Studiegids. Masteropleiding. Zorgtraject Ontwerp

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studiegids. Masteropleiding. Zorgtraject Ontwerp 2015-2016"

Transcriptie

1 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015

2 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp /114

3 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Inhoudsopgave 1 Voorwoord 6 2 Inrichting van de opleiding Beroepsprofiel Beroep Uitwerking van beroepsprofiel Competenties afgestudeerde Vaardigheden afgestudeerde Werkveld en functies Opleidingsprofiel Algemeen Doelstelling opleiding Het hbo-masterniveau van de opleiding Didactische uitgangspunten Inrichting opleiding Opleidingsvarianten Verkorte en versnelde opleidingsroutes Getuigschriften Graden en titulatuur Opleidingsstructuur Programma s Stages en stagewaardigheid Afstuderen Examencommissie Instelling en benoeming Samenstelling Taken en bevoegdheden Verzoekschrift Voorzieningen Begeleiding ICT-faciliteiten Algemeen MijnHU SharePoint OSIRIS Student Wachtwoord Informatiebeveiliging en privacy Registratie studievoortgang Onderwijsbalie Studievereniging Opleidingscommissies Contactgegevens Cursussen Cursusdeelname Inschrijving voor cursussen Aanwezigheidsplicht Ingangseisen Cursusbeschrijvingen Tentamens en examens Introductie Vrijstellingen Organisatie tentamens Tentamenvorm en -duur Tentamenrooster /114

4 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Inschrijving en deelname (her)tentamens Voorzieningen in geval van een functiebeperking Legitimatieplicht bij tentamens Gang van zaken tijdens tentamens Beoordeling Toekennen resultaat en inzage Onregelmatigheden/fraude Bewaring en teruggave tentamen- en examenwerk Geldigheidsduur resultaten Diplomering Procedure afgifte diploma Aantekening cum laude of met genoegen Roosters HU-onderwijsjaarrooster Vakanties en vrije dagen Lesdagen en -tijden Openingstijden gebouwen Roosterinformatie en -wijzigingen Klachten, bezwaar en beroep Inleiding Bezwaar Beroep Beroep aantekenen Hoger beroep Klachten Klacht indienen Herzieningsverzoeken bij klachten Ongewenst gedrag Schema klachten, bezwaar en beroep Studentzaken Studiebegeleiding Profileringsfonds Studentendecaan Centrum Studiekeuze Vertrouwenspersoon Studentenarts Bureau Studentenpsychologen Mediation Studeren met een functiebeperking Verbetering taalvaardigheden Bibliotheek Internationalisering Medezeggenschap Inspraakorganen Ondersteuning bestuurlijk actieve studenten Studium Generale Studentenvereniging Algemeen Bestuursbeurs Topsport Trajectum Sport Veilig, gezond en milieuvriendelijk studeren Verzekeringen: aansprakelijkheid, ongevallen en reisverzekering Over de HU Algemene informatie Onderwijsprofiel HU /114

5 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Bachelor- en masterstelsel Hogeschool- en faculteitsregelingen Orderegels Kwaliteitszorg Organogram HU Locaties HU Algemene informatie faculteit Gezondheidszorg Algemeen Organogram faculteit Contactgegevens Plattegrond Praktische voorschriften en aanwijzingen Faciliteiten In- en uitschrijven voor de opleiding Studiekosten, eigen bijdragen en tegemoetkoming Collegegeld Kosten voor boeken en leermiddelen Overige kosten Financiële tegemoetkoming Bijlagen Onderwijs- en examenregeling Cursusbeschrijvingen Overige regelingen Deze studiegids is op 9 juni vastgesteld door Carolien Sino Instituutsdirecteur, gevolgd door een positief advies van de (G)OC en goedgekeurd door de faculteitsdirecteur Harm Drost op 12 juli /114

6 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Voorwoord Beste student, Voor u ligt de studiegids van de opleiding Master Advanced Nursing Practice (MANP). We hopen dat u bij onze opleiding een prettige en succesvolle studietijd heeft. In deze studiegids vindt u belangrijke spelregels en informatie die u daarbij kunnen helpen. Hogeschool Utrecht biedt vraaggestuurd en competentiegericht onderwijs. Competentiegericht wil zeggen dat u vaardigheden opdoet die aansluiten bij het beroepsleven (2.1). Met vraaggestuurd onderwijs streven wij er naar het onderwijs en ook de ondersteuning eromheen zo in te richten dat u zich in en tijdens uw studie kunt ontwikkelen op een manier die ú belangrijk vindt en die bij u past. Hieronder vindt u informatie over de belangrijkste aspecten van uw studie en de keuzes die u kunt maken. Invloed van de student Veel van onze mogelijkheden zijn ontwikkeld of verbeterd op initiatief van uw medestudenten. De hogeschool beschouwt u als partner, u maakt deel uit van onze kennisgemeenschap. De HU hecht daarom veel waarde aan uw mening en ideeën. Dat begint al bij de evaluaties van alle cursussen, waar u als student uw oordeel en verbetertips kunt geven. Ook organiseren we op opleidingen of faculteiten onderwijsdialogen, waarin we samen in gesprek gaan over uw opleiding en alles eromheen. De HU ondersteunt actief deelname van studenten in opleidingscommissies en medezeggenschapsorganen (8.13). We vragen u elk jaar de NSE (Nationale Studenten Enquête) in te vullen. En bent u bijzonder tevreden over het onderwijs van die ene docent(e), nomineer hem/haar dan als docent(e) van het jaar! Verbreden en verdiepen Veel opleidingen kennen afstudeerrichtingen, waarin u zich kunt specialiseren op een onderdeel van uw vakgebied. Ook is er Studium Generale dat inspirerende programma s aanbiedt. Wat anders? U kunt uw studietijd natuurlijk ook willen benutten om u zo breed mogelijk te ontwikkelen, en juist ervaring buiten uw reguliere studie op te doen. Denkt u erover bestuurlijk actief te worden in bijvoorbeeld een studievereniging, een gezelligheidsvereniging of een studentensportclub (8.18)? Of combineert u topsport met een studie (8.16)? Hiervoor noemden we al medezeggenschap en opleidingscommissieser is van alles denkbaar dat door de HU actief ondersteund wordt. Studievertraging Door allerlei oorzaken kan uw studie niet verlopen zoals u dat graag zou willen. Als dat komt door bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld ziekte of familieomstandigheden, dan zijn er verschillende regelingen waarop u een beroep kunt doen. Als u door uw persoonlijke situatie tentamens mist, kunt u om een extra herkansing vragen (4.3.3). En had u een studiebeurs, maar studeert u door deze omstandigheden zo lang dat u er geen recht meer op heeft? Dan is er wellicht een mogelijkheid tot financiële ondersteuning (8.). In al deze gevallen geldt: meld het zo spoedig mogelijk aan uw studiecoach (2.5.1 of uw studentendecaan (8.3)! Het is natuurlijk niet wenselijk dat u (veel) te lang over uw studie doet. Om dat te voorkomen bieden opleidingen soms extra inhaaltrajecten aan. Die worden via intranet bekendgemaakt. En heeft u een functiebeperking? Dan kunt u mogelijk langer over uw studie doen, maar dat hoeft lang niet altijd het geval te zijn. De hogeschool kent een breed scala aan voorzieningen die u in uw studie kunnen ondersteunen (8.9). Problemen en klachten Heeft u problemen die uw studie negatief beïnvloeden? Of vragen omdat u niet precies weet waar u terecht kunt? Bij uw studiecoach (2.5.1) of een studentendecaan (8.3) bent u aan het juiste adres; zij kunnen u adviseren of doorverwijzen. Als u klachten heeft over de bejegening door studenten of medewerkers, kunt u ook een vertrouwenspersoon (8.5) inschakelen. Als er sprake is van een escalerende situatie kunnen onze studentmediators vaak helpen om verdere escalatie te voorkomen en de samenwerking weer te herstellen (8.8). En gaat er binnen de HU iets fout of bent u het niet eens met een besluit? Op elke faculteit of opleiding is een klachtenloket waar u terecht kunt met bezwaren en klachten (7.1). Ook hiervoor kunt u bij de studentendecaan terecht. 6/114

7 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Wat verwacht de HU van u? Wij streven ernaar u een opleiding en studieklimaat te bieden waarin u zich optimaal kunt ontplooien. De HU verwacht van elke student dat hij/zij zich aan de interne regels houdt (9.1.4). Ongewenst gedrag (bijvoorbeeld intimidatie, hat s, verbaal of fysiek geweld) wordt niet getolereerd. Als u een diploma haalt, moet u dat ook verdiend hebben. Fraude (4.4.2) wordt niet getolereerd. Zeker als dit gevolgen heeft voor onschuldige medestudenten doordat tentamenresultaten ongeldig worden verklaard, zijn de straffen zwaar. Zowel ongewenst gedrag als fraude kan leiden tot verwijdering van de opleiding. U ziet, er zijn heel veel mogelijkheden bij de HU om een prettige studietijd te hebben. U vindt het merendeel terug in deze studiegids. Lees de gids goed door, voordat u aan uw studie begint. Via de inhoudsopgave kunt u altijd achterhalen waar u iets kunt vinden. Maar is het niet duidelijk of kunt u het niet vinden: kijk op intranet, of vraag het uw studiecoach (2.5.1) of de onderwijsbalie (2.5.3). We wensen u een prettige studietijd en veel succes in dit studiejaar. Mede namens alle collega s die aan uw opleiding bijdragen, Dr. Carolien Sino Directeur Instituut Verpleegkundige Studies 7/114

8 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Inrichting van de opleiding 2.1 Beroepsprofiel Beroep De Master Zorgtraject Ontwerp leidt op tot de kwalificatie zorgtrajectontwerper. De zorgtrajectontwerper heeft al een beroep en verwerft door middel van de MZO aanvullende kwalificaties. Die kwalificaties zijn nodig in verschillende functies, zoals zorgadviseur, unitmanager, projectleider zorginnovatie en dergelijke. Het wordt ingevuld door mensen met verschillende achtergronden, zoals artsen, medisch-maatschappelijk werkenden, verpleegkundigen, logopedisten, fysiotherapeuten etc.. Afhankelijk van de omvang en aard van de organisatie waar hij 1 werkt heeft de zorgtrajectontwerper een staf- of middenkaderfunctie. De visie op de kwalificaties van de zorgtrajectontwerper is in samenspraak met het werkveld ontwikkeld en beschreven in het boek: Ontwerp van zorgtrajecten/zorgketens (M. de Kuiper, 2009). Het begrip zorg staat centraal in deze opleiding. Uitgangspunt daarvoor is het ICF-model 2. Dat model gaat ervan uit dat problemen met de gezondheid op drie niveaus tot uiting komen. Ten eerste is dat het niveau van de fysieke of mentale stoornis, bij voorbeeld diabetes mellitus. Dat is traditioneel het terrein van de medische discipline. Het tweede niveau is dat van het verstoorde functioneren, bijvoorbeeld de noodzaak van insulineinjecties en lastig lopen als gevolg van diabetesvoeten. Dat is traditioneel het terrein van verpleegkundige en paramedische disciplines. Het derde niveau is dat van de verstoorde maatschappelijke participatie, bij voorbeeld je werk niet langer kunnen doen als gevolg van een sterk verslechterde fysieke conditie. Traditioneel is dit het terrein van met name welzijnsdisciplines. Wij beschouwen zorg als het totaal van interventies ter leniging van de nood op alle drie deze niveaus. Zorg omvat in deze definitie dus zowel medische, paramedische, verpleegkundige als welzijnsinterventies. Twee voorbeelden Een voorbeeld van een vraagstuk waarbij de zorgtrajectontwerper actief is, is de behandeling van psychische problemen bij allochtonen in grote steden. Dergelijke problemen blijken momenteel namelijk vaak te laat te worden onderkend, zodat poliklinische behandeling in de eerste lijn veelal geen soelaas meer biedt. Het opzetten van een transculturele polikliniek binnen de tweede lijn blijkt een kosteneffectieve wijze om deze problematiek in een vroeg stadium te onderkennen en te behandelen. De afstemming met de eerste- en tweedelijns zorg is daarbij van beslissend belang. De betrokken zorgtrajectontwerper bleek bij uitstek in staat om het vraagstuk te verhelderen en de betrokken instanties te mobiliseren voor een haalbare oplossing. Een tweede voorbeeld betreft het zogenaamde VoorZorg-project dat zich richt op laagopgeleide jonge vrouwen, die zwanger zijn van hun eerste kind. Deze hebben vaak te kampen met meerdere problemen, waardoor het opvoeden extra moeilijk is. Doel is om de zwangerschaps- en geboorteresultaten voor moeder en kind, de gezondheid en ontwikkeling van het kind en de persoonlijke ontwikkeling (opleiding) en kansen op werk van de moeder te verbeteren. Een verpleegkundige van de thuiszorgorganisatie bezoekt (aanstaande) moeders volgens een intensief en gestructureerd protocol. De verpleegkundige helpt de moeders de weg te vinden naar de juiste hulpverlenende instanties. Iedereen die met jongeren werkt en in aanraking komt met aanstaande moeders die problemen hebben, kan hen naar het VoorZorg-project verwijzen. Op deze manier worden problemen die voorheen pas na escalatie aan het licht kwamen, vroegtijdig opgemerkt en aangepakt. Het initiatief voor dit project lag bij de thuiszorgorganisatie die het samen met de gemeente vormgaf. Daarbij werden ook huisartsen, vroedvrouwenpraktijken en het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) betrokken. Een zorgtrajectontwerper van de gemeente gaf leiding aan het project, ontwierp de samenwerkingstrajecten en ontwikkelde uiteindelijk ook het protocol. 1 Voor de leesbaarheid gebruiken we in dit rapport de mannelijke vorm: overal waar in dit rapport hij, hem of zijn staat is telkens ook zij of haar bedoeld. 2 De International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) is een gestandaardiseerd begrippenapparaat voor het beschrijven van het menselijk functioneren en de problemen die daarin kunnen optreden. Doel van de ICF is om door middel van het in kaart brengen van begrippen op dat terrein een basis te leggen voor een gemeenschappelijke standaardtaal. Het ICF is door de Wereld GezondheidsOrganisatie (WHO) in 2001 gepubliceerd (zie voor meer informatie: 8/114

9 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Zie art. 12 OER-HU Uitwerking van beroepsprofiel De opleiding is gebaseerd op het (Internationale) Evidence Based Decision Making Model waarin de elementen wetenschappelijke kennis, vraagsturing, professionele expertise en organisatie en context evenwichtig verdeeld zijn. 9/114

10 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp De volgende competenties werden geformuleerd Competenties 1. Assortimentsbeleid ontwikkelen De zorgtrajectontwerper beschouwt zorgvraagstukken en bijbehorende producten steeds met het oog op de optimale maatschappelijke participatie van de desbetreffende cliënten(groepen) (ICF). 2. Producten (her)ontwerpen De zorgtrajectontwerper analyseert zorgbehoeften/zorgvragen, ontwikkelt de criteria waaraan de oplossing moet voldoen, ontwerpt het beoogde zorgproduct door het kwalitatief en kwantitatief te beschrijven, implementeert het zorgproduct en/of de zorgorganisatie en ontwerpt een instrument om effectiviteit en efficiëntie te kunnen meten. 3. Continuïteit waarborgen De zorgtrajectontwerper beheert en bestuurt producten op een bedrijfskundig verantwoorde manier. Dat wil zeggen dat zorgproducten binnen de geldende kaders (wet- en regelgeving, strategie en beleid en financiën) tot stand komen, waarbij planning & control als besturingsmodel wordt toegepast. 4. Kritisch, analytisch, reflectief en creatief denken De zorgtrajectontwerper beschikt over kritisch-analytische vaardigheden (kritisch, analytisch, reflectief en creatief denken en formuleren), die hij inzet voor het dagelijks beroepsmatig handelen, maar ook voor het onderbouwen en verbeteren van het beroepsmatig handelen en voor de verdere ontwikkeling van het beroep. 5. Wetenschappelijk onderbouwen van besluiten De zorgtrajectontwerper onderbouwt aan de hand van best available evidence zijn handelen. 6. Methodische analyse van zorgproblemen De zorgtrajectontwerper analyseert op methodische wijze geaggregeerde (de eigen zorgverlening overstijgende) problemen gericht op het bereiken van de best mogelijke zorgverlening. 7. Adviseren De zorgtrajectontwerper baseert zijn adviezen op vraagsturing, het aangaan en onderhouden van relaties, het toepassen van kennis en het behalen van duurzame resultaten. 8. Veranderingen managen De zorgtrajectontwerper identificeert en waarborgt de vitale belangen van verschillende belanghebbenden, creëert transparantie, weet verschillende partijen te binden aan een gemeenschappelijk doel, werkt in een sfeer van integriteit en vertrouwen, maakt een beargumenteerde keuze uit innovatiestrategieën en waarborgt aldus de voortgang van de implementatie. 9. Kennis managen De zorgtrajectontwerper laat anderen (individuen of groepen) leren door op een planmatige wijze hun leerproces te sturen. Daarvoor combineert hij op methodische wijze zijn vakinhoudelijke kennis met communicatieve en didactische vaardigheden. Leerprocessen zijn met name gericht op kennisverwerving over de nieuwe processen en producten en bijbehorende deskundigheidsbevordering van betrokkenen zowel binnen als buiten de eigen organisatie (afdeling/instelling). 10. Persoonlijke effectiviteit De zorgtrajectontwerper reflecteert op basis van metacognitieve modellen op het eigen gedrags(potentieel) en stuurt dit gedrag op grond van die reflectie efficiënt en effectief bij. Hij doet dit zowel tijdens zijn dagelijks werk als op de langere termijn met het oog op zijn verdere professionalisering. Zie art. 12 OER-HU 10/114

11 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Competenties afgestudeerde De competenties zijn als volgt verdeeld over de verschillende leerjaren en modules: Element EBP Modules jaar 1 Schriftelijk werkstuk 5 EC Best available Research Evidence Methoden en Technieken van onderzoek Kritisch denken Concept analyse Modules jaar 2 Praktijkgericht/ ontwerpgericht onderzoek Schriftelijk werkstuk 5 EC Artikel Oorspronkelijk vastgestelde kwalificaties 03. Kritisch, analytisch, reflectief en creatief denken 04. Wetenschappelijk onderbouwen van besluiten Evidence Based practice Interventie wegen Populaton characteristics needs, values and preferences Moreel redeneren Vraagsturing Case-study Preventieve methodiek Probleem Analyse en aanvullend onderzoek 01. Assortimentsbeleid ontwikkelen 05. Methodische analyse van zorgproblemen Environment and organizational context Strategisch venster Ontwerp traject Strategie en Beleid, Ketenzorg en Verandermanagement Implementatiemanagement, Kennismanagement, Financiën, planning & control Implementatie strategie Kenniswaarde Keten Strategie/ Financiële Onderbouwing 02. Continuïteit waarborgen 07. Veranderingen managen 08. Ketenzorg Ontwerp 09. Kennismanagement Product- en processmanagement Bussinessplan Resources including practitioner experience Persoonlijke effectiviteit inclusief leiderschapsvaardigheden en adviesvaardigheden (Adviesvaardigheden onderdeel van PE, 5 EC in tweede jaar) Reflectieve praktijkvoering Verslag reflectieve praktijkvoering, onderdeel van PE 10. Persoonlijke effectiviteit 06. Adviseren Tabel 1: Programma MZO In dit schema vormen de dik- en schuingedrukte schriftelijke werkstukken samen de afstudeereenheid van 25 EC Zorgtrajectontwerpers zijn mensen met uitstekende kennis van, en ervaring in het veld van zorgdisciplines. Ze zijn in staat om voor complexe zorgvraagstukken in multidisciplinair verband strategische oplossingen te ontwikkelen en te implementeren. De oplossingen dienen te voldoen aan de eisen voor best practices: gebaseerd op zowel wetenschappelijk onderbouwde kennis als praktijkkennis en passend binnen de gegeven organisatorische en culturele context. Zelfstandigheid en deskundigheid Zorgtrajectontwerpers functioneren op masterniveau. Dat niveau is vereist vanwege de complexiteit van de vraagstukken. Die zijn zorginhoudelijk complex, omdat er veelal onvolledige informatie uit verschillende disciplines met elkaar moet worden verbonden. Ze zijn sociaal-communicatief complex omdat de oplossing in 11/114

12 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp multidisciplinair verband moet worden gezocht en er dus rekening moet worden gehouden met meerdere (niet zelden strijdige) belangen. En bovendien is de taak van zorgtrajectontwerpers complex omdat zij naast de zorginhoudelijke kwaliteit ook steeds de bedrijfskundige efficiëntie van de ontwikkelde zorgproducten dienen te waarborgen. Voorts wezen wij er in de vorige paragraaf al op dat de zorgtrajectontwerper op meso- en macroniveau actief is. Ook dat draagt bij aan de noodzaak van het masterniveau. Zie art. 12 OER-HU Vaardigheden afgestudeerde Zie paragraaf (schema competenties) Zie art. 12 OER-HU Werkveld en functies De zorgtrajectontwerper is werkzaam in alle velden van de gezondheidszorg en Welzijn inclusief de gemeente, een eigen praktijk of een groepspraktijk. Alle disciplines zijn in de opleiding vertegenwoordigd: artsen, verpleegkundigen, psychologen, maatschappelijk werkenden, diëtisten, ergotherapeuten etc. Functies als: beleidsmedewerker, projectmanager, procesmanager, teamleider en vele andere worden reeds door afgestudeerde zorgtrajectontwerpers ingenomen. Zie art. 12 OER-HU 2.2 Opleidingsprofiel Algemeen De MZO is een nieuwe Masteropleiding met een unieke focus op de combinatie van zorginhoudelijke, bedrijfskundige en wetenschappelijke perspectieven, gericht op de toekomst van de Nederlandse gezondheidszorg die samen te vatten is in de slogan: Van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Daarbij speelt het streven naar Triple aim steeds een bepalende rol. Triple aim: de combinatie van een betere gezondheid( kwaliteit van leven), een betere zorg en meer kosteneffectiviteit. Demografische en maatschappelijke ontwikkelingen confronteren de zorg- en welzijnssector met steeds ingewikkelder vraagstukken: de omvang en complexiteit van de vraag nemen sterk toe, terwijl de middelen onmogelijk navenant mee kunnen groeien. Co-morbiditeit is bij oudere cliënten min of meer gebruikelijk, het aantal cliënten met chronische aandoeningen stijgt gestaag, de sociale omgeving van cliënten is steeds moeilijker te mobiliseren, cliënten presenteren zich als mondige consumenten en culturele diversiteit vereist steeds meer specifieke expertise en een alternatieve zorgorganisatie, zoals ketenzorg, disease management en integrated care. Deze ontwikkelingen maken van zorg een schaars goed. De toenemende druk op de voorzieningen leidt inmiddels tot een grondige stelselherziening, waarvan taakherschikking, de nieuwe zorgverzekering (2006) en de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO, 2007) voorbeelden zijn. De herzieningen van het stelsel leiden ook tot nieuwe beroepen zoals de nurse practitioner, de physician assistant en de zorgtrajectontwerper, waarop deze nieuwe masteropleiding zich richt. 12/114

13 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp In de sub-paragrafen hieronder schetsen we het beroep van zorgtrajectontwerper en de resultaten van het marktonderzoek naar de wenselijkheid van een masteropleiding voor zorgtraject ontwerp. De context van het beroep zorgtrajectontwerper Zoals in de inleiding op deze paragraaf werd gesteld, is de overheid bezig met een grootscheepse herziening van het stelsel van zorg- en welzijnsvoorzieningen. De overheid hanteert bij die herziening een aantal criteria waaraan (toekomstige) voorzieningen dienen te voldoen: vraagsturing: aanbieders dienen zich in hun aanbod en aanpak te laten leiden door de wensen en behoeften van afnemende cliënten/patiënten; (multidisciplinaire) samenwerking: dit hangt samen met het vorige criterium. Omdat de behoeften van cliënten veelal de grenzen van disciplines en/of instellingen (of onderdelen daarvan) overschrijden, is multidisciplinaire samenwerking onontbeerlijk. In dit kader passen ontwikkelingen als ketenzorg en klinische/kritische paden ; efficiëntie en transparantie: de betaalbaarheid van zorgvoorzieningen krijgt steeds meer aandacht. Een van de belangrijkste manieren om het aanbod betaalbaar te houden is de efficiëntie van zorgprocessen te verbeteren. In dit kader horen ook allerlei innovatietrajecten, waarbij hele processen opnieuw vanuit de cliëntbehoefte worden vormgegeven. Dit soort verbeter- en innovatieslagen vergen een bedrijfskundige benadering. In die benadering is transparantie van de betreffende processen onontbeerlijk: doelstellingen, processtappen, bevoegdheden van de betrokken disciplines en dergelijke dienen ondubbelzinnig te worden afgesproken en vastgelegd. Transparantie biedt betrokkenen inzicht in de werkelijke gang van zaken en is op die manier weer voorwaarde voor verdere verbeteringen en innovaties. Transparantie biedt bovendien zicht op de (on)mogelijkheden om de processen van verschillende disciplines in het belang van de cliënt beter op elkaar aan te laten sluiten; objectiviteit en evidence based practice: enerzijds gaat het hier om objectieve criteria op grond waarvan de indicaties voor zorg kunnen worden gesteld (toegang tot voorzieningen). Anderzijds gaat het om (wetenschappelijk) aantoonbare werkzaamheid van het aanbod. Dat laatste speelt een steeds belangrijker rol in de financiering door verzekeraars. Maar ook patiënten(organisaties) dringen hierop aan. De landelijke overheid stimuleert de bij zorg en welzijn betrokken disciplines om in goed overleg met patiëntenorganisaties, gemeentelijke overheden en verzekeraars een afgewogen en cliëntgericht aanbod van zorg- en welzijn producten te creëren, dat voldoet aan de bovenstaande criteria. In dit verband past ook de zogenaamde product- of outputfinanciering, waarmee de overheid een meer bedrijfskundig verantwoorde aanpak van zorg en welzijn stimuleert. Dit alles creëert in het veld een groeiende behoefte aan specialisten die complexe, veelal multidisciplinaire zorgprocessen kunnen analyseren, (her)ontwerpen en aansturen. De essentie daarbij is dat de zorg nog sterker vanuit de cliëntbehoeften wordt vormgegeven. Deze behoefte blijkt uit het stijgende aantal wervingsadvertenties met een vergelijkbaar profiel (zie bijlage 6). Het betreft wervingsadvertenties van uiteenlopende organisaties als zorg- en welzijnsinstellingen, gemeentelijke overheden en verzekeraars. Men zoekt mensen die kunnen functioneren in een multidisciplinaire omgeving met uiteenlopende belangen. Specialisten die vanuit hun zorginhoudelijke en bedrijfskundige expertise bijdragen aan de verbetering en innovatie van het zorgaanbod. Er blijkt met name behoefte aan mensen die op meso- en macroniveau kunnen bijdragen. Dat wil zeggen niet zozeer binnen de 1-op-1-relatie met de individuele cliënt (microniveau), maar juist op het (beleids)niveau van instellingen en de overheden Doelstelling opleiding De algemene doelstelling van de opleiding luidt: De afgestudeerde Master Zorgtraject Ontwerp is in staat om in complexe multidisciplinaire context met verschillende belangen strategische cliëntgerichte oplossingen voor complexe zorgvragen te creëren. Die oplossingen hebben de vorm van zorgproducten die voldoen aan de behoeften van cliënten (ICF-model), aan de eisen van best practices (zorginhoud en organisatie) en aan de eisen die de overheid aan dergelijke producten stelt (wet- en regelgeving, betaalbaarheid, transparantie e.d.). 13/114

14 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp De eindkwalificaties zijn geformuleerd als competenties en, net als de visie, gebaseerd op (1) expertmeningen van zowel lectoren als vertegenwoordigers uit het werkveld (2) op bureauonderzoek (wervingsadvertenties en literatuur, zie bijlage 6) en (3) op gericht marktonderzoek (zie en bijlage 1). Zie art. 12 OER-HU Het hbo-masterniveau van de opleiding De HU heeft als taak om u als student op te leiden voor een functie op master niveau. Daarom moet u als afgestudeerde voldoen aan een groot aantal competenties die zijn afgeleid van het profiel. Om het niveau te bepalen worden de volgende vijf samenhangende criteria gehanteerd: Het Master-niveau van de opleiding wordt beschreven door middel van de zogenaamde Dublin descriptoren: een stelsel van uitspraken waaraan het niveau en de manier waarop opleidingen onderling zich qua niveau verhouden, wordt weergegeven. 1. Kennis en inzicht: De Master heeft zijn kennis en inzicht verdiept in specifieke doelgroepen en/of problemen binnen zijn domein. De Master heeft zijn kennis en inzicht verbreed door deskundigheidsbevordering, coaching en advisering van beroepsgenoten en andere professionals betrokken in het domein. 2. Toepassen kennis en inzicht: De Master is in staat te participeren in volgens de gangbare normen opgezet toegepast onderzoek. De Master past specialistische, wetenschappelijke en veranderkundige kennis toe, zowel bij standaard als complexe problemen alsmede bij toegepast onderzoek. Ook is de Master in staat door reflectie op praktijkervaringen een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het vakgebied. Masters zijn in staat een bijdrage te leveren aan innovaties of het leiding geven hieraan. De originaliteit van de oplossingen en de complexiteit van de problemen in (soms) nieuwe of onbekende omstandigheden overstijgen aantoonbaar het niveau van de Bachelor-professional. 3. Oordeelsvorming: De Master is in staat tot een adequate oordeelsvorming bij complexe materie en / of beperkte informatie ten behoeve van zijn beroepsuitoefening en/of innovaties. Hij houdt daarbij rekening met sociaalmaatschappelijke en ethische verantwoordelijkheden verbonden aan toepassing van eigen kennis en oordelen. 4. Communicatie: De Master communiceert op een vaardige manier met cliënten, beroepsgenoten en andere professionals. Hij is in staat om kennis, motieven en overwegingen ondubbelzinnig over te brengen op zowel specialisten als niet-specialisten. Overtuigingen en Onderhandelen zijn primaire competenties van de Master. 5. Leervaardigheden: De Master beschikt over leervaardigheden om zijn verdere professionele ontwikkeling te sturen en bij te houden vanuit een zelfgestuurd en autonoom karakter. Zie art. 12 OER-HU Didactische uitgangspunten Alle opleidingen van Hogeschool Utrecht zijn opgebouwd volgens een competentiegericht onderwijsmodel. Een competentie is de combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes die nodig is om een taak in een bepaalde (beroeps)context uit te oefenen. 14/114

15 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Voor ons onderwijs betekent dit het volgende: Het onderwijs richt zich op het verwerven van competenties: het in samenhang verwerven van kennis, vaardigheden en houdingsaspecten waarmee taken worden uitgevoerd, binnen of buiten Nederland. Leren is een doelgerichte activiteit van u als student. Het onderwijs stimuleert daarom actief en zelfstandig leren. De docent ondersteunt en coacht uw leerproces en is inhoudelijk expert op een bepaald competentiegebied. Leermomenten op de opleiding en in de praktijk beïnvloeden elkaar positief. Leren is een sociaal en interactief proces en doet u nooit alleen. Daarom werkt u in uw opleiding veel samen: met andere studenten, met docenten en met professionals uit de praktijk. Om vast te stellen op welk niveau u de competenties beheerst, zijn er periodiek toetsen waaraan u deelneemt. De toetsen worden beoordeeld en geven u inzicht in de vorderingen van uw leerproces. De didactiek van de opleiding staat in het teken van competentiegericht onderwijs. Hierbij wordt gestreefd naar een optimale balans tussen levensechte praktijkopdrachten en verdiepende cursorische lesprogramma s en trainingen. De nadruk ligt in de opleiding op het zogenaamde schrijvend leren : Schrijven is behalve een toetsmiddel ook een uitstekend leermiddel. Van schrijvend Ieren leert de student niet zo zeer om kennis te reproduceren als wel om kennis te gebruiken en de toepassing ervan voor een doelgroep of lezersgroep inzichtelijk te maken. Hierdoor verschuift het accent van het product naar het proces, want kennis gebruiken leert de student alleen door iets met kennis te doen. Het uiteindelijke resultaat geeft weer hoe de schrijver tegen zijn onderwerp aankijkt. Het is zijn constructie van de werkelijkheid en deze constructie berust op zijn analyse van de data. Vervolgens is het nog maar een kleine stap naar Ieren door middel van schrijven in het onderwijs: al schrijvend komt de student tot zijn constructie van de leerstof, die berust op zijn analyse van de data. De opleiding biedt studenten een samenhangend programma. Samenhang heeft hierbij betrekking op inhoud, niveau en didactiek. Bepalend voor de samenhang is de combinatie van ontwerpgericht onderzoek en action learning. De inhoud van het programma draait rond het concept best practice. Dat concept verenigt zorginhoudelijke en organisatorisch-culturele kwaliteitscriteria. Een best practice kan worden omschreven als een zodanige inrichting van de zorgverlening (samenstel van diensten, disciplines en/of processen) dat deze tot kwalitatief goede uitkomsten leidt. Daarbij is best een contextueel begrip: best voor die cliënt(encategorie), voor die gemeenschap, voor die bepaalde afdelingen of instellingen. Met andere woorden: wat in een gegeven situatie best practice is, hangt mede af van de cliënten (wensen en behoeften) en de zorgorganisatie (missie, strategie, cultuur, systemen en middelen). In een best practice zijn wetenschappelijk onderbouwde modellen voor hulp- en zorgverlening (evidence based practice) zodanig in een specifieke context toegepast dat de meest effectieve zorg- & hulpverlening mogelijk wordt. Het concept best practice dekt een breder spectrum dan evidence based practice; het oriënteert zich op beschikbare wetenschappelijk onderbouwde kennis, maar kan ook innovatief zijn door iets nieuws te creëren, met gebruikmaking van alle praktische en theoretische kennis die voorhanden is (experience based practice). De zorgtrajectontwerper neemt een centrale rol in bij de totstandkoming van dergelijke best practices. Hij zal in dat verband vaak impliciete kennis van collega s helpen expliciteren, (wetenschappelijk) toetsen en vertalen naar de best mogelijke praktijk van alledag. Daarbij is de zorgtrajectontwerper ook in staat om te reflecteren op de vraag of de lokaal ontwikkelde oplossing overdraagbaar is naar andere werkomgevingen (generaliseren). Het MZO-curriculum volgt de basisstappen van een analyse-, ontwikkelings- en implementatieproject voor een best practice. In het tweede jaar voert de MZO-student zo n best-practice-traject in de eigen praktijk uit. Uitgangspunt is daarbij een complex zorgvraagstuk binnen de werkomgeving van de student. Het is een vraagstuk dat betrekking heeft op een cliëntbehoefte die de grenzen van afdelingen en/of instellingen overschrijdt. De oplossing vergt daardoor een multidisciplinaire aanpak, die efficiëntie en effectiviteit lastiger maakt. Het bestaande aanbod is vaak cliëntonvriendelijk, onvolledig of er is helemaal geen aanbod. De 15/114

16 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp nadruk bij het oplossen van het vraagstuk ligt evenzeer op de zorginhoudelijke kennis als op de bedrijfskundige verantwoorde afstemming van verschillende visies en aanpakken. Gedurende het oplossingstraject combineert de student bedrijfskundige tools met methodes voor het ontwikkelen van best practices. Ter ondersteuning daarvan zet de student een gelaagd best-practice-netwerk op dat hij tijdens het traject benut voor kennis- en draagvlakontwikkeling. Dit netwerk omvat cliënten, zorgprofessionals uit verschillende disciplines (incl. medici), managers en andere deskundigen van binnen en buiten de direct betrokken organisaties. Het curriculum integreert binnen het best-practice-traject ook de principes van ontwerpgericht onderzoek, zoals dat meer en meer van hbo-instellingen verwacht wordt 3. De inhoudelijke opbouw van het curriculum bestaat dus uit de verschillende stappen van een best-practice-traject: van vraagstelling tot en met de implementatie van de meest effectieve en efficiënte oplossing. Die stappen doorloopt de student gedurende de opleiding aan de hand van twee principes die als tandraderen in elkaar grijpen: de principes van kritisch-analytisch denken en van action learning. Studenten leren gedurende de opleiding steeds weer de cyclus van het kritisch-analytisch denken te doorlopen: problematiseren, analyseren en synthetiseren. Die cyclus drijft het leerproces aan. Dat leerproces tijdens de MZO kent een eigen dynamiek: de action-learning-cyclus. Dit is het centrale didactische concept van de opleiding, waarbij studenten steeds vraagstellingen en/of materiaal uit de eigen werkpraktijk als uitgangspunt nemen. Vervolgens doorlopen ze steeds de aan de cirkel van Kolb ontleende stappen: (1) ervaren, (2) theoretiseren, (3) planmatig uitproberen en (4) reflecteren. Deze leercyclus drijft ten slotte op haar beurt weer de stappen van het best-practice-traject aan. Op die manier operationaliseert de opleiding de principes van ontwerpgericht onderzoek en legt ze een optimale verbinding tussen leren en werken. Centraal staat de doelstelling: het ontwikkelen van een onderzoekend vermogen, dat wil zeggen: het vermogen om methodisch te zoeken naar antwoorden op vragen. De opdrachten zijn dan ook toenemend complex: in de eerste module ligt de te volgen methode helemaal vast (conceptanalyse) in de tweede module al iets minder (case-study) in de derde module moet de student aan de hand van criteria een interventie beoordelen, enzovoort. In het tweede jaar moet de student de keuze voor de gekozen methode kunnen verantwoorden en onderbouwen. Docenten - en met name de groepsdocenten - helpen studenten voortdurend bij het doorzien van de samenhang in het programma; daar waar nodig en mogelijk leggen ze dwarsverbanden tussen programmaonderdelen en helpen ze studenten om leerervaringen te relateren aan het MZOcompetentieprofiel, dat immers het kader voor dat leren is. Iedere student werkt dus gedurende de opleiding aan het oplossen van een of meer vraagstukken uit de eigen werkpraktijk. De onderwijsmodulen ondersteunen dat proces met gerichte (werk)colleges en praktische opdrachten. Het onderzochte vraagstuk is bij voorkeur ernstig, structureel, urgent en brengt veel kosten met zich mee. Samen met de opleiding en de organisatie waar hij werkzaam is, vult de student het curriculum zodanig inhoudelijk in, dat het probleem uiteindelijk wordt opgelost in de vorm van een best practice. Die oplossing moet duurzaam zijn, dat wil zeggen: ze moet zowel wetenschappelijk verantwoord zijn als passen binnen de geldende kaders van de organisatie(s) waarvoor zij ontworpen is. Het theoretische programma (colleges, opdrachten, werkgroepen, studieloopbaanbegeleiding) ondersteunt het tot stand komen van een best practice in de praktijk. Het best-practice-traject is daarmee op drie niveaus een leertraject: 3 Vergelijk Weert, T. van en Andriessen, D. (zonder jaartal): Onderzoeken door verbeteren - Overbruggen van de kloof tussen theorie en praktijk in hbo-onderzoek. Zie ook 2.3 van deze management review. 16/114

17 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp op persoonlijk niveau: de student doet gaandweg de benodigde kennis en vaardigheden op; op organisatieniveau: omdat het traject een reëel vraagstuk voor de werkgever van de student als uitgangspunt heeft, vindt er ook op organisatieniveau leren plaats. Niet alleen door leerprocessen bij andere disciplines, maar ook in de vorm van aangepaste processen, structuren en/of cultuuraspecten. op sectorniveau: omdat we streven naar de aanpak van problemen die breed leven in de sector, vindt er uiteindelijk (in de landelijke MZO-netwerken) ook een leerproces op sectorniveau plaats. Tijdens de curriculumontwikkeling zijn de competenties vertaald naar concrete leerdoelen per onderwijsdeel en naar opdrachten die de student als toets op het daadwerkelijk beheersen van de betreffende competentie gaat realiseren. Gedurende de opleiding concretiseert de student in overleg met opleiding en werkplek deze beroepsproducten naar de eigen werksituatie. In haar externe netwerken houdt de opleiding de vinger aan de pols voor wat betreft ontwikkelingen die de relevantie en actualiteit van de competenties beïnvloeden. Daarin spelen de werkveldcommissie en de alumni (afgestudeerde studenten) een belangrijke rol. Via de alumni zal de opleiding ook contact met haar afgestudeerden onderhouden en informatie verzamelen over de mate waarin zij met de verworven competenties in de praktijk uit de voeten kunnen. Ook de inbedding in de kennisinfrastructuur van FG en FMR, met name de contacten met de lectoraten, draagt bij aan de kwaliteit en actualiteit van de domeinspecifieke kwalificatie-eisen van de opleiding. Er bestaat geen (inter)nationale standaard voor vergelijkbare opleidingen, maar de opleiding is wel vergeleken met vergelijkbare opleidingen in binnen- en buitenland. 2.3 Inrichting opleiding Opleidingsvarianten De Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp is een competentiegerichte, tweejarige deeltijdopleiding. U wordt opgeleid tot een competente beroepsbeoefenaar die is toegerust om in een complexe, multidisciplinaire setting een wezenlijke bijdrage te leveren aan noodzakelijke verbeteringen en innovaties. Dit gebeurt in een krachtige leeromgeving waarin de praktijk centraal staat en de student actuele kennis uit verschillende bronnen gebruikt, waaronder wetenschappelijke literatuur en een best-practice-netwerk van deskundigen dat de student zelf opzet en onderhoudt. De opleiding legt een sterke relatie met de beroepspraktijk. Praktijksituaties zijn telkens het vertrekpunt van het leerproces. De opleiding biedt u een samenhangend programma met betrekking tot de inhoud, niveau en didactiek. Bepalend voor de samenhang is de combinatie van drie concepten: best practice, ontwerpgericht onderzoek en actie leren. Hierdoor kan kennisontwikkeling en vaardigheidsontwikkeling tegelijkertijd plaatsvinden. De werkplek is tegelijkertijd de leerplek, de studie is voor student en werkgever interessant. Elke module wordt afgesloten met een opdracht die de student in staat stelt zich te profileren omdat de opdracht meteen een antwoord levert op een vraag uit de praktijk. In het eerste jaar van de opleiding wordt in het laatste trimester een keuzemodule aangeboden voor specifieke doelgroepen. De keuzemodules voor het studiejaar zijn: Ketenzorg en Verandermanagement Leren en innoveren Deeltijdopleiding Heeft u een baan en wilt u daarnaast studeren? Dan is er de mogelijkheid om te kiezen voor een deeltijdopleiding. Deeltijd wil zeggen dat u een beperkt aantal dagen per week en/of in de avonduren de opleiding volgt. In een deeltijdopleiding is veel aandacht voor hetgeen u parallel aan uw studie in de beroepspraktijk leert. 17/114

18 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Kenmerkend is dan ook dat het werk aansluit bij het onderwijs dat u volgt en dat het curriculum en het rooster daarop is aangepast. Om toegelaten te worden tot de deeltijdopleiding dient u als student aan dezelfde vooropleidingseisen te voldoen als bij de voltijdopleiding. Het diploma van de deeltijdopleiding is gelijkwaardig aan dat van de voltijdopleiding. Duale opleiding Een duale opleiding is een combinatie van onderwijs volgen en werken, waarbij werk en studie op elkaar zijn afgestemd. Dit betekent dat een deel van de leerdoelen wordt gerealiseerd op het werk en een deel op school. De afstemming tussen werk en studie gebeurt op basis van bindende afspraken tussen de opleiding en uw werkgever, die in een zogeheten onderwijsarbeidsovereenkomst worden vastgelegd. Hierin staat aangegeven: De duur van de overeenkomst; De inhoud en omvang van het deel van het curriculum dat niet op de hogeschool wordt verzorgd; De beoordeling, de inhoud en omvang van de begeleiding vanuit het bedrijf; Hoe en wanneer de overeenkomst voortijdig kan worden ontbonden Verkorte en versnelde opleidingsroutes Verkorte opleidingsroutes zijn mogelijk voor studenten die eerder een Masteropleiding afgerond hebben en over actuele ervaring in het werkveld beschikken. Versnelde studies zijn beschikbaar voor studenten die uur per week beschikbaar hebben voor de studie Getuigschriften Als bewijs dat u de masteropleiding heeft afgerond, wordt door de examencommissie een diploma uitgereikt. De wettelijke term hiervoor is getuigschrift, maar omdat wij in het gangbare taalgebruik binnen de HU over diploma s spreken, zullen we in deze studiegids de term diploma gebruiken. Uw diplomadatum is gelijk aan de datum waarop u uw laatste tentamen van uw examenprogramma heeft afgerond. De voorzitter en een lid van uw examencommissie ondertekenen het diploma. Aan het masterdiploma wordt een Internationaal Diploma Supplement (IDS) volgens het Europese model toegevoegd. Hier zijn geen kosten aan verbonden. Het IDS geeft inzicht in de aard en de inhoud van de opleiding en de behaalde studieresultaten. Dit bevordert de internationale herkenbaarheid van de opleiding en het diploma. U ontvangt per opleiding slechts één diploma. Zie 5.1. voor de procedure voor de afgifte van het diploma. Het diploma wordt in beginsel in het Nederlands opgesteld. Op uw verzoek kan er, in plaats van het Nederlandstalig diploma, een Engelstalig diploma worden verstrekt. Het Internationaal Diploma Supplement wordt altijd in het Engels opgesteld. Heeft u meer dan een tentamen met goed gevolg afgelegd, maar krijgt u geen diploma omdat u niet het hele examenprogramma heeft afgelegd, dan kunt u de examencommissie vragen een verklaring af te geven. Daarop worden de door u behaalde tentamens vermeld. De verklaring wordt net als het diploma ondertekend door de voorzitter en een lid van de examencommissie Graden en titulatuur Als u een masteropleiding bij de HU afrondt, krijgt u een graad en mag u een titel voeren. De graad wordt namens het College van Bestuur verleend door de examencommissie. Bij een masteropleiding wordt de graad master verleend als u met goed gevolg het afsluitend examen heeft afgelegd. Aan de graad wordt een vermelding van het vakgebied of het beroepenveld waarop de graad betrekking heeft toegevoegd. 18/114

19 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Het verlenen van de graad master geeft het recht om deze, afgekort tot M (met toevoeging) achter uw eigen naam te vermelden. Afgestudeerden van de Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp mogen de titel MZO voeren Opleidingsstructuur Wettelijke studieduur, studielast en studiepunten De studielast van de opleiding en de bijhorende cursussen wordt uitgedrukt in hele studiepunten (EC) volgens het European Credit Transfer System (ECTS). Dit is een studiepuntensysteem om opleidingen internationaal vergelijkbaar te maken. De studielast van 1 EC komt overeen met 28 studie-(klok)uren (inclusief contacttijd). In de bijlage Cursusbeschrijvingen is per cursus de studielast opgenomen, uitgedrukt in hele EC. EC worden pas toegekend nadat de desbetreffende cursus is afgerond met het bijbehorende tentamen. Als er deeltentamens worden afgenomen, krijgt u pas EC als alle deeltentamens van een cursus zijn afgelegd en gezamenlijk tot een voldoende resultaat hebben geleid. Het kan zo zijn dat er ook eisen zijn gesteld aan de hoogte van het cijfer van het deeltentamen. Deze eisen zijn ook opgenomen in de cursusbeschrijving. Zie ook 4.4. Het eerste jaar In het eerste jaar ligt het zwaartepunt op de ontwikkeling van de academische competenties en specialistische verdieping. Veel aandacht wordt besteed aan kritische reflectie op het eigen beroepsmatig handelen en de wetenschappelijke onderbouwing hiervan. Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 Methoden en technieken Moreel redeneren Kritisch denken Evidence Based Practice Vraagsturing Strategie en beleid Keuzemodule Persoonlijke effectiviteit: studievaardigheden, adviesvaardigheden Het tweede jaar In het tweede jaar ligt het accent vooral op de ontwikkeling van strategische competenties en de persoonlijke effectiviteit. Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 Trajectontwerp afstudeeropdracht Product- en procesmanagement Management van implementatie Kennismanagement Financiën, Planning en Control Persoonlijke effectiviteit: reflectieve praktijkvoering en leiderschapstraining. 19/114

20 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp Overzicht modules Module Methoden en technieken van onderzoek Moreel redeneren en kritisch denken Contact uren Totaal EC Toetsvorm conceptanalyse 30 EBP Interventie selecteren Vraagsturing (besluitvorming) case-study Product- en procesmanagement plan van aanpak Keuzemodule actueel aanbod keuzemodule Ontwerpproject afstudeerverslag Kennismanagement en financiën kenniswaardeketen scan Strategie en beleid Notitie Implementatiemanagement implementatieplan Persoonlijke effectiviteit, Adviesvaardigheden, leiderschap/ coaching, reflectieve praktijkvoering Totaal Reflectief verslag advisering Reflectieverslag Programma s Per studiejaar stelt de opleiding het onderwijsprogramma (curriculum) van de studie vast. Dit studieprogramma geldt uitsluitend voor het studiejaar waarvoor het is vastgesteld. De cursussen zijn hieronder per opleidingsjaar aangegeven inclusief het aantal bijbehorende EC en de OSIRIS-code. De volledige cursusbeschrijvingen zijn te vinden in de bijlage Cursusbeschrijvingen en in OSIRIS (www.osiris.hu.nl). Jaar Blok/ Onderwijsprogramma EC OSIRIS-code periode 1 e jaar A Technieken voor theoretiseren 10 GVE-1.M-TETH-12 B Evidence Based Practice 5 GVE-1.M-EBP-11 B Vraagsturing (besluitvorming) 5 GVE-1.M-BV-11 C Strategie en beleid 5 GVE-1.M-SB-14 C Keuzemodule: Ketenzorg en Verandermanagement Leren en innoveren GVE-1.MK-GG-11 GVE-1.MK-KZ-11 GVE-1.MK-LI-11 GVE-1.MK-VM-11 Jaar Blok/ Onderwijsprogramma Studiepunten OSIRIS-code periode 2 e jaar A Trajectontwerp 10 GVE-2.M-TO-14 A Product- en procesmanagement 5 GVE-2.M-PMLO-14 A Advisering en reflectieve praktijkvoering en persoonlijke effectiviteit 5 GVE-2.M-ARPPE-12 B Management van Implementatie 5 GVE-2.M-MVI-11 D Kennismanagement en financiën 5 GVE-2.M-KMFI-12 20/114

Studiegids masteropleiding Zorgtraject Ontwerp 2014-2015. Studiegids. Masteropleiding. Zorgtraject Ontwerp 2014-2015

Studiegids masteropleiding Zorgtraject Ontwerp 2014-2015. Studiegids. Masteropleiding. Zorgtraject Ontwerp 2014-2015 Studiegids masteropleiding Zorgtraject Ontwerp 2014-2015 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp 2014-2015 2/110 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 6 2 Inrichting van de opleiding 8 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Zorgtraject Ontwerp 2012-2013

Studiegids. Masteropleiding. Zorgtraject Ontwerp 2012-2013 Studiegids Masteropleiding Zorgtraject Ontwerp 2012-2013 1 Inhoudsopgave 1 Voorwoord... 5 2 Inrichting van de opleiding... 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Vaardigheden afgestudeerde...

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: 10 FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Gezondheidszorg A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: Artikel 20 Inschrijving voor cursussen 3A De student is zelf

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 014-015 Master Pedagogiek CROHO-nummer 44113 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1. Informatie en communicatie...

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Studiegids Bacheloropleiding Journalistiek 2015-2016. Studiegids. Bacheloropleiding. Journalistiek 2015-2016 1/114

Studiegids Bacheloropleiding Journalistiek 2015-2016. Studiegids. Bacheloropleiding. Journalistiek 2015-2016 1/114 Studiegids Bacheloropleiding Journalistiek 2015-2016 1/114 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 7 2 Inrichting van de opleiding 9 2.1 Beroepsprofiel... 9 2.1.1 Beroep... 9 2.1.2 Uitwerking van beroepsprofiel... 9

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Master leraar Algemene Economie Croho: 45275 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Technische Bedrijfskunde 2014-2015

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Technische Bedrijfskunde 2014-2015 Studiegids Bacheloropleiding deeltijd Technische Bedrijfskunde 2014-2015 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2014 Studiegids Bacheloropleiding Technische Bedrijfskunde Deeltijd 2014-2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Ruimtelijke Ordening en Planologie Voltijd

Ruimtelijke Ordening en Planologie Voltijd Studiegids Bacheloropleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie Voltijd 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Special Educational Needs: Communicatief Gehandicapten 2012-2013

Studiegids. Masteropleiding. Special Educational Needs: Communicatief Gehandicapten 2012-2013 Studiegids Masteropleiding Special Educational Needs: Communicatief Gehandicapten 2012-2013 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2012 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Bouwtechnische Bedrijfskunde Voltijd 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Bouwtechnische Bedrijfskunde Voltijd 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde Voltijd 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Economie en Management vastgesteld door de faculteitsdirectie op instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op A. Hieronder is voor zover van toepassing

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 05-06 Master Pedagogiek CROHO-nummer 443 variant: deeltijd NHL Hogeschool Afdeling: Zorg en Welzijn Versie: Concept besproken met AO-M.Peda 8-4-5 / definitief

Nadere informatie

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl Voorwoord De Onderwijs-

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. AD Eventmanager 2015-2016

Studiegids. Bacheloropleiding. AD Eventmanager 2015-2016 Studiegids Bacheloropleiding AD Eventmanager 2015-2016 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep...

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiemanagement voltijd 2015-2016

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiemanagement voltijd 2015-2016 Studiegids Bacheloropleiding Communicatiemanagement voltijd 2015-2016 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiesystemen Afstudeerrichting Bedrijfscommunicatie 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiesystemen Afstudeerrichting Bedrijfscommunicatie 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Communicatiesystemen Afstudeerrichting Bedrijfscommunicatie 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Culturele en Maatschappelijke Vorming Afstudeerrichting Social Management 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Culturele en Maatschappelijke Vorming Afstudeerrichting Social Management 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming 2013-2014 1/117 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking

Nadere informatie

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk Op de HBOV van de Hogeschool Leiden wordt sinds het studiejaar 2013-2014 gewerkt met CBP s, Competentie Beoordelingen in de Praktijk. Gedachte hierachter is, dat

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Physician Assistant 2015-2016

Studiegids. Masteropleiding. Physician Assistant 2015-2016 Studiegids Masteropleiding Physician Assistant 2015-2016 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking van beroepsprofiel... 7 2.1.3

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding Pedagogiek. Voltijd 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding Pedagogiek. Voltijd 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Pedagogiek Voltijd 2013-2014 Hogeschool Utrecht, Utrecht, september 2013 Studiegids bacheloropleiding Pedagogiek Voltijd 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

De onderwijs- en examenregeling

De onderwijs- en examenregeling De onderwijs- en examenregeling Algemeen In de onderwijs- en examenregeling (OER) wordt informatie gegeven over het onderwijs van een opleiding of een groep van opleidingen. Heeft de OER betrekking op

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Milieukunde Duaal 2014-2015

Studiegids. Bacheloropleiding. Milieukunde Duaal 2014-2015 Studiegids Bacheloropleiding Milieukunde Duaal 2014-2015 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep...

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 27 januari 2014 Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op..2014 A. Nadere facultaire invulling

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Facility Management 2013-2014. Versie 1.1. Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013

Studiegids. Bacheloropleiding. Facility Management 2013-2014. Versie 1.1. Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Studiegids Bacheloropleiding Facility Management 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Versie 1.1 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Associate Degree Eventmanager 2013-2014

Studiegids. Associate Degree Eventmanager 2013-2014 Studiegids Associate Degree Eventmanager 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Studiegids AD Eventmanager 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7

Nadere informatie

Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl - 2 - Voorwoord

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 2 maart 2015 Met nstemming van de facultaire medezeggenschapsraad A. Nadere facultaire invulling van

Nadere informatie

Studiegids. Associate Degree Kinderopvang. Pedagogiek, deeltijd 2012-2013

Studiegids. Associate Degree Kinderopvang. Pedagogiek, deeltijd 2012-2013 Studiegids Associate Degree Kinderopvang Pedagogiek, deeltijd 2012-2013 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2012 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Economie en Management Vastgesteld door de faculteitsdirectie op 12 februari 2014 Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op A. Hieronder is voor

Nadere informatie

Studiegids. Associate degree Eventmanager 2012-2013

Studiegids. Associate degree Eventmanager 2012-2013 Studiegids Associate degree Eventmanager 2012-2013 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2012 Studiegids Associate degree Eventmanager 2012-2013 2/132 Studiegids Associate degree Eventmanager

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Geodesie/Geo-informatica Duaal 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Geodesie/Geo-informatica Duaal 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Geodesie/Geo-informatica Duaal 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids bacheloropleiding Propedeutische Fase Social Work voltijd 2013-2014

Studiegids bacheloropleiding Propedeutische Fase Social Work voltijd 2013-2014 Studiegids bacheloropleiding Propedeutische Fase Social Work voltijd 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Propedeutische Fase Social Work 2013-2014 1/137 Studiegids bacheloropleiding Propedeutische Fase

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Pedagogiek 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Pedagogiek 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding deeltijd Pedagogiek 2013-2014 Studiegids bacheloropleiding Pedagogiek deeltijd 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Commerciële Economie 2013-2014. Versie 1.1

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Commerciële Economie 2013-2014. Versie 1.1 Studiegids Bacheloropleiding deeltijd Commerciële Economie 2013-2014 Versie 1.1 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Studiegids bacheloropleiding deeltijd Commerciële Economie 2013-2014

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding 2014-2015 COMMUNICATIESYSTEMEN, AFSTUDEERRICHTING DIGITALE MEDIA EN COMMUNICATIE

Studiegids. Bacheloropleiding 2014-2015 COMMUNICATIESYSTEMEN, AFSTUDEERRICHTING DIGITALE MEDIA EN COMMUNICATIE Studiegids Bacheloropleiding COMMUNICATIESYSTEMEN, AFSTUDEERRICHTING DIGITALE MEDIA EN COMMUNICATIE 2014-2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep...

Nadere informatie

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Inhoud 1. Heldere onderwijsvisie 2. Opleiden op maat 3. Online leren 4. Samen verantwoordelijk 5. Modulaire opleiding

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Farmakunde 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Farmakunde 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Farmakunde 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking van beroepsprofiel... 7 2.1.3 Competenties

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Natuur en Techniek vastgesteld door de faculteitsdirectie op 26 maart 2012. instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op 24 april 2012. A. Hieronder

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Civiele Techniek Voltijd 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Civiele Techniek Voltijd 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Civiele Techniek Voltijd 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Leren en Innoveren 2013-2014

Studiegids. Masteropleiding. Leren en Innoveren 2013-2014 Studiegids Masteropleiding Leren en Innoveren 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 8 2.1 Beroepsprofiel... 8 2.1.1 Beroep...

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiemanagement voltijd 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiemanagement voltijd 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Communicatiemanagement voltijd 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Technische Bedrijfskunde Voltijd 2015-2016

Studiegids. Bacheloropleiding. Technische Bedrijfskunde Voltijd 2015-2016 Studiegids Bacheloropleiding Technische Bedrijfskunde Voltijd 2015-2016 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Master Leraar Algemene Economie CROHO: 45275 variant: deeltijd NHL Hogeschool Afdeling: IEC Versie: Concept besproken met kernteam 29-4-15 / definitief

Nadere informatie

Amsterdam School of Health Professions (ASHP) Opleiding Verpleegkunde. Stagegids Jaar 4. Jaar 4, Blok 3 & 4 Semester II

Amsterdam School of Health Professions (ASHP) Opleiding Verpleegkunde. Stagegids Jaar 4. Jaar 4, Blok 3 & 4 Semester II Amsterdam School of Health Professions (ASHP) Opleiding Verpleegkunde Stagegids Jaar 4 Stagegids Jaar 4, Blok 3 & 4 Semester II Regulier Studiejaar 2014-2015 Amsterdam School of Health Professions Opleiding

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Journalistiek 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Journalistiek 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Journalistiek 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Studiegids bacheloropleiding Journalistiek 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiesystemen Digitale Media en Communicatie 2015-2016

Studiegids. Bacheloropleiding. Communicatiesystemen Digitale Media en Communicatie 2015-2016 Studiegids Bacheloropleiding Communicatiesystemen Digitale Media en Communicatie 2015-2016 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Technische Bedrijfskunde 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Technische Bedrijfskunde 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding deeltijd Technische Bedrijfskunde 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 6 2 Inrichting van de opleiding 8 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Special Educational Needs: Auditief gehandicapten 2015-2016

Studiegids. Masteropleiding. Special Educational Needs: Auditief gehandicapten 2015-2016 Studiegids Masteropleiding Special Educational Needs: Auditief gehandicapten 2015-2016 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Dovenstudies / Leraar Nederlandse Gebarentaal 2015-2016

Studiegids. Masteropleiding. Dovenstudies / Leraar Nederlandse Gebarentaal 2015-2016 Studiegids Masteropleiding Dovenstudies / Leraar Nederlandse Gebarentaal 2015-2016 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, juli 2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Bouwkunde Duaal 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Bouwkunde Duaal 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Bouwkunde Duaal 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Bedrijfskunde MER 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Bedrijfskunde MER 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding deeltijd Bedrijfskunde MER 2013-2014 Versie 1.1 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Studiegids bacheloropleiding deeltijd Bedrijfskunde MER 2013-2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn Algemeen De post-hbo opleiding Management in Zorg en Welzijn is een opleiding van 1,5 jaar voor mensen met een afgeronde hbo-opleiding die werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn en

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Farmakunde 2014-2015

Studiegids. Bacheloropleiding. Farmakunde 2014-2015 Studiegids Bacheloropleiding Farmakunde 2014-2015 Studiegids Bacheloropleiding Farmakunde 2014-2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7

Nadere informatie

Verkorte studiegids. Bacheloropleiding ACADEMISCHE LERARENOPLEIDING PRIMAIR ONDERWIJS (ALPO) 2013-2014

Verkorte studiegids. Bacheloropleiding ACADEMISCHE LERARENOPLEIDING PRIMAIR ONDERWIJS (ALPO) 2013-2014 Verkorte studiegids Bacheloropleiding ACADEMISCHE LERARENOPLEIDING PRIMAIR ONDERWIJS (ALPO) 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 3 2 Inrichting van

Nadere informatie

Studiegids Bacheloropleiding Logopedie 2015-2016. Studiegids. Bacheloropleiding. Logopedie 2015-2016

Studiegids Bacheloropleiding Logopedie 2015-2016. Studiegids. Bacheloropleiding. Logopedie 2015-2016 Studiegids Bacheloropleiding Logopedie 2015-2016 Studiegids Bacheloropleiding Logopedie 2015-2016 Hogeschool Utrecht, Utrecht, juli 2015 Studiegids Bacheloropleiding Logopedie 2015-2016 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding HBO-Rechten deeltijd inclusief afstudeerrichting kandidaatgerechtsdeurwaarder 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding HBO-Rechten deeltijd inclusief afstudeerrichting kandidaatgerechtsdeurwaarder 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding HBO-Rechten deeltijd inclusief afstudeerrichting kandidaatgerechtsdeurwaarder Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Studiegids bacheloropleiding HBO-Rechten

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: OER masteropleidingen 2015-2016 facultair hoofdstuk Faculteit Natuur en Techniek (Hoofdstuk 10) III FACULTEIT NATUUR EN TECHNIEK vastgesteld door de faculteitsdirectie; instemming van de facultaire medezeggenschapsraad

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten

Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten College van bestuur Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten ) U2012-04405-BGA I Algemeen deel 1. Algemeen Artikel 1. Toepasselijkheid van de regeling Het Algemeen Deel (Deel

Nadere informatie

Studiegids Bachelor Fysiotherapie voltijd 2014-2015

Studiegids Bachelor Fysiotherapie voltijd 2014-2015 Studiegids Bachelor Fysiotherapie voltijd 2014-2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking van beroepsprofiel... 7 2.1.3

Nadere informatie

Bijlage Cursusbeschrijvingen. Culturele en Maatschappelijke Vorming Inclusief afstudeerrichting Social Management.

Bijlage Cursusbeschrijvingen. Culturele en Maatschappelijke Vorming Inclusief afstudeerrichting Social Management. Bijlage Cursusbeschrijvingen Culturele en Maatschappelijke Vorming Inclusief afstudeerrichting Social Management Bachelor deeltijd 2014-2015 Titel Opleidingsvariant Deeltijd Collegejaar 2014-2015 1 Organisatorische

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Journalistiek 2014-2015

Studiegids. Bacheloropleiding. Journalistiek 2014-2015 Studiegids Bacheloropleiding Journalistiek 2014-2015 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, januari 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep...

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Facility Management 2012-2013. Versie 1.3

Studiegids. Bacheloropleiding. Facility Management 2012-2013. Versie 1.3 Studiegids Bacheloropleiding Facility Management 2012-2013 Versie 1.3 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2012 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze

Nadere informatie

EVC procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland

EVC procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland EVC procedure Masteropleidingen Fysiotherapie Nederland Dutch Educational Network Masters of Physiotherapy Informatie over de EVC-procedure bij masteropleidingen in de fysiotherapie Inleiding en doel procedure

Nadere informatie

Erratum Studiegids Communicatiemanagement voltijd 2015-2016

Erratum Studiegids Communicatiemanagement voltijd 2015-2016 Erratum Studiegids Communicatiemanagement voltijd 201-2016 1 Errata In hoofdstuk 1 Voorwoord dient op bladzijde 6 de tekst (Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.) te worden gewijzigd in (zie paragraaf 2.8.3)

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Informatica 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding deeltijd. Informatica 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding deeltijd Informatica 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking van beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Associate Degree. Assistent Marketeer. Deeltijd 2013-2014. Versie 1.1

Studiegids. Associate Degree. Assistent Marketeer. Deeltijd 2013-2014. Versie 1.1 Studiegids Associate Degree Assistent Marketeer Deeltijd 2013-2014 Versie 1.1 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Studiegids. Masteropleiding. Leraar wiskunde 2015-2016 1/89

Studiegids. Masteropleiding. Leraar wiskunde 2015-2016 1/89 Studiegids Masteropleiding Leraar wiskunde 2015-2016 1/89 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking van beroepsprofiel... 7

Nadere informatie

Studiegids bacheloropleiding Creatieve Therapie 2013-2014. Studiegids. Bacheloropleiding voltijd. Creatieve Therapie 2013-2014

Studiegids bacheloropleiding Creatieve Therapie 2013-2014. Studiegids. Bacheloropleiding voltijd. Creatieve Therapie 2013-2014 Studiegids bacheloropleiding Creatieve Therapie 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding voltijd Creatieve Therapie 2013-2014 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel...

Nadere informatie

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus)

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) De Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV er) is onmisbaar in de zorg en u wilt uw EVV er de juiste kennis en vaardigheden meegeven.

Nadere informatie

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria Management, finance en recht Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria De verwarring voorbij Naar hernieuwd zelfvertrouwen Congres Praktijkgericht onderzoek in het HBO Amersfoort, 11 december 2012

Nadere informatie

Masteropleiding Physician Assistant

Masteropleiding Physician Assistant Studiegids Masteropleiding Masteropleiding Physician Assistant 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, april 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel

Nadere informatie

Propedeutische Fase Social Work Deeltijd

Propedeutische Fase Social Work Deeltijd Studiegids Bacheloropleiding Propedeutische Fase Social Work Deeltijd 2013-2014 1/130 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1 Beroep... 7 2.1.2 Uitwerking

Nadere informatie

Associate Degree Business Management Amersfoort

Associate Degree Business Management Amersfoort Studiegids Bacheloropleiding Business Management Amersfoort Associate Degree Business Management Amersfoort 2013-2014 Versie 1.2 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Amersfoort 2013-2014

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

Studiegids. Bacheloropleiding. Bouwkunde Voltijd 2013-2014

Studiegids. Bacheloropleiding. Bouwkunde Voltijd 2013-2014 Studiegids Bacheloropleiding Bouwkunde Voltijd 2013-2014 Hogeschool Utrecht, HU Diensten Utrecht, september 2013 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inrichting van de opleiding 7 2.1 Beroepsprofiel... 7 2.1.1

Nadere informatie

De faculteit Communicatie en Journalistiek kent de volgende nadere regelgeving die een integraal onderdeel van de OER vormen:

De faculteit Communicatie en Journalistiek kent de volgende nadere regelgeving die een integraal onderdeel van de OER vormen: 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN FCJ A. Nadere facultaire invulling van enige artikelen uit de HU-OER Artikel 33 Inschrijving voor tentamens 1. Door zich in te schrijven voor een cursus, is de student

Nadere informatie

Studiegids Masteropleiding Physician Assistant 2014-2015. Studiegids. Masteropleiding. Physician Assistant 2014-2015 1/129

Studiegids Masteropleiding Physician Assistant 2014-2015. Studiegids. Masteropleiding. Physician Assistant 2014-2015 1/129 Studiegids Masteropleiding Physician Assistant 2014-2015 Studiegids Masteropleiding Physician Assistant 2014-2015 1/129 Studiegids Masteropleiding Physician Assistant 2014-2015 Inhoudsopgave 1 Voorwoord

Nadere informatie

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Deel 2 Opleidingsspecifiek deel: Master Theologie Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

Artikel Tekst 2.1 Toelatingseisen opleiding Voor toelating tot de opleiding Mediastudies komt in aanmerking de bezitter van

Artikel Tekst 2.1 Toelatingseisen opleiding Voor toelating tot de opleiding Mediastudies komt in aanmerking de bezitter van Opleidingsspecifieke deel OER, 2016-2017 Opleiding / programma: Mediastudies/ Film- en televisiewetenschap; New Media and Digital Culture (voorheen Nieuwe media en digitale cultuur, see English EER) Artikel

Nadere informatie