Nudging: Hoe kleine duwtjes meer gezondheid brengen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nudging: Hoe kleine duwtjes meer gezondheid brengen"

Transcriptie

1 Nudging: Hoe kleine duwtjes meer gezondheid brengen Denise de Ridder Universiteit Utrecht Voka Health Community 27 sept 2016

2 Waar hebben we het over? Simple changes in choice architecture (presentation of alternatives) that do not interfere with an autonomous choice but provide subtle hints to make another choice

3 Wanneer is een intervente een nudge? aantrekkelijke default optie autonome keuze alternatieve keuze zonder veel moeite of kosten

4 In beleid en onder professionals Nudges zijn populair Duurzaam gedrag, verkeer, prosociaal gedrag, openbare gezondheid, orgaandonatie Een veelbelovend alternatief vergeleken met bestaande pogingen om gedrag te veranderen met voorlichting en overtuiging

5 Nudges zijn ook omstreden Soft paternalisme? SMUDGE FUDGE NAG Zorgen over manipulatie ( overheid is geen Marketeer ) en schending van autonome beslissingen Maar ook zorgen dat er juist te veel nadruk op individuele verantwoordelijkheid wordt gelegd waar wettelijke maatregelen meer gepast zijn Bovens, 2008 Hausman & Welch, 2010

6 Nudging in the land of the free Nudging als alternatief voor terughoudendheid om regels en mandaten te gebruiken die riching geven aan individuele beslissingen *ziektekostenverzekering & pensioen Daarmee vergeleken zijn Europese nudges ogv openbare gezondheid relatief onschuldig

7 Zijn nudges een interessant alternatief? Manier waarop we beslissingen nemen over gezondheidsgedrag vergt nudge-achtige interventies die het gemakkelijker maken om te doen wat we willen doen maar vaak vergeten te doen

8 Zelfregulatie dilemma s onmiddelijke verleidingen VS gezondheidsdoelen

9 Nudges houden rekening met Onwetendheid: we willen gezond leven maar weten niet hoe Inertie: we weten hoe we gezond moeten leven maar zijn te druk of lui of vergeten het Gebrek aan wilskracht: we weten hoe we gezond moeten leven maar zijn afgeleid door andere ongezonde - mogelijkheden Ongemak: we weten hoe we gezond moeten leven maar hebben geen zin om erover na te denken

10 De belofte van nudges 1 Effect van nudges 2 Acceptatie van nudges 3 Experimenten met nudges De Ridder Marchiori, Adriaanse, & De Ridder, 2016

11 Effect van nudges: Waarom werken nudges zo goed?

12 Psychologische theorie van nudging Nudges zijn slimme toepassingen van inzichten in bounded rationality (Simon, 1955) De meeste beslissingen zijn snel en intuïtief, vergen weinig bewuste afweging en maken gebruik van heuristieken

13 Beslissingen over gezondheidsgedrag Zijn mindless of gebaseerd op gewoonte Marchiori, Adriaanse, & De Ridder, > Inspelen op mindlessness ipv bestrijden

14 Bijvoorbeeld Het verminderen van toegankelijkheid (niet beschikbaarheid) van voedsel maakt het gemakkelijker om ervan af te blijven Maas, De Ridder, De Vet & De Wit, 2012

15 Effecten van nudges: de toekomst Tot dusver kleinschalige experimenten met korte-termijn effecten: opschalen en lange-termijn effecten moeten op de agenda Effecten op gedrag en leefstijl -> doorwerking naar gezondheid nog niet onderzocht Effecten op specifieke doelgroepen: vermoeden dat met name laag gezondheidsgeletterden profiteren (Marteau et al. in Science) Kosten-batenanalyse: nudges ontwikkelen en implementeren goedkoop ivm andere maatregelen (bijv. prijs)

16 Acceptatie van nudges: Stellen mensen een steuntje in de rug op prijs?

17 Zijn mensen het eens met nudging? JA! Afhankelijk van wie er nudget (experts worden meet vertrouwd dan de overheid ) Als ze begrijpen waar de nudge over gaat (gezondheidsnudges worden meer op prijs gesteld dan financiële nudges) Als ze het eens zijn met de bedoeling van de nudge (gezondheid, veiligheid, groene energie) -> Hebben ze minder moeite met de mate van bemoeizucht en worden zelfs default nudges geaccepteerd Junghans, Cheung & De Ridder, 2015 Junghans et al., 2016

18 Appreciatie van gezondheids nudges Survey in 6 EU countries (N = 7000) naar de mate van bemoeizucht Overheidscampagnes (bv. voorlichting in bioscopen over risico s van roken en overgewicht): >77% Regels opgelegd door de overhead (bv. calorie/zoutlabels; stoplichten): >78% Default regels (bv. gezond voedsel toegankelijker): >75% Manipulatie (bv. subliminale advertenties): > 43% Andere mandaten (bv. geen snoep bij de kassa, vleesvrije dag in de kantine): > 60% Reisch & Sunstein, 2016

19 Transparantie: Nudge waarschuwing effectief

20 Nudge appreciatie na blootstelling Helpt de inrichting van de kiosk om een gezonde keuze te maken? 55% Yes Heeft het uw keuze beïnvloed? 90% No Wat vindt u ervan dat we u helpen om de gezonde keuze te maken? Good (N = 76) Annoying (N = 4) Don't care (N = 9)

21 Experimenten met nudges: Potentie van nudges verzilveren

22 Nudging in de publieke gezondheidszorg Wat zijn nudges precies operationele definitie? Zijn ze acceptabel in termen van transparantie en de nudgende instantie? Wat zijn geschikte settings en geschikte nudges? Welke gezondheidsgedragingen lenen zich voor nudgen en welke hebben prioriteit? zonmw.nl/fileadmin/documenten/nudging/eindrapport_nuding_in_de_publieke_ Gezondheidszorg.pdf

23 Consensus onder NL public health professionals Geen ethische bezwaren tegen de inzet van nudging in de publieke gezondheidszorg. Transparantie is van groot belang Kleinschalig onderzoek naar de ontwikkeling van kansrijke nudges combineren met grootschalig effect-onderzoek gedaan te worden naar geprioriteerde nudges in diverse settings/doelgroepen Wees helder in de gebezigde terminologie: automatisch of onbewust Om massa te creëren experimenteren in een veelbelovende setting waarin veel gezondheidswinst te behalen is Gebruik checklist met criteria om inflatie van het nudge-concept te voorkomen

24 Checklist operationele definitie 1. Is er sprake van een bewuste poging om gedrag te beïnvloeden? 2. Sluit de nudge aan op individuele, collectieve, of sociaal gedeelde doelen? 3. Sluit de nudge aan op een heuristiek in het menselijk beslisgedrag? 4. Blijft de keuzevrijheid van het individu intact? 5. Is er sprake van een aanmoediging van de gewenste keuze, en geen of minimale ontmoediging van het keuzealternatief? 6. Is de nudge ethisch aanvaardbaar in termen van legitimiteit en transparantie?

25 Een nudge is dus niet Een grappige inval die geen rekening houdt met de manier waarop mensen beslissingen nemen Grappige nudges: Langetermijn effecten van de piano stairs Al te aantrekkelijke opties roepen ergernis op Het gemakkelijker maken is effectiever - tenzij het inherent grappig is

26 Implementatie van nudges Behavioral Insight Unit UK als schoolvoorbeeld In Nederland (en elders) zoeken naar goede vorm: BIT Experts inhuren Geïnteresseerde leken Feitsma et al., 2016

27 Conclusies Nudges zijn veelbelovend alternatief voor bestaande interventies die beroep doen op afgewogen beslissingen Aandacht nodig voor: Nudge design welke nudges en wie initieert? Nudge theorie (heuristics) vs nudge inflation Lange termijn effecten nieuwe routines Terminologie manipulatie or keuze-architectuur Transparantie bewuste waarneming van nudge Wat doet nudge met motivatie voor gezondheid Wat is impact op autonomie en verantwoordelijkheid

28 WINK the NUDGE conference Utrecht University, June 2017 Lectures, workshops and debate Psychology, policy science, ethics, law winkthenudgeconference.com

29

Wetenschappelijk kader nudging in de publieke gezondheidszorg

Wetenschappelijk kader nudging in de publieke gezondheidszorg 1 Wetenschappelijk kader nudging in de publieke gezondheidszorg In opdracht van ZonMw Eindrapport Prof. D.T.D. de Ridder & dr. M. Gillebaart Universiteit Utrecht 1 juli 2015 2 Wetenschappelijk kader nudging

Nadere informatie

Van betuttelen naar verleiden: Nieuwe richtingen voor gedragsbeïnvloeding. Emely de Vet Leerstoelgroep Strategische Communicatie

Van betuttelen naar verleiden: Nieuwe richtingen voor gedragsbeïnvloeding. Emely de Vet Leerstoelgroep Strategische Communicatie Van betuttelen naar verleiden: Nieuwe richtingen voor gedragsbeïnvloeding Emely de Vet Leerstoelgroep Strategische Communicatie Voeding in NL 95% eet onvoldoende groente 90-95% eet onvoldoende fruit 80%

Nadere informatie

Evidence-Based Gedragsverandering

Evidence-Based Gedragsverandering Doorstroming en Rijgedrag Evidence-Based Gedragsverandering Gerjo Kok Universiteit Maastricht 18-11-2014, ANWB, Den Haag 1 Planning Gedragsverandering Doel Gedragsverandering Programma De moeilijkste veranderingen

Nadere informatie

Psychologisering van het auditvak

Psychologisering van het auditvak Psychologisering van het auditvak Dr. Arno Nuijten RE CIA (Symposium IAA/ITAA 24 juni 2016) 1 Nostalgie Beeld van de beroepspraktijk toen het nog overzichtelijk en in zwart-wit was De RA s waren van de

Nadere informatie

Subtiele beïnvloeding Wanneer verantwoorde keuzes geen moeite kosten

Subtiele beïnvloeding Wanneer verantwoorde keuzes geen moeite kosten Subtiele beïnvloeding Wanneer verantwoorde keuzes geen moeite kosten S.J. Salmon, MSc. Prof. dr. B.M. Fennis Rapport RUGCIC-2014-02 ISBN 978-90-367-6952-5 Inhoudsopgave CIC 2 Managementsamenvatting: subtiele

Nadere informatie

Verleiden tot gezond gedrag. Prof. dr. Emely de Vet Wageningen University and Research

Verleiden tot gezond gedrag. Prof. dr. Emely de Vet Wageningen University and Research Verleiden tot gezond gedrag Prof. dr. Emely de Vet Wageningen University and Research Voeding in NL 95% eet onvoldoende groente 90-95% eet onvoldoende fruit 80% eet onvoldoende vis 48% heeft overgewicht

Nadere informatie

De waarde van nudging om consumenten te verleiden tot gezondere voedselkeuzes

De waarde van nudging om consumenten te verleiden tot gezondere voedselkeuzes De waarde van nudging om consumenten te verleiden tot gezondere voedselkeuzes Vereniging voor Bewegingswetenschappen Nederland Ellen van Kleef, Wageningen Universiteit Gezond gedrag stimuleren blijft grote

Nadere informatie

Organisaties willen graag gedrag beïnvloeden

Organisaties willen graag gedrag beïnvloeden Nudging Organisaties willen graag gedrag beïnvloeden Commerciële organisaties Overheid marketeers psychologen communicatiedeskundigen economen Oud beïnvloedingsparadigma De mens als rationeel wezen KENNIS

Nadere informatie

Nudging: Over nut en noodzaak van subtiele omgevingsaanpassingen. Mijn achtergrond. Traditionele benadering. Het verhaal van vandaag

Nudging: Over nut en noodzaak van subtiele omgevingsaanpassingen. Mijn achtergrond. Traditionele benadering. Het verhaal van vandaag Mijn achtergrond Nudging: Over nut en noodzaak van subtiele omgevingsaanpassingen Dr. Emely de Vet Opgeleid tot Gezondheidswetenschapper Gespecialiseerd in het verklaren en veranderen van gezondheidsgerelateerd

Nadere informatie

Symposium Gedragsbewust Beleid. naam workshop

Symposium Gedragsbewust Beleid. naam workshop Symposium Gedragsbewust Beleid naam workshop Doel van deze workshop Resultaat van deze workshop Onliners in een tweet. Max 140 karakters #GedragsbewustBeleid #ws De vraag Hoe zorgen we er voor dat iedereen

Nadere informatie

Transitiemodel Gemeenten Energieneutraal. samen werken aan waardecreatie door meer burgers te betrekken bij de energietransitie

Transitiemodel Gemeenten Energieneutraal. samen werken aan waardecreatie door meer burgers te betrekken bij de energietransitie Transitiemodel Gemeenten Energieneutraal samen werken aan waardecreatie door meer burgers te betrekken bij de energietransitie Lucie van der Wiele 13 maart 2017 Wat is er aan de hand in Nederland? Nederland

Nadere informatie

Vrij maken of vrij laten?

Vrij maken of vrij laten? Vrij maken of vrij laten? Dilemma's voor de bemoeizuchtige staat Rutger Claassen Universiteit Leiden Congres Ouderen en alcohol, 23 april 2012. Overview 1. Vrijheid wat is dat? 2. Schade aan een ander

Nadere informatie

Gedrag veranderen met (impliciete) communicatie van intentie naar actie

Gedrag veranderen met (impliciete) communicatie van intentie naar actie Gedrag veranderen met (impliciete) communicatie van intentie naar actie @ReintJanRenes Lector Crossmediale Communicatie in het Publieke Domein Hogeschool Utrecht Universitair Hoofddocent Gezondheidscommunicatie

Nadere informatie

Een goed proces is de beste interventie:

Een goed proces is de beste interventie: Een goed proces is de beste interventie: de waarde van interactie en dialoog Arjella van Scheppingen, Value2share: a TNO company KLM Themasessie 18 september 2014 Hanneke van Dongen (proefschrift juni

Nadere informatie

Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam. Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven

Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam. Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven Inhoud Ff kennismaken 1. Society 3.0 2. Sociale Marketing 3. Samen werken: professionals anno nu Groen & Gezond in

Nadere informatie

design and free choice

design and free choice Pension contract design and free choice Theory and practice Pension communication and choices Henk Nijboer en Bart Boon Pension contract design and free choice Inhoud De rationele burger Economische instrumenten

Nadere informatie

Gedragsverandering: Doen en blijven doen, Over motivatie en weerstand.

Gedragsverandering: Doen en blijven doen, Over motivatie en weerstand. Gedragsverandering: Doen en blijven doen, Over motivatie en weerstand. Theoretische achtergrond: - Miller en Rollnick De motivering van cliënten en het verminderen van weerstand zijn centrale thema's.

Nadere informatie

De conclusies eerst. EMGO Institute - Care and Prevention 1. Naar gezond en/of duurzaam eetgedrag: grenzen aan de groei?

De conclusies eerst. EMGO Institute - Care and Prevention 1. Naar gezond en/of duurzaam eetgedrag: grenzen aan de groei? Naar gezond en/of duurzaam eetgedrag: grenzen aan de groei? EMGO Institute EMGO Institute Johannes Brug, KLV, April 2011 De conclusies eerst Gezond of duurzaam is geen keuze Mensen zijn, in cold state,

Nadere informatie

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015 Eco van Efferink Jacqueline Vink, PPS-expert Onderwijsagenda, JOGG Schuttelaar & Partners WELKOM! Kennismaking Verwachtingen:

Nadere informatie

Welkom! Op de studievoormiddag: Gebruik van gedragsinzichten voor overheidsbeleid

Welkom! Op de studievoormiddag: Gebruik van gedragsinzichten voor overheidsbeleid Welkom! Op de studievoormiddag: Gebruik van gedragsinzichten voor overheidsbeleid Dagvoorzitter: prof. dr. Marleen Brans (KU Leuven) Opening en verwelkoming Mathias Vanden Borre Raadgever algemeen regeringsbeleid

Nadere informatie

E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk. Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk. Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Deze workshop E-health (promotion) introductie Anke Oenema Project DIEP Els Denis Leefgezondcoach

Nadere informatie

Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht

Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht Interventie-ontwikkeling op basis van theorie en onderzoek Proces Probleem, c.q. vraag Empirische gegevens: eerder

Nadere informatie

Voedingsvoorlichting en gedragsverandering

Voedingsvoorlichting en gedragsverandering 11 Voedingsvoorlichting en gedragsverandering Samenvatting Slechte voedingsgewoonten zijn moeilijk te doorbreken. De sociale omgeving speelt vaak een belangrijke rol en veel eetgedrag is min of meer onbewust.

Nadere informatie

Analyse van bestuurlijke initiatieven voor multifunctioneel & duurzamer laagveenweidegebied

Analyse van bestuurlijke initiatieven voor multifunctioneel & duurzamer laagveenweidegebied Analyse van bestuurlijke initiatieven voor multifunctioneel & duurzamer laagveenweidegebied Roos den Uyl Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling & Innovatie Universiteit Utrecht Eindsymposium Waarheen

Nadere informatie

Maurits Kaptein Digitale verleiding Hoe beïnvloedingsprofielen de online marketing op z n kop zetten Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen

Maurits Kaptein Digitale verleiding Hoe beïnvloedingsprofielen de online marketing op z n kop zetten Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen Digitale verleiding Maurits Kaptein is de wonder boy onder de marketeers. Hij ontdekte een manier waarop je elke individuele klant precies op maat kunt verleiden. Doelgroepen zijn net mensen en met de

Nadere informatie

Gedragsbeïnvloeding in de praktijk

Gedragsbeïnvloeding in de praktijk Gedragsbeïnvloeding in de praktijk Rob Soeters, projectleider Twente Mobiel 4 november 2015 Onderwerpen Doel Webinar Persoonlijke inspiratie en motivatie Praktijkvoorbeelden Do s and don ts Persoonlijke

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

Leidraad gedragsbeïnvloeding bij bedrijven

Leidraad gedragsbeïnvloeding bij bedrijven Leidraad gedragsbeïnvloeding bij bedrijven Ministerie van Economische Zaken November 2016 Inleiding In het Gedragsbeïnvloeding bij bedrijven (sept. 2016) is onderzocht welke gedragsinzichten een rol kunnen

Nadere informatie

Samenvatting. (Summary in Dutch)

Samenvatting. (Summary in Dutch) (Summary in Dutch) Impulsieve keuzes voor aantrekkelijke opties zijn doorgaans geen verstandige keuzes op de lange termijn (Hofmann, Friese, & Wiers, 2008; Metcalfe & Mischel, 1999). Wanneer mensen zich

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Medicinfo Kennisrapport ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Mensen die zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid en welzijn maken de beste keuzes. november 2012 Specialist

Nadere informatie

Let s motivate the patient

Let s motivate the patient LET S MOTIVATE THE PATIENT Melissa.Ooms@Ugent.be Let s motivate the patient 1. Wat is motivatie? 2. Het belang van motivationele gespreksvoering (MG) 3. Theoretische achtergrond 4. Basisprincipes in MG

Nadere informatie

BESLISSINGS-PROCESSEN EN GEDRAGSBEINVLOEDING.

BESLISSINGS-PROCESSEN EN GEDRAGSBEINVLOEDING. BESLISSINGS-PROCESSEN EN GEDRAGSBEINVLOEDING. DEEL-I. KIEZEN/ OORDELEN/ BESLISSEN. KANS * GEVOLG. TYPOLOGIE VAN BESLISSINGEN. Type-Probleem Aanpak Aard van de keuze STRATEGISCH ANALYSEREN OPTIMAAL TACTISCH

Nadere informatie

De menselijke maat: Een wetenschappelijke onderbouwing Gerben Westerhof & Ernst Bohlmeijer

De menselijke maat: Een wetenschappelijke onderbouwing Gerben Westerhof & Ernst Bohlmeijer De menselijke maat: Een wetenschappelijke onderbouwing Gerben Westerhof & Ernst Bohlmeijer 1 Een praktijkvoorbeeld De verzorgende helpt de bewoner zich aan te kleden en pakt de deodorant. Bewoner: Ga weg

Nadere informatie

Gezondheidsvaardigheden in Nederland

Gezondheidsvaardigheden in Nederland Gezondheidsvaardigheden in Nederland ontwikkelingen in onderzoek, beleid en praktijk Jany Rademakers NIVEL, Utrecht Gezondheidsvaardigheden op de agenda in Nederland (1) 2010 Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Nadere informatie

Het terugdringen van gezondheidsachterstanden: wat werkt? Dr. Mariëlle Beenackers Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

Het terugdringen van gezondheidsachterstanden: wat werkt? Dr. Mariëlle Beenackers Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Het terugdringen van gezondheidsachterstanden: wat werkt? Dr. Mariëlle Beenackers Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Overzicht presentatie Sociaaleconomische gezondheidsverschillen verklaren Wat

Nadere informatie

Informatieprospectus voor bedrijven. Fitkompas. Wijzer op weg naar bedrijfsgezondheid

Informatieprospectus voor bedrijven. Fitkompas. Wijzer op weg naar bedrijfsgezondheid Informatieprospectus voor bedrijven Fitkompas Wijzer op weg naar bedrijfsgezondheid Fitkompas: wijzer op weg naar bedrijfsgezondheid Fitkompas is een wetenschappelijk ontwikkeld onderzoeksinstrument waarmee

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting. (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) 149 Samenvatting In dit proefschrift is agressief en regelovertredend gedrag van (pre)adolescenten onderzocht. Vanuit een doelbenadering (Sociale Productie Functie

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 161

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 161 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 161 Inhoudsopgave Een Leven Lang Gezond... 5 Gezondheid en Ziekte... 8 Het Gezonde Lichaam... 11 Wetenschappelijk Onderzoek... 13 Psychology and Health...15 Experimenteren

Nadere informatie

Direct-to-consumer testing: Van autonomie naar keurmerk

Direct-to-consumer testing: Van autonomie naar keurmerk Direct-to-consumer testing: Van autonomie naar keurmerk Utrecht NACGG 20 november 2009 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and

Nadere informatie

Effectief budgetbeheer: zelfcontrole en gedragsverandering

Effectief budgetbeheer: zelfcontrole en gedragsverandering Effectief budgetbeheer: zelfcontrole en gedragsverandering Research Center for Marketing and Consumer Science K.U.Leuven Siegfried Dewitte Stel dat je werkt als jobstudent in een bar. Je hebt twee enveloppes

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie

Dragerschap en erfelijke belasting

Dragerschap en erfelijke belasting Dragerschap en erfelijke belasting VSOP 17 mei 2010 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Nieuwe technologische

Nadere informatie

Opschalen in de praktijk: Groei Max Foundation in Bangladesh. Martijn Thierry, ECSP, 22 september 2011

Opschalen in de praktijk: Groei Max Foundation in Bangladesh. Martijn Thierry, ECSP, 22 september 2011 Opschalen in de praktijk: Groei Max Foundation in Bangladesh Martijn Thierry, ECSP, 22 september 2011 0 Achtergrond Max Foundation Opgericht in 2004 door Steven en Joke le Poole (ouders Max) Doel: verminderen

Nadere informatie

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! DE GEZONDE BREDE SCHOOL. 1 oktober 2014

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! DE GEZONDE BREDE SCHOOL. 1 oktober 2014 VERGROOT JE IMPACT MET PPS! DE GEZONDE BREDE SCHOOL 1 oktober 2014 Eco van Efferink, directeur Montessorischool / BSO Waalsdorp Jacqueline Vink, PPS-expert Onderwijsagenda Schuttelaar & Partners WELKOM!

Nadere informatie

Kan nudging de regels van het spel veranderen voor het oplossen van publieke problemen in de samenleving?

Kan nudging de regels van het spel veranderen voor het oplossen van publieke problemen in de samenleving? Kan nudging de regels van het spel veranderen voor het oplossen van publieke problemen in de samenleving? Lezing Sadik Harchaoui vrijdag 11 april 2014 Mechanism Design in de Praktijk Voorzitter Raad voor

Nadere informatie

ZELFSTURENDE TEAMS ENKELE THEORIEËN TER OVERDENKING EEUWKE BREMMER, MARK NIJSSEN & ERNST JAN REITSMA 6 NOVEMBER 2014

ZELFSTURENDE TEAMS ENKELE THEORIEËN TER OVERDENKING EEUWKE BREMMER, MARK NIJSSEN & ERNST JAN REITSMA 6 NOVEMBER 2014 ZELFSTURENDE TEAMS ENKELE THEORIEËN TER OVERDENKING EEUWKE BREMMER, MARK NIJSSEN & ERNST JAN REITSMA 6 NOVEMBER 2014 Basis elementen team 1. Een collectief doel; 2. Onderlinge afhankelijkheid door verschillende

Nadere informatie

workshop SOCIAL MARKETING fran bambust Cibe - geen pw #cibecity

workshop SOCIAL MARKETING fran bambust Cibe - geen pw #cibecity workshop SOCIAL MARKETING fran bambust Cibe - geen pw #cibecity SOCIAL MARKETING SOCIAL MARKETING geen commerciële marketing geen directe bevrediging verlangen niet inspelen op meer gemak, status en bevestiging

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 164

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 164 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 164 Inhoudsopgave Een Leven Lang Gezond... 5 Gezondheid en Ziekte... 8 Het Gezonde Lichaam... 11 Wetenschappelijk Onderzoek... 13 Psychology and Health...15 Experimenteren

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Active Healthy Platform

Active Healthy Platform Active Healthy Platform Gezondheid is een vitale menselijke waarde Statistieken: 25% van de Nederlandse bevolking chronisch ziek..> aantal neemt toe! Ook het aantal 65+ neemt toe De gemiddelde leeftijd

Nadere informatie

Duwen richting duurzaam gedrag

Duwen richting duurzaam gedrag Duwen richting duurzaam gedrag Toepassen van nieuwe inzichten voor sociale marketing smulder@motivactionnl / juni 2016 Inhoud 1 2 3 4 Ngo s, bedrijven en overheden werken aan sociale gedragsbeïnvloeding

Nadere informatie

IT kwaliteit helder en transparant. bridging IT & users

IT kwaliteit helder en transparant. bridging IT & users IT kwaliteit helder en transparant bridging IT & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen en

Nadere informatie

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen Programma 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen ADHD BIJ ADOLESCENTEN problemen EF/motivatie ADHD gedrag Adolescentie: Middelbare school Minder oudercontrole

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid tot 67 jaar: Hoe doe je dat? Prof Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam

Duurzame inzetbaarheid tot 67 jaar: Hoe doe je dat? Prof Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Duurzame inzetbaarheid tot 67 jaar: Hoe doe je dat? Prof Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Duurzame inzetbaarheid in het nieuws Duurzame inzetbaarheid in het nieuws

Nadere informatie

E-health interventies voor stoppen met roken. Eline Meijer

E-health interventies voor stoppen met roken. Eline Meijer E-health interventies voor stoppen met roken Eline Meijer E-health interventies 1. Waarom e-health? 2. Hoe kiezen rokers een app? 3. Aanbevelingen van de herziene richtlijn Behandeling tabaksverslaving

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: INLEIDING 168 Samenvatting 169 HOOFDSTUK 1: INLEIDING Bij circa 13.5% van de ouderen komen depressieve klachten voor. Met de term depressieve klachten worden klachten bedoeld die klinisch relevant zijn, maar niet

Nadere informatie

De patiënt als partner in zorg. Prof.dr. Anne Stiggelbout Afdeling Medische Besliskunde LUMC Kwaliteitsinstituut

De patiënt als partner in zorg. Prof.dr. Anne Stiggelbout Afdeling Medische Besliskunde LUMC Kwaliteitsinstituut De patiënt als partner in zorg Prof.dr. Anne Stiggelbout Afdeling Medische Besliskunde LUMC Kwaliteitsinstituut Doel: verhogen patiëntgerichtheid zorg Vraaggestuurde zorg, vanuit het patiëntenperspectief,

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Wat doet armoede met ons en hoe daarop in te spelen? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat weten we al? 2. Armoede in Nederland

Nadere informatie

ALLES WORDT ANDERS. De impact van Internationale HO trends op de Nederlandse markt

ALLES WORDT ANDERS. De impact van Internationale HO trends op de Nederlandse markt ALLES WORDT ANDERS De impact van Internationale HO trends op de Nederlandse markt 1 MIJN ACHTERGROND 2 ALLES WORDT STEEDS SNELLER ANDERS - Ontwikkelingen volgen zich in een steeds hoger tempo op - Studenten

Nadere informatie

Effecten van embedded advertising. Vandaag. Waarom Werkt Embedded Advertising? Bewijs van effectiviteit en 3 verklaringen. Effecten van regelgeving

Effecten van embedded advertising. Vandaag. Waarom Werkt Embedded Advertising? Bewijs van effectiviteit en 3 verklaringen. Effecten van regelgeving Effecten van embedded advertising en de bijbehorende regelgeving dr. Eva van Reijmersdal (dr.) Sophie Boerman Universiteit van Amsterdam Vandaag Bewijs van effectiviteit en 3 verklaringen 1. Likeability

Nadere informatie

EBP: het nemen van beslissingen

EBP: het nemen van beslissingen EBP: het nemen van beslissingen EBP platform werkgroep Erica Baarends, Ergotherapie Ingrid Driessen en Xandra Gielen, Creatieve Therapie Saskia Duymelinck, Vepleegkunde Jacques Geraets, Fysiotherapie Michelle

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

Gewoontes en het bevorderen van gezond gedrag. Nanne de Vries Gezondheidsvoorlichting en -bevordering

Gewoontes en het bevorderen van gezond gedrag. Nanne de Vries Gezondheidsvoorlichting en -bevordering Gewoontes en het bevorderen van gezond gedrag Nanne de Vries Gezondheidsvoorlichting en -bevordering Gezondheidsgedrag Alle gedragingen met effect op gezondheid Soms is dat gezond gedrag, meestal ongezond

Nadere informatie

Positive Drive. Klik hier voor het invoegen van tekst en/of afbeeldingen

Positive Drive. Klik hier voor het invoegen van tekst en/of afbeeldingen Positive Drive Klik hier voor het invoegen van tekst en/of afbeeldingen woensdag 31 oktober 2012 positive drive mobile inpact martphone 150 x per dag Niet meer zonder. je mobile? Ik stop liever met dan

Nadere informatie

Komen tot een goede behandelbeslissing, hoe doe je dat?

Komen tot een goede behandelbeslissing, hoe doe je dat? Komen tot een goede behandelbeslissing, hoe doe je dat? Gedeelde besluitvorming vanuit VERPLEEGKUNDIG perspectief Monique Baas verpleegkundig expert Gedeelde besluitvorming (baas@lumc.nl) 1 Gedeelde besluitvorming:

Nadere informatie

Energiebesparing & huishoudens

Energiebesparing & huishoudens 1. Praktijk Wat is het probleem? Op welke knoppen kun je drukken? Amsterdam Smart City Smart Challenge! Energiebesparing in stedelijke omgeving Veel projecten in kantoren, huizen, bedrijven! 11 bedrijven!

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 107

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 107 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 107 Inhoudsopgave Gezondheid en ziekte... 4 Het gezonde lichaam... 7 Wetenschappelijk onderzoek... 9 Psychology and health... 11 Experimenteren en interpreteren...

Nadere informatie

Healthy Ageing onderzoek naar leefstijl van mensen met een verstandelijke beperking

Healthy Ageing onderzoek naar leefstijl van mensen met een verstandelijke beperking Healthy Ageing onderzoek naar leefstijl van mensen met een verstandelijke beperking Doorwerking in de beroepspraktijk Drs. Hanneke Vochteloo, de Zijlen Dr. Aly Waninge Lectoraat Healthy Ageing, Allied

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Wat doet armoede met ons en hoe daarop in te spelen? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat weten we al? 2. Armoede in Nederland

Nadere informatie

Sociale innovatie bij inkoopbeslissingen: Aanjager voor energiebesparingen? NEVI Inkoopdag, 23 juni 2016, Nieuwegein

Sociale innovatie bij inkoopbeslissingen: Aanjager voor energiebesparingen? NEVI Inkoopdag, 23 juni 2016, Nieuwegein Sociale innovatie bij inkoopbeslissingen: Aanjager voor energiebesparingen? NEVI Inkoopdag, 23 juni 2016, Nieuwegein Bart Vos, Suzanne Brunsting, Marielle Rietkerk Agenda Context: Noodzaak voor energiebesparingen

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Hoe kan ondersteuning effectief zijn en waarom? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat is arm? 2. Aspecten van armoede 1.

Nadere informatie

Reisinformatie en mobiliteitsgedrag: Temper de verwachtingen

Reisinformatie en mobiliteitsgedrag: Temper de verwachtingen Reisinformatie en mobiliteitsgedrag: Temper de verwachtingen Caspar Chorus 11-6-2014 TU Delft Delft University of Technology Challenge the future Achtergrond Onderzoeksinteresse: keuzegedrag en het modelleren

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum IMPLEMENTATIE: welke weg? Prof.dr. Rob Oostendorp Dr. Michel Wensing Prof.dr. Richard Grol Implementatie Kenmerken implementatie (ZON, 1997; Gezondheidsraad, 2000). Procesmatige en planmatige invoering.

Nadere informatie

Bestaan er ideale condities voor samenwerking?

Bestaan er ideale condities voor samenwerking? Workshop: Congres Chronische Zorg 29 juni 2012 Bestaan er ideale condities voor samenwerking? Pim Valentijn, Jan van Es Instituut Email: p.valentijn@jvei.nl Inhoud De kunst van het samenwerken Het onderzoek

Nadere informatie

Publieke perceptie en wetgeving

Publieke perceptie en wetgeving Publieke perceptie en wetgeving Erik Lysen Utrecht Centrum voor Energie-onderzoek (UCE) Nationaal Symposium Schoon Fossiel Den Haag, 23 november 2005 Inhoud Internationale verdragen Publieke acceptatie

Nadere informatie

If you do what you did you get what you got.

If you do what you did you get what you got. If you do what you did you get what you got. Innovatie impuls Marc Vermeulen, Utrecht 13 januari 2010 Nieuwe helden voor het Nederlandse onderwijs Allemaal leraren?? 3 De Commissie Leraren constateert

Nadere informatie

Beleid voor de irrationele mens

Beleid voor de irrationele mens Hoe gedragswetenschap de bestuurskunde zou kunnen versterken * Veel beleid in Nederland is gebaseerd op de aanname dat mensen rationele besluitvormers zijn. Dit houdt in dat mensen voordat ze een besluit

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Wat een gezondheidsbehandeling met psychologie te maken heeft Een artikel over een onderzoek naar het uitvoeren van de 24-uurs urineverzameling

Wat een gezondheidsbehandeling met psychologie te maken heeft Een artikel over een onderzoek naar het uitvoeren van de 24-uurs urineverzameling Wat een gezondheidsbehandeling met psychologie te maken heeft Een artikel over een onderzoek naar het uitvoeren van de 24-uurs urineverzameling Denise Madeleine Blom (293881) Een onderzoek naar de 24-uurs

Nadere informatie

Platform PI: Communicatie en Therapietrouw. prof. dr. Trudi van den Bos voorzitter Platform PI

Platform PI: Communicatie en Therapietrouw. prof. dr. Trudi van den Bos voorzitter Platform PI Platform PI: Communicatie en Therapietrouw prof. dr. Trudi van den Bos voorzitter Platform PI Platform PI: structureel samenwerkingsverband Patiëntenorganisaties van chronisch zieken en koepelorganisaties

Nadere informatie

For Love or Money? Vrijwilligers motiveren op lange termijn

For Love or Money? Vrijwilligers motiveren op lange termijn For Love or Money? Vrijwilligers motiveren op lange termijn Dr. Jemima Bidee Ontbijtsessies CJP/BILL, 2014 12-12-2014 pag. 1 Intro 12-12-2014 pag. 2 Intro Koecomfort: technologie, benadering Individuele

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld. Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING

Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld. Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld

Nadere informatie

TENCompetence: naar een integraal persoonlijk competentiemanagement voor een leven lang leren. Jocelyn Manderveld SURF Foundation

TENCompetence: naar een integraal persoonlijk competentiemanagement voor een leven lang leren. Jocelyn Manderveld SURF Foundation TENCompetence: naar een integraal persoonlijk competentiemanagement voor een leven lang leren. Jocelyn Manderveld SURF Foundation TENCompetence The European Network for Lifelong Competence Development

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

Implementatie Zorgstandaard Obesitas voor kinderen (4-12 jaar) KIZO-project

Implementatie Zorgstandaard Obesitas voor kinderen (4-12 jaar) KIZO-project Implementatie Zorgstandaard Obesitas voor kinderen (4-12 jaar) KIZO-project Annemarie Schalkwijk Sandra Bot, co-promotor Petra Elders, co-promotor Giel Nijpels, promotor Lifestyle, Overweight and Diabetes

Nadere informatie

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Sint-Niklaas, P.C. Sint-Hiëronymus 13 november 2014 Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Een pleidooi voor verbondenheid en verantwoordelijkheid Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde

Nadere informatie

Diversiteit in de zorg

Diversiteit in de zorg www.otiz.be Diversiteit in de zorg EXPO60+ 9 oktober 2015 Josephine Roos & Wim Sucaet www.otiz.be Overzicht Diversiteit in de zorg: - Diversiteit: Wat? Belang? - Zelfdeterminatietheorie als kapstok - Organisatiecultuur

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

De psychologie van de wanbetaler

De psychologie van de wanbetaler 07-10-2015 De psychologie van de wanbetaler Dr. Martijn Keizer Rijksuniversiteit Groningen m.keizer@rug.nl Deze presentatie Deze presentatie Hoe motiveren we debiteuren om actie te ondernemen? Overzicht

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

HOE KRIJG JE WAT EN WIE JE HEBBEN WILT? PROF. DR. JAN TELGEN AANBESTEDINGSINSTITUUT BOUW EN INFRA ZOETERMEER, 26 NOVEMBER 2014

HOE KRIJG JE WAT EN WIE JE HEBBEN WILT? PROF. DR. JAN TELGEN AANBESTEDINGSINSTITUUT BOUW EN INFRA ZOETERMEER, 26 NOVEMBER 2014 HOE KRIJG JE WAT EN WIE JE HEBBEN WILT? PROF. DR. JAN TELGEN AANBESTEDINGSINSTITUUT BOUW EN INFRA ZOETERMEER, 26 NOVEMBER 2014 AGENDA Nieuwe EU richtlijn: o Nieuwe gunningscriteria Spelen met de gunning:

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Betere zorg: een kwestie van kiezen?

Betere zorg: een kwestie van kiezen? Betere zorg: een kwestie van kiezen? VGE Congres Consumer choice: De juiste keuze? 30 november 2006 Erik Schut Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg (ibmg) Erasmus Universiteit Rotterdam 1 Populaire

Nadere informatie

Leerdoelen. Feedback the motor of learning. Waarom is feedback belangrijk? Generiek model van het leren. Hoe goed is onze feedback?

Leerdoelen. Feedback the motor of learning. Waarom is feedback belangrijk? Generiek model van het leren. Hoe goed is onze feedback? the motor of learning Leerdoelen Algemene principes van goede feedback Voordelen en pitfalls van Pendleton René van Gent Nigel Turner Inleiding op de Learning Conversation Nadruk op Advanced Life Support

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Hoe motiveer je mensen hun gedrag te veranderen en gezonder te leven? 24/10/2017

Hoe motiveer je mensen hun gedrag te veranderen en gezonder te leven? 24/10/2017 Hoe motiveer je mensen hun gedrag te veranderen en gezonder te leven? 24/10/2017 35.000 keuzes per dag Gezond en ongezond Gezonde en ongezonde keuzes Determinanten van gedrag Denken dat men genoeg beweegt

Nadere informatie

The Turn to Parenting in Four European Welfare States

The Turn to Parenting in Four European Welfare States The Turn to Parenting in Four European Welfare States Parenting support in professional practice Dr. Marit Hopman Prof. Trudie Knijn Universiteit Utrecht, Nederland Achtergrond Vier betrokken landen: Duitsland,

Nadere informatie