Wat zijn de opbrengsten en uitkomsten van onderzoek naar de eigen praktijk? Fred Korthagen en Mieke Lunenberg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat zijn de opbrengsten en uitkomsten van onderzoek naar de eigen praktijk? Fred Korthagen en Mieke Lunenberg"

Transcriptie

1 Wat zijn de opbrengsten en uitkomsten van onderzoek naar de eigen praktijk? Fred Korthagen en Mieke Lunenberg Hieronder gaan we in op de individuele, institutionele en collectieve opbrengsten van praktijkonderzoek door lerarenopleiders. Kelchtermans en Vanassche (2010) omschrijven als een van de kenmerken van praktijkonderzoek dat de onderzoeker zelf in het geding is en zichzelf ter discussie stelt. In navolging van deze omschrijving beperken we ons in deze bijdrage tot opbrengsten van studies waarin de lerarenopleider zelf onderwerp van onderzoek is. Individuele opbrengsten De literatuur (bijv. Ax, Ponte & Brouwer, 2008; Baird, 2004; Loughran e.a., 2004; Lunenberg, Korthagen & Zwart, 2010; Ponte, 2002; Zwart, Korthagen & Lunenberg, 2008) laat zien dat onderzoek naar de eigen praktijk een krachtige impuls geeft aan de professionele ontwikkeling van individuele lerarenopleiders. Bijna alle onderzoek naar de eigen praktijk laat leereffecten zien die samenhangen met diepgaande bewustwording of een systematische vorm van reflectie (Ponte, 2000). Onder het kopje Praktijk zijn daarvan voorbeelden te vinden. Uit deze literatuur blijkt dat de opbrengst voor de individuele opleider veelal een mix is van: - het ontdekken van verkeerde of niet helemaal juiste aannames over (de effecten van) het eigen opleidingsonderwijs, - het ontwikkelen van een nieuwe perspectieven en waarden, - het vinden van (nieuwe) gedragsmogelijkheden, - het verwerven van belangrijke en nieuwe theoretische inzichten, - meer verkrijgen van meer inzicht in zichzelf als opleider - een verandering in de eigen professionele identiteit als opleider, - het ontwikkelen van kennis, vaardigheden en een andere houding m.b.t. het gebied van onderzoek doen (de ontwikkeling van scholarship), - vergroting van professioneel zelfvertrouwen en empowerment, - het genieten van het verkrijgen van meer inzicht en van het lezen van theorie. Over onderzoek door leraren en leraren-in-opleiding naar hun eigen praktijk is onder andere gepubliceerd door Ponte (voor een samenvatting van veel van haar werk zie Ponte, 2010). In navolging van dit onderzoek door leraren en leraren-in-opleiding verschijnen er recentelijk ook in Nederland verslagen van kleinschalig, kortlopend onderzoek door lerarenopleiders waarin de lerarenopleider zelf centraal staat. In het VELON-tijdschrift, bijvoorbeeld, deed Van den Bos (2008) verslag van de studie naar zijn cursussen voor hbo-docenten en concludeert dat zijn voorbeeldfunctie en de aandacht voor de eigen praktijk van de cursisten in belangrijke mate bijdragen aan het succes van de cursus. Morshuis (2009) doet verslag van haar onderzoek naar de vraag hoe zij de stage-ervaringen van haar studenten productiever kan maken, terwijl Ruit (2009) onderzoekt wat zijn cursussen over kernreflectie betekenen voor de schoolopleiders die de bijeenkomsten volgen. We hebben ook één zelfstudie gevonden waarin een schaduwzijde voor de individuele opleider wordt vermeld. Nicol (1997), een beginnend lerarenopleider, stelt dat het openlijk onderzoeken en ter discussie stellen van haar werk bij sommige studenten tot twijfel leidde over haar capaciteiten. Van dit voorbeeld kunnen we leren dat het belangrijk is om na te denken over de wijze waarop studenten worden betrokken bij de zelfstudie van hun opleider. Nicols ervaringen houden een waarschuwing in voor beginnende lerarenopleiders om zich niet te kwetsbaar op te stellen. Zij laten tevens zien dat studenten niet 'automatisch' herkennen

2 dat een lerarenopleider die een zelfstudie doet naar de eigen praktijk daarmee een rolvoorbeeld is van hoe de eigen praktijk kan worden onderzocht en bereflecteerd. Lerarenopleiders moeten daarover expliciet zijn, willen de studenten een relatie met hun eigen werk als leraar kunnen leggen. Opbrengsten op institutioneel niveau Onderzoek naar de eigen praktijk door verschillende lerarenopleiders binnen eenzelfde organisatie, kan een stevige invloed hebben op institutioneel niveau, mede door de meerwaarde die het uitwisselen van ideeën en bevindingen heeft. Zie onder het kopje Praktijk enkele voorbeelden. Ponte (2002) stelt dan ook dat professionaliseringstrajecten het meest succesvol zijn, wanneer zij zijn ingebed in leergemeenschappen waarin opleiders, onderzoekers en docenten nauw samenwerken. Loughran (2002) was één van de eersten die de meerwaarde van samenwerking bij onderzoek naar de eigen praktijk onderkende. Hij beschrijft de aanleiding: een poging om studenten het voordeel van gezamenlijk lesgeven te demonstreren, mondde uit in - ook - een leerproces voor Loughran en zijn collega Berry (Berry & Loughran, 2002). Russell (1997) schrijft in zijn zelfstudie over zijn samenwerking met een collega: "Onze discussies ( ) waren een van de opwindendste ervaringen in mijn loopbaan, omdat ze zowel over mijn eigen praktijk gingen als over de meer algemene vraag hoe we leraren helpen om te leren onderwijzen" (p. 44). De voorbeelden van zelfstudieonderzoek door Clandinin (1995) en Conle (1999) laten zien dat door onderzoek naar de eigen praktijk soms een heel opleidingsconcept of bepaalde gevestigde procedures onderuit gehaald worden. Dat komt dan doordat het onderzoek laat zien dat het curriculum of bepaalde procedures niet effectief zijn of niet sporen met belangrijke opleidingsdoelen of waarden. Meestal is dat de aanleiding tot een verbeterslag. Zo kan onderzoek naar de eigen praktijk leiden tot opbrengsten voor een heel team of opleidingsinstituut. De literatuur laat echter ook zien dat lang niet alle lerarenopleidingen de waarde van onderzoek naar de eigen praktijk voor het institutionele niveau onderkennen. Verbindingen tussen het dagelijks werk van lerarenopleiders en institutionele belangen blijken soms ver te zoeken: "In de openbaarheid praten we over structuren en regels. Privé praten we over burnout, weerstanden van studenten tegen multiculturaliteit en technologie ( ), over inconsistenties waarvan we weten dat ze bestaan, maar waarvoor de tijd ontbreekt om ze op te lossen", zo stellen Guilfoyle, Hamilton, Pinnegar en Placier (2000, p. 21). Zij concluderen dat, als het om institutionele aangelegenheden gaat, onderzoek naar de eigen praktijk soms de functie lijken te hebben om een stapje terug te doen, de situatie te bekijken en dingen in perspectief te blijven zien, in plaats van dat ze bijdragen aan werkelijke verbeteringen op institutioneel niveau. Interessant in dit verband is dat recentelijk een aantal lerarenopleiders die in het begin van de jaren negentig aan de wieg van de zogeheten self-study research beweging stonden, inmiddels leidinggevende posities hebben verworven en nu hun eigen managementpraktijken onderzoeken. Zo onderscheidt het hoofd van een Amerikaanse lerarenopleiding, Mills (2010), teachers and technocrats om zijn positie te typeren: hij moet de eisen en wensen van lerarenopleiders en van de universiteit als geheel verbinden. De technocrats vertegenwoordigen de macht: of het nu gaat om organisatieveranderingen, een vaste aanstelling of geld voor onderwijs of onderzoek, de technocrats hebben het laatste woord. Meer dan eens kreeg Mills het verwijt overgestapt te zijn naar the dark side, de kant van de machthebbers. Het onderzoek van Mills, maar ook van anderen (bijvoorbeeld Loughran,

3 2010; Tidwell & Heston, 2010) laat zien dat de handelingsruimte van leidinggevenden zijn grenzen kent. Samenvattend veronderstellen we dat onderzoek naar de eigen praktijk een sterke invloed kan hebben op institutioneel niveau, mits de lerarenopleiders die zulk onderzoek uitvoeren, invloed hebben binnen de organisatie, of als personen in leidende posities openstaan voor de uitkomsten ervan en hun handelingsruimte optimaal benutten. In situaties waar dit niet het geval is, lijkt de kans op een structurele invloed van onderzoek naar de eigen praktijk gering, hoewel het ook dan wel kan bijdragen aan een groter zelfvertrouwen van de betrokkenen (Fitzgerald, East, Heston en Miller, 2002). In het verlengde van deze conclusie is het interessant om de vraag te stellen welk effect we kunnen verwachten van de kennisontwikkeling door lectoren en binnen kenniskringen. Wordt de nieuw verworven kennis benut om bijvoorbeeld de opleidingsdidactiek binnen een opleiding systematisch te verbeteren of is er vooral sprake van individuele professionele ontwikkeling van de direct betrokkenen? Collectieve opbrengsten Er zijn ook collectieve opbrengsten van onderzoek naar de eigen praktijk voor groepen samenwerkende lerarenopleiders van verschillende instellingen als voor de gehele beroepsgroep van lerarenopleiders. Deze opbrengsten zijn vaak het resultaat van wat er gebeurt tijdens het proces van samenwerken bij onderzoek naar de eigen praktijk. Samenwerking bij onderzoek verschilt van andere vormen van samenwerking, zoals ook Kubler LaBoskey, Davies-Samway en Garcia (1998) benadrukken. Zij leggen uit dat samenwerking gewoonlijk gericht is op het bereiken van consensus, terwijl bij samenwerking op het gebied van onderzoek naar de eigen praktijk juist een kenmerk is dat de verschillende invalshoeken van de betrokkenen centraal staan. Een voorbeeld hiervan is het werk van de zogeheten Arizona-groep (Guilfoyle, Hamilton, Pinnegar & Placier, 1995; Guilfoyle, Hamilton & Pinnegar, 1997). Zij werkten bij verschillende instituten en wisselden verhalen over hun ervaringen als beginnende lerarenopleiders uit. Door de confrontatie van verschillende ervaringen en opvattingen kwamen zij tot inzichten die niet alleen voor henzelf, maar door hun publicaties ook voor anderen winst betekenden. De Arizona-groep heeft bijvoorbeeld een belangrijke rol gespeeld bij het zichtbaar maken van het gebrek aan ondersteuning voor en begeleiding van beginnende lerarenopleiders. Ax, Ponte en Brouwer (2008) benadrukken dat de wisselwerking tussen individuele opbrengsten van onderzoek en collectieve kennis een belangrijke opbrengst van onderzoek naar de eigen praktijk zou moeten zijn. Zij zeggen: "Professionals kunnen dat doen door steeds een verbinding te leggen tussen hun persoonlijke kennis en collectieve kennis" (p. 22). Dit gebeurt in sterke mate in de tweejaarlijkse International Conference on Self-Study of Teacher Education Practices, die daarom van groot belang is voor de internationale gemeenschap van lerarenopleiders. De verslagen van deze conferenties geven een goed overzicht van de ontwikkeling van onderzoek naar de eigen praktijk door lerarenopleiders. Tijdens de eerste conferentie in 1996, was men vooral gericht op de primaire processen in de opleiding. Sinds 2002 is het focus verbreed naar onderwerpen als het curriculum en samenwerking tussen collega's. Deze kennis is te vinden in tal van tijdschriftartikelen en sinds 2005 ook in Studying Teacher Education, een tijdschrift dat speciaal gewijd is aan onderzoek door lerarenopleiders naar hun eigen praktijk. Een overzicht van boeken van lerarenopleiders over hun eigen praktijk is te vinden op

4 Van belang voor de beroepsgroep is tevens dat momenteel een toenemend aantal onderzoeken naar de eigen praktijk ook in erkende wetenschappelijke tijdschriften wordt gepubliceerd (Zeichner & Nofke, 2001), hetgeen de zichtbaarheid van het werk van lerarenopleiders vergroot en de aard van wetenschappelijke kennis doet veranderen. Door deze ontwikkeling komt namelijk een belangrijk nieuw element binnen in de wetenschap, namelijk het praktijkperspectief. Bovendien worden individuele of institutionele opbrengsten van onderzoek naar de eigen opleidingspraktijk hierdoor geplaatst binnen het kader van reeds bestaande wetenschappelijke kennis. Dit is met name belangrijk omdat Ducharme (1993) vaststelde dat lerarenopleiders, in ieder geval in Noord-Amerika, vaak nauwelijks toekomen aan het bijhouden van de literatuur op hun vakgebied. Zeichner (1999) vindt de ontwikkeling van zelfstudieonderzoek daarom één van de belangrijkste ontwikkelingen in de lerarenopleiding van de afgelopen decennia. Een punt van aandacht is dat, internationaal bezien, veel onderzoek door lerarenopleiders naar hun eigen praktijk kortlopend en kleinschalig is. Zeichner (2007) pleit er daarom voor om individuele onderzoeken in de context van onderzoeksprogramma s te plaatsen die op specifieke aspecten van opleiden zijn gericht en ze zo te verbinden met mainstream-onderzoek naar het opleiden van leraren. Zo kan volgens Zeichner de stem en het perspectief van lerarenopleiders deel uit gaan maken van het debat over het opleiden van leraren. Referenties Ax, J., Ponte, P & Brouwer, N. (2008). Actieonderzoek in de initiële lerarenopleiding: Een verkenning. VELON Tijdschrift, 29(1), Baird, J. (2004). Interpreting the what, why and how of self-study in teaching and teacher education. In J. Loughran, M. L. Hamilton, V. LaBoskey & T. Russell (Eds.), International Handbook of Self-Study of Teaching and Teacher Education Practices (pp ). Dordrecht/Boston: Kluwer Academic Publishers. Berry, A. & Loughran, J. (2002). Developing an understanding of learning to teach in teacher education. In J. Loughran & T. Russell (Eds.), Improving Teacher Education Practices Through Self-study (pp ). London/New York: Routledge Falmer. Bos, P. van den (2008). Leren faciliteren. Wat helpt? Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 29(3), Clandinin, D.J. (1995). Still Learning to Teach. In T. Russell & F. Korthagen (Eds.), Teachers who teach teachers (pp ). London: Falmer Press. Conle, C. (1999). Moments of interpretation in the perception and evaluation of teaching. Teaching and Teacher Education, 15, Ducharme, E.R. (1993). The lives of teacher educators. New York: Teachers College Press. Fitzgerald, L., East, K., Heston, M. & Miller, C. (2002). Professional intimacy: transforming communities of practice. In C. Kosnik, A. Freese & A. Samaras (Eds.), Making a Difference in Teacher Education Through Self-Study. The proceedings of the Third international Conference of the Self-Study of Teacher Education Practices, Herstmonceux Castle, East Sussex, England (pp ). Toronto, Ontario: OISE, University of Toronto. Guilfoyle, K., Hamilton, M.L., Pinnegar, S. & Placier, M. (1995). Becoming Teachers of Teachers: The Paths of Four Beginners. In T. Russell & F. Korthagen (Eds.), Teachers who teach teachers (pp ). London/Washington D.C.: Falmer Press. Guilfoyle, K., Hamilton, M.L. & Pinnegar, S. (1997). Obligations to Unseen Children. In J. Loughran & T. Russell Eds.), Teaching about Teaching (pp ). London/Washington, D.C.: Falmer Press. Guilfoyle, K., Hamilton, M.L., Pinnegar, S. & Placier, M. (2000). Myths and Legends of Teacher Education Reform in the 1990s: A Collaborative Self-Study of Four

5 Programs. In J. Loughran & T. Russell (Eds.), Exploring Myths and Legends of Teacher Education. The proceedings of the Third International Conference of the Self-Study of Teacher Education Practices, Herstmonceux Castle, East Sussex, England (pp ). Kingston, Ontario: Queen s University. Kelchtermans, G., & Vanassche, E. (2010). Stel een andere vraag en je krijgt een ander antwoord. Pedagogische Studiën, 87 (4), Kubler LaBoskey, V., Davies-Samway, K., & Garcia, S. (1998). Cross-institutional Action Research: A Collaborative Self-study. In M.L. Hamilton (Ed)., Reconceptualizing Teaching Practice: Self-study in Teacher Education (pp ). London/Bristol: Falmer Press. Loughran, J. (2002). Understanding self-study of teacher education practices. In J. Loughran & T. Russell (Eds.), Improving teacher education practices through self-study (pp ). London/New York: RoutledgeFalmer. Loughran, J. (2010). Searching for meaning in structuring pre-service teacher education. In: L.B. Erickson, J.R. Young, & S. Pinnegar, Navigating the Public and Private: Negotiating the Divers Landscape of Teacher Education. Provo, Utah: Brigham Young University, pp Loughran, J., Hamilton, M.L., LaBoskey, V., & Russell, T. (Eds.) (2004). International Handbook of Self-Study of Teaching and Teacher Education Practices. Dordrecht/Boston: Kluwer Academic Publishers. Lunenberg, M., Korthagen, F.A.J. & Zwart, R.C. (2010). Een onderzoekende lerarenopleider worden. Pedagogische Studiën, 87(4), Mills, G. (2010). Bowing to the absurd: reflections on leadership in higher education. In: L.B. Erickson, J.R. Young, & S. Pinnegar, Navigating the Public and Private: Negotiating the Divers Landscape of Teacher Education. Provo, Utah: Brigham Young University, pp Morshuis, J. (2009). Stage-ervaringen: Studenten tussen persoon en professie. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 30 (1), Nicol, C. (1997). Learning to teach prospective teachers to teach mathematics: The struggles of a beginning teacher educator. In J. Loughran & T. Russell (Eds.), Teaching about teaching (pp ). London/Washington, D.C.: Falmer Press. Ponte, P. (2000). Actie-onderzoek: Reflectief-onderzoeksmatig handelen als kenmerk van de professionele docent. VELON Tijdschrift voor lerarenopleiders, 21(1), Ponte, P. (2002). Actie-onderzoek als professionaliseringsstrategie voor docenten uitgevoerd en begeleid. VELON Tijdschrift voor lerarenopleiders, 23(3), Ruit, P. (2009). Een onderzoek naar het opleiden van schoolopleiders. Tijdschrift voor Lerarenopleiders 30 (4), Ponte, P. (2010). Action research as a tool for teacher s professional development. In Baker, E., McGaw, B. & Peterson, P. (Eds.) International encyclopedia of education (3rd ed). Oxford: Elsevier. Russell (1997). Teaching Teachers: How I Teach is the Message. In J. Loughran & T. Russell (Eds.), Teaching about Teaching (pp ). London/Washington, D.C.: Falmer Press. Tidwell, D., & Heston, M. (2010). Past as prologue: recursive reflection using professional histories. In: L.B. Erickson, J.R. Young, & S. Pinnegar, Navigating the Public and Private: Negotiating the Divers Landscape of Teacher Education. Provo, Utah: Brigham Young University, p Zeichner, K. (1999). The new scholarship in teacher education. Educational Researcher, 28(9), 4-15.

6 Zeichner, K.M. (1995). Reflections of a teacher educator working for social change. In T. Russell & F. Korthagen (Eds.), Teachers who teach teachers (pp.11-24). London: Falmer Press. Zeichner, K. (2007). Accumulating knowledge across self-studies in teacher education. Journal of Teacher Education, 58(1), Zeichner K. & Noffke S. (2001). Practitioner research. In V. Richardson (Ed.), Handbook of research on teaching and teacher education (pp ). Washington: AERA. Zwart, R., Korthagen, F. & Lunenberg, M. (2008). Becoming a scholarly teacher educator: The contribution of self-study research to the learning of teacher educators. Paper gepresenteerd op de American Educational Research Conference, New York.

Lerarenopleiders, lerarenopleidingen zelfstudies

Lerarenopleiders, lerarenopleidingen zelfstudies ARTIKEL Lerarenopleiders, lerarenopleidingen en zelfstudies Inleiding Vroeger was het allemaal duidelijk. Onderzoekers deden onderzoek en veronderstelden dat hun academische geschriften dankbaar werden

Nadere informatie

Expertisenetwerk School of Education. Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders. 5-7 september 2012 Leuven

Expertisenetwerk School of Education. Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders. 5-7 september 2012 Leuven Expertisenetwerk School of Education Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders 5-7 september 2012 Leuven Drie stenen in de kikkerpoel Situering, omschrijving en belang van praktijkgericht

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Kempelonderzoekscentrum Jeannette Geldens, lector Monique van der Heijden, promovenda-docentonderzoeker Herman L. Popeijus, erelector Doelen en

Nadere informatie

Erfgenamen van Berend Brugsma en Ietje Kooistra 1

Erfgenamen van Berend Brugsma en Ietje Kooistra 1 ARTIKEL 10 Erfgenamen van Berend Brugsma en Ietje Kooistra 1 Over de ontwikkeling van het beroep van lerarenopleider Dat vriendelijk gelaat, dat mij zo innemend aankeek, en waarop ernst te lezen was, trok

Nadere informatie

De begeleiding van lerarenopleiders die hun eigen praktijk onderzoeken

De begeleiding van lerarenopleiders die hun eigen praktijk onderzoeken ARTIKEL De begeleiding van lerarenopleiders die hun eigen praktijk onderzoeken In dit artikel beschrijven we een project waarin lerarenopleiders begeleid worden bij het uitvoeren van zelfstudies, dat wil

Nadere informatie

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren Katrien Struyven Ervaringen Wie heeft pogingen ondernomen of reeds een artikel geschreven? Hoe heb je dit ervaren? Wie heeft er reeds deelgenomen

Nadere informatie

lerarenopleiders ARTIKEL

lerarenopleiders ARTIKEL ARTIKEL Congruent opleiden door lerarenopleiders ' T e a c h i n g t e a c h e r s : H o w I t e a c h I S t h e m e s s a g e ' (Russell, 1997) Lerarenopleiders hebben een bijzonder beroep. Zij zijn,

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal!

Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal! Symposium Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal! Congres voor lerarenopleiders, 4 februari 2016 Inleiding Belang van professionalisering

Nadere informatie

Publicatie- en presentatiebeleid Kempelonderzoekscentrum

Publicatie- en presentatiebeleid Kempelonderzoekscentrum Publicatie- en presentatiebeleid Kempelonderzoekscentrum 27 augustus2013 Inleiding Het Kempelonderzoekscentrum participeert actief in (inter)nationale kennisintensieve netwerken voor wetenschappelijk input

Nadere informatie

Opleiden in de school Pieter Nieuwland College in samenwerking met de Vrije Universiteit 2012-2016

Opleiden in de school Pieter Nieuwland College in samenwerking met de Vrije Universiteit 2012-2016 Opleiden in de school Pieter Nieuwland College in samenwerking met de Vrije Universiteit 2012-2016 Concept beleidsplan Opleidingsschool 1 Inhoud: 1. Personeel, functieomschrijving 2. Visie op de Opleidingsschool

Nadere informatie

Voorstel 33 Bart Zandvliet

Voorstel 33 Bart Zandvliet Naam indiener (contactpersoon): Bart Zandvliet Mailadres: bzandvliet@novacollege.nl Telefoonnummer: 06-11343636 Naam van de presentator: Bart Zandvliet 1. Titel van de presentatie: Docententeam ontwikkelt

Nadere informatie

Op weg naar een opleiding voor lerarenopleiders. De Masterclass 2013

Op weg naar een opleiding voor lerarenopleiders. De Masterclass 2013 Op weg naar een opleiding voor lerarenopleiders. De Masterclass 2013 Frederik Maes 1 (Expertisenetwerk School of Education) Hilde De Wever 1 (KHLim) Lotte Brants (Expertisenetwerk School of Education)

Nadere informatie

Kennis-maken met self-study onderzoek

Kennis-maken met self-study onderzoek Kennis-maken met self-study onderzoek Als instrument tot professionalisering Als instrument tot theorie-ontwikkeling Eline Vanassche 1 en Geert Kelchtermans 1 1 Centrum voor Onderwijsbeleid, -vernieuwing

Nadere informatie

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Ineke van den Berg, Magda Ritzen & Albert Pilot Universiteit

Nadere informatie

Coachen... waar bots je op in het coachen van je collega s? Waar gaat het over... Wat is de essentie van coachen? Coachen naar positieve verandering:

Coachen... waar bots je op in het coachen van je collega s? Waar gaat het over... Wat is de essentie van coachen? Coachen naar positieve verandering: Coachen naar positieve verandering: Coachen... waar bots je op in het coachen van je collega s? Focus op het leren van leerkrachten en de school als lerende organisatie. beno.schraepen@plantijn.be, Master

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

Overzicht. Professionele ontwikkeling van lerarenopleiders. Professionele ontwikkeling van lerarenopleiders

Overzicht. Professionele ontwikkeling van lerarenopleiders. Professionele ontwikkeling van lerarenopleiders Professionalisering van lerarenopleiders door praktijkonderzoek: De Gentse Masterclass Presentaties door Joris Pauwels, Lien Bolle, Joke Janssens & Hanne Tack Voorzitter: Ruben Vanderlinde Discussant:

Nadere informatie

Ervaring, theorie en praktische wijsheid in de

Ervaring, theorie en praktische wijsheid in de ARTIKEL Ervaring, theorie en praktische wijsheid in de Een casus 2005. Miriam is een jonge docente, die dit jaar is gestart met lesgeven in het voortgezet onderwijs. Ze is erg bevlogen en kan enthousiast

Nadere informatie

Hoe is de relatie met de scholen georganiseerd? Jaap Buitink

Hoe is de relatie met de scholen georganiseerd? Jaap Buitink Hoe is de relatie met de scholen georganiseerd? Jaap Buitink Inleiding Sinds eind jaren negentig is het beleid van het ministerie van OC&W om de school centraler te stellen bij het opleiden van leraren.

Nadere informatie

De opleider als rolmodel

De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel programma 14.00 welkom 14.15 voorstelronde/verwachtingen 14.35 excellent teacher en excellent rolemodel 14.55 groepswerk 15.10 plenaire rapportage 15.35

Nadere informatie

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden Onderwijs voor de 21 ste eeuw Kris Van den Branden Is ons onderwijs nog mee met de tijd? Met de deur in huis De wereld is drastisch veranderd, de school niet. En dus falen onze scholen niet. Ze zijn gewoon

Nadere informatie

Waaruit bestaat het inhoudelijke netwerk rondom de lerarenopleidingen? Marco Snoek

Waaruit bestaat het inhoudelijke netwerk rondom de lerarenopleidingen? Marco Snoek Waaruit bestaat het inhoudelijke netwerk rondom de lerarenopleidingen? Marco Snoek Het inhoudelijk netwerk, c.q. de kennisinfrastructuur voor de lerarenopleidingen is complex en verdeeld over een groot

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Achtergrond,problemstelingendoelvanhetonderzoek Hetonderzoekdatin ditproefschriftwordtbeschrevengaatoverdeontwikkelingvan praktijkkennis van ervaren natuurkunde- scheikunde- en

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger

Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen honoursonderwijs? Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Hoe autonomie-ondersteunend werkt een docent binnen Tineke Kingma Elanor Kamans Marjolein Heijne-Penninga Marca Wolfensberger Fellow onderzoeker Adviseur en coördinator 2 Opzet onderzoekspresentatie 1.

Nadere informatie

Voorstel voor een facultaire agenda kwaliteitszorg. Hans Romkema, 18 september 2009

Voorstel voor een facultaire agenda kwaliteitszorg. Hans Romkema, 18 september 2009 Inleiding Voorstel voor een facultaire agenda kwaliteitszorg Hans Romkema, 18 september 2009 Kwaliteitszorg is één van de terreinen waarvoor EWI gekozen heeft op faculteitsniveau meer afstemming te zoeken.

Nadere informatie

De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015

De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015 De ervaren leerzaamheid van Lesson Study Concept 3 juni 2015 Siebrich de Vries en Gerrit Roorda, Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Gedrag en Maatschappijwetenschappen, Lerarenopleiding Mail: s.de.vries@rug.nl;

Nadere informatie

Over opleiden en reflecteren: ongemakkelijke waarheden en wenkende perspectieven

Over opleiden en reflecteren: ongemakkelijke waarheden en wenkende perspectieven Over opleiden en reflecteren: ongemakkelijke waarheden en wenkende perspectieven In september 2011 nam Fred Korthagen afscheid als hoogleraar in de Didactiek van het Opleiden van Leraren. Hij bekleedde

Nadere informatie

Subjectief welbevinden

Subjectief welbevinden Het effect van het werken met kernkwaliteiten bij leerlingen op welbevinden. Positief effect op welbevinden door het bewustworden en gebruiken van kernkwaliteiten op korte- en langere termijn bij leerlingen

Nadere informatie

Marjo Maas: fysiotherapeut / docent / onderzoeker Peer assessment De impact van peer assessment op het klinische redeneren en het klinisch handelen van fysiotherapeuten in opleiding en fysiotherapeuten

Nadere informatie

Ontwikkeling professionaliseringstraject praktijkonderzoek (september 2013 tot november 2014)

Ontwikkeling professionaliseringstraject praktijkonderzoek (september 2013 tot november 2014) Realisaties: Ontwikkeling professionaliseringstraject praktijkonderzoek (september 2013 tot november 2014) Deze doelstelling is reeds deels bereikt. Een prototype van het professionaliseringstraject werd

Nadere informatie

DOCENTEN-IN-OPLEIDING ONDERZOEKEN DE PRAKTIJKKENNIS VAN ERVAREN DOCENTEN

DOCENTEN-IN-OPLEIDING ONDERZOEKEN DE PRAKTIJKKENNIS VAN ERVAREN DOCENTEN DOCENTEN-IN-OPLEIDING ONDERZOEKEN DE PRAKTIJKKENNIS VAN ERVAREN DOCENTEN (deel 1) DOCENTEN-IN-OPLEIDING ONDERZOEKEN DE PRAKTIJKKENNIS VAN ERVAREN DOCENTEN Deel 1: het gebruik van concept mapping in de

Nadere informatie

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010

De kenniswerker. Prof. Dr. Joseph Kessels. Leuven 31 mei 2010 De kenniswerker Prof. Dr. Joseph Kessels Leuven 31 mei 2010 Is werken in de 21 ste eeuw een vorm van leren? Het karakter van het werk verandert: Van routine naar probleemoplossing Van volgend naar anticiperend

Nadere informatie

Bronnenkaart. Reflectiemethodieken 1

Bronnenkaart. Reflectiemethodieken 1 Bronnenkaart Reflectiemethodieken 1 Onderwijsautobiografie Bron: Verkuyl H. (2002). Lesgeven in pedagogisch perspectief. Een werkboek voor leraren in opleiding. Soest: Nelissen. Een onderwijs(auto)biografie

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de Fontys Lerarenopleiding Tilburg (FLOT)

Nadere informatie

Teacher feedback in the classroom

Teacher feedback in the classroom Teacher feedback in the classroom A study of learning enhancing feedback and its use in the classroom Feedback: theory and classroom practice A study of the occurrence of learning enhancing feedback in

Nadere informatie

Leerwensen formuleren en reflectie

Leerwensen formuleren en reflectie Leerwensen formuleren en reflectie Een manier om persoonlijke professionele ontwikkeling te stimuleren Peter Ruit, Driestar Hogeschool Gouda Samenvatting Dit artikel beschrijft aan de hand van een praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool

Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool Werkplekleren Werkplekleren: het han Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool Miranda Timmermans en Bas van Lanen Beide auteurs zijn verbonden aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen, Faculteit

Nadere informatie

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding artikel Zone Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding Op de pabo van de Hogeschool van Amsterdam bestaat sinds 2009 de mogelijkheid voor studenten om een OGOspecialisatie te volgen. Het idee achter het

Nadere informatie

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Leiding geven aan leren Waarom en voor wie Onderwijsgevenden in het primair onderwijs (regulier en speciaal onderwijs),

Nadere informatie

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Professionalisering van docenten Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Opbouw presentatie Welke docenten hebben we nodig? Professionalisering binnen de HAN Resultaten onderzoek naar vier

Nadere informatie

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de

Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de Van Batenburg, E., & Schaik, M. (2013). Kennis op de werkvloer: wat helpt de docent en de vmbo-leerling. In: J. K. Van der Waals & M. Van Schaik (Eds.), Het VMBO van dichtbij. Bewegen tussen theorie en

Nadere informatie

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren STIMULEREN VAN LEREN IN STUDENTGERICHTE LEEROMGEVINGEN? Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren Probleemgestuurd leren Projectonderwijs Casusgebaseerd onderwijs

Nadere informatie

Actieonderzoek als aanzet tot doorgaande professionalisering

Actieonderzoek als aanzet tot doorgaande professionalisering Actieonderzoek als aanzet tot doorgaande professionalisering In het kort Actieonderzoek wordt sinds enkele decennia in toenemende mate gewaardeerd als instrument voor professionalisering van leerkrachten

Nadere informatie

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO)

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Deeviet Caelen Inge Landuyt Magda Mommaerts Iris Vansteelandt 1 Actieonderzoek als stimulans 1 Situering

Nadere informatie

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Weblogs 1 Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Iwan Wopereis Open Universiteit Nederland Peter Sloep

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

OPLEIDINGSSCHOLEN PRAKTIJK IN-ZICHT WERKPLEKLEREN VAN AANSTAANDE LERAREN. Bob Koster en Han Leeferink. Steunpunt Opleidingsscholen

OPLEIDINGSSCHOLEN PRAKTIJK IN-ZICHT WERKPLEKLEREN VAN AANSTAANDE LERAREN. Bob Koster en Han Leeferink. Steunpunt Opleidingsscholen OPLEIDINGSSCHOLEN PRAKTIJK IN-ZICHT WERKPLEKLEREN VAN AANSTAANDE LERAREN Bob Koster en Han Leeferink Steunpunt Opleidingsscholen Praktijk In-Zicht Werkplekleren van aanstaande leraren Bob Koster en Han

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding. Hoofdstuk 6 Hoe leren lerarenopleiders? Jurriën Dengerink, Onderwijscentrum VU Amsterdam

Samenvatting. Inleiding. Hoofdstuk 6 Hoe leren lerarenopleiders? Jurriën Dengerink, Onderwijscentrum VU Amsterdam Hoofdstuk 6 Hoe leren lerarenopleiders? Jurriën Dengerink, Onderwijscentrum VU Amsterdam Samenvatting Doel van deze bijdrage is meer inzicht te bieden in hoe lerarenopleiders leren en zich professioneel

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Professionele leergemeenschappen

Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen P.Robert-Jan Simons www.visieopleren.nl 28-4-2015 1 Wat is professioneel, leren gemeenschap Leren Loeiende koeien? 28-4-2015 4 Opdracht Stel je bent zelf boer en wil graag

Nadere informatie

Wat moet je voor onderzoek naar de praktijk kunnen en doen?

Wat moet je voor onderzoek naar de praktijk kunnen en doen? Wat moet je voor onderzoek naar de praktijk kunnen en doen? Petra Ponte en Piet Hein van de Ven 1 Kiezen en verantwoorden van onderzoeksmethoden Sinds het ontstaan van de sociale wetenschappen begin 19

Nadere informatie

Master Humanistiek 2011/2012 ED4C: VERSTERKING VAN DE IDENTITEIT VAN EDUCATIEVE INSTELLINGEN. Coördinator: Wiel Veugelers.

Master Humanistiek 2011/2012 ED4C: VERSTERKING VAN DE IDENTITEIT VAN EDUCATIEVE INSTELLINGEN. Coördinator: Wiel Veugelers. Master Humanistiek 2011/2012 ED4C: VERSTERKING VAN DE IDENTITEIT VAN EDUCATIEVE INSTELLINGEN Coördinator: Wiel Veugelers Concept Werkboek Auteurs: Wiel Veugelers Yvonne Leeman 1 ste druk, november 2011

Nadere informatie

van lerarenopleiders Professionele rollen, professioneel handelen en professionele ontwikkeling colofon Reviewstudie in opdracht van NWO/PROO

van lerarenopleiders Professionele rollen, professioneel handelen en professionele ontwikkeling colofon Reviewstudie in opdracht van NWO/PROO colofon Mieke Lunenberg, Jurriën Dengerink en Fred Korthagen Vrije Universiteit Amsterdam, 2013 22525_1 StudioVU HET BEROEP VAN LERAREN OPLEIDER Professionele rollen, professioneel handelen en professionele

Nadere informatie

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming faculteit economie en bedrijfskunde center for operational excellence 18-05-2016 1 18-05-2016 1 Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming Durk-Jouke van der

Nadere informatie

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels)

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) 2 The continuum of the teaching profession Support structures Career structures Competence structures

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de

Nadere informatie

Cultuur+Educatie. jaargang 13 2013 nr. 377 73

Cultuur+Educatie. jaargang 13 2013 nr. 377 73 7 Cultuur+Educatie jaargang 13 2013 nr. 377 73 Cultuur+Educatie Tijdschrift over onderzoek naar leren, lesgeven en overdracht in kunst en cultuur Inhoud 4 Redactioneel Thema: Onderzoek door docenten in

Nadere informatie

DEFINITIE EN INTEGRATIE VAN COMPETENTIES VOOR DUURZAME ONTWIKKELING

DEFINITIE EN INTEGRATIE VAN COMPETENTIES VOOR DUURZAME ONTWIKKELING DEFINITIE EN INTEGRATIE VAN COMPETENTIES VOOR DUURZAME ONTWIKKELING Wim Lambrechts Ecocampus Policy Seminar, Antwerpen, 13 december 2012 Responsibility Emotional Intelligence System Orientation Future

Nadere informatie

De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren?

De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren? De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren? Jan van Driel, POOLL Congres Leren op de werkplek Leuven, 7 januari 2015 Professionele ontwikkeling van docenten Professional development

Nadere informatie

Actie-onderzoek als. uitgevoerd en begeleid ARTIKEL

Actie-onderzoek als. uitgevoerd en begeleid ARTIKEL ARTIKEL Actie-onderzoek als professionaliseringsstrategie voor docenten uitgevoerd en begeleid Actie-onderzoek kan door docenten worden gebruikt als strategie waarmee zij zichzelf kunnen professionaliseren.

Nadere informatie

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT Meerwaarde voor onderwijs De Pijlers en de Plus van FLOT De vijf Pijlers: Cruciale factoren voor goed leraarschap Wat maakt een leraar tot een goede leraar? Het antwoord op deze vraag is niet objectief

Nadere informatie

Een betekenisvolle dialoog door peer feedback en reflectie binnen een virtuele leeromgeving

Een betekenisvolle dialoog door peer feedback en reflectie binnen een virtuele leeromgeving Een betekenisvolle dialoog door peer feedback en reflectie binnen een virtuele leeromgeving Jos J.M. Baeten Een onderzoekstraject in de laatste fase Begeleid door: Robert Jan Simons Albert Pilot Verwachte

Nadere informatie

LERAREN ALS ONDERZOEKERS

LERAREN ALS ONDERZOEKERS LERAREN ALS ONDERZOEKERS door John Elliott Deze werkpapieren leveren bouwstenen en achtergronden voor de opleiding en nascholing voor Jenaplanonderwijs. Samenvatting: Aan de hand van een beknopte schets

Nadere informatie

Onderwijs-pedagogische visies van mbo-docenten

Onderwijs-pedagogische visies van mbo-docenten Onderwijs-pedagogische visies van mbo-docenten Do-mi-le 15 mei 2014 Carlos van Kan Onderzoeker carlos.vankan@ecbo.nl Mijn professionele interesse Het helpen ontwikkelen van een kritisch onderzoeksmatige

Nadere informatie

Enhancing Responsible Research and Innovation through Curricula in Higher Education

Enhancing Responsible Research and Innovation through Curricula in Higher Education Enhancing Responsible Research and Innovation through Curricula in Higher Education Jozefien De Marrée R&D expertisecentrum wetenschapscommunicatie Vrije Universiteit Brussel EnRRICH in Horizon2020 Framework:

Nadere informatie

Welkom aan nieuwe leden. op het Congres 2015

Welkom aan nieuwe leden. op het Congres 2015 als opleider Welkom aan nieuwe led op het Congres 2015 Veriging van leraropleiders: werkzaam op universiteit hogeschol, op schol, alsmede opleiders voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs, bve; zowel

Nadere informatie

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Leraarschap en leiderschap Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Inhoud De opkomst van de leraar Beelden over leiderschap Shit & assholes Leiderschapskwaliteiten Structuur

Nadere informatie

Omgaan met verschillen

Omgaan met verschillen Omgaan met verschillen De ZAOS ontwikkelt een kenniskring binnen de opleidingsschool waar het thema 'omgaan met verschillen' in samenwerking met de opleidingsinstituten concreet zal worden uitgewerkt.

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

Studiebegeleiding & tutoraat

Studiebegeleiding & tutoraat Studiebegeleiding & tutoraat Patricia Post-Nievelstein, Head Tutor, University College Utrecht Richard van den Doel, Senior Tutor, University College Roosevelt Oscar van den Wijngaard, Coordinator Academic

Nadere informatie

Wat zijn de kernen van een schoolvak of leergebied? Een uitwerking voor aardrijkskunde Joop van der Schee

Wat zijn de kernen van een schoolvak of leergebied? Een uitwerking voor aardrijkskunde Joop van der Schee Wat zijn de kernen van een schoolvak of leergebied? Een uitwerking voor aardrijkskunde Joop van der Schee Waar het over gaat Hoe ziet Nederland er in 2040 uit? Houden we droge voeten? Zijn de files opgelost?

Nadere informatie

Educational Design as Conversation

Educational Design as Conversation 1 Educational Design as Conversation Inter-professional dialogue about the teaching of academic communications skills EATAW 2011 - Jacqueline van Kruiningen, University of Groningen Grading papers collaboratively

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

2012 Lockhorst, D., & Weijers, S. (2012). Samenwerken aan een goede overgang van voortgezet naar hoger onderwijs. Utrecht: VO-raad.

2012 Lockhorst, D., & Weijers, S. (2012). Samenwerken aan een goede overgang van voortgezet naar hoger onderwijs. Utrecht: VO-raad. Publicaties (wetenschappelijk en vak) 2014 Admiraal,W.F., Kruiter, J., Lockhorst, D., Schenke,W., Sligte,H., Smit,B., Tigelaar, D., & de Wit, W., (in concept). Affordances of Teachers Workplace Learning

Nadere informatie

Effectieve maatregelen

Effectieve maatregelen Effectieve maatregelen In het taal- en rekenonderwijs Pieter Danes 27 maart 2012 Bijeenkomst Taal in mbo 01-11-2011 Presentatie toen: Van Anja Schaafsma (ROC Mondriaan) Over effectief onderwijs Presentatie

Nadere informatie

Uitnodiging voor inhoudelijke congresbijdragen

Uitnodiging voor inhoudelijke congresbijdragen Uitnodiging voor inhoudelijke congresbijdragen Deadline vrijdag 14 november 2014 Het Congres voor Lerarenopleiders 2015 dat op uitnodiging van de Vereniging Lerarenopleiders Nederland (VELON) georganiseerd

Nadere informatie

OVER LEIDERS, PROFESSIONALS EN GRENZEN

OVER LEIDERS, PROFESSIONALS EN GRENZEN OVER LEIDERS, PROFESSIONALS EN GRENZEN ECBO, 27 November 2014 Marco Snoek INHOUD Beelden over leiderschap Flipping the system Leiderschap en professionele ruimte Theory of improvement Transfer of learning

Nadere informatie

Wie kan het Mediacollege Amsterdam verbeteren. Wat was, is en moet komen.

Wie kan het Mediacollege Amsterdam verbeteren. Wat was, is en moet komen. Mijn zelfgestelde opdracht komt voort uit het willen begrijpen hoe de veranderingen van het Ma zich voltrekken en te willen bekijken wat we missen of over het hoofd zien. Daartoe wil ik een analyse maken

Nadere informatie

Kwaliteitstandaarden opleidingsschool en academische opleidingsschool

Kwaliteitstandaarden opleidingsschool en academische opleidingsschool Kwaliteitstandaarden opleidingsschool en academische opleidingsschool Als advies (aan de HBO-RAAD) vastgesteld door het SAC (Sector Adviescollege Hoger Pedagogisch Onderwijs). Met instemming besproken

Nadere informatie

Leren reflecteren, naar systematiek in het leren van je werk als docent

Leren reflecteren, naar systematiek in het leren van je werk als docent Leren reflecteren, naar systematiek in het leren van je werk als docent Korthagen, F.A.J. (1998). Uit: Fonderie-Tierie, L. en J. Hendriksen (red.). Begeleiden van docenten. Baarn: H. Nelissen, B.V. 1.

Nadere informatie

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER Dit project werd gefinancierd en ondersteund door de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening weer van de auteur en de Commissie kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Beginnend leiderschap (middenmanagement)

Beginnend leiderschap (middenmanagement) Beginnend leiderschap (middenmanagement) 2014-2015 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Beginnend Leiderschap rom en voor wie erwijsgevenden Waarom in en het voor primair wie onderwijs (regulier

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Kennis-maken de begeleiding van actieonderzoek

Kennis-maken de begeleiding van actieonderzoek ARTIKEL Kennis-maken met de begeleiding van actieonderzoek De laatste jaren staat actieonderzoek weer volop in de belangstelling. Veel lerarenopleidingen geven dit type onderzoek een prominente plaats

Nadere informatie

Voorstel en voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Mailadres: Telefoonnummer: Naam/namen van de presentatoren: en

Voorstel en voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Mailadres: Telefoonnummer: Naam/namen van de presentatoren: en Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Jolanda Cuijpers Mailadres: jolanda.cuijpers@leijgraaf.nl Telefoonnummer: 0618184849 Naam/namen van de presentatoren: Marielle den

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

Visie op Onderwijs en Onderzoek: Van strangers in the night naar een gelukkig huwelijk?

Visie op Onderwijs en Onderzoek: Van strangers in the night naar een gelukkig huwelijk? Visie op Onderwijs en Onderzoek: Van strangers in the night naar een gelukkig huwelijk? Sanneke Bolhuis Lector Fontys Lerarenopleiding Tilburg (www.fontys.nl/lectoraten/leerstrategieen) Conferentie Lessen

Nadere informatie

Samenvatting / Dutch summary

Samenvatting / Dutch summary Samenvatting / Dutch summary De verantwoordelijkheid die mensen al dan niet nemen voor hun eigen leven is een centraal thema op dit moment, zowel binnen de politieke als de publieke discussie: we gaan

Nadere informatie

Kerndocument Samenwerken

Kerndocument Samenwerken Kerndocument Samenwerken Voorlopersgroep Opleiden in de school Samenwerken, een kunst of een kunde? Wat is samenwerken? Kaats en Ophey (2005, 2013) beschrijven in hun onderzoeken Organiseren tussen organisaties

Nadere informatie

Samenwerking tussen docenten in onderwijsinnovaties in het hoger beroepsonderwijs: een case study

Samenwerking tussen docenten in onderwijsinnovaties in het hoger beroepsonderwijs: een case study Samenwerking tussen docenten in onderwijsinnovaties in het hoger beroepsonderwijs: een case study Remco Coppoolse, Elly de Bruijn, Gerhard Smid Onderzoeksdoel en theoretisch kader Onderwijsinnovaties leiden

Nadere informatie

Inrichting van de leerwerkplek bij het opleiden in de school

Inrichting van de leerwerkplek bij het opleiden in de school ARTIKEL Inrichting van de leerwerkplek bij het opleiden in de school Bij het opleiden in de school leren studenten in en van het werk. Hierbij treden verschillende soorten leerprocessen op die niet per

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

VELOV - TOEKOMSTPLAN 2015-2018

VELOV - TOEKOMSTPLAN 2015-2018 VELOV - TOEKOMSTPLAN 2015-2018 VELOV, de beroepsvereniging voor lerarenopleiders in Vlaanderen, beoogt de ondersteuning van lerarenopleiders aan universiteiten, hogescholen, en centra voor volwassenenonderwijs

Nadere informatie

Effectieve Professionele Ontwikkeling

Effectieve Professionele Ontwikkeling Effectieve Professionele Ontwikkeling EFFECTIEVE Professionele Ontwikkeling resulteert in aantoonbare, wenselijke en duurzame veranderingen bij leraren Kennis Inzicht Vaardigheden Competenties Attitudes

Nadere informatie

Stilstaan bij de start

Stilstaan bij de start Wat hebben startende leraren nodig om zich in de eerste jaren van hun beroepspraktijk te ontwikkelen tot stevige professionals? Voorlopige opbrengst literatuuronderzoek in het kader van het R&D-project

Nadere informatie

Ruimte creëren. kennis, p. 17). De oplettende lezer ziet dat in het schema van deze negen aspecten deze ruimte wordt aangeduid met de woorden

Ruimte creëren. kennis, p. 17). De oplettende lezer ziet dat in het schema van deze negen aspecten deze ruimte wordt aangeduid met de woorden VERSLAG REACTIE 20 Over vermeende tegenstellingen die irrelevant zijn In het stuk van Piet van der Ploeg Pabo s varen blind op constructivisme (zie artikel op pagina 13) worden veel tegenstellingen geschetst.

Nadere informatie

52. Op weg naar rijkere breukenlessen

52. Op weg naar rijkere breukenlessen 52. Op weg naar rijkere breukenlessen Op naar rijkere breukenlessen Maaike Koopman, Marieke Thurlings en Perry den Brok Onderzoek naar breukenlessen: introductie PROO onderzoek (411-10-703) De rol van

Nadere informatie