaptest vrijstelling bekomen voor dit vak. Voorafgaande modules Niet van toepassing. Aantal lestijden 40 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan een probleem meetkundig analyseren; - De cursist kan eenvoudige begrippen meetkundig voorstellen (poolcoördinaten en cilindrische coördinaten); - De cursist kan reële functies analyseren + grafisch voorstellen; - De cursist kan logaritmische en exponentiële functies analyseren; - De cursist kan gebruik maken van limieten en afgeleiden berekenen; - De cursist kan het onderscheid maken tussen bepaalde en onbepaalde integralen en kan integralen aanwenden om een elektronisch probleem op te lossen; 1. Meetkunde 1.1. Lijnen en hoeken 1.2. Driehoeken types en eigenschappen van driehoeken Het theorema van Pythagoras 1.3. Functies Inleiding Notaties Poolcoördinaten Cilindrische coördinaten Grafische voorstelling van functies 1.4. Trigonometrische functies Hoeken Def. van trigonometrische functies Waarden van een trigonometrische functie Rechthoekige driehoeken Cosinus- en sinusregel 1.5. Vectorrekenen 2. Exponentiële en logaritmische functies 2.1. De exponentiële en logaritmische functies 2.2. Grafische voorstelling van y = b x en y = log b x 2.3. Eigenschappen van logaritmische functies delige logaritme 2.5. Natuurlijke logaritme 2.6. Exponentiële en logaritmische vergelijkingen 2.7. Grafieken op logaritmisch en halflogaritmisch papier Leerplan graduaat Elektronica 9

10 A2. Toegepaste wiskunde 2 2/2 3. Afgeleiden 3.1. Limieten 3.2. De helling van raaklijnen 3.3. Afgeleiden 3.4. Afgeleiden van functies 4. Integralen 4.1. Differentieel vergelijkingen 4.2. De onbepaalde integraal 4.3. De betekenis van een integraal 4.4. De bepaalde integraal Handboek Cursustekst Bibliografie Basic technical mathematics (Allyn J. Washington) Leerplan graduaat Elektronica 10

11 A3. Basis elektriciteit 1/3 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling van dit onderdeel is de cursist een basisinzicht te verschaffen in de voornaamste topics van de elektriciteit. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. Voorafgaande modules Niet van toepassing. Aantal lestijden 40 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan de basiswetten van de elektriciteit reproduceren; - De cursist kan de basisgrootheden opnoemen; - De cursist kan het begrip weerstand en de gelijknamige component in de verschillende schakelingen gebruiken; - De cursist kan afgeleide eenheden benoemen en omschrijven (arbeid, vermogen en rendement); - De cursist kan het verschijnsel magnetisme beschrijven en verklaren; - De cursist kan elektromagnetische inductie verklaren; - De cursist kan de afzonderlijke delen van een gelijkstroomkring kwalitatief en kwantitatief analyseren; - De cursist kan een gelijkstroomkring theoretisch en numeriek oplossen; - De cursist kan de basisbegrippen van wisselstroom omschrijven en wiskundig bepalen; - De cursist kan een wisselstroomkring analyseren; - De cursist begrijpt de basisregels van driefasige systemen; - De cursist kan berekeningen maken in driefasige kringen. 1. Gelijkspanning en gelijkstroom 1.1. Bouw van de stof: geleiders en niet-geleiders 1.2. De elektrische stroomkring 1.3. Het SI-stelsel in de elektrotechniek 1.4. Hoeveelheid elektriciteit Wet van Faraday Wet van Ohm 1.5. Vermogen, arbeid en rendement 1.6. Schakelen van verbruikers Serieschakeling van weerstanden 1.7. Schakelen van verbruikers Parallelschakeling van weerstanden 1.8. Schakelen van verbruikers Gemengde schakeling 1.9. Schakelen van verbruikers Complexe kringen en netwerktheorie Kirchhoff Superpositie Thevenin Wheatstone Leerplan graduaat Elektronica 11

12 A3. Basis elektriciteit 2/3 2. Magnetisme 2.1. Magnetisme Algemeenheden Het magnetisch veld Indeling van de stoffen uit magnetisch oogpunt Herkomst van magnetisme 2.2. Elektromagnetisme Opbouw van een magnetisch veld Magnetisch veld in een winding Magnetisch veld in een spoel Spoel met ijzeren kern 2.3. Opbouw van een magnetische keten Gesloten magnetische keten Berekening van de flux Magnetisatiekromme Magnetische hysteresis De niet-gesloten magnetische keten 2.4. Praktisch gebruik van het elektromagnetisme 2.5. Elektrodynamische krachten Lorentz-kracht Kracht tussen twee evenwijdige stroomvoerende geleiders Praktisch gebruik van de elektrodynamische krachten 2.6. Genereren van spanning langs elektromagnetische weg 3. Wisselspanning - Wisselstroom 3.1. Opwekken van een sinusvormige wisselspanning 3.2. Vectoriële voorstellingen 3.3. Complexe rekenwijze 3.4. Enkelvoudige wisselstroomketens Zuivere gelijkstroomweerstand aangesloten op een sinusvormige wisselspanning Ideale spoel aangesloten op een sinusvormige wisselspanning Ideale condensator aangesloten op een sinusvormige wisselspanning 3.5. Samengestelde ketens op wisselspanning aangesloten - Serieschakeling Keten met weerstand en spoel in serie Keten met twee of meer spoelen in serie Keten met weerstand en condensator in serie Keten met gelijkstroomweerstand, spoel en condensator in serie Keten met spoel en condensator in serie Vormen van serieschakeling bij praktische toepassingen 3.6. Samengestelde ketens op wisselspanning aangesloten - Parallelschakeling Keten met gelijkstroomweerstand en spoel in parallel Keten met gelijkstroomweerstand en condensator in parallel Keten met gelijkstroomweerstand, spoel en condensator in parallel Keten met spoel en condensator in parallel Praktisch voorkomen van de parallelschakeling 3.7. Samengestelde ketens op wisselspanning aangesloten Gemengde schakeling Spoel met gelijkstroomweerstand in parallel met condensator Spoel met gelijkstroomweerstand in parallel met condensator met gelijkstroomweerstand in serie 3.8. Vermogen en arbeidsfactor van een sinusoïdale wisselstroom Vermogen als stroom en spanning in fase zijn Vermogen als stroom en spanning onderling 90 verschoven zijn Vermogen als stroom en spanning een willekeurige hoek φ verschoven zijn Vermogendriehoek Arbeidsfactor Leerplan graduaat Elektronica 12

13 A3. Basis elektriciteit 3/ Driefasennet Ontstaan van driefasenspanning Sterschakeling in een driefasenet Driehoekschakeling in een driefasenet Schakeling van verbruikers op een driefasenet Vermogen en arbeidsfactor in driefasenetten Actief vermogen Reactief vermogen Schijnbaar vermogen Arbeidsfactor van een driefasenet Handboeken Elektriciteit: gelijkspanning en gelijkstroom K. Standaert, F. Van der Borght Uitgeverij: Standaard Elektriciteit: magnetisme en elektrostatica K. Standaert, F. Van der Borght Uitgeverij: Standaard Elektriciteit: wisselspanning en wisselstroom K. Standaert, F. Van der Borght Uitgeverij: Standaard Bibliografie Elektra 2 D. Baele, W. Boodts, A. Clerbout Uitgeverij: Plantyn Leerplan graduaat Elektronica 13

14 A4. Basis elektronica 1/2 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling van dit onderdeel is de cursist een basisinzicht te verschaffen in de voornaamste topics van de elektronica. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. Aantal lestijden 40 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan de verschillende weerstanden bespreken en hun karakteristieken opzoeken en gebruiken in toepassingen; - De cursist kan weerstanden indelen volgens opgegeven criteria; - De cursist weet hoe een spoel en een condensator is opgebouwd; - De cursist kan schakelingen van spoelen en condensatoren analyseren; - De cursist kan het verloop van stroom en spanning berekenen in kringen met spoel en/of condensator; - De cursist kan de werking van de halfgeleiderdiode verklaren; - De cursist kan de halfgeleiderdiode als component beschrijven; - De cursist kan de karakteristieken van een diode opzoeken en gebruiken in toepassingen; - De cursist kan de werking van een transistor verklaren; - De cursist kent de kenmerken van bipolaire en unipolaire transistoren; - De cursist begrijpt eenvoudige geïntegreerde schakelingen. 1. Lineaire weerstanden 1.1. Kleurcode en tolerantie van weerstanden 1.2. Opmeten van een weerstandslijn 1.3. De wet van ohm in netwerken 1.4. Belastingslijn en werkingspunt 1.5. Temperatuursafhankelijkheid van weerstanden 2. Niet- lineaire weerstanden 2.1. NTC- weerstanden 2.2. PTC- weerstanden 2.3. Magneetafhankelijke weerstanden 2.4. Lichtafhankelijke weerstanden 3. Condensatoren 3.1. Laagdoorlaatfilter, metingen met een blokgolf 3.2. Hoogdoorlaatfilter, metingen met een blokgolf 4. Spoelen 4.1 Gedrag van een spoel op gelijkspanning en wisselspanning Leerplan graduaat Elektronica 14

15 A4. Basis elektronica 2/2 5. Diode 5.1. Opmeten van de diodekarakteristiek 5.2. Analyse van een diodeschakeling 5.3. Interpretatie van een datasheet 6. Zenerdiodes 7. Clipping en clampingschakelingen 8. Gelijkrichting 8.1. Enkelzijdige gelijkrichting 8.2. Dubbelzijdige gelijkrichting 8.3. Afvlakschakelingen 8.4. Spanningsvermenigvuldigers 9. Bipolaire transistoren 9.1. Transistor als diode 9.2. DC-instelling van een transistor 9.3. Transistor als schakelaar en als lineaire versterker 9.4. Temperatuursafhankelijkheid en stabiele DC-instelling 9.5. Interpretatie van een datasheet 10. Unipolaire transistor Werking van de JFET Werking van de MOSFET Toepassingen met FET s 11. Schema- analyse Cursustekst-Handboek Cursustekst Bibliografie MicroElectronic Circuits K.C. Smith A. Sedra Uitgeverij: McGraw-Hill MicroElectronic Circuit Design Richard C. Jaeger Uitgeverij: McGraw-Hill Leerplan graduaat Elektronica 15

16 A5. Lab elektriciteit/elektronica 1/1 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling van dit onderdeel is de cursist leren werken met meettoestellen in een labo elektronica, metingen leren uitvoeren op eenvoudige schakelingen, de metingen leren verwerken en interpreteren. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. Aantal lestijden 40 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan werken met basisapparatuur uit de elektrometrie en de elektronica; - De cursist kan toelichting geven omtrent de nauwkeurigheid van een meting; - De cursist kan rekening houden met de inwendige weerstand van een meettoestel; - De cursist kan bij metingen in een gelijkstroomkring de theoretische wetmatigheden verifiëren; - De cursist kan bij metingen in een wisselstroomkring de theoretische wetmatigheden verifiëren; - De cursist kan de nauwkeurigheid van een meting bepalen; - De cursist kan schakelingen met diodes analyseren; - De cursist kan de werking van de schakelingen proefondervindelijk vaststellen; - De cursist kan schakelingen opbouwen; - De cursist kan informatiebronnen zoals datasheets gebruiken. 1. Werking van een voeding, functiegenerator, voltmeter en oscilloscoop 2. Opbouw en werking van oscilloscoop en multimeter (inwendige weerstand) 3. Foutberekening: bepalen van de nauwkeurigheid van een meting 4. Voltmeting, Ampèremeting en weerstandsmeting 5. Wetten van Kirchhoff, superpositie 6. Wetten van Thévenin 7. Brug van Wheatstone 8. Ometen van wisselspanningen met de oscilloscoop en de voltmeter (frequentiegebied) 9. Opstellen impedantiekrommen / resonantiekrommen 10. Opmeten diodekarakteristiek m.b.v. multimeter en m.b.v. oscilloscoop 11. Opmeten van transistorkarakteristieken Cursustekst Labotekst Bibliografie Meetinstrumenten (R.W. Van Hoek & P. Rook) Labo elektronica (I. Maesen/ G. Van Heuverzwyn/ E. Vrancken) Leerplan graduaat Elektronica 16

17 A6. Toegepaste informatica 1/2 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling van dit onderdeel is de cursist basisvaardigheden bij te brengen in de informatica, zodat deze de computer als hulpmiddel kan aanwenden bij het schrijven van teksten, bij het maken van berekeningen en grafieken en als informatiebron via het internet. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. De cursist kan eventueel na een instaptest vrijstelling bekomen voor dit vak. Aantal lestijden 40 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan een tekst efficiënt intikken en bewerken; - De cursist kan de opmaak verzorgen van alinea en pagina; - De cursist kan een eenvoudige tabel opmaken; - De cursist kan een opdracht in een rekenblad uitoefenen; - De cursist kan eenvoudige grafieken maken; - De cursist kan efficiënt zoekopdrachten via internet uitoefenen. Internet Wat is internet? Wat heb je nodig om op internet te geraken? Internet en zijn diensten www URL s Zoekinstrumenten Downloaden Word Tekstopmaak Opmaak tabellen Een lijst van tabellen opstellen Pagina-einde in lange tabellen Tabellen splitsen Speciale tabellen Inhoudsopgave van een tabel Het creëren van een index Werken met de vergelijkingseditor Opmaakprofielen aanmaken Word en het internet Leerplan graduaat Elektronica 17

18 A6. Toegepaste informatica 2/2 Excel Celgegevens invoeren De opmaak van een werkblad instellen Kolombreedte, rijhoogte Getallen opmaken Tekst uitlijnen Tekstdelen beklemtonen Opmaak copiëren Cellen beveiligen Opmaakprofielen gebruiken Automatische opmaak Tekstvak toevoegen Werken met eenvoudige formules Werken met grafieken Een grafiek maken Een grafiek opmaken Koppelingen Word- Excel Met het Internet Werken met BlackBoard Cursustekst/Handboek Cursustekst MSExcel, Erik Cuypers en Eddy Van den Broeck, Standaard Uitgeverij Leerplan graduaat Elektronica 18

19 Leerinhouden: doel, inhoud en bibliografie B. Technologie Ba. Analoge technieken Ba1. Analoge basisschakelingen Ba2. Versterkertechnieken Ba3. Vermogenselektronica Bb. Digitale technieken Bb1. Digitale combinatorische schakelingen Bb2. Digitale sequentiële schakelingen Bb3. Microcontrollers Leerplan graduaat Elektronica 19

20 Ba1. Analoge basisschakelingen 1/3 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling is de cursist inzicht te geven in de werking van analoge basisschakelingen m.b.v. transistoren en opamps. Instapvereisten De cursist dient de eenheden Basis elektriciteit en Basis elektronica met succes gevolgd te hebben. Aantal lestijden 80 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid Inhoud - De cursist kan een signaal situeren in het tijdsdomein en frequentiedomein; - De cursist kan een passieve filter theoretisch analyseren; - De cursist kan het gedrag van een filter proefondervindelijk vaststellen; - De cursist kan diodetoepassingen theoretisch en praktisch analyseren; - De cursist kan de werking van de transistor verklaren en proefondervindelijk vaststellen; - De cursist kan schakelingen met transistoren theoretisch en praktisch ontleden; - De cursist kan de werking van de veldeffecttransistor (FET) verklaren; - De cursist kan de werking van de operationele versterker (OPAMP) verklaren; - De cursist kan de gegevens van een OPAMP opzoeken en toepassen; - De cursist kan de werking van schakelingen met OPAMP verklaren; - De cursist kan de werking van enkele schakelingen proefondervindelijk vaststellen; - De cursist kan op elementair niveau gebruik maken van een tekenpakket en een simulatiepakket om analoge componenten te tekenen en of te simuleren. 1. Verband tussen tijdsdomein en frequentiedomein 1.1. De Fourierreeks 1.2. Spectrum van een signaal 2. Analyse en Synthese van Passieve Analoge Filters 2.1. Impedanties en complexe getallen 2.2. Transferfunctie van een filter 2.3. Opstellen van een Bodeplot Decibel, decade en octaaf Het 3dB-punt en de kantelfunctie 2.4. Bodeplot van een integrator 2.5. Bodeplot van een differentiator 2.6. Bodeplot van een laagdoorlaat filter 2.7. Bodeplot van een hoogdoorlaatfilter 2.8. Opstellen van een Bodeplot, vertrekkende van een complexe transferfunctie 3. De OPAMP 3.1. De ideale opamp 3.2. De opamp voeding Algemeen Stroomzin en vermogendissipatie Saturatiespanning Leerplan graduaat Elektronica 20

21 Ba1. Analoge basisschakelingen 2/ Opampschakelingen De niet-inverterende versterker De inverterende versterker De inverterende sommeerversterker De verschilversterker De instelbare verschilversterker De instrumentatieversterker traps instrumentatieversterker opamp instrumentatieversterker Toepassing Negatieve terugkoppeling Vermindering van niet-lineaire vervorming Het effect van terugkoppeling op storingen en ruis Toepassingen 4. Analyse en Synthese van Active Analoge Filters 4.1. Eerste Orde Actieve Filters De Differentiator Gedrag bij een stapvormig ingangssignaal Gedrag bij een sinusoïdaal ingangssignaal De gedempte differentiator De Integrator Gedrag bij een stapvormig ingangssignaal Gedrag bij een sinusoïdaal ingangssignaal De gecompenseerde integrator Laagdoorlaat filter met versterking Hoogdoorlaat filter met versterking 4.2. Tweede orde filters (KRC implementatie) Tweede orde laagdoorlaat filter Tweede orde hoogdoorlaat filter Band-Pass filter Band Reject filters 4.3. Audio filters Phono preamplifier Tape preamplifier Active Tone control Graphic Equalizers 5. Diodeschakelingen 5.1. Actieve gelijkrichting met een OPAMP 5.2. Clipping 5.3. Clamping 5.4. Piekdetectie 5.5. Voedingen Niet gestabiliseerde voeding Gestabiliseerde voeding met een Zenerdiode 6. Transistorschakelingen 6.1. De BJT Karakteristieken De BJT als stroombron De BJT als schakelaar 6.2. De MOSFET Karakteristieken De MOSFET als stroombron De MOSFET als schakelaar Leerplan graduaat Elektronica 21

22 Ba1. Analoge basisschakelingen 3/ De JFET Karakteristieken De JFET als stroombron De JFET als schakelaar 6.4. Voedingen Gestabiliseerde voeding met OPAMP en BJT transistoren 7. Geïntegreerde Schakelingen 7.1. Voedingen De driepuntsregelaars: de 78xx en 79xx reeks als spanningsregelaar 8. Labozittingen 8.1. Passieve Analoge filters 8.2. OPAMP schakelingen De inverterende versterker De niet-inverterende versterker De verschilversterker 8.3. Toonregeling van een audioversterker 8.4. Actieve gelijkrichting en clipping 8.5. Ontwerp van een voeding met een zenerdiode 8.6. Ontwerp van een voeding met een OPAMP en een transistor 8.7. Eenvoudige transistor versterker 9. Simulatietechnieken : Multisim 9.1. Passive Analoge filters 9.2. OPAMP schakelingen 9.3. Actieve Analoge filters 9.4. Diodeschakelingen 9.5. Ontwerp van een voeding met OPAMP en een transistor Handboek K.C. Smith & A. Sedra, Microelectronic Circuits, ISBN: Uitgeverij: Oxfor Press, vierde editie Bibliografie Inleiding tot de industriële elektronica, J. Pollefliet/K. Eerlingen/R. Devos (Asto) Microelectronics, Jaco Millman & Arvin Grabel (McGraw-Hill book company) Leerplan graduaat Elektronica 22

23 Ba2. Versterkertechnieken 1/3 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling is de cursisten de nodige kennis bij te brengen zodat ze versterkerschakelingen kunnen analyseren, synthetiseren en realiseren. Instapvereisten De cursist dient de eenheid Analoge basisschakelingen met succes gevolgd te hebben. Aantal lestijden 80 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid De cursist kan het ontstaan van een analoog signaal verklaren en de bouw en werking van de nodige apparatuur bespreken; De cursist kan transistorversterkers analyseren, synthetiseren en realiseren; De cursist kan de werking van de schakelingen proefondervindelijk vaststellen; De cursist kan de werking van volledige schakelingen zoals voorversterkers, vermogenversterkers, instrumentele versterkers, hoogfrequentversterkers en oscillatoren theoretisch verklaren en proefondervindelijk vaststellen; De cursist kan een PCB van een analoge schakeling ontwerpen. Inhoud Deel 1 : Algemene versterkingstechniek. 1. Elektronische versterkers 1.1. Functie van een versterker 1.2. Signaalbronnen 1.3. versterker 1.4. Belasting 1.5. Blokschema van een versterker 1.6. Belang van de ingangsweerstand 1.7. Belang van de uitgangsweerstand 1.8. Meten van de uitgangsweerstand 1.9. Thévenin-schema van een transistorversterker Omzetting van spanningsbron naar stroombron stoorsignaal in de ingangsketen 2. Transferfunctie van een versterker 2.1. Spanning-spanningsversterker 2.2. Stroom-stroomversterker 2.3. Stroom-spanningsversterker 2.4. Spanning-stroomversterker 3. Frequentieresponsie 3.1. Amplitudekarakteristiek 3.2. Indeling versterkers volgens hun amplitudekarakteristiek 3.3. Fasekarakteristiek 3.4. Grensfrequenties Leerplan graduaat Elektronica 23

24 Ba2. Versterkertechnieken 2/3 Deel 2 : Versterkingstechniek met bipolaire transistors en FET s 1. De transistor als versterker 1.1. Blokschema van een versterker 1.2. Opbouw van de transistor 1.3. Transistor als versterker 1.4. Vervangschema met h-parameters 1.5. Versterker in GES (gemeenschappelijke emitterschakeling) 1.6. Grootheden van de transistorversterker in GES 2. De gemeenschappelijke collector- en basisschakeling 2.1. De gemeenschappelijke collectorschakeling (GCS) 2.2. Grootheden van de transistorversterker in GCS 2.3. De emittervolger als buffertrap 2.4. De gemeenschappelijke basisschakeling (GBS) 3. De transistor met belasting 3.1. Signalen bij een transistorversterker 3.2. DC-belastingslijn van de uitgangsketen 3.3. DC-belastingslijn van de ingangsketen 3.4. Stroomsturing van de transistor 3.5. Constructie van de uitgangssignalen 3.6. Grafische afleiding van de versterking 4. Versterkers met unipolaire transistors 4.1. Overzicht van de FET-transistors 4.2. De gemeenschappelijke source-schakeling (GSS) 4.3. De gemeenschappelijke drain-schakeling (GDS) 4.4. De gemeenschappelijke gate-schakeling (GGS) 4.5. MOSFET van het verarmingstype als versterker 4.6. MOSFET van het verrijkingstype als versterker 4.7. JFET als hoge ingangsweerstand, als stuurbare weerstand, als constante stroombron 4.8. JFET en MOSFET als schakelaar 4.9. De vermogen-mosfet Deel 3 : Vermogenversterkers 1. Inleiding 1.1. Functie van vermogenversterkers 1.2. Plaats van vermogenversterkers 1.3. Instelling van vermogenversterkers 2. Klasse A-vermogenversterkers 2.1. Keuze van het werkingspunt 2.2. De GCS als vermogenversterker 2.3. Grootheden bij vermogenversterking 3. Klasse B-vermogenversterkers 3.1. Klasse B-versterker 3.2. Balansschakeling met complementaire transistors 3.3. Overneemvervorming (cross-over distortion) 4. Klasse AB-vermogenversterkers 4.1. Klasse AB-instelling 4.2. Schakeling van de klasse AB-versterker (stuurtrap, stabilisatie, kortsluitstroombegrenzing) 4.3. Quasi-complementaire eindtrap 4.4. Dimensioneren van de eindtrap Leerplan graduaat Elektronica 24

25 Ba2. Versterkertechnieken 3/3 5. Klasse C-vermogenversterkers 5.1. Schakeling van de klasse C-versterker 5.2. Werkpunt van de klasse C-versterker Toepassingen van klasse C-versterkers 6. Grenswaarden van vermogentransistors 6.1. De SOAR-karakteristiek 6.2. Maximum dissipatievermogen 6.3. Koeling van vermogentransistors Deel 4: Oscillatoren 1. Algemene werkingsprincipes van oscillatoren 2. OPAMP-RC oscillatoren 2.1. De Wienbrug oscillatoren 2.2. Phase-shift oscillatoren 2.3. Quadratuur oscillatoren 3. LC en kristal oscillatoren 3.1. Collpits Oscillator 3.2. Hartley Oscillator 3.3. Pierce 4. Timer IC : 555 Handboek K.C. Smith & A. Sedra, Microelectronic Circuits, ISBN: Uitgeverij : Oxford Press, vierde editie Bibliografie Inleiding tot de industriële elektronica, J. Pollefliet/K. Eerlingen/R. Devos (Asto) Microelectronics, Jaco Millman & Arvin Grabel (McGraw-Hill book company) Leerplan graduaat Elektronica 25

26 Ba3. Vermogenselektronica 1/3 Situering van de module in de opleiding Hoofddoelstelling is de cursisten een inzicht te bieden in het vermogensdomein van de elektronica. Ze dienen een link te kunnen leggen tussen elektronische bouwstenen en vermogentoepassingen en deze tevens toe te passen in een labomgeving. Instapvereisten De cursist dient de eenheid Analoge basisschakelingen met succes gevolgd te hebben. Aantal lestijden 80 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid De cursist begrijpt de principes van pulsmodulatie; De cursist kan de werking van een vermogenschakelaar verklaren; De cursist kan de opdrachten uitvoeren m.b.v. componenten van de vermogenelektronica; De cursist kan de werking van vermogenschakelsystemen éénfasig en driefasig verklaren; De cursist kan de werking van een convertor (bvb. chopper, ) verklaren; De cursist begrijpt de werking van frequentiesturingen van motoren. Inhoud Deel 1 Halfgeleiderschakelaars 1. Filosofie van de vermogencontrole 1.1. Controle van de elektrische energie met behulp van schakelaars 1.2. Schakelmatrix 1.3. Bestuurbare halfgeleiderschakelaars 1.4. Eigenschappen van schakelaars 1.5. Commutatie 1.6. Energie-omzetters 1.7. Vermogen frequentiedomein 1.8. Evaluatie 2. Thyristoren 2.1. Schockleydiode 2.2. Eénrichtingsthyristor 2.3. Diac 2.4. Tweerichtingsthyristor (Triac) 2.5. Uitschakelbare thyristor (GTO) 2.6. Evaluatie Deel 2 Elektronische vermogenomvormers 3. Inductief belaste gelijkrichters 3.1. Stroomverloop bij inductieve keten op sinusoïdaal net 3.2. Stroom- en spanningsverloop bij inductief belaste éénfase gelijkrichter 3.3. Driefasen brugschakeling 3.4. Evaluatie Leerplan graduaat Elektronica 26

27 Ba3. Vermogenselektronica 2/3 4. Gestuurde gelijkrichters (mutatoren) 4.1. Enkelzijdige éénfase-schakeling. Ohms belast 4.2. Enkelzijdige éénfase-schakeling. Ohm-inductief belast 4.3. Eénfase vermogencontrole 4.4. harmonischen in het geval van een fase-aangesneden sinusoïde 4.5. Distorsievermogen 4.6. Volgestuurde B2-mutator, Ohms inductief belast 4.7. Volgestuurde B6-mutator Ohms belast 4.8. Volgestuurde B6-mutator, Ohms-inductief belast 4.9. Evaluatie 5. Wisselstroominstellers (AC-controllers) 5.1. AC-controller met fase-aansnijding 5.2. AC-controller met periodesturing 5.3. Turn-off snubber voor thyristoren 5.4. Solid State Relais 5.5. Ontstoring van Thyristoren 5.6. Evaluatie 6. Controle van thyristorschakelingen 6.1. Ontsteekpulsen 6.2. impulstransformatoren 6.3. stuur-ic voor SCR en triac 6.4. Triacsturing met Diac 6.5. Evaluatie 7. Hakkers 7.1. Werkingsprincipe 7.2. Soorten sturingen 7.3. Ohms en ohms-inductief belaste chopper 7.4. Gechopte weerstand 7.5. stuur-ic voor hakkers 7.6. Evaluatie 8. Geschakelde voedingen 8.1. Basisprincipe geschakelde regelaar 8.2. Principe-opstelling convertoren 8.3. Flyback convertor 8.4. Forward convertor 8.5. Controlestrategieën convertor 8.6. Gebruikte componenten bij een SMPS 8.7. Evaluatie 9. Driefaseninvertoren 9.1. Spanning- en stroombroninvertor 9.2. Schakelmatrix van een spanningsbroninvertor type invertor 9.4. Pulsfrequentie-omvormer met vaste DC-spanning 9.5. Pulsbreedtemodulatie 9.6. PBM-strategiën type invertor 9.8. Gebruikte schakelaars bij invertoren 9.9. Stuurketen voor een driefasen-invertorbrug van het 180 -type invertor Evaluatie Leerplan graduaat Elektronica 27

28 Ba3. Vermogenselektronica 3/3 Deel 3 Elektronische motorcontrole 10. Aandrijfsystemen Historiek Regeltechniek Soorten aandrijfsystemen Elektronische aandrijftechniek 11. Snelheids- en (of) koppelregeling van een driefasen asynchrone motor Driefasen asynchrone motor Elektronische controle van een inductiemotor Scalaire sturing toerental inductiemotor slipregeling Scalaire frequentieregelaars Indirecte frequentie-omzetter van het VSI-type Vectorcontrole Micro-elektronica in de vermogentechniek Elektrische tractie met asynchrone motoren Handboek Elektronische vermogencontrole, Jean Pollefliet (uitg. Nevelland) Bibliografie Vermogenselektronica, Jean Pollefliet (Die Keure) Vermogensregeling, A. J. Dirksen (de muiderkring) Leerplan graduaat Elektronica 28

29 Bb1. Digitale combinatorische schakelingen 1/3 Situering van de module in de opleiding Het vak digitale combinatorische schakelingen vormt de basis van digitale technieken. Met behulp van Boole-algebra kan de cursist eenvoudige combinatorische schakelingen ontwerpen, realiseren, programmeren in een PLD en simuleren. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. Aantal lestijden 80 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid De cursist kan Boole-algebra toepassen; De cursist begrijpt basispoorten en kan ze toepassen; De cursist begrijpt combinatorische schakelingen; De cursist kan combinatorische schakelingen toepassen en ontwerpen; De cursist begrijpt een PLD (combinatorisch); De cursist kan een PLD (Programmable Logic Device) programmeren; De cursist kan op een elementair niveau gebruik maken van een tekenpakket en een simulatiepakket om digitale componenten te tekenen en te simuleren. Inhoud Deel 1. Analoog en digitaal 1. Analoog versus digitaal 2. Tweewaardige elementen 3. Analoog, digitaal en binair 4. Voordelen van digitale systemen Deel 2. Talstelsels 1. Decimaal talstelsel 2. binair talstelsel 3. hexadecimaal talstelsels 4. vlottende kommavoorstelling Deel 3. Digitale codes 1. BCD-gecodeerde getallen 2. alfanumerieke codes 3. barcodes Deel 4. Logische functies 1. Waarheidstabel 2. logische functies 3. logische vergelijkingen 4. nut van logische vergelijkingen Leerplan graduaat Elektronica 29

30 Bb1. Digitale combinatorische schakelingen 2/3 Deel 5. Basispoorten 1. Digitale enen en nullen 2. IC-aansluitingen 3. Ja-poort of buffer 4. NIET-poort 5. EN-poort 6. OF-poort 7. nut van poorten Deel 6. Afgeleide poorten 1. NEN-poort 2. NOF-poort 3. EXOF-poort 4. EXNOF-poort Deel 7. Algebra van Boole 1. Wetten 2. Basisregels 3. Reductieregels 4. Dualiteitwetten van DeMorgan Deel 8. Karnaugh-Veith diagrammen 1. KV-kaart 2. Minimalisatie 3. Onvolledige KV-kaarten 4. Andere voorstellingen van KV-kaarten 5. KV-kaarten met meer dan 4 veranderlijken Deel 9. Ontwerp van combinatorische schakelingen 1. Ontwerpprocedure 2. Ontwerp met basispoorten 3. Ontwerp met NOF-poorten 4. Ontwerp met NEN-poorten 5. Ontwerpvoorbeelden Deel 10. Realisatie van combinatorische schakelingen 1. Voeding 2. Ingangskringen 3. voorbeelden 4. sturen van een verbruiker Deel 11. Programmeerbare logica 1. PROM 2. PAL 3. PLA en FPLA Deel 12. Technologie 1. Parameters 2. Uitgangstrap van een digitale poort 3. logische families 4. interfacing Deel 13. Rekenschakelingen 1. Algemeen blokschema 2. Optellers 3. Parallelopteller 4. Aftrekker 5. Opteller-Aftrekker Deel 14. Comparatoren 1. Vergelijker of comparator 2. Ontwerp 3. De 74LS85 4. Nut Leerplan graduaat Elektronica 30

31 Bb1. Digitale combinatorische schakelingen 3/3 Deel 15. Pariteitsschakelingen 1. Principe 2. De Nut Deel 16. Encoders 1. Decimaal naar binair encoder 2. Decimaal naar binair prioriteitsencoder 3. De 74LS147 Deel 17. Decoders 1. NBC naar hexadecimaal decoder 2. NBCD naar decimaal decoder 3. NBCD naar 7-segmenten decoder 4. Gemultiplexte cijfer-indicator sturing Deel 18. Codeomvormers 1. BCD naar binair 2. karaktergeneratoren Deel 19. Multiplexers 1. Samenstelling van een 2-kanaals multiplexer 2. 4-kanaals multiplexer 3. sturing van de selectingangen 4. cascadeschakeling van multiplexers 5. nut Deel 20. Demultiplexers 1. Samenstelling van een demultiplexer 2. de 74LS Cascadeschakeling van demultiplexers Labo 1. Opmeten van parameters van IC s 2. Ontwerpen en toepassen van combinatorische schakelingen 3. Programmeren van een PLD 4. Simuleren van digitale componenten Handboeken Digitale technieken 1, H. Says en H. Vandenheede (Die Keure) Digitale technieken, H. Says en H. Vandenheede (Die Keure) Bibliografie Synthese van digitale systemen, Stan Nelissen (Die Keure) Programmeerbare logica in de praktijk, A.JH. Zengerink (Kluwer technische boeken) Inleiding tot de industriële elektronica, J. Pollefliet/K. Eerlingen/R. Devos (Asto) Microelectronics, Jaco Millman & Arvin Grabel (McGraw-Hill book company) Leerplan graduaat Elektronica 31

32 Bb2. Digitale sequentiële schakelingen 1/3 Situering van de module in de opleiding Digitale sequentiële schakelingen is het vervolg op de combinatorische schakelingen. Instapvereisten De cursisten dienen de eenheid Digitale combinatorische schakelingen met succes gevolgd te hebben. Aantal lestijden 80 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid De cursist begrijpt de werking van flip-flops; De cursist begrijpt tellers en registers en kan schakelingen met tellers en registers ontwerpen; De cursist kan sequentiële schakelingen in PLD (Programmable Logic Device) programmeren; De cursist begrijpt schakelingen met ADC (Analoog Digitaal Convertor) en DAC (Digitaal Analoog Convertor); De cursist kan een PCB (Printed Circuit Boards) van een digitale schakeling ontwerpen. Inhoud Deel 1. Flipflops 1. Reset/set FF 2. Gepoorte RS-FF 3. Data-latch 4. Flankgestuurde D-FF 5. Flankgestuurde JK-FF 6. JK Master Slave FF Deel 2. Schmitt-triggers 1. Eigenschappen 2. De74LS14 en 74LS13 3. Nut Deel 3. Monostabiele multivibratoren 1. Algemeen 2. De De 74LS122 Deel 4. Astabiele multivibratoren 1. Spanningsgestuurde oscillatoren 2. Astabiele multivibrator met 2 MMV s 3. Astabiele multivibratoren met poorten Leerplan graduaat Elektronica 32

33 Bb2. Digitale sequentiële schakelingen 2/3 Deel 5. De Algemeenheden 2. Schmitt-trigger met de AMV met de 555 Deel 6. Registers 1. Registerbouwstenen 2. Bufferregister 3. Schuifregister 4. Universeelregister 5. De 74LS Ringteller 7. Johnsonteller 8. Nut Deel 7. Asynchrone tellers 1. Asynchrone binaire opteller 2. Modulo-tellers met resetsturing 3. Modulo-tellers met extra kipsignaal 4. Nut Deel 8. Synchrone tellers opteller met gepoorte J- en K-ingangen opteller met gepoorte klokingangen 3. De 74LS De 74LS Modulo-tellers 6. Nut Deel 9. Ontwerpen van tellers 1. Ontwerpregels opteller met gepoorte klokingangen opteller met D-FF 4. 4-bits ringteller met D-FF Deel 10. Frequentie-tijdmeter 1. Principe 2. Frequentiemeter 3. Tijdmeter Deel 11. Programmeerbare logica 1. Overzicht 2. Uitgangscel 3. Ontwerpvoorbeelden 4. Programmeren Deel 12. Halfgeleidergeheugens 1. Soorten 2. Opbouw 3. Operaticycli 4. Statische RAM 5. Dynamische RAM 6. Masker ROM 7. PROM 8. EPROM 9. Seriële geheugens 10. Nut Leerplan graduaat Elektronica 33

34 Bb2. Digitale sequentiële schakelingen 3/3 Deel 13. Digitaal/analoog omzetters 1. Basistechnieken van een DAC 2. Conversietechnieken 3. Unipolaire en bipolaire DAC s 4. Bijzondere DAC s Deel 14. Analoog/digitaal omzetters 1. Parameters 2. Parallel ADC 3. Opeenvolgende benaderings-adc 4. Dubbele hellings-adc Labo 1. Ontwerp van schakelingen met tellers en registers 2. Programmeren van sequentiële schakelingen in PLD 3. Ontwerpen van een PCB van digitale schakelingen 4. Simuleren van digitale sequentiële schakelingen Handboeken Digitale technieken, H. Says en H. Vandenheede (Die Keure) Bibliografie Synthese van digitale systemen, Stan Nelissen (Die Keure) Programmeerbare logica in de praktijk, A.JH. Zengerink (Kluwer technische boeken) Inleiding tot de industriële elektronica, J. Pollefliet/K. Eerlingen/R. Devos (Asto) Microelectronics, Jaco Millman & Arvin Grabel (McGraw-Hill book company) Leerplan graduaat Elektronica 34

35 Bb3. Microcontrollers 1/2 Situering van de module in de opleiding Na digitale combinatorische logica en digitale sequentiële schakelingen, waar de studenten leerden om programmeerbare logische devices te programmeren, is het nu de beurt aan de microcontroller. In een eerste deel bestuderen we de architectuur van de controller, de geheugens, de instructieset en de communicatie met de buitenwereld. In de labs zullen we de programmeertaal C bestuderen om nadien de controller in zowel C als assembler te kunnen programmeren. Studenten die hier snel mee weg zijn, of reeds een voorkennis van C hebben, kunnen hun resterende tijd gebruiken om een project naar keuze uit te werken. Instapvereisten Algemene toelatingsvoorwaarden voor het graduaat elektronica. Aantal lestijden 80 lestijden Minimale leerinhoud in termen van cursistenbekwaamheid De cursist begrijpt de interne opbouw van microcontrollers; De cursist begrijpt de interne opbouw van geheugens; De cursist kan de werking van microcontrollersystemen analyseren; De cursist kan de instructieset van een microcontroller aanwenden; De cursist kan specifieke software voor een microcontroller ontwikkelen. Inhoud Deel 1. Studie van de 8051 microcontrollers. 1. Inleiding: blokschema, toepassingsgebieden. 2. Overzicht van de 80C51: blokdiagram, architectuur, het geheugen, penbeschrijving, SFR s of special function registers, registerbanken, adresseringswijzen, overzicht instructies. 3. De instructieset Opbouw van een instructie Adresseringswijzen: directe adressering, registeradressering, immediate adressering, indirecte adressering, relatieve adressering, geïndexeerde adressering Instructieset: data transferinstructies, rekenkundige en logische instructies, instructies voor bit-bewerkingen, programma flow instructies (sprong, oproep subroutine, interrupt). 4. De I/O poorten: opbouw, de quasi-bidirectionele poorten P1, P2 en P3, de bidirectionele poort P0. 5. De timers/counters: de controleregisters TMOD en TCON, bespreking van de verschillende modes. 6. Seriële communicatie: opbouw, controle- en status-register SCON, verschillende modes. 7. Interrupt: soorten, controleregisters (TCON, IP en IE), afhandeling van een interrupt. 8. Bijkomende eigenschappen van de 80C51: power-saving modes, on-circuit emulation mode, de 87C51 EPROM-versie. Leerplan graduaat Elektronica 35

36 Bb3. Microcontrollers 2/2 9. De 8XC52/54/58 microcontrollers (uitbreidingen ten opzichte van de 80C51: blokdiagram, geheugen, penbeschrijving, SFR s, gebruik van timer2, gebruik van UART, power saving modes. 10. De assembleertaal ASM-51: editor, assembler, linker; uitdrukkingen in assembler; velden; assembler-directieven; controlebevelen. Deel 2. Toepassingen van de microcontroller. 1. Programmeertaal C 2. Programmeren ADµC812 in C 3. Programmeren ADµC812 in Assembler 4. Project Handboek Cursustekst Bibliografie Microprocessortechniek: microcontrollers. A. Beuckelaers en W. Van den Wijngaert. uitgever : Die Keure. Databoeken van Intel, Siemens, Philips. Leerplan graduaat Elektronica 36

37 Leerinhouden: doel, inhoud en bibliografie C. Optie Cb. Multimediatechniek Cb1. Computertechniek Cb2. Audio- en videosystemen Cb3. Lab multimediatechniek Cb4. Projectwerk multimediatechniek Leerplan graduaat Elektronica 37

38 Cb1. Computertechniek 1/2 Doel De student dient een dieper inzicht te hebben tussen de samenhang van de hardware van een computer, zijn bussystemen, zijn besturingssysteem en zijn randapparatuur. Hierbij komen de verschillende processoren, geheugentypes en I/O poorten aan bod, alsook de kennis van de diverse I/O interfaces. Uiteraard kan hij hierbij de terminologie van de computertechniek functioneel gebruiken. Vervolgens wordt de computer in vaste en draadloze netwerken geplaatst en bekijken we op welke manieren er aan datatransport gedaan kan worden. Hierbij wordt ook dieper ingegaan op de verschillende telecommunicatie verbindingen. Voorafgaande modules Niet van toepassing. Aantal lestijden 80 lestijden Inhoud 1. Computertechnologie 1.1. Processors Types Architectuur en concepten 1.2. Gegeugens ROM RAM DDRAM Cache geheugen Andere 1.3. I/O Poorten Seriële poort Parallelle interface USB interface (1 en 2) Firewire (400/FW800) PCMCIA adapter Ethernet adapter Modem 1.4. Interfaces voor audio en video Soundcard Videocard Drivers 2. Data opslag 2.1. Magnetisch Harde schijf Floppy 2.2. Optisch CD, CD-R, CD-RW DVD 2.3. Elektrisch Memory-kaarten Chip-kaarten 3. Randapparatuur 3.1. Scanners 3.2. Digitale camera Leerplan graduaat Elektronica 38

39 3.3. Digitale video 3.4. Printers 3.5. Adapters (memory cards) 4. Data transport 4.1. LAN 4.2. WAN 4.3. WWW 4.4. Draadloze netwerken Bluetooth WLAN WIMAX 5. Telecom 5.1. GSM 5.2. UMTS 5.3. Telefoon en VoIP 5.4. Satellietverbindingen Bibliografie Computersystemen en embedded systemen, L.M. Van Moergestel, Academic Service PC s voor dummies, Dan Gostun, Addison Wesley Upgrading and Repearing PC s Building a PC for dummies, Chembers Leerplan graduaat Elektronica 39

40 Cb2. Audio- en videosystemen 1/2 Doel Vooraleerst dienen de studenten een dieper inzicht te krijgen in de fysiologie van het menselijk gehoor en het menselijk oog. Met deze informatie analyseren we dan de audio- en video standaarden, de opname- en weergavetechnieken voor beide, en de verschillende compressie-algoritmes. Vervolgens verdiepen we ons in de analoge en digitale zend- en ontvangsttechnieken en bestuderen we de verschillende breedbandnetwerken. Voorafgaande modules Niet van toepassing. Aantal lestijden 80 lestijden Inhoud 1. Verband tussen tijdsdomein en frequentiedomein 1.1. De Fourierreeks 1.2. Spectrum van een signaal 2. Audio en video standaarden 2.1. PAL 2.2. Secam 2.3. HD 3. Opname- en weergavetechnieken voor audio 3.1. Fysiologische kenmerken van het menselijk oor Logaritmische verdeling Frequentiebereik Nyquist Akoestiek 3.2. Algemene begrippen Geluidsdruk en intensiteit Decibel db-a 3.3. Microfoon Types Richtingspatroon 3.4. Geluidsverwerking Mono Stereo Surround Equalizers THX Dolby surround / Pro logic DSP technieken 3.5. Luidsprekers Constructie Surround 4. Opname- en weergavetechnieken voor video 4.1. Fysiologische kenmerken van het menselijk oog 4.2. Algemene begrippen Lux Resolutie en Pixels RGB kleurmodel 4.3. Beeldopnemers Digitale beeldopname Leerplan graduaat Elektronica 40

ACE-GROEP T Centrum voor Volwassenenonderwijs. Vesaliusstraat 13 3000 Leuven. Telefoon: 016/30 10 30 Fax: 016/30 10 40. Leerplan. Graduaat Elektronica

ACE-GROEP T Centrum voor Volwassenenonderwijs. Vesaliusstraat 13 3000 Leuven. Telefoon: 016/30 10 30 Fax: 016/30 10 40. Leerplan. Graduaat Elektronica ACE-GROEP T Centrum voor Volwassenenonderwijs Vesaliusstraat 13 3000 Leuven Telefoon: 016/30 10 30 Fax: 016/30 10 40 Leerplan Graduaat Elektronica Leerplan graduaat Elektronica 1 Inhoudsopgave 1. Structuur

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Vermogenelektronica Code 7371 Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Vermogenelektronica Code 7371 Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Elektromechanica

Nadere informatie

A1. TOEGEPASTE WISKUNDE 1

A1. TOEGEPASTE WISKUNDE 1 A1. TOEGEPASTE WISKUNDE 1 ALGEMEEN Opleiding: Graduaat Elektronica Lestijden: 40 Lector(en): Gert Appels Vakverantwoordelijke: Gert Appels BEGINCOMPETENTIES Algemene toelatingsvoorwaarden voor het Graduaat

Nadere informatie

Elektronica monteur, Technicus Elektronica

Elektronica monteur, Technicus Elektronica Elektronica monteur, Technicus Elektronica Patrick De Locht Business Developer SYNTRA Limburg vzw Versie Mei 2016 Patrick.delocht@syntra-limburg.be 1 Beschrijving traject Heb je al langer zin om je te

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERWIJS

VOLWASSENENONDERWIJS VOLWASSENENONDERWIJS Organisatie: modulaire opleiding Onderwijsvorm: HOSP Categorie: Technisch Opleiding: Totale opleiding: 1200 lt Modules: A Basis 240 lt B Technologie 480 lt C Optie 400 lt D Bedrijfsorganisatie

Nadere informatie

1 Gelijkstroomkringen 17

1 Gelijkstroomkringen 17 X Inhoud 1 Gelijkstroomkringen 17 1.1 Wet van Ohm 17 1.1.1 Weerstand en geleiding (conductantie) 17 1.1.2 Stroomdichtheid 17 1.1.3 Elektrische lading (hoeveelheid elektriciteit) 18 1.1.4 Weerstand van

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

Overzicht modulefiches Elektromechanica TSO3

Overzicht modulefiches Elektromechanica TSO3 Overzicht modulefiches Elektromechanica TSO3 Inhoud Eenheid: A1 Mechanica... 2 Eenheid: A2 Toegepaste mechanica 1... 2 Eenheid: A4 Technisch Tekenen... 2 Eenheid: A5 Vectorieel Tekenen 1... 3 Eenheid:

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERWIJS. Technisch. Lineaire opleiding HOKTSP. 2-jarige opleiding. 960 lestijden ELEKTRONICA. (Nieuw) Organisatie: Onderwijsniveau: Duur:

VOLWASSENENONDERWIJS. Technisch. Lineaire opleiding HOKTSP. 2-jarige opleiding. 960 lestijden ELEKTRONICA. (Nieuw) Organisatie: Onderwijsniveau: Duur: VOLWASSENENONDERWIJS Organisatie: Lineaire opleiding Onderwijsniveau: HOKTSP Duur: 2-jarige opleiding Aantal lestijden: 960 lestijden Studiegebied: Technisch Afdeling: ELEKTRONICA Vakken: AV Hogere algebra

Nadere informatie

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 3590 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk situeren we eerste in het algemeen

Nadere informatie

Microcontrollers Week 1 Introductie microcontroller Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015

Microcontrollers Week 1 Introductie microcontroller Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontrollers Week 1 Introductie microcontroller Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Computersysteem Een systeem dat rekenkundige operaties, data manipulaties en beslissingen kan uitvoeren, aan de hand

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

De computer als processor

De computer als processor De computer als processor DE FYSIEKE COMPUTER Componenten van de computerconfiguratie Toetsenbord Muis Scanner Microfoon (Extern geheugen) Invoerapparaten Uitvoerapparaten Monitor Printer Plotter Luidspreker

Nadere informatie

Pajottenlandse Radio Amateurs. De multimeter

Pajottenlandse Radio Amateurs. De multimeter Pajottenlandse Radio Amateurs De multimeter ON3BL 05/03/2013 Wat is een multimeter of universeelmeter? Elektronisch meetinstrument waar we de grootheden van de wet van ohm kunnen mee meten Spanning (Volt)

Nadere informatie

Fig. 5.1: Blokschema van de 555

Fig. 5.1: Blokschema van de 555 5 Timer IC 555 In de vorige drie hoofdstukken hebben we respectievelijk de Schmitt-trigger, de monostabiele en de astabiele multivibrator bestudeerd. Voor ieder van deze schakelingen bestaan in de verschillende

Nadere informatie

Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica

Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica Vakcoördinator: Nobby Stevens Het examen is gesloten boek en mondeling met schriftelijke voorbereiding. Het gebruik van rekenmachines is niet nodig en ze

Nadere informatie

Schakelcursus Elektrotechniek

Schakelcursus Elektrotechniek Schakelcursus Elektrotechniek februari 2015 De cursus is bestemd voor die cursisten waarvan de vooropleiding in het vakgebied Elektrotechniek vooralsnog onvoldoende is. Auteur: L. Smit De Kooi 7 4233 GP

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers 1: De gemeenschappelijke emitterschakeling Beschouw de gemeenschappelijke emitterschakeling weergegeven

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse 1. Netwerkanalyse situering analyseren van het netwerk = achterhalen van werking, gegeven de opbouw 2 methoden manuele methode = reductie tot Thévenin- of Norton-circuit zeer

Nadere informatie

DR-ET2-X. Deelreglement Toegepaste Elektrische aandrijving en besturingstechniek (ET-2)

DR-ET2-X. Deelreglement Toegepaste Elektrische aandrijving en besturingstechniek (ET-2) DR-ET2-X Deelreglement Toegepaste Elektrische aandrijving en besturingstechniek (ET-2) Uitgave: november 2010 DR-ET2-X 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen, Zwijndrecht Aard : bijeenkomsten Naast dit

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Algemene versterkingstechniek

Hoofdstuk 7: Algemene versterkingstechniek Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 7: Algemene versterkingstechniek 1: Spanningsbronnen en stroombronnen We beginnen dit hoofdstuk met een aantal eigenschappen in verband

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

DR-ET1-X. Deelreglement Elektrische schema- en schakeltechniek ET-1

DR-ET1-X. Deelreglement Elektrische schema- en schakeltechniek ET-1 DR-ET1-X Deelreglement Elektrische schema- en schakeltechniek ET-1 Uitgave: januari 2012 DR-ET1-X 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen Adres : Zwijndrecht Aard : Deeltijd, mondeling onderwijs met praktijkbijeenkomsten

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

VSKO. Leerplan. Elektromechanica. HOKTSP Modulair. Categorie Technisch

VSKO. Leerplan. Elektromechanica. HOKTSP Modulair. Categorie Technisch VSKO Leerplan Elektromechanica HOKTSP Modulair Categorie Technisch Goedkeuringscode: 05-06/1545/N 1 maart 2006 Structuurschema Hoger Onderwijs voor Sociale Promotie Categorie Technisch Opleiding Elektromechanica

Nadere informatie

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken.

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken. Talstelsels 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor kent enkel twee toestanden (geleiden of sperren) Hierdoor

Nadere informatie

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange Hardware Inleiding 1. Geschiedenis van de computer 2. Hardware 3. Interne componenten en Randapparatuur Geschiedenis De computer is uitgevonden door het rekenen.

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002 STUDIEGEBIED ICT Modulaire opleiding Informatica: AO IC 002 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 4 1.1 Korte beschrijving... 4 1.1.1 Inhoud... 4 1.1.2 Modules... 4 1.1.3 Niveau en

Nadere informatie

Theorie elektriciteit - sem 2

Theorie elektriciteit - sem 2 Theorie elektriciteit - sem 2 Michael De Nil 11 februari 2004 Inhoudsopgave 1 Basisbegrippen 2 1.1 Wisselspanning/stroom gelijkspanning/stroom......... 2 1.2 Gemiddelde waarde effectieve waarde..............

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Mechanica-elektriciteit SPECIFIEK GEDEELTE. Elektronische installatietechnieken

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Mechanica-elektriciteit SPECIFIEK GEDEELTE. Elektronische installatietechnieken SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Mechanica-elektriciteit SPECIFIEK GEDEELTE Optie(s) Elektronische installatietechnieken Vak(ken):

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Aki Sarafianos http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/ Materialen Slides, opgaves, extra info,... http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/

Nadere informatie

De eerstvolgende maanden kan de lay-out van dit leerplan centraal nog op punt gesteld worden. Leerplan. Industriële Informatica.

De eerstvolgende maanden kan de lay-out van dit leerplan centraal nog op punt gesteld worden. Leerplan. Industriële Informatica. VSKO De eerstvolgende maanden kan de lay-out van dit leerplan centraal nog op punt gesteld worden. Leerplan Industriële Informatica HOKTSP Modulair Categorie Technisch Goedkeuringscode: 05-06/1553/N/G

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: Derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Mechanica elektriciteit FUNDAMENTEEL GEDEELTE Optie(s): Elektromechanica Industriële wetenschappen

Nadere informatie

Extra proeven onderofficier weerkundig waarnemer

Extra proeven onderofficier weerkundig waarnemer Proeven elektriciteit en technisch redeneren Technische proeven onderofficier: o Elektriciteit o Mechanica o Rekentechnieken Proef Engels Elektriciteit Deze test gaat je kennis over elektriciteit na. Je

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen

Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen 1: Inleiding In het eerste semester zagen we dat een AC-verterker opgebouwd kan worden met behulp van een

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

Onderzoek werking T-verter.

Onderzoek werking T-verter. Onderzoek werking T-verter. De Beer Gino Page 1 02/10/2007 Inhoudstabel: 1. Doelstellingen. 2. Benodigd materiaal. 3. Bespreking van de frequentieregelaar. 4. Instellingen en gebruik van de frequentieregelaar.

Nadere informatie

Digitaal is een magisch woord

Digitaal is een magisch woord Digitaal is een magisch woord Hieronder leest u over digitale logica. De theorie en de praktijk. Dit werk moet nog uitgebreid worden met meer informatie over TTL, CMOS en varianten. Daarnaast kunnen de

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Pneumatica Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste 100% aanwezigheid Ingeschatte

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS FUNDAMENTEEL GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: BSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Koeling en warmte FUNDAMENTEEL GEDEELTE Optie(s): Koelinstallaties Vak(ken): TV Elektriciteit / elektronica

Nadere informatie

VSKO. Leerplan. Industriële Informatica. HOKTSP Modulair. Categorie Technisch

VSKO. Leerplan. Industriële Informatica. HOKTSP Modulair. Categorie Technisch VSKO Leerplan Industriële Informatica HOKTSP Modulair Categorie Technisch Goedkeuringscode: 05-06/1553/N/G maart 2006 Structuurschema Leerplan Industriële informatica HOSP- maart 2006 - p. 2 Hoger Onderwijs

Nadere informatie

* Bereken de uitdrukking voor koppel, vermogen en energiestroom voor synchrone generator. * Bespreek in 't algemeen de invertorschakelingen met 180

* Bereken de uitdrukking voor koppel, vermogen en energiestroom voor synchrone generator. * Bespreek in 't algemeen de invertorschakelingen met 180 * Bereken de uitdrukking voor koppel, vermogen en energiestroom voor synchrone generator. * Bespreek in 't algemeen de invertorschakelingen met 180 schakelperiode (zowel voor Vbron als voor I- bron). *

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

Klasse B versterkers

Klasse B versterkers Klasse B versterkers Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 359 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de Klasse B en de klasse G versterker. Deze versterker

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

Extra proeven onderofficier voor een technische functie

Extra proeven onderofficier voor een technische functie Proeven elektriciteit en technisch redeneren Technische proeven onderofficier: o Elektriciteit o Mechanica o Rekentechnieken Elektriciteit Deze test gaat je kennis over elektriciteit na. Je beschikt over

Nadere informatie

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Inhoud De schakeling Een blokspanning van 15 V opwekken De wisselspanning omhoog transformeren Analyse van de maximale stroom door de primaire

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 1 Introductie Jesse op den Brouw INLDIG/2015-2016 Even voorstellen... ing. J.E.J. (Jesse) op den Brouw Elektrotechniek Digitale Techniek Software, hardware Embedded systems

Nadere informatie

STUDIEFICHE HBO5. identificatie. code module BA2 Geldig vanaf 01/02/2016 aantal lestijden 80 studiepunten. structuurschema / volgtijdelijkheid

STUDIEFICHE HBO5. identificatie. code module BA2 Geldig vanaf 01/02/2016 aantal lestijden 80 studiepunten. structuurschema / volgtijdelijkheid identificatie opleiding Graduaat Elektronica modulenaam Versterkertechnieken code module BA2 Geldig vanaf 01/02/2016 aantal lestijden 80 studiepunten structuurschema / volgtijdelijkheid link: Structuurschema

Nadere informatie

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen SCHAKELENDE VOEDING INLEIDING Bij de examenstof over voedingen is sinds 2007 behalve de stof in hoofdstuk 3.3. van het cursusboek ook kennis van de werking van schakelende voedingen opgenomen. De voordelen

Nadere informatie

3 Meetkundige berekeningen 29. 4 Goniometrie 32

3 Meetkundige berekeningen 29. 4 Goniometrie 32 Inhoud 1 Grootheden, symbolen en eenheden 13 1.1 Ruimtegrootheden 13 1.2 Tijd en tijdafhankelijke grootheden 13 1.3 Mechanische grootheden 14 1.4 Warmtegrootheden 14 1.5 Elektrische grootheden 15 1.6 Magnetische

Nadere informatie

GEÏNTEGREERDE PROEF. VTI Sint-Laurentius. Pakketweegschaal. Industriële informatie & communicatietechnologie SCHOOLJAAR 2010-2011.

GEÏNTEGREERDE PROEF. VTI Sint-Laurentius. Pakketweegschaal. Industriële informatie & communicatietechnologie SCHOOLJAAR 2010-2011. VTI Sint-Laurentius De school voor Wetenschap, Techniek en Technologie Pr. Thuysbaertlaan 1 9160 Lokeren www.vti-lokeren.be info@vti-lokeren.be GEÏNTEGREERDE PROEF Pakketweegschaal Industriële informatie

Nadere informatie

Universiteit Twente EWI. Practicum ElBas. Klasse AB Versterker

Universiteit Twente EWI. Practicum ElBas. Klasse AB Versterker Universiteit Twente EWI Practicum ElBas Klasse AB Versterker Jeroen Venema (s1173375 Danie l Sonck (s1176366 j.venema-1@student.utwente.nl) d.e.sonck@student.utwente.nl) 23 april 2012 Samenvatting Voor

Nadere informatie

Onderwijseenheid INLMIC Inleiding microcontrollers

Onderwijseenheid INLMIC Inleiding microcontrollers Studiebelasting: 3 CP Kwartaal: EQ1.1, EQ3D.1 Verantwoordelijke docenten: J.E.J. op den Brouw, B. Kuiper Opbouw onderwijseenheid. OEdeel kwt sbu theo pract proj toetswijze bs INLMIC-co1 1 42 14 Meerkeuze

Nadere informatie

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek VTI St.- Laurentius Neem eerst de tekst in het boek door, doe dit enkele keren en probeer uiteraard te onthouden wat je leest. Los nadien de

Nadere informatie

Extra proeven onderofficier voor technische functie (en meteo)

Extra proeven onderofficier voor technische functie (en meteo) voor technische functie (en meteo) I. ELEKTRICITEIT : te kennen leerstof 1. Bouw van de stof 2. Gelijkstroom Moleculen en atomen Rangschikking van de atomen Structuur van het atoom Samenstelling Energieniveau

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS Amplitude Harmonischen: een virus op het net? FOCUS In het kader van rationale energieverbruik (REG) wordt steeds gezocht om verbruikers energie efficiënter te maken. Hierdoor gaan verbruikers steeds meer

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding BO IT 009 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 25 Inhoud 1 Opleiding... 5 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 5 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

Schakelingen Hoofdstuk 6

Schakelingen Hoofdstuk 6 Schakelingen Hoofdstuk 6 Een schakeling... I = 0,1 A = 100 ma U = 6 V Geen grote stroom door de lamp. Dit komt door de weerstand van die lamp. De weerstand kunnen we berekenen. Presentatie H6 1 De weerstand

Nadere informatie

WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE D HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Schoolagenda 5e jaar, 8 wekelijkse lestijden

Schoolagenda 5e jaar, 8 wekelijkse lestijden Leerkracht: Koen De Naeghel Schooljaar: 2012-2013 Klas: 5aLWi8, 5aWWi8 Aantal taken: 19 Aantal repetities: 14 Schoolagenda 5e jaar, 8 wekelijkse lestijden Taken Eerste trimester: 11 taken indienen op taak

Nadere informatie

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Leereenheid 7 Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Let op! Bij meerkeuzevragen: Duid met een kringetje rond de letter het juiste antwoord of de juiste antwoorden

Nadere informatie

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen.

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen. Weerstand stroombeperking voor LED s Om de stroom door een LED te beperken wordt een weerstand toegepast. Maar hoe hoog moet de waarde van zo n weerstand eigenlijk zijn? In de dagelijkse praktijk wordt

Nadere informatie

OP LEIDING EN GIDS. PCVO Maasland. HBO - Graduaat. Elektromechanica. Industriële Informatica

OP LEIDING EN GIDS. PCVO Maasland. HBO - Graduaat. Elektromechanica. Industriële Informatica OP LEIDING EN GIDS HBO - Graduaat PCVO Maasland Industriële Informatica Elektromechanica Korte inhoud Woord vooraf...3 Wie is wie binnen PCVO Maasland...4 Secretariaat...6 Inschrijvingsgeld en cursuskosten...7

Nadere informatie

GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING

GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING 7 IC De Computer als TV afstandsbediening - 1 - KTA-Gent GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING Arnoud De Kemel Industriële Computertechnieken Schooljaar 2004-2005 7 IC De Computer als

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Praktische opampschakelingen 2

Hoofdstuk 3: Praktische opampschakelingen 2 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 3: Praktische opampschakelingen 2 1: De nietinverterende versterker i Rf R f i R1 u i u R1 u id 0 i 0 i 0 u Rf u O Figuur 3.1: De nietinverterende

Nadere informatie

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines)

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) 1. Inhoud Inleiding 1. Natuurkundige begrippen. Stroom. Spanning. Weerstand. Vermogen. 2. Geleiders en isolatoren. 3. De stroomkring. Opbouw

Nadere informatie

Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015

Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontrollers Introductie INLMIC Jesse op den Brouw INLMIC/2014-2015 Microcontroller Uit Wikipedia A microcontroller (sometimes abbreviated µc or uc) is a small computer on a single integrated circuit

Nadere informatie

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek Verantwoordelijke docent: R. Hoogendoorn, H.J. Wimmenhoven Cursus Analoge- en Elektrotechniek Code MAMAET01 Cursusjaar: 2014 Datum: 2-6-2014 Tijdsduur: 90 min. Modulehouder: R. Hoogendoorn Aantal bladen:

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Examenprogramma en syllabus Voertuigentechniek, BB, KB, (GL), 2010

Examenprogramma en syllabus Voertuigentechniek, BB, KB, (GL), 2010 Examenprogramma en syllabus Voertuigentechniek, BB, KB, (GL), 2010 In de zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, worden rekenvaardigheden benoemd in de doelstelling

Nadere informatie

Domein A: Vaardigheden

Domein A: Vaardigheden Examenprogramma Wiskunde A havo Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Algebra en tellen

Nadere informatie

3KA Toegepaste informatica

3KA Toegepaste informatica 3KA Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2008 WOORD VOORAF Alle leerlingen verwerven de basisvaardigheden van ICT in het eerste jaar van de eerste graad

Nadere informatie

DIGITALE SIGNAALVERWERKING

DIGITALE SIGNAALVERWERKING DIGITALE SIGNAALVERWERKING INLEIDING Een nieuw onderwerp in de exameneisen voor de F-vergunning is digitale signaal verwerking (DSP van Digital Signal Processing). Dit stencil beoogt een inleiding in dit

Nadere informatie

Douwe Wagenaar Sinamics & Simotion Promoter 070-333 3329 Douwe.Wagenaar@siemens.com

Douwe Wagenaar Sinamics & Simotion Promoter 070-333 3329 Douwe.Wagenaar@siemens.com Douwe Wagenaar Sinamics & Simotion Promoter 070-333 3329 Douwe.Wagenaar@siemens.com For internal use only / Copyright Siemens AG 2006. All rights reserved. Duurzaamheid Life Cycle kosten van AC motor Voorbeeld:

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 4 Binaire optellers, tellen, vermenigvuldigen, delen Jesse op den Brouw INLDIG/25-26 Optellen Optellen is één van meest gebruikte rekenkundige operatie in digitale systemen.

Nadere informatie

Graduaat Elektromechanica

Graduaat Elektromechanica Centrum voor Volwassenenonderwijs HOGER INSTITUUT DER KEMPEN Graduaat Elektromechanica Informatiebrochure Inhoud Even voorstellen: het HIK 1. Situering 2. Missie en visie van de school Opleiding Elektromechanica

Nadere informatie

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR 3de bach HI Elektrotechniek Prof. Peremans : Samenvatting + voorbeeldexamenvragen Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 263 3.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via

Nadere informatie

Overzicht modulefiches opleiding Graduaat Elektromechanica HBO5

Overzicht modulefiches opleiding Graduaat Elektromechanica HBO5 Overzicht modulefiches opleiding Graduaat Elektromechanica HBO5 Inhoud A1 Toegepaste wiskunde 1... 2 A2 Toegepaste wiskunde 2... 4 A3 Basis elektriciteit... 6 A4 Basis elektronica... 8 A5 Labo elektriciteit/elektronica...

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie

Trillingen & Golven. Practicum 1 Resonantie. Door: Sam van Leuven 5756561 Jiri Oen 5814685 Februari 2008-02-24

Trillingen & Golven. Practicum 1 Resonantie. Door: Sam van Leuven 5756561 Jiri Oen 5814685 Februari 2008-02-24 Trillingen & Golven Practicum 1 Resonantie Door: Sam van Leuven 5756561 Jiri Oen 5814685 Februari 2008-02-24 In dit verslag wordt gesproken over resonantie van een gedwongen trilling binnen een LRC-kring

Nadere informatie

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind?

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? Hout en bouw Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? In de huidige lessentabellen van hout, bouw en schilderwerk staat het vak TW nog afzonderlijk vermeld. Heel wat leraren

Nadere informatie

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat GENT

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat GENT identificatie opleiding Informatica modulenaam Datacommunicatie en netwerken code module A9 geldig vanaf 01/02/2016 aantal lestijden 60 studiepunten structuurschema / volgtijdelijkheid link: structuurschema

Nadere informatie

Studiewijzer (ECTS-fiche)

Studiewijzer (ECTS-fiche) Studiewijzer (ECTS-fiche) Opzet van de studiewijzer is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één studiewijzer voor elke module. 1. Identificatie

Nadere informatie

V: Snelheidsregeling van DC-motor

V: Snelheidsregeling van DC-motor V: Snelheidsregeling van DCmotor 1 Inleiding Deze laboproef omvat de snelheidsregeling van een klein DCmotortje. De motor wordt aangestuurd via een vermogentrap die een Hbrug bevat. De Tacho geeft de sneldheid

Nadere informatie

Fig. 6.1 voorstelling van de werking van een schuifregister

Fig. 6.1 voorstelling van de werking van een schuifregister 6 Registers In digitale systemen moeten we dikwijls gedurende een zekere tijd een bepaalde binaire informatie of codewoord kunnen opslaan en onthouden. Zo een digitale schakeling noemen we een "REGISTER".

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Zorgsystemen. Datacommunicatie. Cc3. TV 120 Lt. Lab Telematica. Cc2. TV 80 Lt. Multimediatechniek. Videosystemen. Cb3. TV 120 Lt

Zorgsystemen. Datacommunicatie. Cc3. TV 120 Lt. Lab Telematica. Cc2. TV 80 Lt. Multimediatechniek. Videosystemen. Cb3. TV 120 Lt HBO ELEKTRONICA A. 240 Lt Basis B. 480 Lt Technlgie C. 400 Lt Optie Ba. 240 Lt Analge Technieken Bb. 240 Lt Digitale Technieken Ca. 400 Lt Autmatisering Cb. 400 Lt Multimediatechniek Cc. 400 Lt Telematica

Nadere informatie

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Hoofdstuk 3 Elektrodynamica Doelstellingen 1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Elektrodynamica houdt de studie

Nadere informatie

Analoge en Digitale Elektronica

Analoge en Digitale Elektronica Analoge en Digitale Elektronica 14 september 2007 1 2 de zit 2006-2007 Bespreek het potentiaalverloop en de stroomcomponenten doorheen een PN junctie in ongepolariseerde toestand, bij voorwaartse polarisatie,

Nadere informatie

Body of Knowledge and Skills Elektrotechniek 2014-2015

Body of Knowledge and Skills Elektrotechniek 2014-2015 Body of Knowledge and Skills 2014-2015 vastgesteld op 21 maart 2014 1 Body of Knowledge and Skills Inhoudsopgave Inleiding Gevolgde aanpak om tot de BoKS te komen Europees Kwalificatie Raamwerk Kenniskader

Nadere informatie