Labo Elektra. 2 de Graad 1. Plantyn. Experimentenboek deel A G. Vanheuverzwyn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Labo Elektra. 2 de Graad 1. Plantyn. Experimentenboek deel A G. Vanheuverzwyn"

Transcriptie

1 Labo Elektra 2 de Graad 1 Experimentenboek deel A G. Vanheuverzwyn Plantyn

2 WOORD VOORAF VOOR DE LEERKRACHT Welke leerplannen werden aangewend? De leerstof is samengesteld volgens de nieuwe leerplannen van het VVKSO voor de TSOrichtingen van de tweede graad en is hoofdzakelijk bestemd voor de richtingen elektriciteitelektronica, elektromechanica en industriële wetenschappen. De geleidelijke opbouw en vele illustraties maken de uitgave zeker ook toegankelijk voor andere studierichtingen. Een overzicht van de leerstof gekoppeld aan de leerplaninhouden en doelstellingen is opgenomen in de handleiding voor de leerkracht. Is het experimenteer en laboboek bruikbaar voor iedere school? Bij de illustraties van de meetopstelling en experimenten zijn de kenmerken van toestellen en componenten weergegeven, deze dienen louter als voorbeeld. De rubriek benodigdheden is niet ingevuld en geeft u de kans eigen elementen in te brengen in functie van uw laboinfrastructuur. Op die manier bent u eveneens in staat leerlingen verschillende waarden op te geven. Het experimenteer en laboboek kan uit elkaar gehaald worden, zodat ieder deel een afzonderlijke eenheid vormt en elke leerling zijn eigen documentatie kan toevoegen. Het is bijgevolg ook niet nodig dat de leerling het hele schooljaar het volledige boek moet dragen in zijn/haar al dikwijls te zware boekentas. Elke module vanlaboelektra experimentenboek volgt dezelfde opbouw: doel van de oefening illustratie en schema van de meetopstelling experimenten theoretisch gedeelte met berekeningsvoorbeeld benodigdheden berekeningen maken en samenvatten in tabelvorm eigen meetopstelling tekenen metingen uitvoeren en samenvatten in tabelvorm grafieken tekenen opgaven oplossen zelfevaluatie van de leerlingen d.m.v. computersoftware te onthouden De opgavenreeks A: is bedoeld om de leerlingen te laten nagaan of zij de basisleerstof begrepen hebben. De opgaven toetsen de kennis van begrippen en besluiten uit hun metingen en experimenten. De opgavenreeks B: bevat inzichtsvragen en biedt de mogelijkheid tot differentiatie in de moeilijkheidsgraden en bevat eveneens vakoverschrijdende vragen. De opgavenreeks C: bevat oefeningen en toepassingen op zowel de eenvoudige als de complexere schakelingen. Ook combinaties met leerinhouden van reeds geziene leerstof komen hier aan bod. De opgavenreeks D: deze reeks bestaat uit redeneringsvragen die de leerlingen moeten oplossen en waarvan ze hun antwoorden nadien kunnen controleren aan de hand van computersoftware. In een aantal delen is er eveneens gebruik gemaakt van applets.

3 Veiligheid Milieu? De leerling moet zijn/haar experimenten en realisaties kunnen voorbereiden en uitvoeren rekening houdend met veiligheid en milieu. Bij verschillende oefeningen wordt expliciet gewezen op de gevaren van elektriciteit. Er is geopteerd om te werken op veilige lage spanning. Nieuw Om tegemoet te komen aan de filosofie van het leerplan wordt er in de vormingscomponent elektriciteit uitdrukkelijk gewerkt rond het stimuleren van de creativiteit, meetvaardigheid en het inzichtelijk denken van de leerlingen. Om het geïntegreerd werken te bevorderen, is geopteerd om één boek per leerjaar op de markt te brengen waarin de experimenten, metingen, theorie, vragenreeksen en oefeningen vervat zitten. Dit drukt ongetwijfeld ook de kostprijs van het totaalpakket LaboElektriciteit voor de leerling. In de opgaven wordt geregeld gebruik gemaakt van didactische software. De programma s ter ondersteuning dienen als zelfevaluatie voor de leerling en hebben zeker niet de bedoeling om één of ander softwarepakket grondig te beheersen. De leerlingen kunnen eventueel thuis gratis een demoversie van MULTISIM downloaden via multisim/. Op die manier kunnen de leerlingen een labsituatie thuis op hun scherm oproepen. Er zit ook een demo cdrom van Multisim 10 bij de handleiding voor de leerkracht, die mag gekopieerd worden voor de leerlingen. Ter bevordering van het leren leren: ieder deel eindigt met een onderdeel te onthouden. Uw bemerkingen i.v.m. deze uitgave kunt u sturen naar of DANKWOORD Vooreerst wens ik de pedagogische begeleiders te bedanken voor hun steun om het leerplan op een correcte manier te interpreteren. Eveneens wens ik de leerkrachten te bedanken voor de opmerkingen geformuleerd tijdens de vergaderingen i.v.m. de nieuwe leerplannen. Mijn dank gaat ook naar de vele bedrijven voor het uitlenen en ter beschikking stellen van didactisch materiaal en illustraties. Guy Vanheuverzwyn De auteur April 2009

4 Inhoudsopgave DEEL 1 De elektrische stroomkring Doel van de les Benodigdheden Teken deze stroomkring Teken het bedradingsschema op het aansluitbord of roostersteekplaats Bouw deze stroomkring op Experimenten De onderdelen van een stroomkring met beveiliging Toepassingen Bouw zelf een doormeetapparaatje met lamp Fietsverlichting Treinleiding Opgaven 16 Reeks A 16 Reeks B 16 Reeks C Te onthouden 25 DEEL 2 De elektrische stroomsterkte Doel van de les Benodigheden Teken deze stroomkring met de juiste symbolen Teken het bedradingsschema op het aansluitbord of de roostersteekplaat Bouw deze stroomkring op Experimenten Opgaven 35 Reeks A 35 Reeks B 35 Reeks C 38 Reeks D Te onthouden 44 DEEL 3 Meettoestellen en grootheden Bouw meettoestellen Doel van de les Uitvoering meettoestellen Soorten meettoestellen De universeelmeter Multimeter in simulatieprogramma Overzicht eenheden Opgaven 49 Reeks A 49 Reeks B 50 Reeks C Aanduiding op meettoestellen Doel van de oefening Schaalverdeling 53 Inhoudsopgave 5

5 3.2.3 Oefeningen Afkortingen Opgaven 56 Reeks A 56 Reeks B Gebruik van universeelmeettoestellen Doel van de oefening Instellingen Uitvoering Opgaven Stroommeting Doel van de oefening Schakeling Benodigheden Uitvoering Opgaven 72 Reeks A 72 Reeks B 74 Reeks C Stroom en spanningsmetingen Doel van de oefening Schakeling Benodigdheden Uitvoering Opgaven 81 Reeks A 81 Reeks B 82 Reeks C Universeelmeter als ohmmeter Doel van de oefening Schakeling Benodigdheden Uitvoering Meet met een ohmmeter een schakelaar uit Meet met een ohmmeter een zekering uit Opgaven 91 Reeks A 91 Reeks B Te onthouden 95 6 Inhoudsopgave

6 Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 1 De elektrische stroomkring Dagelijks sluit of open je elektrische stroomkringen. Dat kan het licht zijn op je kamer, je fietsverlichting of je MP3speler. 1.1 Doel van de les Batterij Afbeelding Symbool Onderdeel elektrische kring Bron Accu Geleider Geleiders Enkelpolige schakelaar Schakelaars Lamp Gebruikers Tabel 1.1 Deel 1 De elektrische stroomkring 7

7 1.2 Benodigdheden Componenten Benaming Kenmerken Bron Geleiders Schakelaar Lamp Tabel Teken deze stroomkring 1.4 Teken het bedradingsschema op het aansluitbord of roostersteekplaat Fig. 1.1 Roostersteekplaat Leybold Didac Systems Plugin board A4 (576 74) 8 Deel 1 De elektrische stroomkring Experimentele versie schooljaar

8 Je kan bijvoorbeeld gebruik maken van een roostersteekplaat (fig. 1.1) om op een vlugge en overzichtelijke wijze de onderdelen van een elektrische stroomkring met elkaar te verbinden. Het kruisje stelt een doorverbinding voor van vier aansluitpunten. 1.5 Bouw deze stroomkring op Laat je leerkracht deze schakeling controleren. 1.6 Experimenten Wat stel je in de elektrische kring vast bij open schakelaar?.... Wat stel je in de elektrische kring vast bij gesloten schakelaar?.... Vergelijk waterkring (fig. 1.2) elektrische kring (fig. 1.3) kraan pomp waterrad Fig.1.2 Waterkring leiding water in beweging schakelaar bron ventilator leidingen Fig. 1.3 Elektrische kring Deel 1 De elektrische stroomkring 9

9 Teken deze stroomkring. Let op de polariteiten van de bron en de verbruiker. De bron is een gelijkspanningsbron. Gelijkspanning wordt aangeduid met DC en heeft een plus () klem en een min () klem. De motor van fig. 1.4 heeft eveneens een plus klem (rood) en een min klem (zwart). M Symbool DCmotor Fig. 1.4 DCventilator Vul de juiste woorden aan kies uit: kraan, pomp, waterrad, stromend water, buizen. De batterij is te vergelijken met een De schakelaar is te vergelijken met een De elektrische leidingen zijn te vergelijken met De ventilator is te vergelijken met een De elektrische stroom is te vergelijken met Vul in De (batterij, schakelaar) is te vergelijken met een pomp die water in beweging brengt in een (open, gesloten) buizensysteem en daarvoor de nodige druk of spanning moet leveren. De pomp levert geen water, maar brengt het wel in beweging. Zo ook levert de batterij (geen, wel) elektronen, maar stuwt de aanwezige elektronen naar één richting. Hoeveel bedraagt de spanning van een dergelijke blokbatterij? Deel 1 De elektrische stroomkring Experimentele versie schooljaar

10 1.7 De onderdelen van een stroomkring met beveiliging Symbool zekering Fig. 1.5 De beveiliging door bijvoorbeeld een zekering (Fig. 1.5) zorgt ervoor dat de toegelaten stroomsterkte in de kring niet overschreden wordt. Fig. 1.6 Teken het schema van Fig. 1.6 met de correcte symbolen in het onderstaande raster. In het labo is het handig om gebruik te maken van een gelijkspanningsbron of DCbron. Net zoals een batterij heeft deze bron een plusklem () en een minklem (). Handig is dat je verschillende gelijkspanningen kan instellen en aftakken. De plusklem is rood, de minklem is zwart (soms blauw). Deel 1 De elektrische stroomkring 11

11 De grootheid spanning wordt aangeduid met het symbool U en de eenheid volt door de letter V (tabel 1.3). Tabel 1.3 Grootheid Spanning (U ) Eenheid Volt (V ) Fig. 1.7 Regelbare en vaste voeding Tussen welke waarden kan je deze spanning, uitgedrukt in V, afregelen? Welke waarde is ingesteld op het toestel? Welke twee vaste spanningen kan je eveneens aftakken? De spanningssoort is (gelijkspanning/wisselspanning) of (DC/AC.) Symbool op toestellen =, of. Buiten het labo maak je eerder gebruik van wisselspanningsbronnen (afgekort door AC of symbolisch weergegeven op toestellen door ~ ). Deze bronnen (fig. 1.8) tref je overal aan waar zich stopcontacten bevinden. Fig. 1.8 Stopcontact met gebruiker Je merkt dat kennis van de Engelse taal belangrijk is om de gegevens te ontleden op de toestellen. 12 Deel 1 De elektrische stroomkring

12 Fig. 1.9a Achterpaneel regelbare voeding Fig. 1.9b Tekst op achterpaneel Hoeveel spanning mag er op de ingang (input) aangesloten worden? Hoe wordt symbolisch en in letters de spanningssoort voor de ingang voorgesteld? Hoeveel bedraagt de regelbare spanning op de uitgang (output)? Hoe wordt symbolisch en in letters de spanningssoort voor de uitgang voorgesteld? Merk op dat onze gelijkspanningsvoeding zelf gebruik maakt van een wisselspanningsbron en aangesloten wordt op 230 V AC. Geregeld tref je op de daken van woningen en in het verkeer het gebruik van zonnepanelen aan. Ook bepaalde rekenmachines zijn uitgerust met zonnecellen en maken gebruik van lichtenergie om spanning op te wekken. Fig Zonnepanelen op een dak bevestigd Deel 1 De elektrische stroomkring 13

13 Gebruikers kunnen ook weerstanden zijn die o.a. gebruikt worden in elektronische schakelingen. Symbool weerstand Foto van weerstanden, soms voorzien van een kleurencode, in fig Fig Toepassingen Bouw zelf een doormeetapparaatje met lamp fig Voer deze schakeling uit door middel van een lamp. Wat stel je vast bij het doormeten van een schakelaar? Kruis aan. Fig Wat stel je vast bij het doormeten van een zekering? Noteer in tabel 1.4. Lamp brandt niet Lamp brandt wel Schakelaar open Schakelaar gesloten Tabel Deel 1 De elektrische stroomkring

14 Brandt de lamp, dan is de zekering wel/niet in orde. Brandt de lamp niet, dan is de zekering wel/niet defect. Om een geluid te verkrijgen bij een doorverbinding kan je de lamp vervangen door een buzzer zoals in tal van meettoestellen. Wat stel je vast bij het doormeten van je roostersteekplaat? Noteer in tabel 1.5. Lamp brandt niet Lamp brandt wel Kruis Opening Tabel Fietsverlichting Hoe schakel je de fietsverlichting (fig. 1.13) aan in de onderstaande afbeelding? Fig 1.13 Fietsmagneto Welke onderdelen tref je hier aan? Hoe gebeurt de geleiding tussen de bron en de gebruiker? Bij moderne fietsverlichting is de fietsmagneto (fig. 1.14a) rechtstreeks op de naaf aangebracht en voorziet die enkel de lamp vooraan van stroom door middel van twee draden. Deel 1 De elektrische stroomkring 15

15 Fig. 1.14b Achterlicht met LED s en schakelaar Fig. 1.14a Fietsmagneto in naaf van voorwiel Fig. 1.14c Achterlicht zonder deksel Welke onderdelen tref je aan in het achterlicht van een dergelijke fiets (fig. 1.14b en c)? Op sommige fietsen gebeurt het inschakelen van de fietsverlichting automatisch door een lichtgevoelige aanuitschakelaar. Fietser, laat je zien en maak gebruik van een goed functionerende fietsverlichting. Bespaar op batterijkosten en draag je steentje bij tot een beter milieu Treinleiding Bij een elektrische trein (fig. 1.15) en tram wordt gebruikgemaakt van slechts één bovengrondse leiding. De teruggeleiding gebeurt via de spoorstaven of rails. Fig Trein met één bovengrondse leiding 16 Deel 1 De elektrische stroomkring

16 Fig Trolleybus met twee bovengrondse leidingen Een trolleybus daarentegen maakt gebruik van twee bovengrondse leidingen. De rijdraad aan de voetpadzijde is negatief en de rijdraad aan de straatzijde is positief. Hier wordt dus gebruikgemaakt van een gelijkspanningsvoeding of DC. Deel 1 De elektrische stroomkring 17

17 Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: 1.9 Opgaven Reeks A 1) De is een obstakel voor stroomdoorgang. 2) De verbindingen in een elektrische kring maak je met ) Een element in de elektrische kring dat elektrische energie omzet in warmte, licht, beweging, noem je ) Met welk meettoestel meet je de spanning? ) Welke spanningssoort heeft een batterij? ) Welke spanningssoort heeft een stopcontact? ) Hoe gebeurt de geleiding bij een trein? Reeks B 1) Los de volgende vragen op aan de hand van het kenplaatje (fig. 1.17b) van de ventilator (fig. 1.17a). Fig 1.17a Ventilator Fig. 1.17b Gegevens op kenplaatje ventilator Is deze motor geschikt voor gelijk of wisselspannning? Op welke spanning mag deze ventilator aangeschakeld worden? Welke polariteit heeft de rode klem? ) Welke zijn de twee voorwaarden om een gesloten kring te verkrijgen met een gsmadapter als belasting die is aangesloten op de viervoudige tafelcontactdoos (fig. 1.18)? 18 Deel 1 De elektrische stroomkring

18 Fig Viervoudige contactdoos met aangesloten gsmadapter 3) Op welke spanning en spanningssoort kan de onderstaande mixer (fig. 1.19) aangesloten worden? spanning: spanningssoort: Fig Mixer aangesloten op stopcontact 4) Waarvoor wordt een adapter (fig. 1.20) gebruikt? Hoeveel mag zijn ingangspanning bedragen? Wat is de spanningssoort van de ingangsspanning? Hoeveel bedraagt de uitgangsspanning? Wat is de spanningssoort van de Fig Adapter met gegevens uitgangsspanning? ) Van welke bron maakt de fietscomputer (fig. 1.21) gebruik? Fig 1.21 Fietscomputer Deel 1 De elektrische stroomkring 19

19 6) Vervolledig tabel 1.6. Afbeelding Symbool Onderdeel elektrische kring Regelbare voeding Zekeringen Kabels Geleiders Schakelaars 20 Deel 1 De elektrische stroomkring

20 Afbeelding Symbool Onderdeel elektrische kring DCmotoren Weerstanden Halogeenlamp Tabel 1.6 Deel 1 De elektrische stroomkring 21

21 7) Lees aandachtig de onderstaande tekst. De Elbike is een nieuwe speler op de bromfietsmarkt. In tegenstelling tot de gangbare bromfietsen (fig. 1.22) wordt hij niet aangedreven door een benzinemotor, maar door een schone elektromotor. De ingenieurs kozen voor een accu met een spanning van 48 Volt. Dat is vier keer hoger dan de accuspanning van een gebruikelijke auto. De hogere spanning laat echter een systeem met minder stroomsterkte, dunnere kabels en minder gewicht toe. Bij de bromfiets wordt een lader geleverd zodat je de Elbike in elk stopcontact kan opladen. Optioneel is er ook een zonnelader voorzien. Fig Met welk type gebruiker heb je hier te maken? Hoeveel bedraagt de bronspanning? Welk voordeel biedt deze hogere bronspanning? Op welke manieren kan de accu opgeladen worden? 8) Hoeveel spanning wekt deze zonnecel (fig. 1.23) op? Wat is de spanningssoort? Fig Zonnecel spanningsmeting 22 Deel 1 De elektrische stroomkring

22 9) Welke onderdelen van een elektrische kring tref je aan in een MP3speler (fig. 1.24a en b)? Fig. 1.24a Voorkant MP3speler Fig. 1.24b Open achterkant MP3speler 10) Lees aandachtig de onderstaande tekst. Fig Batterijloze zaklamp Zoeken naar batterijen voor je zaklamp (fig. 1.25) is nu echt verleden tijd, met de introductie van de batterijloze zaklamp van Smart Power: slechts 1 minuut schudden zorgt voor een krachtige lichtbundel gedurende minimaal 2 uur. Je hoeft je vanaf nu geen zorgen meer te maken om een zaklamp die het misschien niet doet doordat de batterijen leeg zijn. Omdat gebruik wordt gemaakt van een nieuwe techniek waarbij de lamp door schudden energie opwekt, bespaart iedere gebruiker 100 procent op batterijkosten. Waar wordt de energie bij deze lamp opgewekt? 11) Leg het verschil uit tussen een gesloten en een open stroomkring. Gesloten stroomkring: Open stroomkring: Deel 1 De elektrische stroomkring 23

23 Reeks C 1a) Gegeven een schakeling (fig. 1.26a) met een gelijkspanningsbron, een zekering, een open schakelaar, een gebruiker en twee voltmeters. X1 V1 12V In het schema stelt dit symbool een ideale gelijkspanningsbron voor. Hierbij is de spanning U constant. Het symbool van de lamp is hier anders voorgesteld zodat je bij simulatie het doorsmelten (fig. 1.26f) van de gloeidraad kan opmerken. 12V_10W J1 U1 2 1_AMP Key = A U2 DC 10MΩ V V1 12V X1 12V_10W V U3 DC 10MΩ 4 Fig. 1.26a Wat stel je vast? b) Sluit de schakelaar (fig. 1.26b). U1 1_AMP J1 Key = A 2 U2 DC 10MΩ V V1 12V X1 12V_10W V U3 DC 10MΩ 4 Fig. 1.26b Wat stel je vast? Deel 1 De elektrische stroomkring Experimentele versie schooljaar

24 1c) In de volgende schakeling (fig. 1.26c) vervang je de gelijkspanningsbron door een wisselspanningsbron. Verander eveneens de spanningssoort op de meettoestellen. V1 12Vrms 50 Hz 0 Dit symbool stelt een ideale wisselspanningsbron voor met een effectieve spanningswaarde (Vrms) van 12 V en een frequentie van 50 Hz. U1 1_AMP J1 Key = A 2 U2 AC 10MΩ V V1 12Vrms 50 Hz 0 X1 12V_10W V U3 DC 10MΩ 4 Fig. 1.26c Wat stel je vast? d) In de volgende schakeling (fig. 1.26d) vervang je de lamp van 12V/10W door een lamp van 5 V/25W. Dit noem je een grotere gebruiker. Het vermogen, uitgedrukt in W, komt in deel 5 aan bod. 3 U1 1_AMP 1 J1 Key = A U2 AC 10MΩ V V1 12Vrms 50 Hz 0 X1 12V_25W V U3 DC 10MΩ Fig. 1.26d Na enkele seconden gebeurt het volgende in de schakeling! Deel 1 De elektrische stroomkring 25

25 3 1 U1 1_AMP J1 Key = A U2 AC 10MΩ V V1 12Vrms 50 Hz 0 X1 12V_25W 0.069n V U3 DC 10MΩ Fig. 1.26e De spanning over de lamp is 0 V geworden. In de simulatiemeting wordt echter een zeer kleine waarde aangeduid, namelijk: 0,069 nv of 0, V. Deze waarde is te verwaarlozen. Wat kan je afleiden uit de figuren d en e? Als de spanning over de lamp verdwenen is, waar staat dan de spanning over? e) In de volgende schakeling (fig. 1.26f) vervang je de lamp van 12 V/25 W door een lamp van 5 V/ 1W. U1 1_AMP J1 Key = A U2 AC 10MΩ V V1 12Vrms 50 Hz 0 X1 5V_1W V U3 DC 10MΩ Fig. 1.26f Wat stel je vast? De opstellingen van reeks C los je eerst theoretisch op. Daarna kan je als zelfcontrole de simulatiemeting uitvoeren (bijvoorbeeld in Multisim). Met simulatie kan je op een vlugge en overzichtelijke manier componenten en meettoestellen in een meetopstelling opbouwen en metingen verrichten op je pc. Een gratis testversie van Multisim kan je downloaden op of 26 Deel 1 De elektrische stroomkring

26 1.10 Te onthouden Open stroomkring Schakelaar is open. Er is geen verbinding. In de kring vloeit geen stroom. De bron wordt niet belast. Gloeidraadje van de lamp kan wel stuk zijn. Gesloten stroomkring Schakelaar is gesloten. Er is wel verbinding. In de kring vloeit wel stroom. De bron wordt wel belast. Gloeidraadje van de lamp kan niet stuk zijn. Tabel 1.7 Om een stroom in een elektrische kring te verkrijgen moet aan twee voorwaarden voldaan worden: 1 Een elektrisch gesloten stroomkring. 2 Er moet een batterij of bron aanwezig zijn die de elektronen rond stuwt. Bij een auto is het meestal de negatieve klem van de accumulator (accu) die verbonden is met het frame of de massa (fig. 1.27). De tweede klem is verbonden met één draad via schakelaars naar de verschillende gebruikers. Hoorn Fig Elektrische kring auto Symbool voor frame of massa Deel 1 De elektrische stroomkring 27

27 Bij antieke fietsen is één klem van de fietsmagneto of alternator vastverbonden met het frame of massa. De tweede geleider vertrekt met slechts één draad van de fietsmagneto naar de gebruikers. De spanning die opgewekt wordt, is een wisselspanning of AC. Moderne fietsen vertrekken daarentegen met twee draden vanuit de fietsmagneto (fig. 1.28a en b). Fig. 1.28a Fietsmagneto in naaf Fig. 1.28b Fietsmagneto met twee draden Benaming Elektrische kring Symbool Energieleverancier Draad Energiegebruiker Beveiliging BRON Verbinding Weerstand Zekering Tabel 1.8 De onderdelen van een stroomkring zijn: Een bron die de stuwkracht in stand houdt op haar klemmen. De stuwkracht of spanning is de oorzaak. Het gevolg daarvan is een stroom in een gesloten stroomkring. De elektrische stroom in een lamp wordt bijvoorbeeld omgezet in licht. Dit noemt men een gebruiker. De elektrische stroom kan eveneens omgezet worden in een beweging door middel van een motor. Deze motor noem je eveneens een gebruiker. Verbindingsdraden zorgen ervoor dat de plusklem via een gebruiker doorverbonden wordt naar de minklem van de bron. Indien dit rechtstreeks gebeurt zonder gebruiker heb je een kortsluiting. Het onderdeel dat ervoor zorgt dat de keten geopend en gesloten kan worden, noem je een schakelaar. Een stroomkring kan beveiligd worden door middel van een zekering. Spanning wordt gemeten met een voltmeter. 28 Deel 1 De elektrische stroomkring

28 Een aantal symbolen samengevat in tabel 1.9. Onderwerp Symbool Omschrijving Ideale kringelementen Ideale spanningsbron Batterijen en accumulatoren Accumulatoren of cellenbatterij Batterijen en accumulatoren Galvanisch element of batterij Passieve componenten: weerstanden Voorkeursvorm Andere vorm Weerstand, algemeen symbool Tabel 1.9 Deel 1 De elektrische stroomkring 29

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: Metingen op driefasige gelijkrichters. Sub Totaal :.../70 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: Metingen op driefasige gelijkrichters. Sub Totaal :.../70 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: Datum van opgave: / /... Datum van afgifte: Metingen op driefasige gelijkrichters / /... Verslag nr. : 03 Leerling: Assistenten: Evaluatie:.../10 Theorie :.../... Benodigdheden:.../9.../10

Nadere informatie

De elektrische stroomkring

De elektrische stroomkring EDUGO De elektrische stroomkring Naam: Klas + nr: EDUGO campus DE BRUG AUTHENTIEKE EERSTEGRAADSSCHOOL Schooljaar www.edugo.be Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Waarom leren we over de elektrische stroomkring?...

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

Meetinstrumenten. PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris. Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: 3, 15, 30, 150, 450 1,5 2

Meetinstrumenten. PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris. Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: 3, 15, 30, 150, 450 1,5 2 Meetinstrumenten. 3, 1, 3, 1, 4 1,.1 Hz 4 o +1...+ o C PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: Figuur 1 Figuur - H.O.Boorsma. http://www.edutechsoft.nl/ 1

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator Datum van opgave:.../ / Datum van afgifte:.../ / Verslag nr. : 01 Leerling: Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Attitude & evaluatie:.../10 Theorie:.../10

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken.

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken. Inleiding hv Opdracht Statische elektriciteit Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken Opdracht Serie- en parallelschakeling Leg van elke schakeling uit ) of het een serie-

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind?

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? Hout en bouw Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? In de huidige lessentabellen van hout, bouw en schilderwerk staat het vak TW nog afzonderlijk vermeld. Heel wat leraren

Nadere informatie

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Leereenheid 7 Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Let op! Bij meerkeuzevragen: Duid met een kringetje rond de letter het juiste antwoord of de juiste antwoorden

Nadere informatie

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC Opgave oscilloscoopmetingen 1 / 13 LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC 1. Doelstellingen Na het uitvoeren van de proeven : ken je de massaproblemen bij de scoop. kan je de grootte van een spanning

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF NETWERKEN EN DE WETTEN VN KIRCHHOFF 1. Doelstelling van de proef Het doel van deze proef is het bepalen van de klemspanning van een spanningsbron, de waarden van de beveiligingsweerstanden en de inwendige

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A) Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A) OPGAVE 1 Welke spanning leveren de combinaties van 1,5 volt-batterijen? Eerste combinatie: Tweede combinatie: OPGAVE 2 Stel dat alle lampjes

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT: De stroomkring in beeld

LEERACTIVITEIT: De stroomkring in beeld LEERACTIVITEIT: De stroomkring in beeld Duur leeractiviteit Graad Richting Vak Onderwijsnet Leerplan 2 3 ASO/TSO Fysica Toegepaste Fysica Elektriciteit Vrij onderwijs/go Bruikbaar in alle leerplannen met

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken.

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. Experiment 5 5 Onderdelen van een autonome PV-installatie Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. grondplaat 1 zonnemodule 1 halogeenlamp 1 motor

Nadere informatie

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Zetel Campus Lier Bouwmeestersstraat 3 Berlaarsestraat 31 2000 Antwerpen 2500 Lier tel. 03/259 08 00 tel. 03/490.00.50 fax 03/259 08 18 fax 03/490.00.51

Nadere informatie

Hoe kun je de weerstand van voorwerpen vergelijken en bepalen?

Hoe kun je de weerstand van voorwerpen vergelijken en bepalen? werkblad experiment 4.5 en 5.4 (aangepast) naam:. klas: samen met: Hoe kun je de weerstand van voorwerpen vergelijken en bepalen? De weerstand R van een voorwerp is te bepalen als men de stroomsterkte

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

Maak je eigen solar power station. werkboek

Maak je eigen solar power station. werkboek Maak je eigen solar power station een natuurkundeopdracht voor 4 havo en 3/4 vwo werkboek Helmut Zahn Philips Applied Technologies, Eindhoven Colofon Auteur: Adviezen: Helmut Zahn Philips Applied Technologies,

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Karakteristieken van synchrone generatoren. Remediering: Datum van opgave: Datum van afgifte: Verslag nr. : 06.

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Karakteristieken van synchrone generatoren. Remediering: Datum van opgave: Datum van afgifte: Verslag nr. : 06. LABO Elektriciteit OPGAVE: Datum van opgave:.../ /... Datum van afgifte:.../ /... Verslag nr. : 06 Leerling: Karakteristieken van synchrone generatoren Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Totaal :.../100

Nadere informatie

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor.

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor. Metingen met LEGO zonnepaneel en condensator In mei zullen we LEGO autootjes een circuit laten afleggen waarbij we gebruik maken van groene energie. Ik heb gekozen om zonne-energie te gebruiken en omdat

Nadere informatie

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten Stroomkring XL Inleiding Dagelijks verbruiken we elektriciteit. Maar toch is elektriciteit een heel abstract begrip. Waar komt elektriciteit vandaan? En wat gebeurt er precies wanneer we thuis de schakelaar

Nadere informatie

HANDLEIDING MULTIMETER MET AUTOMATISCHE BEREIKKEUZE MODEL TT 201

HANDLEIDING MULTIMETER MET AUTOMATISCHE BEREIKKEUZE MODEL TT 201 HANDLEIDING MULTIMETER MET AUTOMATISCHE BEREIKKEUZE MODEL TT 201 INHOUDSTAFEL Pagina Veiligheidstips 3 Veiligheidssymbolen 4 Functietoetsen en aansluitklemmen 5 Symbolen en aanduidingen 5 Specificaties

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING ZELFINSTELLENDE MULTIMETER HU201

GEBRUIKSAANWIJZING ZELFINSTELLENDE MULTIMETER HU201 GEBRUIKSAANWIJZING ZELFINSTELLENDE MULTIMETER HU201 INHOUDSTAFEL Veiligheidsinstructies Veiligheidssymbolen Bediening en contactbussen Symbolen en afkortingen Specificaties Batterijen plaatsen Gebruiksinstructies

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden Practicum 2: Schakelen van weerstanden 1. Situering Het komt vaak voor dat een bepaalde stroomkring meer dan één weerstand bevat. Men zegt dan dat de weerstanden op een bepaalde manier geschakeld werden.

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een voorwerp maken om

Nadere informatie

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu Elektriciteit thuis Nuldraad, fasedraad In de elektriciteitskabel die je huis binnenkomt, bevinden zich twee draden: de fasedraad en de nuldraad. Zie de onderstaande figuur. De spanning tussen deze draden

Nadere informatie

Pajottenlandse Radio Amateurs. De multimeter

Pajottenlandse Radio Amateurs. De multimeter Pajottenlandse Radio Amateurs De multimeter ON3BL 05/03/2013 Wat is een multimeter of universeelmeter? Elektronisch meetinstrument waar we de grootheden van de wet van ohm kunnen mee meten Spanning (Volt)

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

Practicum Zuil van Volta

Practicum Zuil van Volta Practicum Zuil van Volta Benodigdheden Grondplaat, aluminiumfolie, stuivers (munten van vijf eurocent), filtreerpapier, zoutoplossing, voltmeter, verbindingssnoeren, schaar Voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

Elektrotechniek voor Dummies

Elektrotechniek voor Dummies Elektrotechniek voor Dummies Het programma Spoedcursus Elektrotechniek voor dummies Spanning/stroom Vermogen Weerstand (Resistantie) Wet van Ohm Serie/Parallel AC-DC Multimeter Componenten Weerstand Draadweerstand

Nadere informatie

Werking van een zekering

Werking van een zekering Naam: Klas: Datum: Werking van een zekering Doelstelling Leerlingen moeten inzien dat een zekering de elektrische stroom kan onderbreken bij oververhitting als gevolg van een kortsluiting. Inleidende proef

Nadere informatie

Stroom uit batterijen

Stroom uit batterijen 00-Spanning WHO S3-HV 24-01-2005 12:01 Pagina 5 2 Stroom uit batterijen Je hebt gezien, dat je eigen gebouwde vruchtbatterij niet veel stroom levert. Zo n batterij past ook slecht in een diskman of MP3-speler...

Nadere informatie

Elektriciteit (deel 1)

Elektriciteit (deel 1) Elektriciteit (deel 1) 1 Spanningsbronnen 2 Batterijen in serie en parallel 3 Stroomkring 4 Spanning, stroomsterkte, watercircuit 5 Lampjes in serie en parallel 6 Elektriciteit thuis 7 Vermogen van elektrische

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad Timing: 1 á 2 lestijden De les in het kort: De leerlingen

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

Leen een energiemeter, want meten is weten!

Leen een energiemeter, want meten is weten! Leen een energiemeter, want meten is weten! Hoeveel elektriciteit verbruikt je oude diepvriezer? En de computer die de hele dag aan staat? En die droogkast, is dat nu echt zo n energievreter? Het elektriciteitsverbruik

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Deze multimeter werd ontworpen onder de IEC - 1010 voorschriften betreffende elektronische meetinstrumenten volgens CAT II en pollution 2.

Deze multimeter werd ontworpen onder de IEC - 1010 voorschriften betreffende elektronische meetinstrumenten volgens CAT II en pollution 2. True RMS Digitale Multimeter DVM98 1 Veiligheid Deze multimeter werd ontworpen onder de IEC - 1010 voorschriften betreffende elektronische meetinstrumenten volgens CAT II en pollution 2. 1.1 Waarschuwing

Nadere informatie

Arbeid, vermogen en rendement

Arbeid, vermogen en rendement Arbeid, vermogen en rendement Formules Arbeid Arbeid is een maat van het werk dat geleverd wordt door een krachtbron om een voorwerp te verplaatsen. Als een kracht een verplaatsing tot gevolg heeft dan

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMNVATTING LKTICITIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOVLHID LADING Symbool Q (soms q) enheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen. Als je over

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

KABELTESTER en DIGITALE MULTIMETER. Turbotech TT1015

KABELTESTER en DIGITALE MULTIMETER. Turbotech TT1015 KABELTESTER en DIGITALE MULTIMETER Turbotech TT1015 CABLE TESTER CABLE IDENTIFIER Vcheck CABLE TESTER CABLE IDENTIFIER OP ON - 2 - INHOUDSTAFEL 1. ALGEMENE TOEPASSINGEN------------------------------------3

Nadere informatie

6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN

6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN 6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN Bij weerstanden, maar ook bij spanning en stroom, kunnen zeer uit een lopende waarden voorkomen. Spanning kan liggen tussen bijvoorbeeld 0,000 001 V en 160 000 V.

Nadere informatie

LABORATORIUM ELEKTRICITEIT

LABORATORIUM ELEKTRICITEIT LABORATORIUM ELEKTRICITEIT 1 Proef RL in serie... 1.1 Uitvoering:... 1.2 Opdrachten... 2 Proef RC in serie... 7 2.1 Meetschema... 7 2.2 Uitvoering:... 7 2.3 Opdrachten... 7 3 Proef RC in parallel... 11

Nadere informatie

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIES http://www.cma-science.nl Korte beschrijving De Stroomsensor BT21i is een veelzijdige sensor, die de stroomsterkte kan meten

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende onderzoeksopdrachten.

Nadere informatie

Stroomkringen. opdracht 2

Stroomkringen. opdracht 2 Stroomkringen opdracht 8 Wat ga je doen? Je gaat een aantal stroomkringen maken. HIermee kun je bijvoorbeeld een lamp laten branden of een bel laten rinkelen. Lees eerst goed de opdracht en bekijk de illustratie

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 6 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10 Theorie :.../10

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

Digitale Multimeter / Digital Multimeter NI 63. Handleiding / Manual

Digitale Multimeter / Digital Multimeter NI 63. Handleiding / Manual Digitale Multimeter / Digital Multimeter NI 63 Handleiding / Manual INLEIDING 1-1 UITPAKKEN EN INSPECTIE INLEIDING Nadat u uw nieuwe digitale multimeter uit de verpakking heeft gehaald, moet u over de

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen 5 Elektriciteit 5.1 Elektriciteit om je heen 2 Overeenkomst: beide leveren elektriciteit. Verschil: stopcontact levert een hoge spanning en een batterij levert een lage spanning 3 spanningsbron volt penlight

Nadere informatie

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS Amplitude Harmonischen: een virus op het net? FOCUS In het kader van rationale energieverbruik (REG) wordt steeds gezocht om verbruikers energie efficiënter te maken. Hierdoor gaan verbruikers steeds meer

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOEVEELHEID LADING Symbool Q (soms q) Eenheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen.

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Kwh-meter met meervoudigetariefomschakeling. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Kwh-meter met meervoudigetariefomschakeling. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: Kwh-meter met meervoudigetariefomschakeling Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 5 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10 Theorie

Nadere informatie

verbinding van geleiders (3 of 4)

verbinding van geleiders (3 of 4) Elektrische schema s tekenen Van Grieken A. 1. Inleiding. De elektrische kringloop gebruikt men zoals een mechanische tekening, om gedachten en inzichten over te brengen. Het is dus een uitdrukkingsmiddel

Nadere informatie

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:..

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. et technologisch proces. 2,7 B T S 2,9 T S Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een

Nadere informatie

BAT-141 EPD basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

BAT-141 EPD basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 BAT-141 EPD basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Astronaut van de toekomst

Astronaut van de toekomst Astronaut van de toekomst INHOUD WORKSHOP 1. BOUW DE SAPI-RAKET IN LEGO Aan de hand van een bouwschema bouw je een unieke raket in Lego. 2. LAAT DE LEDJES BRANDEN Door gebruik te maken van zonne-energie

Nadere informatie

2 H-ll EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1974 NATUURKUNDE. Woensdag 28 augustus, uur. Zie ommezijde

2 H-ll EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1974 NATUURKUNDE. Woensdag 28 augustus, uur. Zie ommezijde 2 H-ll EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1974 Woensdag 28 augustus, 9.00-12.00 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

EM3971 - Universele Laptoplader

EM3971 - Universele Laptoplader E EM3971 - Universele Laptoplader 2 NEDERLANDS EM3971 - Universele Laptoplader Waarschuwingen en aandachtspunten Het openen van het product en/of de producten kan leiden tot ernstige verwondingen! Laat

Nadere informatie

6 Elektriciteit. Pulsar 1-2 vwo/havo uitwerkingen 2012 Noordhoff Uitgevers 1. 6.1 Elektriciteit om je heen. 1 Het juiste antwoord is D: 5000 V.

6 Elektriciteit. Pulsar 1-2 vwo/havo uitwerkingen 2012 Noordhoff Uitgevers 1. 6.1 Elektriciteit om je heen. 1 Het juiste antwoord is D: 5000 V. 6 Elektriciteit 6.1 Elektriciteit om je heen 1 Het juiste antwoord is D: 5000 V. 2 Overeenkomst: beide leveren elektrische energie. Verschil: stopcontact levert een hoge (wissel)spanning en een batterij

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde / scheikunde 1 compex vmbo gl/tl 2010 - I

Eindexamen natuurkunde / scheikunde 1 compex vmbo gl/tl 2010 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee

Nadere informatie

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten.

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten. Les in het kort De leerlingen onderzoeken op welke manieren je twee of meer lampjes op één batterij kunt aansluiten (parallel of serie) en welk effect dat heeft op de felheid van de lampjes. Ze gaan uitproberen

Nadere informatie

12 Elektrische schakelingen

12 Elektrische schakelingen Elektrische schakelingen Onderwerpen: - Stroomsterkte en spanning bij parallel- en serieschakeling - Verangingsweerstand bij parallelschakeling. - Verangingsweerstand bij serieschakeling.. Stroom en spanning

Nadere informatie

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje Zonne-energie Inleidende proef Doelstelling Het is de bedoeling om kort maar bondig de werking van een zonnepaneel uit te leggen. Daarna wordt de werking vlug gedemonstreerd wordt aan de hand van een kleine

Nadere informatie

INTELLIGENTE DIGITALE

INTELLIGENTE DIGITALE INTELLIGENTE DIGITALE PS INTERACTIEVE LIJN DN-SERIE Digitaal LCD-scherm LEEST U DEZE HANDLEIDING ZORGVULDIG DOOR VOORDAT U HET APPARAAT GEBRUIK HANDLEIDING INTRODUCTIE: De interactieve lijn en het LCD-scherm

Nadere informatie

UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN

UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN U. Gegevens invullen: 24 0 24-0 4 V 2a R v2 R R 2. invullen gegevens: R v2 3 4 7 28 b R tot R v. invullen gegevens: 7 dus 4 A U U c R R. invullen gegevens: 3 dus

Nadere informatie

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom

Nadere informatie

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Experiment 2 2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Inleiding In deze experimentenreeks ga je onderzoeken welke factoren een effect hebben op het geleverde vermogen

Nadere informatie

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines)

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) 1. Inhoud Inleiding 1. Natuurkundige begrippen. Stroom. Spanning. Weerstand. Vermogen. 2. Geleiders en isolatoren. 3. De stroomkring. Opbouw

Nadere informatie

VMBO-B DEEL A LEERWERKBOEK. nask 1

VMBO-B DEEL A LEERWERKBOEK. nask 1 4 VMBO-B LEERWERKBOEK DEEL A nask 1 H8 Stoffen en hun eigenschappen Inhoudsopgave 1 Licht 1 Licht en schaduw 8 2 Het spectrum van wit licht 14 3 Lenzen 21 4 Een reëel beeld tekenen 31 5 Het oog 36 6 Straling

Nadere informatie

Elektrische netwerken

Elektrische netwerken Deel 1: de basis H1 - H4: basisbegrippen gelijkspanning Opgaven bij hoofdstuk 1... 1 Opgaven bij hoofdstuk 2... 2 Opgaven bij hoofdstuk 3... 4 Opgaven bij hoofdstuk 4... 7 H5 - H8: basisbegrippen wisselspanning

Nadere informatie

Duurzame energie. Aan de slag met de energiemeter van LEGO

Duurzame energie. Aan de slag met de energiemeter van LEGO Duurzame energie Aan de slag met de energiemeter van LEGO LEGO, het LEGO logo, MINDSTORMS en het MINDSTORMS logo zijn handelsmerken van de LEGO Group. 2010 The LEGO Group. 1 Inhoudsopgave 1. Overzicht

Nadere informatie

De ET31F (die alleen de vloertemperatuur meet) kan in een andere ruimte geplaatst worden.

De ET31F (die alleen de vloertemperatuur meet) kan in een andere ruimte geplaatst worden. De EasyTemp thermostaat ET31A/AF/F Deze handleiding geldt voor de onderstaande types: Op de doos Model ET31A, ET31AF en ET31F Model ET31A. Thermostaat regelt de ruimte temperatuur. (Niet geschikt voor

Nadere informatie