STUDEREN IN DE TWEEDE FASE KIEZEN IN VWO 3 VOOR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STUDEREN IN DE TWEEDE FASE KIEZEN IN VWO 3 VOOR"

Transcriptie

1 STUDEREN IN DE TWEEDE FASE KIEZEN IN VWO 3 VOOR CURSUS

2 adres : Selma Lagerlöflaan KB ASSEN tel : internet: 2 sectrdirecteur : dhr. drs. B. Osting sectrleider vw 3-6 : dhr. drs. F.J. Flapper leerlingcördinatr : mevr. De Jng decaan vw : mevr. M. Beijert

3 CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH Inleiding... 4 ACHTERGRONDEN BIJ DE TWEEDE FASE De tweede fase in het vw Het studiehuis Het studielastprincipe Nieuwe vaardigheden Zelfverantwrdelijk leren Opbuw van zelfstandig leren Uitwerking... 9 KEUZEBEGELEIDING Je met kiezen He km je tt je keuze? Vakkenwissel Wat de je in klas 3? Vervlgpleidingen wetenschappelijk nderwijs hb particulier nderwijs leger en de plitie mb De prfielen vw p CS Vincent van Ggh te Assen Natuur en techniek Natuur en gezndheid Ecnmie en maatschappij Cultuur en maatschappij TTO (tweetalig nderwijs)... 28

4 Inleiding Je zit in de derde klas van het vw. Als je aan het eind van het schljaar vergaat naar de vierde klas, km je in de tweede fase terecht. Je met in dit schljaar kiezen in welke vakken je examen wilt den. Helemaal vrij is je keuze verigens niet. Alle leerlingen vlgen verplicht een gemeenschappelijk deel en bij elk prfiel hrt een beperkt aantal keuzes. Jij zult dit jaar een prfiel meten kiezen, waarmee je - na het vw - tegang verkrijgt tt het vervlgnderwijs. Vr leerlingen van het vw is dat vervlgnderwijs meestal het wetenschappelijk nderwijs, de universiteit. Vr smmige het hb. De keuze die je maakt in klas 3 is duidelijk van invled p de mgelijkheden die je na het vw hebt. Je met een keuze maken. En kiezen is meilijk! Het is van belang dat je je heel serieus bezig gaat huden met de vraag: "Wat wil ik later?" Dat is een lastige vraag vr je, zeker als de tekmst ng z ver weg lijkt te liggen. Hpelijk draagt deze brchure erte bij, dat je ged kiest. Hud de brchure niet alleen vr jezelf, maar laat hem k aan andere mensen lezen. Misschien kunnen k zij je verder helpen. 4 Zet je vr 100% in en benut alle mgelijkheden m jezelf z ged mgelijk te infrmeren. Wees niet bang hulp te vragen bij het maken van je keuze. Rep de hulp in van je leraren, je mentr en je decaan. Ze zullen je graag adviseren. Ok je uders zijn hartelijk welkm p schl met vragen, temeer mdat zij ju misschien wel het beste kunnen helpen bij het kiezen. Deze brchure bestaat uit twee delen. Deel I gaat in p de achtergrnden van de tweede fase in het vw en deel II gaat in p de keuzebegeleiding. Assen, januari 2015

5 ACHTERGRONDEN BIJ DE TWEEDE FASE 1. De tweede fase in het vw Als je in de tweede fase kmt, merk je twee veranderingen t..v. de eerste fase/nderbuw: A. De prfielen Je hebt een keuze uit een van de vier prfielen meten maken. Er zijn andere vakinhuden bij bestaande vakken en er zijn nieuwe vakken. Vanaf het begin ben je al met het examen bezig d.m.v. het schlexamen. Vanaf vw 4 wrdt tegewerkt naar het examen in vw 6. B. Het studiehuis Wij bieden de leerlingen een uitdagende intellectuele leermgeving, waarin wij een brede ntwikkeling vrstaan, k p het persnlijke vlak en als het gaat m ged burgerschap. Wij stellen hge eisen en bieden daarbij de ndige ndersteuning. Excellente leerlingen geven wij de mgelijkheid m hun talenten te ntplien. In de tweede fase krijgt k nze ambitie m iets te den aan internatinalisering duidelijker gestalte in de vrm van uitwisselingen en werkweken. Ok daar waar dat kan besteden we tijdens de lessen aandacht aan de internatinale dimensie. Onze leerlingen van nu zijn de wereldburgers van mrgen. 5 De leraar legt andere accenten in de mgang met de leerling en de klas in zijn manier van lesgeven. Daardr krijg je als leerling een grtere verantwrdelijkheid vr je eigen leerprces en de behaalde resultaten. Kenmerkend vr het vw is dat je enerzijds veel met leren en weten en anderzijds blijk met geven van inzicht en zelfstandig kunnen denken. Je met veel kunnen nthuden, abstract kunnen denken, kennis kunnen tepassen, snel kunnen werken en grtere delen leerstf kunnen beheersen. Specifiek aan het vw is k dat je leert nderzeken. Wij bereiden leerlingen vr p het examen, maar uiteraard k p de studie die daarna vlgt. Daarm maken wij met de leerlingen k geregeld bij bepaalde vakken uitstapjes naar de universiteit. Z nemen leerlingen met filsfie deel aan een sympsium aan de RUG en vlgen leerlingen met wiskunde D een masterclass aan een universiteit. Deze samenwerking zeken we k bij het maken van het prfielwerkstuk.

6 2. Het studiehuis Bij de invering van de tweede fase heeft men landelijk het begrip "studiehuis" ingeverd m daarmee aan te geven dat er bijznder veel belang aan wrdt gehecht dat je leert studeren. Studeren is meer dan alleen leren. Van ju wrdt verwacht dat je de pgedane kennis en vaardigheden k creatief in nieuwe situaties kunt tepassen. Om dat ged vr elkaar te krijgen heb je een gede studiehuding ndig. Die met je aangeleerd wrden. Daarm zal de leraar je hierp aanspreken en andere accenten in zijn handelen (manier van lesgeven) leggen dan die je gewend was. Er waren drie redenen m de prfielen in te veren: - het studielastprincipe. - nieuwe vaardigheden. - zelfverantwrdelijk leren Het studielastprincipe Dit hudt in dat als een leerling een bepaalde tijd aan een vak heeft besteed, verwacht mag wrden dat hij/zij aan de (examen)eisen kan vlden. De studielasttijd mvat niet alleen de lestijd, maar k de tijd die elders aan het vak wrdt besteed, b.v. in de mediatheek f thuis. Een heveelheid leerstf wrdt in studielasturen uitgedrukt. 6 Om de kennisverwerking ged te laten verlpen is het ndig dat je "leert leren". Bij het vaststellen van het lesprgramma vr de tweede fase is men uitgegaan van een werkweek van 40 uren vr iedere leerling. Het aantal lesuren beslaat ngeveer 25 uur, er blijft dus ng 15 uur ver vr huiswerk en zelfstudie. Het is belangrijk je te realiseren dat je er dus niet bent, met alleen het vlgen van de lessen en het maken van het huiswerk Nieuwe vaardigheden Bij veel vakken wrden vaardigheden van je gevraagd, die vrheen niet expliciet gevraagd werden. Tevens meten veel van deze vaardigheden k getetst wrden. De resultaten hiervan wrden verzameld in je examendssier. Een aantal pdrachten kmt in een handelingsdeel. Dat betekent dat je die ged met uitveren, maar dat je er geen cijfer vr krijgt. Diverse vakken in nze schl hebben hierin eigen keuzes gemaakt die in de vakbeschrijvingen en PTA s zijn terug te vinden.

7 2.3. Zelfverantwrdelijk leren Als je na het behalen van je diplma gaat studeren is de druk grt m snel en efficiënt te studeren. De studiefinanciering zrgt daar wel vr. Enerzijds heeft dat tt gevlg dat het vervlgnderwijs zich steeds schlser rganiseert, anderzijds wrdt er een steeds grter berep p je zelfredzaamheid gedaan. De schl wil je niet alleen pleiden vr een diplma, maar k een gede kans in het vervlgnderwijs geven. Dit heeft tt gevlg dat de situatie na het behalen van een diplma vr ju en vr de leraar k van belang zijn. Als je de schl verlaat, dien je z zelfstandig te zijn dat je zelf de verantwrdelijkheid vr je eigen studie kunt dragen. Om je daarin te trainen wrdt de studie van bepaalde stukken stf aan jezelf vergelaten Opbuw van zelfstandig leren Zelfstandigheid en begeleiding hebben alles met verantwrdelijkheid te maken. Dat betekent dat je hulp wrdt gebden als je er m vraagt. Dat gebeurt vanuit de verantwrdelijkheid vr je eigen nderwijs. Vanuit zijn verantwrdelijkheid vr ju biedt de mentr f de leraar k ngevraagd hulp. Hulp betekent hier verigens niet: een antwrd p alle vragen. De dcent hanteert daarbij een andere manier van lesgeven. Deze kan verschillen afhankelijk van de srt les die gegeven wrdt. Ten beheve van de "nieuwe" didactiek heeft het Algemeen Pedaggisch Studiecentrum de vlgende matrix gemaakt. dit schema geeft een aardig beeld van de ntwikkeling naar zelfstandigheid. 7

8 Opbuw zelfstandig leren (APS) wie stuurt de leeractiviteit Iedereen stuurt zichzelf Dcent stuurt gedeelde sturing Leerling stuurt Dcent alleen vr de klas Infrmeren, demnstreren, succes wensen Infrmeren, demnstreren structuur geven prces leiden, afbakenen, samenvatten Vrden, manier van aanpak, hardp denken Gezamenlijk met de klas Nagaan f inf is vergekmen instructie geven tt zelf werken, afsluiten v. les p inhud stimuleren tt zelf nadenken en zelfverwerking van kennis ruimte vaststellen bij zelf werken, afsluiten van de les k p prces stimuleren van eigen manieren van aanpak en het nadenken daarver 8 Begeleiden van het zelf werken van leerlingen Wie vragen heeft kan kmen Rndlpen, cntrleren, ingrijpen, gevraagd en ngevraagd feedback geven stimuleren m zelf leeractiviteiten te kiezen bij uitveren van pdrachten feedback geven in betekenisvlle leertaak manieren van aanpak begeleiden, prces- en prductevaluatie

9 De verschillende manieren van aansturen die in het schema staan, zijn ieder p zich functineel t.b.v. verschillende lesdelen. Vr infrmatieverdracht is de dcentgestuurde manier het meest effectief. Wanneer het leren van een aanpak centraal staat, is de leerling gestuurde manier van lesgeven het meest effectief. Er is niet één manier die het beste is. Wat het beste werkt hangt af van het del. De dcent met veel verschillende rllen vervullen m de leerlingen actief mee te krijgen en adequaat p hun taak vr te bereiden. Het tepassen van kennis vraagt van leerlingen naast inhudelijke kennis van zaken, k inzicht in verschillende manieren van werken en hun effectiviteit. Wanneer verwacht wrdt dat leerlingen zichzelf sturen, met de leerstf dat k mgelijk maken. Meer verantwrdelijkheid draagt tevens bij aan de mtivatie van de leerling. De taak met de leerling duwen in plaats dat de dcent de leerling trekt. De leerling beschikt daarm ver een studiewijzer. 3. Uitwerking Bvenstaande pedaggisch-didactische uitgangspunten zijn dr de dcenten tweede fase p de vlgende manier uitgewerkt: 9 - Pedaggiek/didactiek: Je zult een prces meten drlpen van zelfstandig werken, via zelfstandig leren naar zelfverantwrdelijk leren. Als hulpmiddel wrdt hierbij de vrnemde matrix van het APS gebruikt. Dus dcent gestuurd starten en tegen het centraal examen leerling gestuurd eindigen. De leraar draagt in de lp van het curriculum steeds meer leerfuncties aan je ver. - Prgrammering studielast: Een werkweek bestaat vr een leerling gemiddeld uit 40 klkuren. Daarbij gaan we uit van 40 schlweken in een jaar. De lessen beslaan ngeveer 25 klkuren. Per week met een leerling dus 15 klkuren besteden aan eigen studie. - Verhuding "cntacttijd" en "zelfstudietijd": Je krijgt via een studiewijzer zicht p de aard van een cntactuur. De pedaggischdidactische invulling wrdt per vak uitgewerkt. Een cntactuur is een les. In de bvenbuw krijg je nvermijdelijk te maken met tussenuren. Deze tussenuren met

10 je niet zien als wachturen, maar zveel mgelijk benutten vr je studie, zie die uren als zelfstudietijd. Je kunt daarbij gebruik maken van de studieruimtes in het gebuw en van de mediatheek. - Vrmgeving cntacttijd in het rster: Er kmen in vw 4 en vw 5 vier periden van effectief gelijke lengte. Per peride kan het aantal cntacturen vr een vak variëren. Elke peride wrdt afgeslten met een tetsweek. In vw 6 zijn er drie periden plus een centraal examen. - Beperking van het vakkenaanbd : De schl heeft binnen een wettelijk kader een keuze gemaakt vr een ruim vakkenaanbd. De keuze vr een tweede en derde mderne vreemde taal is bij ns p schl beperkt tt Frans en Duits. Vr het kunstvak is de keuze beperkt tt muziek en beeldende vrmgeving. In het vrije deel kun je naast de bekende prfiel(keuze)vakken k kiezen vr infrmatica, management en rganisatie, bewegen sprt en maatschappij (BSM), filsfie, wiskunde D en Spaans (startersvariant). In het vrije deel van de maatschappijprfielen zijn er beperkingen m.b.t. een keuze vr typische bètavakken (zie het keuzefrmulier) Extra vakken en andere activiteiten: Een keuze vr een extra vak is sms mgelijk (de kunstvakken en BSM zijn uitgeslten vanwege het praktische karakter ervan), maar kan slechts nder vrwaarden die.a. inhuden dat er mgelijk geen lesuren gevlgd kunnen wrden en dat altijd testemming van de sectrleider vereist is. Opgave kan vr f na de zmervakantie, maar een definitieve testemming kan pas gegeven wrden in september, mdat het rster en de grepsgrtte daarbij k een rl spelen. Het mag duidelijk zijn dat extra vakken m grte discipline, drzettingsvermgen en veel zelfstudie vragen. Ged verleg ver de mgelijkheden is belangrijk. Z n keuze vr een extra vak geldt in principe vr één jaar, het telt bij de vergang k gewn mee. Er zijn k andere verplichte nderdelen van het vrije deel. Verplicht binnen de studielast zijn: het mentrverleg, het prfielwerkstuk, internatinalisering in de vrm van een uitwisseling dan wel werkweek in het buitenland f een alternatieve pdracht, LOB en MEP (vw 4).

11 Alleen de gymnasiumleerlingen kunnen deelnemen aan de Rmereis. Vr de gymnasiumleerlingen geldt deze reis als een vanzelfsprekendheid. Vr meer specifieke infrmatie verwijzen we naar de aparte vrlichtingsbrchure van internatinalisering. Daarnaast hebben we k een speciaal aanbd vr leerlingen die meer willen. Leerlingen met belangstelling vr natuurkunde kunnen in vw 6 meeden aan het prject Mderne natuurkunde. In vw 5 bieden wij leerlingen de mgelijkheid m deel te nemen aan het HSP-MUN, een driedaags prgramma waarin leerlingen wrden vrbereid aan deelname aan een cnferentie aan de Radbud Universiteit in Nijmegen. Leerlingen die zich p ecnmisch gebied extra willen ntwikkelen kunnen zich aanmelden vr de zgenaamde Z-variant, de zakenvariant. De leerlingen wrden pgeleid vr een fficieel erkend diplma bekhuden. 11

12 KEUZEBEGELEIDING 5. Je met kiezen Aan het eind van de derde klas zijn er verschillende mgelijkheden: A: Je gaat naar klas vier van het atheneum, (al f niet in de TTO-strm) f het gymnasium, met het dr ju gekzen prfiel.(let p: alle vakken, dus k de niet - prfielvakken tellen mee vr de vergang). B: Je blijft zitten en kiest ervr klas drie vw ver te den C: Je gaat ver naar hav 4; k dit is sms mgelijk. Als je ver bent naar vw 4, ben je k in hav 4 plaatsbaar. Let er ged p dat hav 4 zijn eigen prfielen heeft. Vraag ernaar bij de decaan. 12 D: Er zijn ng andere mgelijkheden, zals het mb (= middelbaar berepsnderwijs). Met een vergangsbewijs van vw 3 naar vw 4 f k als je wel telaatbaar bent tt hav 4, ben je plaatsbaar in het eerste studiejaar van het mb. 6. He km je tt je keuze? Een prfiel kiezen is geen gemakkelijke zaak. Je prfiel bepaalt min f meer je vervlgstudie en / f het berep dat je later kunt gaan uitefenen. Het is aan te raden dat je je z breed mgelijk riënteert p de verschillende berepensectren. Pin je niet vast p één berep f één pleiding. Zek liever naar berepensectren die je aanspreken. Ga p zek naar een grep van min f meer bij elkaar hrende berepen met pleidingen die daarp vrbereiden.

13 In de mentrlessen en via de decaan kun je te weten kmen welke prfielen en vakken daarvr gewenst f vereist zijn. Ok kun je in de biblitheek p de cmputer, via het prgramma DeDecaan.net, bekijken wat de gevlgen zijn van een bepaalde keuze. Prbeer wat verder te kijken dan je neus lang is. Kijk niet alleen heveel geld je met een bepaald berep kunt verdienen, maar kijk k naar te verwachten tekmstige ntwikkelingen, naar mensen met wie je te maken krijgt, naar vaardigheden en eigenschappen waarver je met beschikken. Bij de keuze vr het vak wiskunde is het k van belang te bedenken dat je p het examen met een eindcijfer lager dan een 5 niet kunt slagen. Dit is nieuw. Je mag vr de vakken Nederlands, Engels en wiskunde slechts één 5 hebben als eindcijfer. Prbeer te kiezen vr een prfiel dat je met de ndige inspanning aankunt, maar k een prfiel met vakken die je interesseren. De meilijkheidsgraad en het temp gaan in klas 4 bij veel vakken sterk mhg! Vraag je af f een gekzen vak f prfiel vr ju in de tweede fase niet te meilijk wrdt en f je bereid en in staat bent m er vldende (dus veel!) vr te den. Hud je geneg tijd ver vr je hbby's en je sprt? Het leven is niet alleen maar schl! Met andere wrden: wat is het je waard een bepaald prfiel te kiezen? Vraag gerust advies aan anderen, vral aan je vakdcenten. Je met gebruik maken van alle gede adviezen die anderen ju kunnen geven. Neem de adviezen serieus en ga niet te veel uit van het idee dat je het altijd kunt prberen. In de vierde klas terugkmen p een eerdere keuze levert in de praktijk vaak prblemen p. Sms kun je bepaalde vakken niet meer kiezen mdat de grepen vl zitten en in andere gevallen kun je geen sluitend rster krijgen. Bvendien staan we vakkenwisselingen in de eerste maanden van de vierde klas niet te. 13 Dr te praten met medeleerlingen, familieleden, kennissen, dcenten, dr ged mee te den in de mentrlessen en dr ged gebruik te maken van ng andere materialen, kun je antwrd krijgen p de vragen: WIE BEN IK? WAT VIND IK BELANGRIJK? WAT KAN IK? Misschien wrdt kiezen dan een beetje minder meilijk. Mcht je, ndanks alle gesprekken, er ng niet uitkmen, dan zijn er ng andere hulpmiddelen zals de cmputer en testen.

14 6.1. Vakkenwissel Smmige leerlingen willen al vrij snel na het begin van de cursus van vak wisselen. Wij vinden dat je het eerst ged met hebben geprbeerd, in de regel is dat tt de herfstvakantie. Een vakkenwissel na de kerstvakantie kan in de meeste gevallen niet meer, mdat je dan inmiddels een half jaar achter lpt. Z n vakkenwissel kan k wel eens p prblemen stuiten i.v.m. de grepsgrtte f met het rster. Krtm: het is een ndgreep, zrg ervr dat je in de derde klas een verstandige en welverwgen keuze maakt. He je met handelen als je in de vierde klas een vakkenwissel wilt aanvragen staat in het PTA-algemeen, dit reglement kun je vinden p de website. 7. Wat de je in klas 3? - Deze brchure bewaar je; hij kmt je later weer van pas. - Je blijft met de mensen thuis, met je medeleerlingen, je leraren, je mentr en decaan praten ver het kiezen. - Je leert werken met het prgramma DeDecaan.net, in het cmputerlkaal - In de vaklessen zal aandacht besteed wrden aan nderwerpen die in de tweede fase aan de rde kmen. - Op maandag 12 januari 2015 wrdt de infrmatieavnd gerganiseerd ver het keuzeprces dr de decaan Op maandagavnd 26 januari 2015 krijg je de kans m vr ju nuttige infrmatie in te winnen ver de vakken die nderdeel zijn van de vier prfielen p een vakkenmarkt. Vral vr de nieuwe vakken is dit een zeer nuttige avnd. - Dinsdag 17 februari 2015 geven de dcenten adviezen. - Uiterlijk 3 maart 2015 met je een vrlpige prfielkeuze inveren in Dedecaan.nl. - De keuze wrdt in de peride van maart tt en met april desgewenst met je besprken tijdens een keuzegesprek. Je uders f verzrgers zijn daarbij k welkm. In dat gesprek wrden de adviezen van de leraren naast juw keuze gelegd en wrdt besprken f de keuze vr ju haalbaar is. - Op 14 april: inveren definitieve prfielkeuze - Eind juni, begin juli 2015 zijn de bevrderingsvergaderingen

15 8. Vervlgpleidingen 8.1. wetenschappelijk nderwijs In principe wrd je in het vw vrbereid p het wetenschappelijk nderwijs, het w. Dat wetenschappelijk nderwijs vlg je aan een universiteit. De meeste universitaire pleidingen duren vier jaar. Na een algemeen jaar - de prpedeuse - begint de bachelrfase. Je gaat je dan verder specialiseren. Na het behalen van je bachelr kun je ng verder studeren vr een masterstitel. Vaak zijn de studieprgramma s gekppeld aan een f meer stages, sms in het buitenland. In principe heb je een studieduur van 4 jaar, zals je k een studiefinanciering van 4 jaar hebt. De verblijfsduur is maximaal 5 jaar. Je mag 2 jaar ver de prpedeuse den. Haal je de prpedeuse in één jaar, dan mag de rest van je studie een jaar langer duren. Dus: 1 jaar prpedeuse en ng vier jaren, dan wel 2 jaar prpedeuse en ng drie jaren. Er zijn uitznderingen, waarbij je een jaar extra krijgt (vb.: technische studies en geneeskunde) hb Met je vw-diplma ben je telaatbaar tt het hb. Het hb bepaalt zelf welke leerlingen er tegelaten wrden. De hgeschlen kunnen eisen stellen aan het prfiel. 15 Er is een heel grt aantal hb-pleidingen, in Nederland z ngeveer tweehnderd. Smmige pleidingen bestaan alleen p hb-niveau particulier nderwijs Er zijn k particuliere pleidingen p hb-niveau (niet p wetenschappelijk niveau, wel weer p pstacademisch niveau, dus na een universitaire studie). De meeste pleidingen zijn krter dan een gewne hb-pleiding, maar k duurder. De particuliere pleidingen die dr de verheid erkend zijn, geven k recht p studiefinanciering. Infrmeer hiernaar bij een van de decanen vr het vw leger en de plitie Verder kun je kiezen vr een pleiding bij de plitie f bij het leger. Vr Kninklijke Militaire Academie, het Kninklijk Instituut vr de Marine f de Nederlandse Plitie Academie met je een vw-diplma hebben. Vr bepaalde richtingen gelden vrgeschreven prfielen. Sms k wrden er eisen gesteld aan je leeftijd, gezndheid etc.

16 8.5. mb Met je vergangsbewijs van vw 3 naar vw 4 f hav 4, kun je k naar het mb, het middelbaar berepsnderwijs. Sms kun je met een aantal jaren vw bepaalde vrijstellingen in het mb verkrijgen. Smmige leerlingen kiezen ervr langs deze weg dr te strmen naar het hb, bijvrbeeld het ht, mdat ze er niet vr velen ng eens twee jaar hav, f drie jaar vw met algemene vakken bezig te zijn in de bvenbuw. Zij zijn liever meer praktijkgericht bezig Meld je p tijd aan als je naar het mb wilt; het liefst al in februari f maart van dat kalenderjaar. Vanaf februari zijn er tal van "pen dagen"; Vr vele pleidingen geldt: vl = vl en k: wie het eerst kmt, het eerst maalt De prfielen vw p CS Vincent van Ggh te Assen Aan het eind van de eerste fase, halverwege klas 3, kies je een prfiel; je kiest dan de vakken vr de tweede fase, waarin je eindexamen gaat den. De vakken zijn ingedeeld in vier verschillende prfielen: 16 Natuur en Techniek Natuur en Gezndheid Ecnmie en Maatschappij Cultuur en Maatschappij (NT) (NG) (EM) (CM) Natuur en Techniek is vral gericht p exacte studies en techniek. Natuur en Gezndheid is gericht p de medische en bilgische richtingen, maar k technische en natuurwetenschappelijke pleidingen behren tt de mgelijkheden.

17 Ecnmie en Maatschappij is gericht p vervlgpleidingen met het accent p de ecnmische vakken. Je kunt hierbij denken aan ecnmie, handel, management, cmmunicatie f terisme. Cultuur en Maatschappij is gericht p vervlgpleidingen in de sciale sectr en p nderwijs, kunst en cultuur. De vier verschillende prfielen bereiden je vr p verschillende studierichtingen. Met de keuze van een prfiel, kies je in feite k al vr een richting in het vervlgnderwijs. Waaruit bestaat een prfiel? Ieder prfiel wrdt samengesteld uit de vlgende nderdelen: A. Het gemeenschappelijke deel B. Het prfieldeel 1. Prfielvakken 2. Het prfielkeuzevak (CM: twee prfielkeuzevakken) Het prfielwerkstuk C. Het vrije deel Bij vakken in de tweede fase wrdt aangegeven heveel uur je er gemiddeld aan zult meten besteden. Deze uren wrden studielasturen (afgekrt: slu's) genemd. Een lesjaar bestaat in principe uit 40 weken van circa 40 studielasturen, dus 1600 uur. Vr het vw beslaat de tweede fase drie lesjaren en dat brengt je dan k p ngeveer 4800 studielasturen.

18 A. Het gemeenschappelijke deel Dit gedeelte heeft een algemeen vrmende functie en bestaat daarm uit een breed pakket aan vakken. De vakken in het gemeenschappelijke deel zijn vr iedereen verplicht. Vakken Het gemeenschappelijke deel vr vw bevat p CS Vincent van Ggh de vlgende vakken: Nederlandse taal en letterkunde Engelse taal en letterkunde 2e mderne vreemde taal (één kiezen) *) 0 Duitse taal en letterkunde 0 Franse taal en letterkunde *) wrdt vervangen in gymnasium klassieke taal (één kiezen) Grieks Latijn 18 culturele en kunstzinnige vrming (ckv) (niet vr gymnasium) maatschappijleer lichamelijke pveding (bewegingsnderwijs) algemene natuurwetenschappen gdsdienst B. Het prfieldeel 1. De prfielvakken De prfielvakken vrmen het hart van het prfiel. Ieder prfiel heeft twee f drie verplichte vakken die hiervr kenmerkend zijn vr dit prfiel. 2. Het prfielkeuzevak Naast de verplichte vakken krijg je een prfielkeuzevak (CM: twee prfielvakken). Je met kiezen uit de vakken die dr de schl wrden aangebden. Per prfiel bestaat de keuze uit andere vakken.

19 3. Het prfielwerkstuk Het prfielwerkstuk (pws) is een verplicht nderdeel van het examendssier en heeft betrekking p één vak uit het prfieldeel. Het cijfer vr het pws vrmt een nderdeel van het cmbinatiecijfer (zie het examenreglement). Bij het prfielwerkstuk ligt de nadruk p de algemene vaardigheden. Dit zijn: Infrmatievaardigheden (infrmatie verzamelen en verwerken) Onderzek- en/f ntwerpvaardigheden Cmmunicatieve f presentatievaardigheden C. Het vrije deel Het vrije deel bestaat uit twee delen: 1. Het keuze-examenvak (je met één examenvak kiezen) Het keuze-examenvak mag je kiezen uit vakken, die niet tt je prfiel behren. CS Vincent van Ggh biedt de vlgende vakken aan: aardrijkskunde bilgie scheikunde natuurkunde 19 wiskunde D *) Duitse taal en letterkunde **) Franse taal en letterkunde **) Grieks ***) Latijn ***) Chinees (alleen als het vak in klas 3 is gevlg) ecnmie filsfie geschiedenis infrmatica

20 kunstvak beeldende vrmgeving kunstvak muziek bewegen, sprt en maatschappij management & rganisatie Spaans *) wiskunde D is te kiezen binnen de prfielen EM, NG en NT, allen in cmbinatie met wiskunde B **) de keuze vr Duits / Frans is afhankelijk van de eerder gemaakte keuze in het gemeenschappelijke deel f prfielkeuzedeel ***) de keuze vr Grieks / Latijn is uitsluitend vr gymnasium en afhankelijk van de eerder gemaakte keuze in het prfieldeel. (Minimaal één klassieke taal is verplicht vr gymnasium.) 2. Het geheel vrije deel: Het geheel vrije deel biedt je de ruimte, binnen de restricties die hiernder staan vermeld, een eigen invulling te geven aan je prfiel. Je kunt met een keuze vr het geheel vrije deel kmen tt een uitbreiding van je kennis, je vaardigheden en tekmstmgelijkheden. Een gymnasiumleerling die tch graag een tweede mderne vreemde taal wil kiezen kan van deze mgelijkheid gebruik maken. 20 Een keuze vr een extra vak f meer extra vakken: kan alleen in verleg met de mentr/ decaan/ sectrleider pgave (schriftelijk) kan vr f na de zmervakantie, liefst ervr; wrdt slechts gehnreerd na testemming van de sectrleider (begin vlgende cursus); kan inhuden dat de leerling geen uren vr het vak kan vlgen. Een kunstvak f het vak BSM is uitgeslten vanwege het praktische karakter van deze vakken. Je met dan alle uren kunnen vlgen en dat kunnen we niet garanderen vr een extra vak. Rstertechnische factren en grepsgrtte kunnen bepalen f een keuze wel f niet wrdt gehnreerd.

21 9.1 Natuur en techniek De prfielvakken Deze vakken zijn verplicht in het prfiel Natuur en Techniek. wiskunde B natuurkunde scheikunde De prfielkeuzevakken De prfielvakken wrden aangevuld met één van de vlgende vakken. infrmatica wiskunde D bilgie Past dit prfiel bij mij? Als kleuter haalden ze het liefst al hun speelged uit elkaar. Op de basisschl wilden ze pilt, architect f bilg wrden. Ze stelden hun uders ingewikkelde vragen ver vliegtuigen en het heelal. Op het vw greide hun interesse vr wetenschap en techniek. Ze lazen de Kijk en blnken uit in wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Deze kinderen zijn echte Natuur en Techniekmensen. Natuur en Techniekmensen besteden hun tijd het liefst aan (wetenschappelijk) nderzek, aan ntwerpen, buwen, technisch tekenen f berekeningen maken. Dr ingewikkelde berekeningen laten ze zich niet afschrikken. Ze hebben er geen meite mee iets te bestuderen wat ze 'niet kunnen zien'. Integendeel, ze vinden het juist een uitdaging m met behulp van wiskundige regels en frmules een antwrd te vinden p vragen. 21 Bij Natuur en Techniek vind je meestal helder en lgisch denkende types. Natuurlijk gebruiken ze k hun handen, maar ze zijn vral geïnteresseerd in denkwerk en in experimenten. Ze nemen niet zmaar iets aan. Ze willen bewijs zien. Puzzelen en hersenkraken, daar huden ze van. Ze hebben iets met stffen nderzeken: denk aan een mineralg f een grndstffentechnlg. Ze den kantrwerk zals de statisticus f planlg. Ze adviseren: een landbuwtechnisch ingenieur f telematica-adviseur. Ze zijn geïnteresseerd in het milieu: luchtverntreinigingsdeskundige f ingenieur milieukunde. Ze ntwerpen iets: landschapsarchitect, f buwen iets: een staalbetncnstructeur. Ze tekenen iets: ingenieur buwkunde. Heel veel mgelijkheden dus.

22 Je ziet het: het prfiel Natuur en Techniek is er vr leerlingen met een exacte en/f technische belangstelling en aanleg. Vr mensen die willen weten 'he dingen werken'. Natuur en Techniekmensen werken vaak in teams en geven leiding aan anderen. Je met kennis van zaken hebben en deze ged nder wrden kunnen brengen. Op het gebied van Natuur en Techniek wrdt veel nderzek gedaan. De wetenschappelijke kennis vergrt daardr. Je weet niet altijd f die kennis k te te passen is. Er wrdt bijvrbeeld nderzek gedaan naar de mgelijkheid van leven p Mars. Maar f we daar nu binnenkrt kunnen wnen f grndstffen gebruiken, dat staat in de sterren geschreven. Maar er zijn natuurlijk geneg wetenschappers die zich bezighuden met nderzek waarvan de resultaten meteen in de praktijk tegepast kunnen wrden. In de Natuur en Techniekwereld werk je meestal binnen: p kantr, in een labratrium, een atelier f werkplaats f p een nderzeksafdeling. Uiteraard is dit niet altijd z. Denk bijvrbeeld maar aan een cördinatr bdemsanering en een seismlg. Zij zijn een deel van de dag p pad. Er kmen steeds meer vruwen terecht in de wereld van Natuur en Techniek. Dus als je ged bent in exacte vakken, kijk dan eens naar het prfiel Natuur en Techniek. Je hebt daarmee ntzettend veel mgelijkheden. 22

23 9.2 Natuur en gezndheid De prfielvakken Deze vakken zijn verplicht in het prfiel Natuur en Gezndheid. wiskunde (één kiezen): wiskunde A wiskunde B scheikunde bilgie De prfielkeuzevakken De prfielvakken wrden aangevuld met één van de vlgende vakken. natuurkunde aardrijkskunde Past dit prfiel bij mij? Gezndheid, chemie, milieu, planten, dieren. Als één f meer van deze nderwerpen je aanspreekt, dan is Natuur en Gezndheid het prfiel waar je je thuis zult velen. Dit prfiel is bedeld vr mensen die willen werken in de medische wereld f in de farmaceutische industrie, die nderzek willen den naar veding en gezndheid, f in de landbuw f in het milieu nderzek willen den. Natuur en Gezndheidmensen zijn mensen die graag stffen nderzeken, denk aan een bifarmaceutisch nderzeker f een bichemicus. Of mensen die genezen: bijvrbeeld een cardilg, kinderarts f dierenarts. Of mensen die belangstelling hebben vr de natuurlijke mgeving: bijvrbeeld, een trpisch landbuwkundige, bsbuwkundig nderzeker f eclg. 23 Natuur en Gezndheid is geknipt vr mensen die redelijk ged in de exacte vakken zijn. De pleidingen en berepen die p dit prfiel aansluiten zijn behrlijk exact, maar minder dan veel Natuur en Techniekpleidingen en -berepen. Bij Natuur en Gezndheid heb je meer te maken met mensen, planten f dieren, dan bij Natuur en Techniek. Bij Natuur en Gezndheid vind je meestal sciale, lgisch denkende mensen. Ze huden van denkwerk en staan pen vr de belangen en prblemen van anderen p het gebied van gezndheid en milieu. Het srt werk dat je kunt den als je vr Natuur en Gezndheid kiest, varieert. De kans dat je in het wetenschappelijk nderzek terechtkmt, is redelijk grt. Als medisch bilg bijvrbeeld. Je zet dan nderzeken p m medische vragen te beantwrden. Je det bijvrbeeld nderzek naar de rzaken van kanker f aids. Als milieukundige verricht je nderzek p het gebied van natuur en milieu. Je det

24 nderzek naar het verdwijnen van rganismen in het water dr de vervuiling. Eén nderzek neemt vaak jaren in beslag. Afhankelijk van het vakgebied waarin je werkt, de je dat nderzek in een labratrium. Dit kan een chemisch, medisch f bilgisch labratrium zijn. Die labratria zijn nderdeel van een universiteit, nderzeksinstituut f ziekenhuis. Veel Natuur en Gezndheidsmensen werken als geneeskundigen. Denk maar aan specialisten in een ziekenhuis, revalidatiecentrum, psychiatrische inrichting f verpleeghuis. Dit zijn internisten, gynaeclgen, revalidatieartsen, psychiaters f geriaters. Adviseren is k een belangrijk nderdeel van het werk p het gebied van natuur en gezndheid. Dit hudt in het geven van advies p medisch gebied. Denk bijvrbeeld aan een rthpeed die een patiënt met een ntstken enkelgewricht adviseert een tijdje minder te sprten. Of een arbeidshygiënist f landbuwcnsulent die een advies uitbrengt p (milieu)technisch en technlgisch gebied. Natuur en Gezndheidsmensen die p wetenschappelijk niveau werken, kunnen samenwerken in een team, leidinggeven en anderen stimuleren. Meestal werken ze binnen. Niet altijd p kantr, maar k in een labratrium, in een kas f p een prefstatin. Natuurlijk zijn ze niet altijd p een vaste plek. Ze gaan bij patiënten p bezek, verrichten veldwerk f adviseren klanten. Sms werken ze dagenlang in hun eentje aan het experimenteren en meten. Hun werk heeft altijd te maken met de natuur en de mens. 24

25 9.3 Ecnmie en maatschappij De prfielvakken Deze vakken zijn verplicht in het prfiel Ecnmie en Maatschappij. wiskunde (één kiezen ) wiskunde A wiskunde B ecnmie geschiedenis De prfielkeuzevakken De prfielvakken wrden aangevuld met één van de vlgende vakken. aardrijkskunde management en rganisatie (m&) Past dit prfiel bij mij? Als het prfiel Ecnmie en Maatschappij bij je past, dan past een baan in het bedrijfsleven f bij de verheid ged bij je. Banen die aansluiten bij het prfiel Ecnmie en Maatschappij zijn meestal banen die iets te maken hebben met vraag en aanbd, arbeid, recht f veiligheid. Ecnmie en Maatschappijmensen huden zich bezig met beleidsvraagstukken f den nderzek p dat gebied. Dat kan nderzek p kleinschalig gebied zijn: zals het beleid van een rganisatie. Of p grtschalig gebied: zals het betalingsverkeer in de Eurpese Unie. Vaak adviseren ze p basis van die nderzeken. Dat kan p rganisatrisch, cmmercieel/ecnmisch f juridisch/fiscaal gebied zijn. 25 Ecnmie en Maatschappijmensen werken meestal p kantr. Het zijn geen mensen met een echte talenknbbel f wiskundeknbbel, maar iets er tussenin. Ze krijgen in hun werk te maken met statistische mdellen, begrtingen, bedrijfsbekhudingen en marktnderzeken. Zals de assistent-accuntant, de belastingadviseur en de statistisch nderzeker bijvrbeeld. In veel Ecnmie en Maatschappijbanen ben je dagelijks aan het lezen, berekenen en nderzeken. Of dat nu p het gebied van belastingen, kpkrachtntwikkeling f exprt is. Daarnaast zijn er k veel Ecnmie en Maatschappijbanen waarin je de leiding ver een afdeling f rganisatie hebt. Je bent dan aan het besturen. Denk maar aan de bedrijfskundige f de bankdirecteur. Vr dit srt werk met je kunnen mgaan met cnflicten en g hebben vr de situatie van anderen.

26 Ecnmie en Maatschappijmensen hebben vaak zakelijke cntacten, sms ver de hele wereld. Onderhandelen is daarm een andere belangrijke vaardigheid. Ze zijn geïnteresseerd in de wereld m hen heen en gewend m 'in het grt' te denken. Het nieuws vlgen ze p de vet. Vral als dat gaat ver ecnmie, arbeid f geldzaken: de favriete nderwerpen van de Ecnmie en Maatschappijmens. Wie later iets wil p het gebied van bestuur, bedrijfskunde f ecnmie, kan met het prfiel Ecnmie en Maatschappij ged uit de veten. Want f je het nu ver de bankier, de ecnmisch directeur van een ziekenhuis f de algemeen prductmanager hebt, het zijn allemaal Ecnmie en Maatschappijmensen. 26

27 9.4 Cultuur en maatschappij De prfielvakken Deze vakken zijn verplicht in het prfiel Cultuur en Maatschappij. geschiedenis wiskunde (één kiezen): wiskunde C wiskunde A De prfielkeuzevakken De prfielvakken wrden aangevuld met één maatschappelijk vak en één cultureel vak. maatschappelijk vak: (één verplicht) ecnmie aardrijkskunde cultureel vak: (één verplicht) filsfie kunstvak muziek kunstvak beeldende vrmgeving Frans Duits 27 Past dit prfiel bij mij? Het prfiel Cultuur en Maatschappij is heel geschikt vr mensen met een brede belangstelling vr cultuur en samenleving. Omdat Cultuur en Maatschappij z'n gevarieerd aanbd heeft, zal bijna iedereen zich er thuis velen. Behalve dan, de echte 'exacte' leerling. Smmige Cultuur en Maatschappijmensen zijn echte specialisten. Ze weten bijna alles van een bepaald kennisgebied. Bijvrbeeld middeleeuwse pëzie. He zit het bij ju? Ben jij een Cultuur en Maatschappijmens? Dé Cultuur en Maatschappijmens bestaat niet. Tch kun je wel zeggen dat de meesten graag met hun neus in de beken zitten en van taal huden. Het zijn meestal echte intellectuelen. Cultuur en Maatschappijmensen zitten vaak in de biblitheek en filsferen graag ver de grte vragen van het leven. Veel mensen die werken p het gebied van cultuur en maatschappij, huden zich bezig met wetenschappelijk nderzek. Z'n nderzek kan jaren in beslag nemen. Anderen schrijven en bewerken teksten f vertalen. Dat zijn de taalfanaten en de

28 infrmatieverslinders. Dit zijn de mensen die iets hebben met literatuur, vreemde talen en media. Er zijn k Cultuur en Maatschappijmensen die een dienstverlenende instelling hebben. Het zijn drgaans dan k sciale types. Z geven ze anderen graag advies, bijvrbeeld p sciaal en maatschappelijk gebied. Dan kun je denken aan een rthpedagg die in verleg met cllega's een behandelingsplan pstelt vr een kind dat vertraging in de verstandelijke ntwikkeling heeft pgelpen. Of aan een arbeidsscilg die in pdracht van een bedrijf nderzekt f de directie en het persneel wel ged naar elkaar luisteren, en die daar advies ver uitbrengt. Daarnaast zijn er veel Cultuur en Maatschappijmensen met artistieke aanleg. Ze hebben een creatief berep en werken p het gebied van kunst en cultuur. Z kan de kunsthistricus een museumdirecteur bijvrbeeld adviseren ver een expsitie van schilderijen uit de twintigste eeuw. De mensen die in dit prfiel passen, zijn meestal belangstellend, kunnen ged luisteren en lang achter elkaar alleen werken. Je kunt denken aan bijvrbeeld een archivaris, een kunsthistricus en een scilg. Ze werken natuurlijk k vaak met anderen samen. Veel Cultuur en Maatschappijmensen zitten niet van negen tt vijf achter een bureau. De cngrestlk niet, de dcent vreemde talen niet en de archelg niet. Met dit prfiel heb je de mgelijkheid m een eigen bedrijf te beginnen. Als jurnalist, als vertaler f als advcaat bijvrbeeld TTO (tweetalig nderwijs) Vr de leerlingen die kiezen vr het TTO blijft de prfielkeuze precies hetzelfde mdat een TTO-leerling het gewne Nederlandse vw-examen met afleggen. Smmige vakken die alleen een schlexamen kennen wrden in het Engels aangebden. Dat zijn de vakken religin, SPU (anw)*, scial studies (maatschappijleer vw 5) en physical educatin (LO in vw 6). Daarnaast wrden de TTO-leerlingen pgeleid vr de examens IB (Internatinal baccalaureate) en GP (glbal perspectives). Het prfielwerkstuk met in het Engels geschreven wrden en heeft bij vrkeur betrekking p een internatinaal nderwerp. Leerlingen met TTO nemen deel aan het Engelstalige HSP-MUN en een internatinaal MUN. Naast de gewne lessen blijft er aandacht vr EIO, Eurpese en internatinale riëntatie. Wie kiest vr het TTO met in dedecaan.net het TTO-frmulier invullen. De daar gebden keuzes vr het vw-examen wijken niet af van de keuzes die de andere leerlingen hebben. We gaan ervan uit dat de TTO-leerlingen het hele traject van zes jaar afmaken. Er kmt een speciale vrlichtingsavnd ver het TTO in de bvenbuw p 19 januari * Het is mgelijk dat de schl dr de gewijzigde wetgeving t.a.v. anw in het vrjaar van 2015 met een ander aanbd kmt.

29 Bijlage: Vakkenaanbd in de tweede fase vw p CS Vincent van Ggh Taal (en letterkunde): Nederlandse taal- en letterkunde (+ centraal examen) Engelse taal- en letterkunde (+ centraal examen) Duitse taal- en letterkunde (+ centraal examen) Franse taal- en letterkunde (+ centraal examen) Spaans (startervak) (alleen schlexamen) Grieks (alleen gymnasium) (+ centraal examen) Latijn (alleen gymnasium) (+ centraal examen) Chinese taal en cultuur (alleen schlexamen) Exacte vakken algemene natuurwetenschappen (alleen schlexamen) bilgie (+ centraal examen) natuurkunde (+ centraal examen) scheikunde (+ centraal examen) wiskunde A (+ centraal examen) wiskunde B (+ centraal examen) 29 wiskunde C (+ centraal examen) wiskunde D (alleen schlexamen) Maatschappelijke vakken aardrijkskunde (+ centraal examen) geschiedenis (+ centraal examen) gdsdienst (alleen schlexamen) maatschappijleer (alleen schlexamen) ecnmie (+ centraal examen) management en rganisatie (m&) (+ centraal examen) infrmatica (alleen schlexamen) lichamelijke pveding (l) (alleen schlexamen) bewegen, sprt en maatschappij (alleen schlexamen)

30 Culturele vakken culturele en kunstzinnige vrming, (ckv) (alleen schlexamen) kunstvak beeldende vrmgeving (+ centraal examen) kunstvak muziek (+ centraal examen) filsfie (+ centraal examen) 30

31 Bijlage: lessentabel en studielasturen VWO slu VWO 4 VWO 5 VWO 6 p1, p2 p3, p4 p1, p2 p3, p4 p1, p2 p3 Gdsdienst Nederlands Engels Duits Frans Spaans Chinees Grieks Latijn Maatschappijleer Lichamelijke pveding CKV Algemene natuurwetenschappen Wiskunde A Wiskunde B Wiskunde C Wiskunde D Natuurkunde Scheikunde Bilgie Infrmatica BSM

32 Aardrijkskunde Ecnmie Geschiedenis Management & Organisatie Filsfie Kunstvak Beeldende vrmgeving Kunstvak Muziek

33 Prfielkeuzefrmulier vr Atheneum Naam :.. Klas :. A. Gemeenschappelijk deel Ne Kies 1 uit: En Fa ma Du l ckv anw gd B 1. Verplicht prfieldeel NT NG EM CM Kies 1 uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: wi-a wi-a wi-a wi-b wi-b wi-b wi-c na bi ec gs sk sk gs B 2. Prfielkeuzedeel Kies 1 uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: bi ak ak ak in na m& ec wi-d Kies 1 uit: filsfie kbv kmu 33 C. Vrije deel 1. Keuze-examenvak. Kies één vak uit fi fi fi fi* m& m& m& * m& in * in in ec ec ec * bi * ak * ak * ak * bsm bsm bsm bsm Fa * Fa * Du * Du * Sp Sp Sp Sp wi-d * wi-d ** wi-d ** kbv kbv kbv kbv *** kmu kmu kmu kmu *** Chi **** Chi **** Chi **** Chi **** 2. Het geheel vrije deel. Je keuze vr het geheel vrije deel kan alleen in verleg met, en na gedkeuring van de sectrleider TF in september * Heb je in het gemeenschappelijk- f in je prfieldeel dit vak gekzen, kies het dan niet ng een keer ** Pas als je wi-b gekzen hebt, kun je wi-d kiezen. *** Als je al een kunstvak hebt gekzen in het prfielkeuzedeel, kan dat niet meer in het vrije deel. **** Alleen te kiezen als je k in klas 3 Chinees hebt gevlgd.

34 Prfielkeuzefrmulier vr Gymnasium Naam:... A. Gemeenschappelijk deel Klas : Ne l Kies 1 uit: En anw Grieks ma gd Latijn B 1. Verplicht prfieldeel NT NG EM CM Kies 1 uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: wi-a wi-a wi-a wi-b wi-b wi-b wi-c na bi ec gs sk sk gs B 2. Prfielkeuzedeel C. Vrije deel 1. Keuze-examenvak. Kies één vak uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: Kies 1 uit: wi-d ak ak ec in na m& ak bi Kies 1 uit: filsfie kmu kbv fa du Grieks ** Grieks ** Grieks ** Grieks ** Latijn ** Latijn ** Latijn ** Latijn ** fi fi fi fi * bi* Fa Fa * Du Du * Sp Sp Sp Sp wi-d *** wi-d *** wi-d *** m& m& m&* m& ec ec ec * in* in in ak * ak * ak * bsm bsm bsm bsm kbv kbv kbv kbv **** kmu kmu kmu kmu **** Chi ***** Chi ***** Chi ***** Chi ***** Het geheel vrije deel. Je keuze vr het geheel vrije deel kan alleen in verleg met, en na gedkeuring van de sectrleider TF in september * Heb je dit vak in het gemeenschappelijk deel f prfieldeel gekzen, kies dit vak dan niet ng eens in het vrije deel ** Minimaal 1 klassieke taal verplicht. Heb je in het gemeenschappelijke deel Grieks gekzen, dan mag je hier Latijn kiezen en mgekeerd. *** Pas als je wi-b gekzen hebt, kun je wi-d kiezen. **** Als je al een kunstvak hebt gekzen in het prfielkeuzedeel, kan dat niet meer in het vrije deel. ***** Alleen te kiezen als je k in klas 3 Chinees hebt gevlgd.

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017 Bertrand Russell Cllege hav en vw Overstap vmb naar 4-hav infrmatie 2016-2017 Waarm drstrmen naar 4hav? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt gede resultaten, het ziet ernaar

Nadere informatie

Inleiding. Veel succes met het maken van jouw profielkeuze! S. Koningsveld, decaan Havo H. Lubberdink, decaan Vwo - 1 -

Inleiding. Veel succes met het maken van jouw profielkeuze! S. Koningsveld, decaan Havo H. Lubberdink, decaan Vwo - 1 - Inleiding Dit schljaar sta je vr een belangrijke keuze: het kiezen van je prfiel. De ervaring leert dat het maken van deze keuze niet altijd even gemakkelijk is. Het prfiel en de eventuele extra vakken

Nadere informatie

Bevorderingen Algemeen 1. Op basis van de bevindingen in de zogenaamde bevorderingsvergadering" wordt aan het einde van elk schooljaar een

Bevorderingen Algemeen 1. Op basis van de bevindingen in de zogenaamde bevorderingsvergadering wordt aan het einde van elk schooljaar een Bevrderingen Algemeen 1. Op basis van de bevindingen in de zgenaamde bevrderingsvergadering" wrdt aan het einde van elk schljaar een berdeling gegeven ten beheve van het vervlgtraject van de leerling.

Nadere informatie

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3 LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Peride 1 t/m peride 3 In leerjaar 4 met je de keus gaan maken; wat wil jij gaan den wanneer je het vmbdiplma hebt? Om te laten zien dat je uiteindelijk een studie, die bij je

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Rietschans College Overgangsnormen 2013-2014

Rietschans College Overgangsnormen 2013-2014 Rietschans Cllege Overgangsnrmen 2013-2014 Deel 1 vmb Deel 2 hav/vw 1 Inhudspgave Inhudspgave... 2 Deel 1 Overgangsnrmen 2013-2014 vmb... 3 ALGEMEEN BEVORDERING PER LEERJAAR... 3 Bevrdering van vmb-tl

Nadere informatie

Toelating vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016

Toelating vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016 Telating vmb-t/g naar 4 hav 2015-2016 Inleiding Een vmb diplma geeft niet autmatisch recht p een verstap naar 4 hav. Landelijk is gebleken dat het diplma theretische/gemengde leerweg niet vldende garantie

Nadere informatie

LOGO Fontys HS xxx DELIVERABLE 1-07 VRAGENLIJST KENNISMAKEN

LOGO Fontys HS xxx DELIVERABLE 1-07 VRAGENLIJST KENNISMAKEN LOGO Fntys HS xxx DELIVERABLE 1-07 VRAGENLIJST KENNISMAKEN met Fntys Hgeschl XXX studiejaar 2009-2010 Vul de vragenlijst in en neem deze mee naar het gesprek met de dcent. 1. Persnlijke gegevens Vr- en

Nadere informatie

Welk profiel past bij mij? Informatie over de profielkeuze voor leerlingen in VWO 3 op lariks

Welk profiel past bij mij? Informatie over de profielkeuze voor leerlingen in VWO 3 op lariks Welk profiel past bij mij? Informatie over de profielkeuze voor leerlingen in VWO 3 op lariks VWO INHOudsopgave Bijna naar de bovenbouw 3 Wat verandert er? 4 Wat is een profiel? 5 Vakkenaanbod 6 Extra

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Welk profiel past bij mij?

Welk profiel past bij mij? Welk profiel past bij mij? Informatie over de profielkeuze voor havoleerlingen op Lariks havo INHOudsopgave Bijna naar de bovenbouw 3 Wat verandert er? 4 Wat is een profiel? 5 Welk profiel kies jij? 6

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie

Overgangsnormen Minkemalaan. cursusjaar 2015 2016

Overgangsnormen Minkemalaan. cursusjaar 2015 2016 Overgangsnrmen Minkemalaan cursusjaar 2015 2016 1 INHOUDSOPGAVE blz. Vrwrd 3 BEVORDERINGSNORMEN 1. Inleiding 4 2. Tetscijfers 5 3. Rapprtcijfers 5 4. Bevrderingsnrmen brugklas hav/vw 6 5. Bevrderingsnrmen

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

beta brugklas secties 2004 2005 1 Ontwikkeling bètatechniek op het Newmancollege. 1. Inleiding

beta brugklas secties 2004 2005 1 Ontwikkeling bètatechniek op het Newmancollege. 1. Inleiding beta brugklas secties 2004 2005 1 Ontwikkeling bètatechniek p het Newmancllege. 1. Inleiding Het Newmancllege streeft naar een sterke prfilering p het gebied van de bètatechnische vakken. De argumenten

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning. Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de

Nadere informatie

Presentatie eisen reisweek

Presentatie eisen reisweek Presentatie eisen reisweek Beste reisadviseurs, De aftrap is genmen. We zijn begnnen aan een spannende strijd m te bepalen he nze werkweek er in juni 2013 uit zal zien. Natuurlijk lijkt het een beetje

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Studiegebied (bso) Tweede graad... Tweede graad... Derde graad... Derde graad... Kantoor. Kantoor. Kantoor

Studiegebied (bso) Tweede graad... Tweede graad... Derde graad... Derde graad... Kantoor. Kantoor. Kantoor Studiegebied (bs) Tweede graad... Tweede graad... Kantr Kantr Derde graad... Derde graad... Kantr Kantradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Kantradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) STUDIEGEBIED

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

PTA L.O. 4/5Havo 4/5/6VWO Plan van Toetsing en afsluiting voor het vak L.O. 2012-2013 CARMELCOLLEGE Gouda- Locatie Antoniuscollege Vaksectie L.O.

PTA L.O. 4/5Havo 4/5/6VWO Plan van Toetsing en afsluiting voor het vak L.O. 2012-2013 CARMELCOLLEGE Gouda- Locatie Antoniuscollege Vaksectie L.O. PTA L.O. 4/5Hav 4/5/6VWO Plan van Tetsing en afsluiting vr het vak L.O. 2012-2013 CARMELCOLLEGE Guda- Lcatie Antniuscllege Vaksectie L.O. PTA L.O. 4/5Hav 4/5/6VWO 2012-2013 Plan van Tetsing en Afsluiting

Nadere informatie

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders Kwaliteitsaspecten van nderwijs Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders Clfn Titel Kwaliteitsaspecten van nderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders. Auteur

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Frequently Asked Questions Onderbouw Wat is tto? Hoeveel lessen worden in het Engels gegeven in een tto klas? Wie bepaalt deze percentages?

Frequently Asked Questions Onderbouw Wat is tto? Hoeveel lessen worden in het Engels gegeven in een tto klas? Wie bepaalt deze percentages? Frequently Asked Questins Onderbuw Wat is tt? tt staat vr Tweetalig Onderwijs. In het Tweetalig Onderwijs wrdt een aantal vakken in het Engels gegeven en wrden de leerlingen gevrmd tt Internatinaal burger.

Nadere informatie

Laurens Heuzinkveld mei 2015. Dyslexiebeleid 2015-2020

Laurens Heuzinkveld mei 2015. Dyslexiebeleid 2015-2020 Laurens Heuzinkveld mei 2015 Dyslexiebeleid 2015-2020 Inhud: Blz. Inleiding 3 1. Leerlingen met kenmerken van dyslexie 3 1.1 Signaleringsnderzek 2. Leerlingen in de nderbuw met een dyslexieverklaring 4

Nadere informatie

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle Zrg p K.S.T.S. Temse-Velle Beste uders, De zrgwerking p nze schl bestaat al heel wat jaren en is vrtdurend in beweging. Enerzijds mdat de wetgeving i.v.m. zrg verandert, anderzijds mdat leerlingzrg zelf

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Pregymnasium 2013-2014

Pregymnasium 2013-2014 Pregymnasium 2013-2014 PENTA cllege CSG Scala Mlenwatering Curieweg 25 3208 KJ Spijkenisse 0181-617588 pregymnasium@penta.nl www.scala.mw.penta.nl Cördinatr van het pregymnasium: J.W.H. Scharink Vrwrd

Nadere informatie

Scenario Onderwijstijd. Thuisles

Scenario Onderwijstijd. Thuisles Scenari Onderwijstijd Thuisles Erik Mndriaan en JaapJan Vrm ROC Deltin Cllege, Zwlle ktber 2013 Scenari: Thuisles Algemeen Dit scenari is ntwikkeld mdat er gedacht wrdt dat het elementen bevat die ervr

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010/2020

Openbare raadpleging over de evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010/2020 Openbare raadpleging ver de evaluatie van de Eurpese strategie inzake handicaps 2010/2020 Er zijn in de EU ngeveer 80 miljen mensen met een handicap. Vr deze mensen is het, dr allerlei belemmeringen, vaak

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

uiterlijk januari 2016 Stap 2 De decaan havo zet het traject uit waarin de vakdocenten van de leerling hun advies geven over de instroom in vwo

uiterlijk januari 2016 Stap 2 De decaan havo zet het traject uit waarin de vakdocenten van de leerling hun advies geven over de instroom in vwo Vw Cde - Vr: Van: Betreft: Datum: Leerling en uder(s)/verzrger(s) hav 5 P. Tilman (cnrectr vw 3-6), en H. Heerdink (decaan vw) Prcedure instrm van hav 5 naar vw 5 januari In deze brief staat aangegeven

Nadere informatie

Inhoud van de vakken in de tweede fase van het BRC. Dec1415292

Inhoud van de vakken in de tweede fase van het BRC. Dec1415292 Inhud van de vakken in de tweede fase van het BRC. 1 Inhud van de vakken in de tweede fase van het BRC. Inhud De vakken p het Bertrand Russell Cllege in de tweede fase... 3 Prfielkeuzefrmulier HAVO...

Nadere informatie

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard Werkblad ntwikkelwijzer Guden Standaard Beeld van de leerling Vraag Opmerkingen/antwrden Actie He brengen wij nze leerlingen in beeld? (met g p telating tt gymnasiumstrm) Op welke manier maken wij ptimaal

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om?

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om? Het Grte Geldnderzek: he ga je met je geld m? Natinaal Instituut vr Budgetvrlichting (Nibud) Tijdsduur: één les Werkvrm: individueel met een discussie in de klas Niveau: bedeld vr alle leerlingen van klas

Nadere informatie

Solliciteren Voor humane wetenschappen. Solliciteerweek 2 april 2014 Annelies Somers Karel Joos Dienst Studieadvies

Solliciteren Voor humane wetenschappen. Solliciteerweek 2 april 2014 Annelies Somers Karel Joos Dienst Studieadvies Slliciteren Vr humane wetenschappen Slliciteerweek 2 april 2014 Annelies Smers Karel Js Dienst Studieadvies Overzicht Vacatures Bevraag jezelf CV Brief Interview Andere Inleiding Inleiding : enkele bedenkingen

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Inventarisatie van wensen & verwachtingen over gezondheidsactiviteiten Leefstijl vragenlijst

Inventarisatie van wensen & verwachtingen over gezondheidsactiviteiten Leefstijl vragenlijst Inventarisatie van wensen & verwachtingen ver gezndheidsactiviteiten Leefstijl vragenlijst Let p: Deze vragenlijst dient vr verspreiding p maat gemaakt te wrden vr uw bedrijf. Ver daar waar [bedrijfsnaam]

Nadere informatie

CBS DE VAART 2015-2016. Informatieboekje groep 5 en 6

CBS DE VAART 2015-2016. Informatieboekje groep 5 en 6 CBS DE VAART 2015-2016 Infrmatiebekje grep 5 en 6 De schlregels Op nze schl zijn 3 hfdregels. Alle andere afspraken zijn terug te leiden tt deze hfdregels 1. Ik accepteer en respecteer een ander 2. Ik

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement 6. Opleidingskader vr de prcespleiding Infrmatiemanagement In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr prcessen nder Bevlkingszrg. Hiernder wrdt het pleidingskader vr

Nadere informatie

Informatieavond Klas 3 Welkom

Informatieavond Klas 3 Welkom Informatieavond Klas 3 Welkom Programma opening het 3 vwo team uw kind op 3 vwo communicatie LOB: Profielkeuzeproces in 3 vwo Pauze (kopje koffie in het dolninarium) kennismaking met de mentor Leerlingen

Nadere informatie

VISIE OP LEREN. De uitgangspunten van de samenwerking; Het opleiden binnen het partnerschap; Het leren binnen het partnerschap.

VISIE OP LEREN. De uitgangspunten van de samenwerking; Het opleiden binnen het partnerschap; Het leren binnen het partnerschap. VISIE OP LEREN Opleiden en leren in het partnerschap Apeldrn Zutphen Vr het welslagen van de missie is het van het grtste belang dat binnen het partnerschap gewerkt wrdt vanuit een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur:

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Let p!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Bilgie, Aardrijkskunde klas 3 hav/vw ± 140 minuten Niet zwemmen i.v.m. blauwalg, we zien deze brden steeds vaker. Maar wat is blauwalg

Nadere informatie

ACT in LOB. De informatietrechter. Werkbladen. Toolkit. Check je info-level! Level 1. Level 2. Level 3. Level 4

ACT in LOB. De informatietrechter. Werkbladen. Toolkit. Check je info-level! Level 1. Level 2. Level 3. Level 4 ACT in LOB Werkbladen Tlkit De infrmatietrechter Deze tl helpt je m de grte heveelheid infrmatie ver studiekeuze vr jezelf behapbaar te maken. Je kunt p verschillende niveaus met de infrmatie ver studies

Nadere informatie

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker

Solliciteren bij bnr. Selectiecriteria juniormedewerker Slliciteren bij bnr Fijn dat je wilt slliciteren p de functie van junirmedewerker bnr. Dat kan dr nderstaande vragen te beantwrden, die gebaseerd zijn p de selectiecriteria vr junirmedewerkers. Het eindprfiel

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Welkom op de Haarlemse Open Dag

Welkom op de Haarlemse Open Dag Welkm p de Haarlemse Open Dag We heten je van harte welkm p de Open Dag van Hgeschl Inhlland Haarlem. Op deze dag - die duurt tt 14:00 uur - presenteren alle pleidingen zich die in Haarlem aangebden wrden.

Nadere informatie

Excellente werving, Excellente studenten. Studentenwerving

Excellente werving, Excellente studenten. Studentenwerving Excellente werving, Excellente studenten Studentenwerving Ondersteuningstraject werving Vraag vanuit de Centres en Centra Gebaseerd p ndersteuningsvraag Individuele benadering, inzichten vr iedereen 2

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecmprimeerd Schlndersteuningsprfiel Naam Schl Algemene gegevens Schl Al-Ghazali BRIN 22NT Directeur Najiba Belah Adres Van lenneapstraat 17 Telefn 010-4152167 E-mail nbelah@sipr.nl Bestuur SIPOR Basisndersteuning

Nadere informatie

INHOUD. Hoofdstuk 1 Inleiding 2

INHOUD. Hoofdstuk 1 Inleiding 2 INHOUD Hfdstuk 1 Inleiding 2 Hfdstuk 2 Wat hudt die extra begeleiding in? 4 LWOO Praktijknderwijs Wie kmt ervr in aanmerking? Wie beslist daarver? Hfdstuk 3 Wat hudt het nderzek van het COB in? 7 Welke

Nadere informatie

1 Welke thema's spelen er op dit moment binnen de opvoeding van uw kind(eren)?

1 Welke thema's spelen er op dit moment binnen de opvoeding van uw kind(eren)? Ouderpanel Deventer Opveding 1 Welke thema's spelen er p dit mment binnen de pveding van uw kind(eren)? Welke thema's spelen er p dit mment binnen de pveding van uw kind(eren)? Ontwikkeling p schl Pesten

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011 Training Werken aan Welbevinden Opleidingscurriculum Facit, Velsen-Nrd Februari 2011 Inhudspgave Inleiding 3 1. Algemene beschrijving van de pleiding 4 1.1 Delgrep 4 1.2 Kwalificaties 4 1.3 Uitgangspunten

Nadere informatie

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019 Bschveld n Tur Herijking Sciale Visie Bschveld 2015-2019 Inleiding Vr u ligt het verslag van de herijking van de sciale visie van Bschveld vr de peride 2015 2019. In 2007 is de sciale visie van Bschveld

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 3. Vrijdag 28 januari 2011. DE PIRAMIDE locatie BREDE SCHOOL MEERWIJK

NIEUWSBRIEF 3. Vrijdag 28 januari 2011. DE PIRAMIDE locatie BREDE SCHOOL MEERWIJK NIEUWSBRIEF 3 Vrijdag 28 januari 2011 DE PIRAMIDE lcatie BREDE SCHOOL MEERWIJK Belangrijke data de kmende peride....... Dinsdag 1 februari CITO Eindtets grep 8 p 1, 2 en 3 februari Maandag 7 februari Juf

Nadere informatie

Het eindwerkstuk. Geert Groote College 2012-2013 11e klas Lucas Sint Marcel Seelen

Het eindwerkstuk. Geert Groote College 2012-2013 11e klas Lucas Sint Marcel Seelen Het eindwerkstuk Geert Grte Cllege 2012-2013 11e klas Lucas Sint Marcel Seelen Het eindwerkstuk Het eindwerkstuk is een individueel prject dat elke leerling in de elfde klas aangaat. Het is een prject

Nadere informatie

Studeren zonder belemmeringen

Studeren zonder belemmeringen Studeren znder belemmeringen Bepalende factr: de dcent Eén p de tien Nederlandse studenten heeft dr een beperking last van belemmeringen tijdens zijn pleiding. Ze maken het zichzelf en hun dcenten sms

Nadere informatie

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen Samenvatting Deelprjecten Ouderen Samen Vughtse Ouderen aan het Wrd In januari 2007 zijn dr het Prject Ouderen Samen vier bijeenkmsten gerganiseerd waarvr alle Vughtse inwners van 55 jaar en uder waren

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

*** Enquête *** afstudeerscriptie over de huidige elektronische verbindingen*

*** Enquête *** afstudeerscriptie over de huidige elektronische verbindingen* *** Enquête *** Inleidend Als student van de Universiteit Twente de ik in het kader van mijn masterstudie Public Safety een (klik hier vr definitie) afstudeerscriptie ver de huidige elektrnische verbindingen*

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscmmunicatie Mdule MarketingManagement Cde A2 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte ttale studiebelasting (in uren) 1 Mgelijkheid tt JA aanvragen

Nadere informatie

Wegwijzer. Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders

Wegwijzer. Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders Wegwijzer Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Infrmatie vr kinderen en uders WELKOM! De kmende tijd kmen jij en je uders een dagbehandeling vlgen in Heideheuvel. In Heideheuvel werken we in een

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Wegwijzer. Opname in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders

Wegwijzer. Opname in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders Wegwijzer Opname in Behandelcentrum Heideheuvel Infrmatie vr kinderen en uders WELKOM! In Heideheuvel gaan we uit van de vlgende kernwaarden: Zrg ged vr jezelf Zrg ged vr de ander Zrg ged vr je mgeving

Nadere informatie

Een zero-emission Utrecht CS

Een zero-emission Utrecht CS PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS Infrmatie vr de leerlingen Inhud 1 De pdracht 2 Het berep 3 De rganisatie 4 Begeleiding 5 Berdeling en evaluatie A Plan van Aanpak B Persnlijk verslag C Evaluatie van

Nadere informatie

Profielkeuze 2014-2015. M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo

Profielkeuze 2014-2015. M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Profielkeuze 2014-2015 M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Inrichting tweede fase 4 havo 4 vwo 5 havo 5 vwo 6 vwo Opbouw vakkenpakket havo en vwo algemeen deel profieldeel vrij deel Het algemene

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt.

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt. Techniek & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen ntdekken de leerlingen dat er techniek in en m de Schelde, dus in nze regi, een erg belangrijke rl speelt. Gerelateerde kerndelen Vlaanderen, Primair

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal Uitwerking kerndel 2 Nederlandse taal Tussendelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair nderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndel 2 Stichting

Nadere informatie

Studiegebied. (bso) Tweede graad... Tweede graad... Derde graad... Derde graad... Kantoor. Kantoor. Kantoor

Studiegebied. (bso) Tweede graad... Tweede graad... Derde graad... Derde graad... Kantoor. Kantoor. Kantoor Studiegebied (bs) Tweede graad... Tweede graad... Kantr Kantr Derde graad... Derde graad... Kantr Kantradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Kantradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) STUDIEGEBIED

Nadere informatie

Aanbod Diensten Baan in Beeld

Aanbod Diensten Baan in Beeld Aanbd Diensten Baan in Beeld 3751 LM Bunschten inf@baaninbeeld.cm www.baaninbeeld.cm Inhudspgave 1. Over Baan in Beeld p. 3 Wie wij zijn, utplacement en lpbaanadvies, fcus, resultaat en lcatie. 2. Outplacementprgramma

Nadere informatie

Bijlage IVa Sjabloon voor de verdeling van werkzaamheden voor onderwijzend personeel in de kunsteducatie

Bijlage IVa Sjabloon voor de verdeling van werkzaamheden voor onderwijzend personeel in de kunsteducatie Bijlage IVa Sjabln vr de verdeling van werkzaamheden vr nderwijzend persneel in de kunsteducatie Sjabln vr de verdeling van werkzaamheden vr nderwijzend persneel in de kunsteducatie LOGA-partijen vinden

Nadere informatie

M A R I J E D E G R O O T G R O O T I N H R

M A R I J E D E G R O O T G R O O T I N H R Pauline Siebers Caching A A N M E L D I N G H E R F S T A C T I E 2 0 1 5 Dank vr je interesse in nze aanbieding! We willen startende ndernemers niet alleen fcus maar k slagkracht meegeven. Daarm wrdt

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandse Algemene Schermbond

Koninklijke Nederlandse Algemene Schermbond KvK te s-gravenhage 40409378 Pstbus 600 Phne +31 (0)79 343 81 49 inf@knas.nl 2700 MD Zetermeer Fax +31 (0)79 343 81 50 www.knas.nl Kninklijke Van: KNAS Opleidingen Maitre AJ van der Weg Onderwerp: Tpcach

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

Stap 1. Wat wil jij?

Stap 1. Wat wil jij? Stap 1. Hi Iemand heeft het idee dat jij wel wat supprt kunt gebruiken. Dat kunnen je uders zijn, een vriend/vriendin een therapeut f iemand anders die ju ged kent. Die iemand wil graag dat jij hulp krijgt

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 TypeWrld Pstbus 38 2410 AA Bdegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Prducten en prijzen 2012 TypeWrld Leren

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

Kiezen is een kunst. En die kun je leren!

Kiezen is een kunst. En die kun je leren! Kiezen is een kunst want Ik weet het niet als nu eens maar stel je voor dat ik durf niet want wie weet gaat er wel je zult altijd zien dat voor je het weet is er weer ik wil het risico niet lopen dat jij

Nadere informatie