Start & Stop Systeem. Hybride aandrijving - een technologische stap op weg naar de elektrische wagen. LuK tweedelig vliegwiel met trillingsdemper

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Start & Stop Systeem. Hybride aandrijving - een technologische stap op weg naar de elektrische wagen. LuK tweedelig vliegwiel met trillingsdemper"

Transcriptie

1 EEN ACTUEEL TECHNISCH INZICHT IN INNOVATIES IN DE AUTO-INDUSTRIE MAAKT NIEUWE TECHNOLOGIEËN TRANSPARANT 1 IN DIT NUMMER Start & Stop Systeem Hybride aandrijving - een technologische stap op weg naar de elektrische wagen LuK tweedelig vliegwiel met trillingsdemper Uitgave 01 December 2012 Start & Stop Systeem De Europese Unie regelt de uitstoot van verontreinigende stoffen het voertuigen via de Euro -norm. In die voorschriften komen ook allerhande belastingvoordelen aan bod. Een van de antwoorden van fabrikanten om te voldoen aan deze norm en te profi teren van de belastingvoordelen bestaat uit de implementatie van het automatische start/stop-systeem. Benzine CO HC NOx HC+NOx Deeltjes Implementatie Euro I Euro II Euro III Euro IV Euro V Euro VI Dankzij dit innovatieve systeem kan de CO2- uitstoot verminderd worden met maximaal 15% (bij druk stadsverkeer). Tevens wordt de akoestische vervuiling gereduceerd. Met dit systeem stopt de motor wanneer: De snelheid van het voertuig lager is dan 3 km/u De versnellingsbak in de neutrale stand staat Het koppelingspedaal niet is ingetrapt Er niet aan het stuurwiel gedraaid wordt (geen enkel type van assistentie is vereist) De motor stationair draait De motor stopt niet wanneer: Het vacuüm van de rembekrachtiging daalt tot onder een ingestelde drempelwaarde De accu leeg is De klimaatregeling het gebruik van de aircocompressor vereist De temperatuur van de koelvloeistof lager is dan ºC De buitentemperatuur lager is dan -10 ºC of hoger dan 50 ºC. Het start/stop-systeem kan ook de volgende functies bevatten: Uitschakeling na het openen van de motorkap, om het automatisch starten te vermijden tijdens werkzaamheden aan de motor. Uitschakeling na het losmaken van de veiligheidsgordel, om te vermijden dat het voertuig wordt verlaten zonder dat het stilstaat. (Deze voorwaarden variëren naargelang de fabrikant) EureTechFlash is een publicatie van AD International (www.ad-europe.com). 1

2 Systeembeschrijving: 1. ECU van de motor: beheert het start/stop-systeem. 2. Voertuigtoegangssysteem 3. Opstartmotor: is verantwoordelijk voor het starten van de verbrandingsmotor. 4. Instrumentenpaneel: informeert de bestuurder over de status van het start/stop-systeem, nl. geactiveerd/gedeactiveerd. 5. MSA-schakelcentrale voor middenconsole 6. Snelheidssensor: informeert, normaal via de ABS-eenheid, over de snelheid van het voertuig. 7. Klimaatregeleenheid: vraagt om de motor te starten wanneer deze thermische eenheden (aircocompressor) of calorieën (verwarmingsradiator) nodig heeft om de door de bestuurder geselecteerde temperatuur te bereiken. 8. Accusensor: informeert de motoreenheid over de stroom die de accu binnenkomt en verlaat om het laadniveau te schatten. 9. Motorkapschakelaar: waarschuwt de motoreenheid voor het openen van de motorkap. Digitale dieselelektronica (DDE). Fijnafstelling voor brandstofinspuiting - Het digitale dieselelektronica (DDE)-systeem beheert alle motorfuncties in dieselmodellen. Dit bespaart brandstof, verzekert vlotte en geraffineerde prestaties en helpt om de uitstoot te verminderen, waardoor uw impact op het milieu tot een minimum wordt beperkt. Digitale motorelektronica (DME). Het alomvattende beheersysteem voor uw motor: de digitale motorelektronica (DME) regelt alle belangrijke aspecten van de motorwerking en verzekert optimale betrouwbaarheid, topprestaties en de laagst mogelijke uitstoot en brandstofverbruik. 2

3 10. Veiligheidsgordelschakelaar: geeft aan de motoreenheid aan of de veiligheidsgordel is vastgemaakt. 11. Sensor koppelingspedaalpositie: meldt de positie van het pedaal. Indien de hendel licht bediend wordt (een hand die erop rust), start de motor nadat de pedaal met 90% is ingetrapt. 12. Sensor koppelingspedaalpositie: meldt de positie van het pedaal. Indien de hendel in neutrale stand staat, start de motor nadat het pedaal met 10% is ingetrapt. 13. Sensor vacuüm rembekrachtiging: deze sensor bevindt zich op de rembekrachtiging en stuurt een signaal dat evenredig is met het vacuüm van de rem. 14. Neutraalstandsensor: deze sensor bevindt zich op de versnellingsbak en geeft de positie van de schakelhendel aan. Normaal is na vervanging een kalibratie vereist met behulp van een diagnosetoestel. 15. Geïntegreerd systeem voor automatische verwarming en airco (IHKA) / Geïntegreerde regelaar voor verwarming en airco (IHKR) Verbetering van de onderdelen in vergelijking met een conventioneel systeem: 1. Wegens het constante opstarten zullen wij een stroomstabilisator opnemen om vermogenspieken te vermijden. Wanneer de motor wordt gestart of de accuspanning lager is dan 10,5 V, wordt het elektrische systeem van het voertuig gevoed door de stabilisator via een interne accu: boostmodus. Zodra de startfase voltooid is, werkt het systeem zonder de stabilisator (bypassmodus) en maakt het gebruik van de situatie om de interne accumulator op te laden. AD Technical Centre: onestop-shop voor technische competentie! 2. In voertuigen van dit type vindt men vaak accu s met AGMtechnologie (absorberende glasvezelmat). Dit type is bestand tegen een groot aantal diepe ontladingen en heeft een lage snelheid van zelfontlading. Tegelijkertijd heeft het geen onderhoud nodig. Bij sommige voertuigen is een reset met een diagnosetoestel vereist na vervanging. 3. De startmotor is verbeterd om een langere levensduur te bereiken. De lagers zijn versterkt, het planeetwiel geoptimaliseerd en er wordt een stevigere tandwielaandrijving gebruikt. 4. De dynamo is verbeterd en is nu 60% efficiënter, waardoor de accu sneller kan worden opgeladen bij lage toerentallen. Het AD Technical Centre, gerund door het bedrijf Grup Eina Digital, is AD s exclusieve technische kenniscentrum voor motorvoertuigen. Vanuit de zetels in Figueres en Badalona (Spanje), volgt het AD Technical Centre de technische evolutie in de automobielindustrie op. Die knowhow wordt vervolgens vertaald in opleidingen en diensten op maat van de ADI-partners in hun land. Een team van meer dan 60 ervaren experts en ingenieurs van het AD Technical Centre biedt de reparateurs technische informatie, technische opleidingen, praktische opleidingstools, opleidingen met diagnose-apparaten, een technische hotlineservice, ECUprogrammering enz. Voor meer informatie over AD of het Eure!Car-opleidingenaanbod kan je contact opnemen met: AD Benelux NL AD Benelux BE Rederijweg 41 Leuvensesteenweg CX OOSTERHOUT 3070 KORTENBERG

4 Diagnose van het systeem: Wanneer diagnosetaken uitgevoerd moeten worden aan het start/ stop-systeem, dienen de volgende onderdelen gecontroleerd te worden: Sensoren: Neutraalstandsensor Sensor vacuüm rembekrachtiging Schakelaar koppelingspedaalstand 10% Schakelaar koppelingspedaalstand 90% Start/stop-schakelaar Remstandsensor Vermogenbeheer Elektronische regelbeheereenheden: Eenheid voor afstandsbediening en toegangsregeling (CAS) DC/DC-omzetter ECU van de motor Kabelkast IGR en accu Instrumentenpaneel (KOMBI) Aircobeheereenheid (IH) ABS en DSC ECU PROBLEMEN IN VERBAND MET START/STOP- SYSTEMEN: Hoewel er niet heel veel problemen gemeld zijn met start/stop-systemen, komen de volgende storingen voor: 1. De radio en/of het GPS-systeem vallen uit wanneer de motor wordt gestart: Controleer de spanningsaccumulator (DC/ DC), omdat die de spanning van de boordnetwerken moet stabiliseren en in een startfase de spanning kort daalt waardoor sommige elektrische apparaten uitgeschakeld kunnen worden. 2. Bij het uitstappen uit de auto verschijnt een waarschuwing op het dashboard: Wanneer de auto wordt gestopt en tegelijk het start/stop-systeem wordt geactiveerd of gedeactiveerd en de veiligheidsgordel wordt geopend, raakt het start/stop-beheersysteem in de war en wordt een foutbericht weergegeven op het dashboard. 3. Het start/stop-systeem schakelt de motor niet uit of dat gebeurt op onregelmatige wijze: De eerste parameter die in dit geval gecontroleerd moet worden is de buitentemperatuur. 4. De motor start zonder reden, dit kan zich voordoen in de volgende omstandigheden: het vacuüm van het remsysteem is te laag de acculading is te laag de verdampertemperatuur van de airco is te hoog te veel nevel in de wagen 4

5 CASUSSTUDIE De auto is naar verschillende werkplaatsen gebracht omdat het start/stop-systeem niet geactiveerd wordt. Na controle van alle onderdelen van het start/ stop-systeem en de overeenkomstige sensoren aan de hand van een elektrisch schakelschema, heeft het diagnosetoestel geen enkele parameter vastgesteld die buiten het toegestane bereik ligt; er kan hieruit dus niet afgeleid worden welk onderdeel de storing van dit systeem zou kunnen veroorzaken. De stand van de contactsensor van de motorkap kan niet vastgesteld worden via diagnose en de waarden kunnen dus niet op het diagnosetoestel worden weergegeven. MAAR anderzijds maakt de motorkapschakelaar deel uit van het start/ stop-netwerk en kan dus de activiteit van het volledige start/stop-systeem beïnvloeden. Indien de contactschakelaar van de motorkap defect is of de motorkapschakelaar niet juist werkt, detecteert het beheersysteem een open stand en zal het start/stop-systeem niet werken. In dat geval bestond de oplossing erin de motorkapschakelaar te vervangen! Start-stoptraining, ontwikkeld voor Eure!Car (*) Om te voldoen aan de Europese wetgeving en richtlijnen betreffende de vermindering van CO2-uitstoot en brandstofverbruik zullen de meeste autoproducenten binnenkort de start-stoptechnologie (of de zogenaamde microhybride technologie) massaal integreren. In 2010 was 13 % van de wagens uitgerust met het start-stopsysteem. Volgend jaar wordt dat aantal geschat op 50 %, in 2017 op maar liefst 90 %. Francesc Poch, manager binnen het in Figueres gevestigde AD Technical Centre van Grup Eina Digital, beaamt: ìintelligente oplaadsystemen en de start-stoptechnologie zijn vandaag de dag al de norm in moderne wagens. In de toekomst zal die trend zich zeker voortzetten. Heel binnenkort - en zelfs vandaag al - wordt de aftermarket geconfronteerd met het onderhoud en herstel van die technologie, aangezien de wagens in onafhankelijke herstelplaatsen binnengebracht worden. Als antwoord op de dringende vraag van reparateurs en aangespoord door een stijgend aantal binnenkomende telefoontjes over dit onderwerp bij de technische hotline in Figueres, stelde het AD Technical Centre een opleiding rond Intelligente oplaadsystemen (start-stop) op. Het doel is om de relatie tussen de componenten en de sensors van het start-stopsysteem en zijn verschillende werkingsmodi uit te leggen. Technici moeten de werking van het systeem volledig snappen. Dat is cruciaal voor het latere onderhoud en de herstellingen, zelfs wanneer het gaat om iets eenvoudigs als het vervangen van een AGM/EFB-batterij. Eure!Car (*) gebruikt voor deze opleiding een BMW 1 reeks, 116i Hpi met start-stoptechnologie. (*) Eure!Car is een allesomvattend opleidingsprogramma van AD International, zie pagina 20 in deze uitgave. 5

6 Automodellen die start/stop-systemen gebruiken: PSA STOP and start is opgenomen in de modellen Citroën C2 en C3 vanaf 2006, Citroën DS modellen, Peugeot 308/3008. BMW START-STOP -systeem MSA in Mini ingevoerd in Toyota Mazda Renault START-STOP -systeem vanaf 2009 geïntegreerd in modellen voor Europa START-STOP -systeem met de naam I-STOP Voor de Europese voertuigen werd het START-STOP -systeem op de markt gebracht vanaf 2010 Honda START-STOP -systeem werd ingevoerd in de Civic IMA Hybrid vanaf 2006 Fiat Group START-STOP -systeem opgenomen in FIAT 500 vanaf 2008 Volvo START-STOP -systeem ingevoerd in DRIVe -modellen vanaf 2009 Ford ingevoerd in de HYBRID-modellen vanaf 2010 Hyundai Opel Mercedes V.A.G. Group START AND STOP -systeem met de naam IDLE STOP AND GO (ISG) ingevoerd in het model HYUNDAI ACCENT/VERNA 2012 Vanaf 2010 geïntegreerd in alle mogelijke ECOFLEX-modellen START AND STOP -systeem ingevoerd in SMART For Two, CLASS A & B vanaf 2007 en CLASS C Blue EFFICIENCY vanaf 2010 START AND STOP -systeem ingevoerd in de modellen BLUE MOTION VW, Audi en Seat Ecomotive vanaf

7 Start/stop-systemen in de werkplaats Duidelijke toename in voertuigen met start/stop-systemen Vanaf 2012 moeten fabrikanten garanderen dat 65% van de nieuwe auto s die elk jaar geregistreerd worden in de EU een gemiddelde uitstoot hebben van minder dan 130 gram CO2 per km. Dit percentage wordt verhoogd naar 75% in 2013, 80% in 2014 en 100% in Start/stop-systemen leveren hier een belangrijke bijdrage en maken een reductie van het brandstofverbruik mogelijk die kan oplopen tot 8%. Er wordt verwacht dat in 2013 een op de twee nieuwe wagens in Europa uitgerust zal zijn met een start/stop-systeem. De vraag naar de overeenkomstige onderdelen van werkplaatsen voor een professionele vervanging zal dus blijven toenemen. Systeemonderdelen De functie van een start/stop-systeem, d.w.z. een systeem dat de motor automatisch aan- en uitzet, vereist dat een aantal verschillende onderdelen samenwerken. Starters voor start/stop-systemen Het aantal startsequenties dat wordt uitgevoerd met de startmotor, d.w.z. de levensduur ervan, is aanzienlijk verhoogd en de startmotor is nu bestand tegen het frequente starten van het voertuig. De volgende maatregelen zijn ingevoerd: Versterken van de lagers die onderhevig zijn aan hoge belasting Verdere verbetering van het reductietandwiel Gebruik van een sterkere tandwielaandrijving van de starter Optimalisering van de commutator voor langere levensduur

8 Dynamo s voor start/stop-systemen Dynamo s voor start/stop-systemen wekken meer elektrische energie op voor het boorddiagnosesysteem (OBD), zelfs bij lage snelheden en direct na het starten van het voertuig. Samen met de krachtige accu vergroten ze de beschikbaarheid van de start/stop-functie. Verbeterd elektrisch ontwerp en geoptimaliseerde materialen Met name effi ciënt bij lage snelheden Technologie op basis van diodes met hoge effi ciëntie (HED) Hogere effi ciëntie van max. 77% Hogere brandstofbesparing van max. 2% Geluidsarm Regeleenheden voor start/stop-systemen De elektronische regeleenheid is uitgerust met bijkomende interfaces voor starters en sensoren (accusensor, krukassensor, wielsnelheidssensor, neutraalstandsensor). De software is in staat om relevante gegevens afkomstig van de sensoren te analyseren. De regeleenheid geeft via een signaal aan wanneer de motor uitgeschakeld kan worden. Sensoren voor start/stop-systemen De sensor levert informatie aan de regeleenheid voor optimalisering van de startsequentie Neutraalstandsensor: geeft aan of het voertuig in een versnelling staat Wielsnelheidssensor: geeft de richting aan waarin het wiel draait en wanneer het tot stilstand komt Intelligente krukassensor levert informatie over motoractiviteit De drukverschilsensor voor de rembooster volgt de druk in de rembooster tijdens de stopfase om de boosterwerking te verzekeren na het starten. Filters voor start/stop-systemen Voertuigen met start/stop-systemen starten ongeveer zes maal vaker dan gewone voertuigen. Door het hogere aantal startprocessen van de motor wordt het brandstoffi lter meer blootgesteld aan sterke drukstoten. Een extra stevig brandstoffi lter met sterkere behuizing, afdichtingen met pakkingen en deksel moet daarom gebruikt worden om barsten te vermijden. DC/DC-omzetter Wanneer de starter bediend wordt, neemt het spanningsniveau van het boorddiagnosesysteem op korte termijn af. Dit kan de werking van elektronische apparaten beïnvloeden (bijv. de radio-ontvangst wordt kort onderbroken of het navigatiesysteem wordt uitgeschakeld). DC/DComzetters voor start/stop-systemen stabiliseren de spanning voor delen van het elektronische boorddiagnosesysteem wanneer de motor gestart wordt, zodat er geen interferentie is met de comfortfuncties. Elektronisch energiebeheer De motorregeleenheid met de geïntegreerde start/stopcoördinator en de accusensor zijn de belangrijkste onderdelen van het energiebeheersysteem voor voertuigen met een start/stop-systeem. Hierin zijn ook de cyclusbestendige accu met EFB- of AGM-technologie en de DC/DC-omzetter inbegrepen. De elektronische accusensor (EBS-sensor) is een van de hoofdonderdelen van het elektronische energiebeheer: Ingebouwd in de accupool Registreert op nauwkeurige en dynamische wijze werkingsgegevens zoals elektriciteit, spanning en temperatuur Met de meetwaarden volgt hij de prestaties van de accu en bepaalt hij het energieverbruik en de uitstoot. 8

9 Accuvereisten De vereisten voor de accu zijn nog strenger wanneer een start/stop-systeem is geplaatst. Naast betere prestaties moeten de accu s vooral een hogere cyclusstabiliteit hebben in vergelijking met conventionele starteraccu s. Ze moeten de energie leveren voor het veelvuldig starten van de motor en voor de eenheden die elektrische stroom verbruiken in het voertuig tijdens de stopfase. Aan deze vereisten wordt voldaan met accu s die beschikken over EFB-technologie (geoptimaliseerde natte accu) en accu s met AGMtechnologie (absorberende glasvezelmat). Voor systemen met energieterugwinning (regeneratief remmen) worden AGM-accu s gebruikt. Diagnose en vervanging van accu s Het wordt niet aanbevolen dat bestuurders de accu s zelf vervangen in voertuigen met start/stop-systemen, aangezien in vele van deze modellen (bijv. Audi, BMW, Volvo) een geschikte diagnosetester voor regeleenheden vereist is voor de accuvervanging. Het volgende is dan mogelijk: Registreren van de nieuwe accu in het voertuig Programmeren van technische gegevens, bijv. ampèreuur en productnummer. Elke voertuigfabrikant hanteert een eigen aanpak voor de vervanging van accu s. De ESI[tronic]-software voor werkplaatsinformatie moet daarom geraadpleegd worden voor elk specifi ek geval apart. Het is belangrijk om te noteren welke nieuwe accu s geplaatst worden. Enkel door de fabrikant goedgekeurde accu s mogen geselecteerd worden en als algemene regel mogen geen conventionele loodaccu s worden gebruikt. Een AGM-accu mag alleen vervangen worden door een AGMaccu, een EFB-accu kan echter vervangen worden door een EFB- of een AGM-accu. Indien een accu van het verkeerde type geplaatst wordt, zal het start/stop-systeem niet zijn volle potentieel bereiken. De levensduur van de accu s zal ook verminderen. Tijdens de koudere periodes is het voor voertuigen met start/stop-systemen nog belangrijker dat de accu volledig opgeladen is. Daarom wordt het aanbevolen accu s op te laden iedere keer wanneer het voertuig zich in de werkplaats bevindt. Wil je zien hoe de startstoptechnologie van Bosch werkt? Bekijk dan snel naar de onderstaande video. Scan de QR-code hieronder met je smartphone. Heb je geen QR-scanner? Download er dan één in de App store van jouw smartphone. 9

10 Johnson Controls bereidt onafhankelijke garages voor op het groeiende start-stop segment In nieuwe wetten en richtlijnen staat met name het thema mobiliteit centraal. Door nieuwe EU-wetgeving zakken de CO2-grenswaarden steeds verder (130 g/km in 2015, 95 g/km in 2020). Een sleuteltechnologie voor het bereiken van deze gewenste uitstootwaarden is Start-Stop. Deze technologie zal in de toekomst in alle voertuigen worden ingebouwd, omdat hierdoor de CO2-uitstoot met 8 tot 12 % wordt gereduceerd. In vier jaar tijd heft Start-Stop bij nieuwe voertuigen een aandeel van 70 %. Start-stop wordt de nieuwe standaard in de auto-industrie en zal de komende 15 tot 20 jaar het centrale thema zijn. Ook nieuwe technologieën zoals mild, full hybrid of elektrische voertuigen, zullen binnen enkele jaren volgen. Alleen wie op deze nieuwe technologische ontwikkelingen is voorbereid, kan in de toekomst nog meedoen. In het kader van een in 2010 uitgevoerde marktstudie binnen Europa werden garages gevraagd naar het thema Start-Stop. Voor 62 % van de onafhankelijke garages was Start-Stop al een begrip. Twee derde van de onafhankelijke garages gaf echter aan dat de garage niet is voorbereid op de reparatie van een Start-Stop voertuig. Voor 20 % van de onafhankelijke garages was de reparatie of het onderhoud aan Start-Stop voertuigen al relevant. De reparatie van Start-Stop voertuigen is echter zeer complex, omdat deze voertuigen zijn uitgerust met gecompliceerde systemen. Start-Stop batterijen vormen een geïntegreerd element binnen deze systemen, ze vormen het hart van het Start- Stop systeem. Het vervangen van een Start- Stop batterij is echter niet niet te vergelijken met het vervangen van een conventionele batterij. Verder vormen de keuze van de juiste Start-Stop batterij, de verschillende inbouwposities en de deels zeer complexe demontage en montage nieuwe uitdagingen. Met het nieuwe VARTA Start-Stop Service Programma (VSSP) en het nieuwe diagnoseapparaat VSSP 2.0 biedt Johnson Controls de eerste oplossing op de markt voor onafhankelijke garages. VSSP 2.0 HET NIEUWE ALL-IN-ONE APPARAAT VOOR DE BATTERIJSERVICE VAN START-STOP VOERTUIGEN. Zo werkt VSSP 2.0 in de praktijk: batterijen vormen het hart van Start-Stop systemen en worden op complexe wijze verbonden met de boordelektronica via een batterijmanagementsysteem (BMS Battery Management System) of een intelligente batterijsensor (IBS). De VSSP 10

11 2.0 is de nieuwe, geïntegreerde en gebruiksvriendelijke oplossing van VARTA voor het testen van batterijen en de diagnose van Start-Stop systemen. Het werd special ontwikkeld voor de batterijservice van Start-Stop voertuigen en is zeer eenvoudig in gebruik. Via een gemakkelijk te begrijpen menuvoering wordt de monteur door alle stappen geleid die relevant zijn voor de batterijservice van Start-Stop voertuigen. Alle stappen die nodig zijn om een Start-Stop systeem te testen en om batterijen te vervangen, worden doorlopen. Het robuuste apparaat, dat kleiner is dan een ipad, stelt met behulp van een 2D-code en het VIN-nummer het type voertuig en batterij vast, verschaft informatie over de inbouwpositie van de batterij en EOBD (European On-Board Diagnostics)-aansluiting. En dat alles direct bij het voertuig. De monteur ziet op het beeldscherm in afbeeldingen en grafi eken stap voor stap hoe hij de batterij moet vervangen. Als een stap binnen dit proces is afgesloten, raakt hij het touchscreen aan en ziet meteen hoe het verder gaat. Bovendien kan met de VSSP 2.0 de batterij worden getest en kunnen foutcodes die betrekking hebben op het Start-Stop systeem worden geanalyseerd en gewist. Ook kunnen individuele voertuiggegevens worden uitgelezen. Zo weet de monteur ook welke vervangende VARTA batterij geschikt is voor het voertuig. Via WLAN en internet maakt het apparaat regelmatig contact met de beveiligde partnersectie van Johnson Controls en is zo altijd up-to-date. Garages kunnen alle relevante gegevens voor het vervangen van een batterij online opslaan en hebben te allen tijde weer toegang tot deze gegevens. Zo hebben garages een uitgebreide documentatie van hun werkzaamheden, zegt Joacim Adlerborn, Training en Technical Service Manager bij Johnson Controls. 11

12 Is uw werkplaats klaar voor de vervangingsmarkt van start/stop-accu s? Door de globale verschuiving naar micro-hybride wagens, geleid door Europese autofabrikanten, was een compleet nieuwe soort accu nodig. De vakkundigheid en ruime ervaring van Exide op het vlak van energieopslag voor transporten industriële toepassingen heeft het bedrijf in een bevoorrechte positie geplaatst om start/stop-accu s te ontwikkelen voor deze nieuwe voertuigen, ontworpen om het brandstofverbruik te beperken en de CO2-uitstoot te verminderen. In 2004 heeft Exide de eerste start/stop-accu van het type AGM (absorberende glasvezelmat) voor de Citroën C3 op de markt gebracht, in 2009 gevolgd door de ECM-accu (geoptimaliseerde cyclusmat) voor nieuwe micro-hybride modellen gelanceerd door Fiat en Toyota. Begin 2012 had Exide al meer dan 3 miljoen start/stop-accu s geleverd aan acht grote Europese groepen autofabrikanten. Start/stop-accu s van Exide: de juiste keuze voor onafhankelijke werkplaatsen Hoewel de conventionele accu reeds een lange evolutie heeft doorgemaakt, zijn de basistaken vrijwel ongewijzigd gebleven: de motor een enkele maal starten per rit en de opgeslagen energie leveren voor verlichting, rijden en comfortbedieningen. Een nieuwe generatie wagens met start/stopsysteem stelt echter veel hogere eisen aan de accu, die nu veel harder moet werken en vele duizenden malen vaker zal moeten starten gedurende de levensduur van de accu. 12

13 Nu de start/stop-accu s volop in de vervangingsmarkt komen, kunnen de onafhankelijke werkplaatsen ten volle vertrouwen op de ondersteuning van Exide om te kunnen concurreren met merkdealers en accuspecialisten. Aan de buitenzijde lijken de start/stop-accu s veel op een gewone accu, maar de technologie die erin schuilgaat, is een volledig ander verhaal. Zelfs in voertuigen met een start/ stop-systeem van het instapniveau moet de accu dubbel zo duurzaam zijn als de allerbeste premium-accu. Grotere micro-hybride wagens met start/stop en wagens met regeneratieve remmen hebben tot 15% extra vermogen en driemaal het duurzaamheidsniveau nodig. Terwijl een gewone accu niet geplaatst kan worden in een micro-hybride wagen, kunnen AGM/ECM-accu s van Exide ook gebruikt worden in standaard lichte voertuigen die zo profi teren van het hogere vermogen en duurzaamheid. Tot de succesvolle toepassingen behoren taxi s, bedrijfsvoertuigen en voertuigen van nooddiensten. In een steeds veranderende wereld blijft Exide nieuwe accu s ontwikkelen voor de auto s van de toekomst. Het bedrijf is reeds bezig aan de vierde generatie van zijn populaire ECMgamma en drijft de accutechnologie in de richting van volledig hybride voertuigen. Onlangs heeft Exide Twin Orbital loodaccu s van 50 Ah ontworpen en geleverd voor de revolutionaire LC Super Hybrid Passat. Deze nieuwe spiraalgewikkelde accu heeft een indrukwekkende levensduur in effectief gebruik van meer dan km bij een veel lagere kostprijs dan een lithium-ionaccu. Deze volledig recycleerbare accu bewijst dat loodaccu s een belangrijke bijdrage zullen blijven leveren aan een nog effi ciënter brandstofverbruik. Exide is niet alleen een accufabrikant voor alle behoeften van 13

14 de hedendaagse eerste uitrusting en de vervangingsmarkt, maar ook een essentiële vernieuwer voor de groenere motoren van morgen Nieuwe BRT-12 accuvervangingstool Een eenvoudige oplossing voor de vervanging van start/stop-accu s De vervanging van accu s is een moeilijke onderneming in voertuigen met een start/stop-systeem, omdat de nieuwe accutechnologie nauwer verbonden is met het voertuigbeheersysteem. Om te voldoen aan de behoeften van de klanten, ontwikkelen vele leveranciers van diagnosetoestellen nu softwareupdates waarmee gebruikers de nieuwe generatie van accu s kunnen vervangen en beheren. Exide is ervan overtuigd dat hierdoor de vervanging van start/stop-accu s sneller en goedkoper zal worden, hetgeen uiteindelijk voordelig zal blijken voor de garages. Kleinere werkplaatsen zonder diagnosetoestellen hebben hulp nodig bij de vervanging van accu s in voertuigen waarvoor het voertuigbeheersysteem gereset moet worden. Voor deze situaties en voor grotere werkplaatsen die meervoudige toestellen nodig hebben, heeft Exide de BRT-12 ontwikkeld, een gebruiks- en prijsvriendelijke tool voor de vervanging van accu s. Met de BRT-12 kan de monteur waarschuwingslampjes voor accustoringen op het dashboard verwijderen en de huidige accugegevens controleren. Regelmatige updates zullen aangeboden worden naarmate de markt evolueert. Sluit gewoon het toestel via USB aan op uw pc en download updates volledig gratis. Nu is het tijd voor alle werknemers in de werkplaats om hun vaardigheden bij de vervanging van start/stop-accu s onder de loep te nemen. Dankzij de ondersteuning van Exide is het niet moeilijk om de huidige servicediensten uit te breiden door zich snel vertrouwd te maken met deze nieuwe accutechnologie. Vertrouw op Exide om de onafhankelijke vervangingsmarkt te voorzien van hoogwaardige start/stop-accuproducten, vakkundig advies en eenvoudige installatie-oplossingen. 14

15 Het start/stop-systeem en gerelateerde componenten De sensoren die het motor- en start/stop-beheer van informatie voorzien zijn cruciaal. Om de motor snel en probleemloos opnieuw te laten starten, moet het systeem weten welke cilinder gesloten is op het moment van de ontstekings-/verbrandingsfase. Naast alle sensoren getoond in het model, speelt de sensor in de geïntegreerde startgenerator een hoofdrol bij het leveren van informatie aan de ECU over de juiste cilinder om te starten. SKF biedt zo n sensor met hoge precisie aan voor de autosector, geïntegreerd in een startgeneratorlager. De specifi eke naam voor dergelijk lager is rotorpositielager. De dagelijkse activiteiten in de werkplaats Niet alleen de accu (zie andere artikelen in deze uitgave) maar nog een ander onderdeel moet worden nagekeken tijdens een periodieke inspectie. In het proces dat leidt naar effi ciëntere wagens met lage CO2-uitstoot zijn heel wat voertuigen tegenwoordig uitgerust met een zogenaamde FAP (vrijloopwiel-dynamopoelie). Deze oplossing vindt men in tal van situaties: Moderne, verkleinde (turbo) dieselmotoren met hoog afgegeven koppel bij laag toerental Turbobenzinemotoren met directe inspuiting en motoren met cilinderafsluitsystemen Wagens uitgerust met een door een dynamo aangedreven start/stop-systeem Motoren met zeer laag (CO2-verminderend) stationair toerental Wagens uitgerust met een energetisch effi ciënte dynamo met hoge inertie De rol van de FAP is om onregelmatige bewegingen/ krachten van de krukas, die worden overgedragen aan de hulpaandrijving, te bestrijden. In dieselmotoren met hoog uitgangsvermogen vindt u vaker gecombineerde oplossingen om trillingen te reduceren, zoals een actieve krukasdemper en een tweedelig vliegwiel. De belasting van de FAP nam nogmaals toe toen het door de dynamo aangedreven start/stop-systeem werd ingevoerd. Hier moet de dynamo fungeren als herstarter van de motor en als gevolg hiervan krijgen de poly-v-riem en gerelateerde onderdelen van de hulpaandrijving het zeer zwaar te verduren. De FAP zal de onregelmatige krachten aan het hulpsysteem verminderen, hetgeen zal leiden tot: Minder geratel en trillingen van de poly-v-riem Hogere levensduur van het volledige hulpsysteem, inclusief rollen en spanners Vlotte werking van het start/stop-systeem, zonder enige vertraging De inertie-energie van de dynamo gebruiken Het wordt sterk aanbevolen om de FAP te controleren tijdens het periodieke onderhoud en om de inspectieaanwijzingen van de autofabrikant op te volgen. SKF biedt een ruim gamma van dynamopoelies van hoge kwaliteit aan waarmee uw klanten optimaal bediend kunnen worden. Voor een aantal populaire toepassingen is de FAP inbegrepen in de tandriem- of hulpriemkit van SKF. Dat is de beste oplossing om een perfecte reparatie te verwezenlijken en het risico van een kostenen arbeidsintensieve herhaalde reparatie te vermijden.

16 Hybride aandrijving een technologische stap op weg naar de elektrische wagen Hoe zullen voertuigen binnen 10 of 20 jaar aangedreven worden? Aangezien de olievoorraden slinken en de wetgeving inzake de beheersing van emissies steeds strenger wordt, houdt dit thema mensen over de hele wereld bezig. Hoewel de elektrische wagen zeker een prominente plaats zal innemen in de toekomst, blijkt deze vanwege de hoge kostprijs van de accu en de beperkte actieradius nog steeds geen echt alternatief voor andere voertuigconcepten te zijn. Verbrandingsmotoren zullen daarom nog vele jaren een belangrijke plaats innemen. De alom geprezen hybride wagens nemen een positie tussen deze twee technologieën in. Hybride categorieën Een hybride elektrische wagen kan een voertuig zijn met een eigen elektrische motor die het vermogen ervan kan verhogen en de rijprestaties, het brandstofverbruik en de uitstoot kan verbeteren. Er zijn twee soorten hybride wagens: de half hybride en de volledig hybride wagen. De volledig hybride wagens hebben alle functies en capaciteiten van de halve hybride wagens. Om die reden wordt de motor uitgeschakeld wanneer hij niet nodig is en meteen opnieuw ingeschakeld zodra hij vermogen moet leveren. Bijkomende elektrische ondersteuning wordt geleverd zodat de prestaties van de conventionele motor door de elektrische motor worden verhoogd. Zo nodig wordt gezorgd voor betere acceleratieprestaties zonder dat meer brandstof wordt verbruikt. Een volledig hybride wagen heeft echter doorgaans één accu en een elektrische motor met een veel hoger uitgangsvermogen dan dat van een half hybride voertuig. Een volledig hybride wagen beschikt daarnaast ook over een regeneratief remsysteem terwijl dat bij halve hybrides beperkt blijft tot deels regeneratief remmen. De energie van het voertuig die anders verloren gaat, wordt teruggewonnen en gebruikt voor het opladen van de accu tijdens het remmen. Alleen bij volledig hybride wagens kan de elektrische motor het voertuig aandrijven terwijl de verbrandingsmotor is uitgeschakeld. Wanneer geaccelereerd wordt vanuit stilstand, kan de elektrische motor bediend worden in een volledig elektrische rijmodus. 16 Volledig hybride wagens kunnen eventueel ook ontworpen zijn als plug-in hybride voertuigen. In dit geval kan de tractieaccu extern opgeladen worden (bijv. via het stopcontact) met behulp van een overeenkomstige lader. Voor dit voertuigtype wordt een grotere accu aanbevolen, zodat kortere afstanden afgelegd kunnen worden met elektriciteit en enkel voor langere ritten de hybride aandrijving wordt gebruikt. De grootste uitdaging op dit moment voor wat plug-in hybride wagens betreft, houdt verband met de hoge kostprijs en het aanzienlijke gewicht van die grote accu. Verder leidt het beperkte laadvermogen van de huisstopcontacten tot lange laadtijden. Aangepaste werkplaatsen voor hybride wagens De trage overschakeling van het wagenpark en de lange tijd dat verschillende systemen naast elkaar bestaan, vormen een aanzienlijke uitdaging voor de werkplaatsen. Ook in de volgende twee decennia zullen voertuigen met verbrandingsmotor uiteraard de markt beheersen. Hybride wagens zullen echter steeds vaker in de werkplaats voorkomen waardoor nieuwe vereisten nodig zijn: De dubbele aandrijving en de interacties ervan maken het zoeken van storingen complexer; er moet gewerkt kunnen worden met nieuwe onderdelen van hoge kwaliteit en het hanteren van hoge spanningen van meer dan 60 V/DC en 30 V/AC vereist bijzondere vaardigheden.

17 Wat zijn de voorwaarden waaraan door de medewerkers moeten worden voldaan voorafgaand aan werkzaamheden aan hybride voertuigen? De algemene onderhoudsactiviteiten aan deze voertuigen (bijv. werkzaamheden aan de uitlaatsystemen en remsystemen, verversen van olie, vervangen van de banden) kunnen uitgevoerd worden zolang de veiligheidssystemen van de hoogspanningssystemen naar behoren werken (d.w.z. geen schade aan de hoogspanningsonderdelen). De medewerkers moeten gepaste training ontvangen met betrekking tot de elektrische gevaren in hoogspanningssystemen voordat ze aan deze taken beginnen. Ze moeten zich goed bewust zijn van de betekenis van de labels op hoogspanningsonderdelen en opgeleid zijn met betrekking tot de veilige hantering van het voertuig. Medewerkers die werkzaamheden aan hoogspanningssystemen moeten uitvoeren, dienen over bijkomende kwalifi catie te beschikken. Daarvoor moeten ze de bevoegdheid behalen als deskundigen voor werkzaamheden aan intrinsiek veilige voertuigen met hoogspanningssystemen. Ze zijn dus in staat om de elektrische gevaren in hoogspanningssystemen in te schatten en de nodige veiligheidsmaatregelen voor dergelijke systemen te bepalen. Ze kunnen het voertuig spanningsvrij maken en deze toestand verzekeren zolang de werkzaamheden aan de gang zijn. Het bereik van de kwalifi catie hangt af van de voorafgaande training en de praktijkervaring die is opgedaan door de individuele partner. Bewijs van de verworven capaciteiten en kennis aan de hand van de afgeronde theoretische en praktische kwalifi caties is vereist. Wie is verantwoordelijk voor het verzekeren dat de voorwaarden voor werkzaamheden aan elektrische of hybride voertuigen vervuld zijn? De eigenaar of het door hem geautoriseerde managementteam draagt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid tijdens het werk. Het werk moet zo uitgevoerd worden dat elk gevaar voor leven en gezondheid in de mate waarin mogelijk voorkomen wordt en dat de overige gevaren tot een minimum beperkt worden. Dit geldt ook voor de werkzaamheden aan HV-voertuigen. De verantwoordelijke personen moeten verzekeren dat enkel de medewerkers die voldoen aan de boven vermelde voorwaarden werkzaamheden aan hybride voertuigen en andere voertuigen met hoogspanningssystemen uitvoeren. In de volgende uitgaven van de Eure!TechFlash gaan we uitgebreider in op de hybridetechnologie.

18 Het tweedelig vliegwiel met trillingsdemper van het pendeltype van LuK voor betere demping van trillingen In 2008 werd het eerste tweedelig vliegwiel met trillingsdemper van het pendeltype van LuK gebruikt in massaproductie bij een internationale topfabrikant. Vandaag maakt dit tweedelig vliegwiel van LuK reeds geruime tijd deel uit van het assortiment van de Schaeffler Automotive Aftermarket. De snelheidsafhankelijke demper met cardanas levert een aanzienlijke bijdrage aan de reductie van het brandstofverbruik tot 0,5 liter per 100 kilometer en de CO2-uitstoot. En hoe werkt het tweedelig vliegwiel met trillingsdemper van het pendeltype van LuK precies? De trillingsdemper van het pendeltype is op de fl ens van het tweedelig vliegwiel gemonteerd. De vereiste effectieve stijfheid van de pendel wordt geleverd door de centrifugaalkrachten die worden opgewekt tijdens de werking. De centrifugale trillingsdemper van het pendeltype heeft geen vaste eigenfrequentie. De frequentie ervan varieert afhankelijk van de snelheid, daarom wordt dit onderdeel ook snelheidsafhankelijke demper met cardanas genoemd. Een effi ciënte absorptie van het geselecteerde trillingsniveau, bijv. de ontstekingsfrequentie van de motor, kan bereikt worden via een individuele aanpassing. Een pendelgewicht Snelheidsafhankelijke demper met cardanas Tweedelig vliegwiel met trillingsdemper van het pendeltype van LuK 18

19 van slechts één kilogram reduceert de overbrenging van trillingen met maximaal 60%. De basisisolatie van trillingen wordt nog steeds verzekerd door het tweedelig vliegwiel en het veer/-dempingssysteem. De resttrilling wordt geëlimineerd door de centrifugale trillingsdemper van het pendeltype door middel van het dempen van de ontstekingsfrequentie. Het nieuwe type trillingsdemper levert ook aanzienlijke voordelen op met betrekking tot de installatieruimte. De trillingsdemper van het pendeltype vervangt de binnendemper van een conventioneel tweedelig vliegwiel, daarbij is geen bijkomende montageruimte nodig. Het tweedelig vliegwiel met trillingsdemper van het pendeltype kan daarom gebruikt worden bij elk model dat reeds is uitgerust met een conventioneel tweedelig vliegwiel. Om het ratelen van de versnellingsbak door hoge motorkoppels te verminderen heeft LuK in 1985 het tweeledig vliegwiel ontwikkeld, een torsiedemper die bestaat uit twee massa s die met elkaar verbonden zijn door middel van een veer/dempingssysteem. Sindsdien heeft LuK het ontwerp van het tweeledig vliegwiel verder verfi jnd en aangepast aan de behoeften van de klant voor meer voertuigcomfort. Het vinden van een praktisch haalbare oplossing was pas mogelijk in combinatie met een modern tweedelig vliegwiel, waardoor de centrifugale trillingsdemper van het pendeltype opgenomen kon worden in de aandrijfl ijn. Vandaag biedt Schaeffler Automotive Aftermarket het tweedelig vliegwiel met trillingsdemper van het pendeltype van LuK aan voor de volgende toepassingen: FABRIKANT: BMW VOERTUIGMODELLEN: E84: X1 20D ED E90: 320D, 320D XDRIVE, 325D,330D, 330D XDRIVE E91: 320D, 320D XDRIVE, 325D, 330D, 330D XDRIVE E92: 320D, 320D XDRIVE, 325D, 330D, 330D XDRIVE E93: 320D, 325D, 330D F10: 520D, 520D ED, 525D, 530D F11: 520D, 525D, 530D F25: X3 20D XDRIVE OE-NR.: ART-NR.: Surf naar de onderstaande video voor meer informatie over het tweedelig vliegwiel van LuK. Scan de QR-code hieronder met je smartphone. Heb je geen QR-scanner? Download er dan één in de App store van jouw smartphone. 19

20 Autotechnologie in de kijker Eure!TechFlash verschijnt 3 tot 4 keer per jaar. De Eure!TechFlash nieuwsbrief is een aanvulling op het Eure!Caropleidingsprogramma en heeft een duidelijke missie: Een up-to-date technisch inzicht bieden in innovaties binnen de auto-industrie. Met de technische assistentie van het AD Technical Center (Spanje) en de hulp van toonaangevende producenten van auto-onderdelen wil Eure!TechFlash de sluier over nieuwe technologieîn oplichten en ze inzichtelijk maken. Zo hopen we professionele reparateurs te motiveren om bij te blijven met de technologische evoluties en voortdurend te investeren in hun technische ontwikkeling. Het technische competentieniveau van reparateurs is van vitaal belang en in de toekomst misschien wel bepalend voor zijn voortbestaan. Eure!Car is een initiatief van Autodistribution International met hoofdzetel in Kortenberg, België (www.ad-europe.com). Het Eure!Car-programma biedt een uitgebreide reeks hoogkwalitatieve technische opleidingen voor professionele reparateurs. De opleidingen worden gegeven door de nationale AD organisaties en hun onderdelendistributeurs in 30 landen. Bezoek voor meer informatie of om de opleidingen te bekijken. Industriële Eure!Car-partners Automobielverlichting: Led- & Xenon-technologie NeXT

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 1 Brochure ALD electric INLEIDING Ons ALD electric aanbod is bijzonder volledig, met zowel oplaadbare hybrides (plug-in), elektrische auto s met verlengde

Nadere informatie

Een echte gangmaker voor uw bedrijf: batterijen van Bosch

Een echte gangmaker voor uw bedrijf: batterijen van Bosch Een echte gangmaker voor uw bedrijf: batterijen van Bosch Voor elke toepassing het juiste vermogen met het Bosch batterijen-assortiment Moderne voertuigen hebben steeds meer uitrustingen die op elektriciteit

Nadere informatie

AGM TECHNOLOGY. Een product van Exide Technologies / www.exide.com

AGM TECHNOLOGY. Een product van Exide Technologies / www.exide.com AGM TECHNOLOGY Een product van Exide Technologies / www.exide.com Exide Technologies BV Groeneweg 21N - 3981 CK Bunnik Nederland Tel. : +31 (0)30 241 63 39 - Fax. : +31 (0)30 241 24 19 info@exide.nl -

Nadere informatie

VOLT DE NIEUWE CHEVROLET

VOLT DE NIEUWE CHEVROLET VOLT DE NIEUWE CHEVROLET Chevrolet Volt De elektrische droom De nieuwe Chevrolet Volt is een unieke, multi-award winnende auto. Door het combineren van de voordelen van een elektrische auto met de actieradius

Nadere informatie

Alternatieve aandrijfvormen

Alternatieve aandrijfvormen Alternatieve aandrijfvormen Als alternatief voor de klassieke benzine- en dieselmotor zijn er momenteel acht andere aandrijfvormen beschikbaar. We lijsten ze even op met telkens een definitie, de voor-

Nadere informatie

S 500 PLUG-IN HYBRID.

S 500 PLUG-IN HYBRID. S 500 PLUG-IN HYBRID. Z n sterkste kracht: efficiëntie. Met de S 500 PLUG-IN HYBRID legt Mercedes-Benz wederom nieuwe maatstaven aan op technologiegebied. Daarbij zijn onovertroffen comfort, voortreffe

Nadere informatie

50 JAAR HOOGWAARDIGE TECHNOLOGISCHE INNOVATIE. Diafragmakoppeling

50 JAAR HOOGWAARDIGE TECHNOLOGISCHE INNOVATIE. Diafragmakoppeling Diafragmakoppeling De eerste innovatie die een belangrijke rol heeft gespeeld in het succesverhaal van LuK is de diafragmakoppeling, die in 1965 is geïntroduceerd. Dr. Wilhelm en Dr. Georg Schaeffler hebben

Nadere informatie

P Als twee van de drie eenheden P, U of I bekend zijn, dan kan de derde worden berekend aan de hand van de volgende formule (zie de afbeelding):

P Als twee van de drie eenheden P, U of I bekend zijn, dan kan de derde worden berekend aan de hand van de volgende formule (zie de afbeelding): Algemene informatie over stroomverbruik Algemene informatie over stroomverbruik BELANGRIJK! Om beschadiging van de accu te voorkomen, moet de laadcapaciteit van de dynamo worden aangepast aan het stroomverbruik.

Nadere informatie

België dieselland? Automania.be. Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert

België dieselland? Automania.be. Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert Automania.be Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert Gepubliceerd: 08.05.2014 Een studie rond het omslagpunt tussen rijden op benzine, diesel of elektriciteit, onlangs uitgevoerd

Nadere informatie

Alles draait om de hybride. Hybrid systems

Alles draait om de hybride. Hybrid systems Alles draait om de hybride Hybrid systems Alles draait om de hybride Sinds 2003 biedt Geesinknorba hybride systemen aan voor zijn Geesinknorba achterladers. In 2009 werd het Hybrid Plug-In systeem bekroond

Nadere informatie

Ontdek het geheim achter startvermogen op maat. NIEUW VANAF ZOMER. VARTA. The power behind. And beyond.

Ontdek het geheim achter startvermogen op maat. NIEUW VANAF ZOMER. VARTA. The power behind. And beyond. Ontdek het geheim achter startvermogen op maat. VARTA. The power behind. And beyond. NIEUW VANAF ZOMER 2007 VARTA OE leverancier voor: Aston Martin Audi Bentley BMW Citroën Ford Honda Jaguar Land Rover

Nadere informatie

Plug-in Hybrid. juni 2013

Plug-in Hybrid. juni 2013 Plug-in Hybrid Electric Vehicles juni 2013 Begin 2013 reden In Nederland ongeveer 8.000 personenauto s met 0% fiscale bijtelling. Het overgrote deel hiervan zijn elektrische auto s die tevens een benzine-

Nadere informatie

S 500 PLUG-IN HYBRID. 14% bijtelling

S 500 PLUG-IN HYBRID. 14% bijtelling S 500 PLUG-IN HYBRID. 4% bijtelling Z n sterkste kracht: efficiëntie. Met de S 500 PLUG-IN HYBRID legt Mercedes-Benz wederom nieuwe maatstaven aan op technologiegebied. Daarbij zijn onovertroffen comfort,

Nadere informatie

Duurzaam rijden, samen met ECOdrive

Duurzaam rijden, samen met ECOdrive Duurzaam rijden, samen met ECOdrive Beknopte gebruiksaanwijzing Algemene versie 07-2014 Introductie Het duurzaam ondernemen wordt steeds belangrijker. Veel bedrijven zijn verplicht CO 2 -doelstellingen

Nadere informatie

E x c e l l e n t T e c h n o l o g y, E f f i c i e n c y a n d Q u a l i t y CO 2. Intelligente laadsystemen voor tractiebatterijen

E x c e l l e n t T e c h n o l o g y, E f f i c i e n c y a n d Q u a l i t y CO 2. Intelligente laadsystemen voor tractiebatterijen World Class Charging Systems E x c e l l e n t T e c h n o l o g y, E f f i c i e n c y a n d Q u a l i t y Energy Efficiency Natural Resources CO 2 Intelligente laadsystemen voor tractiebatterijen 2 B

Nadere informatie

DAMPER KRUKAS POELIE. With You. www.ntn-snr.com

DAMPER KRUKAS POELIE. With You. www.ntn-snr.com www.ntn-snr.com DAMPER KRUKAS POELIE HET PRODUCT Wat is een demper poelie? Wat is de functie ervan? Een demper poelie, algemeen bekend als een krukas poelie, is een poelie bevestigd aan het einde van de

Nadere informatie

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN ALD FAQ WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN INHOUD 1. Is elektrisch rijden iets voor mij? 3 2. Welke soorten elektrische auto s zijn er? 3 3. Welke auto is voor mij geschikt? 4 4. Hoe ver kan ik rijden

Nadere informatie

y Verwarming op brandstof 87

y Verwarming op brandstof 87 Klimat 5 1 y Verwarming op brandstof 87 912-B, 912-D Op. no. 87516 01- Benzine 30618 095-1 Diesel 3730 340-1 20000 excl. automaat Benzine 30618 095-1 Er is een nieuwe generatie verwarming geïntroduceerd

Nadere informatie

Handleiding. Breeze. Elektrische fiets

Handleiding. Breeze. Elektrische fiets Handleiding Breeze Elektrische fiets Indeling handleiding: - Technische specificaties Pag. 3 - Functies Pag. 4 - Onderhoud Pag. 7 - Storingen Pag. 8 Technische specificaties: Framemaat Wiel- en bandenmaat

Nadere informatie

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen VOORSTELLING VAN HET CHARTER " "EV EVOLUTION TO ELECTRICAL VEHICLES" ( EV. TO E.V. ). ) INLEIDING Het vervoer over de weg is momenteel een bron van vervuiling wegens uitstoot in de lucht en geluidshinder.

Nadere informatie

Dit handboek hebben wij samengesteld om u een zo goed mogelijk inzicht te geven over de werking van diagnoseapparatuur.

Dit handboek hebben wij samengesteld om u een zo goed mogelijk inzicht te geven over de werking van diagnoseapparatuur. 1 1. Woord vooraf Dit handboek hebben wij samengesteld om u een zo goed mogelijk inzicht te geven over de werking van diagnoseapparatuur. Veel van onze klanten kiezen er voor om met universele apparatuur

Nadere informatie

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot Beleidsverklaring Co2 Deze beleidsverklaring met betrekking tot de CO2 uitstoot is onderdeel van het door M, van der Spek Hoveniersbedrijf B.V. gevoerde milieubeleid. M. van der Spek Hoveniersbedrijf B.V.

Nadere informatie

J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0

J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling brandstofverbruik

Nadere informatie

Professional Deep Cycle en Professional Deep Cycle AGM. VARTA Professional. De perfecte batterij voor de watersport. www.varta-automotive.

Professional Deep Cycle en Professional Deep Cycle AGM. VARTA Professional. De perfecte batterij voor de watersport. www.varta-automotive. NIEUW Professional Deep Cycle en Professional Deep Cycle AGM VARTA Professional voor watersport De perfecte batterij voor de watersport www.varta-automotive.com NIEUW VARTA PROFE SS De volle lading professionaliteit!

Nadere informatie

INHOUD. Plug-in Hybrid EV Systeem... 4. EV Systeem/Drive Selector... 6. Aandrijfaccu opladen... 8. Rond het stuurwiel... 10

INHOUD. Plug-in Hybrid EV Systeem... 4. EV Systeem/Drive Selector... 6. Aandrijfaccu opladen... 8. Rond het stuurwiel... 10 verkorte handleiding Deze handleiding behandelt de diverse specificaties en voertuigopties van de Outlander PHEV. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen wij u naar de gebruikershandleiding. 2 INHOUD

Nadere informatie

Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport. Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport. 5 novembre/er 2014

Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport. Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport. 5 novembre/er 2014 Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport 5 novembre/er 2014 Bruxelles Environnement Département stationnement et déplacements Leefmilieu

Nadere informatie

5 Bediening van een koppeling

5 Bediening van een koppeling 5. Mechanische bedieningssystemen 5 Bediening van een koppeling 5. Mechanische bedieningssystemen 5.. Werking In voertuigen met een voetbediende droge enkelvoudige platenkoppeling is een mechanisme noodzakelijk

Nadere informatie

6,5% minder verbruik. MAN EfficientLine 2. De zuinigste MAN nu nog zuiniger. www.man-trucks.nl

6,5% minder verbruik. MAN EfficientLine 2. De zuinigste MAN nu nog zuiniger. www.man-trucks.nl MAN EfficientLine 2 De zuinigste MAN nu nog zuiniger 6,5% minder verbruik www.man-trucks.nl MAN EfficientCruise De basis voor een grote besparing Door koppeling van GPS data aan de cruise control is het

Nadere informatie

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Simpelweg mobiel. Elektrische hulpaandrijving Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Weer meer dingen samen doen, daar hebben we naar uitgekeken. Geniet van meer mobiliteit Van handbewogen naar elektrisch

Nadere informatie

World Class Charging Systems. TEBETRON expert. Intelligente gelijkrichter voor tractiebatterijen

World Class Charging Systems. TEBETRON expert. Intelligente gelijkrichter voor tractiebatterijen World Class Charging Systems Intelligente gelijkrichter voor tractiebatterijen 2 BENNING World Class Charging Systems Intelligente gelijkrichter De serie is een moderne serie gelijkrichters. De heeft de

Nadere informatie

GT-912/GT-913/GT-914 Gebruikers handleiding

GT-912/GT-913/GT-914 Gebruikers handleiding GT-912/GT-913/GT-914 Gebruikers handleiding Rho-Delta b.v. Escudostraat 2 2991 XV Barendrecht Tel. +03110-4795755 Fax. +03110-2927461 www.rhodelta.nl info@rhodelta.nl - OMSCHRIJVING De GT-912 /GT-913/GT-914

Nadere informatie

J.A. Boer BV CO 2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1

J.A. Boer BV CO 2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 J.A. Boer BV CO 2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling brandstofverbruik

Nadere informatie

Maarten Matienko VAB. Daniël Peemans KBC Autolease. Saskia Raymaekers KBC Autolease

Maarten Matienko VAB. Daniël Peemans KBC Autolease. Saskia Raymaekers KBC Autolease Welkom Duurzame mobiliteit Sessie 1 Hoe uw brandstofverbruik en wagenparkkosten in de toekomst beperken? Maarten Matienko VAB Daniël Peemans KBC Autolease Saskia Raymaekers KBC Autolease Duurzame mobiliteit

Nadere informatie

Gebruikersinstructies LED display, accu en lader voor handbikes uitgevoerd met elektrische ondersteuning

Gebruikersinstructies LED display, accu en lader voor handbikes uitgevoerd met elektrische ondersteuning Gebruikersinstructies Led Display, accu en lader V2.4 Double Performance BV Antwerpseweg 13/1 2803 PB Gouda Tel: 0182-573833 Gebruikersinstructies LED display, accu en lader voor handbikes uitgevoerd met

Nadere informatie

Een totaaloplossing voor het opladen van uw elektrische vloot Plug de toekomst in.

Een totaaloplossing voor het opladen van uw elektrische vloot Plug de toekomst in. Een totaaloplossing voor het opladen van uw elektrische vloot Plug de toekomst in. IN SAMENWERKING MET De Electrabel CarPlug*, de ideale oplossing voor uw medewerkers Kan geïnstalleerd worden in een garage,

Nadere informatie

persinformatie Hoe kleiner, hoe efficiënter Energie besparen met montagegereedschap

persinformatie Hoe kleiner, hoe efficiënter Energie besparen met montagegereedschap persinformatie Industriele techniek: perslucht- & elektrische gereedschappen Atlas Copco Tools Nederland, Merwedeweg 7, NL -, Tel. 078-6230230, Fax 078-6104702, tools.nl@nl.atlascopco.com, www.atlascopco.nl

Nadere informatie

Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011

Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011 Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011 Agenda Project elektrische voertuigen Eandis Impact op netwerk elektriciteit Deelname proeftuin EVA 2 6 juli 2011 Technische gegevens voertuigen ( 1 ) 4 FIAT FIORINO

Nadere informatie

ELEKTRISCH RIJDEN EN UW AUTOREGELING

ELEKTRISCH RIJDEN EN UW AUTOREGELING ALD WHITEPAPER ELEKTRISCH RIJDEN EN UW AUTOREGELING INHOUD Stap 1. Beleid 3 Stap 2. Toekenning van elektrische mobiliteit 3 Stap 3. Merkenbeleid en normbudget 3 Stap 4. Laadfaciliteiten thuis en op het

Nadere informatie

2015 Multizijn V.O.F 1

2015 Multizijn V.O.F 1 Dank u voor de aanschaf van de gloednieuwe SJ5000 Camera. Lees deze handleiding aandachtig door voordat u de camera gaat gebruiken en wij hopen dat u snel vertrouwd zal zijn met de camera en u veel spannende

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

Elring-Service. Pakkingen, pakkingsets en serviceonderdelen met eerste montage kwaliteit

Elring-Service. Pakkingen, pakkingsets en serviceonderdelen met eerste montage kwaliteit Elring-Service Pakkingen, pakkingsets en serviceonderdelen met eerste montage kwaliteit ELRING KWALITEIT IS WERELDWIJD TOONAANGEVEND Onderdelen van Elring worden geleverd door ElringKlinger AG, ontwikkelingspartner

Nadere informatie

Elektrische fiets Pedelec

Elektrische fiets Pedelec Versie 06/2010 Bestnr. 86 20 23 Elektrische fiets Pedelec Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Voor Vrachtwagen Tuning Boxen Prijzen & Merken zie: Vrachtwagen Tuning Boxen Prijzen & Merken (pdf, 121 kb) Tot 10% minder Verbruik!

Voor Vrachtwagen Tuning Boxen Prijzen & Merken zie: Vrachtwagen Tuning Boxen Prijzen & Merken (pdf, 121 kb) Tot 10% minder Verbruik! Voor Vrachtwagen Tuning Boxen Prijzen & Merken zie: Vrachtwagen Tuning Boxen Prijzen & Merken (pdf, 121 kb) Ook dit is mogelijk! Verbruik reductie bij Vrachtwagen Motoren door een extra besturing apparaat.

Nadere informatie

Nu goedkoper en groener rijden. Easy Green simpel en voordelig. Direct instappen met Easy Green. GO-Greener: Hoe? Zo! Effecten:

Nu goedkoper en groener rijden. Easy Green simpel en voordelig. Direct instappen met Easy Green. GO-Greener: Hoe? Zo! Effecten: Nu goedkoper en groener rijden Uw auto direct aanzienlijk voordeliger en schoner laten rijden? Dat kan met GO-Greener. Meer kilometers voor minder geld. Met behoud van comfort en zelfs verbetering van

Nadere informatie

BMW i. ELEKTRISCH IN HART EN NIEREN.

BMW i. ELEKTRISCH IN HART EN NIEREN. BMW i. ELEKTRISCH IN HART EN NIEREN. SNEL OP WEG MET UW BMW i3. BMW i3 BMW maakt rijden geweldig DE BMW i3 STARTEN. DE versnellingshendel BIJ HET STUURWIEL. Voet op het rempedaal. Druk op de START-STOP

Nadere informatie

Bescherm het milieu en uw bedrijfsresultaten

Bescherm het milieu en uw bedrijfsresultaten 23042012_WORKsmart_ECO_bro_NL WORKsmart -Eco Bescherm het milieu en uw bedrijfsresultaten www.tomtom.com/business Let s drive business Inhoud 2 Hoe groen is uw onderneming? 3 Optimaliseer de inzet van

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Elektrische fiets. Handleiding

Elektrische fiets. Handleiding Elektrische fiets Handleiding 6-7-2009 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:...1 Display:...2 Openen van de Accubehuizing...3 Hoe de accu wordt opgeladen...3 U kunt de accu als volgt opladen:...3 Onderhoud van

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gefeliciteerd! U heeft gekozen voor een fiets met elektrische ondersteuning, de E-bike. Uw E-bike zal u door zijn elektrische ondersteuning

Nadere informatie

Vergelijking gebruikskosten benzine- en dieselmotoren: de methodiek

Vergelijking gebruikskosten benzine- en dieselmotoren: de methodiek Persbericht 14 oktober 2009 Benzine of diesel? Sinds het begin van dit jaar lanceerde Toyota 5 nieuwe modellen en kregen alle overige een facelift en/of nieuwe motoren. Onder de noemer Toyota Optimal Drive

Nadere informatie

recommends Castrol EDGE Professional STRENGTH TO PERFORM FREEDOM TO DRIVE

recommends Castrol EDGE Professional STRENGTH TO PERFORM FREEDOM TO DRIVE recommends Castrol EDGE Professional STRENGTH TO PERFORM FREEDOM TO DRIVE ONTWIKKELD MET Škoda Castrol heeft al 5 jaar wereldwijd een strategische samenwerking met Škoda en deze werd onlangs met minstens

Nadere informatie

De elektrische auto die je verder brengt. Opel Ampera.

De elektrische auto die je verder brengt. Opel Ampera. De elektrische auto die je verder brengt. Opel Ampera. Onze toekomst vraagt om positieve energie. De aarde is altijd goed voor ons geweest. Eeuwenlang heeft ze ons voedsel gegeven en ons voorzien van de

Nadere informatie

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel.

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel. Concept Toyota Plug-In Hybrid R&D praktijktest techniek toekomstvisie Uitvoerige praktijktest Toyota test wereldwijd zeshonderd Concept Plug-in Hybrid Vehicles (Concept PHV) in een R&D praktijktest. Het

Nadere informatie

Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014

Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014 Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014 Elektriciteitopslag. De opslag van grote hoeveelheden elektriciteit is tot nu nog een groot probleem. Elektriciteit wordt nu nog steeds in batterijen

Nadere informatie

FP400-serie. Klassieke microprocessorgestuurde brandmeld- en detectiepanelen. Gebruikershandleiding

FP400-serie. Klassieke microprocessorgestuurde brandmeld- en detectiepanelen. Gebruikershandleiding FP400-serie Klassieke microprocessorgestuurde brandmeld- en detectiepanelen Gebruikershandleiding Versie 2.3 / Juni 2004 Aritech is een merknaam van GE Interlogix. http://www.geindustrial.com/ge-interlogix/emea

Nadere informatie

Garageconcept met onderdelen, speciaal gereedschap en vakkennis van de marktleider.

Garageconcept met onderdelen, speciaal gereedschap en vakkennis van de marktleider. Garageconcept met onderdelen, speciaal gereedschap en vakkennis van de marktleider. Uw grossier, uw partner in business U stelt vakkundig en persoonlijk advies en een snelle levering van onderdelen op

Nadere informatie

3.3 Straddle Carriers

3.3 Straddle Carriers 3.3 Straddle Carriers 3.3.1 Inleiding Straddle carriers worden aangedreven door dieselmotoren (6 of 8 cilindermotoren). Deze motoren voldoen allen aan de Tier 3 standaard, de nieuwere uitvoeringen aan

Nadere informatie

De garantie om uw electriciteitsnota te verlagen en CO2 uitstoot te verkleinen PQMS.NL/VO4BIZ

De garantie om uw electriciteitsnota te verlagen en CO2 uitstoot te verkleinen PQMS.NL/VO4BIZ De garantie om uw electriciteitsnota te verlagen en CO2 uitstoot te verkleinen Wat is VO4BIZ? VO4BIZ is een Brits ontwerp, spanningsoptimalisatie systeem dat het inkomende voltage verlaagt en de stroomkwaliteit

Nadere informatie

GAAT HIJ HET MAKEN????

GAAT HIJ HET MAKEN???? GAAT HIJ HET MAKEN???? Jaap Frijlink mail@loofboom.nl 17 oktober 2012 Probusclub Santpoort 1. Een warboel van argumenten en spelers 2. Achilleshiel van de huidige autotechniek 3. Focus op elektrische tractie

Nadere informatie

Waar ligt uw MVO uitdaging?

Waar ligt uw MVO uitdaging? welkom Waar ligt uw MVO uitdaging? Verbeteren imago transportbranche Bijdrage Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) Inzage en reductie CO2 uitstoot Reductie brandstof kosten Reductie, banden, schades

Nadere informatie

Stel de Trevler module niet bloot aan water of andere vloeibare substanties om gevaar voor u en schade aan het apparaat te voorkomen.

Stel de Trevler module niet bloot aan water of andere vloeibare substanties om gevaar voor u en schade aan het apparaat te voorkomen. Handleiding WAARSCHUWING Stel de Trevler module niet bloot aan water of andere vloeibare substanties om gevaar voor u en schade aan het apparaat te voorkomen. Open de behuizing van uw Trevler nooit, om

Nadere informatie

Powerpack. gebruikshandleiding

Powerpack. gebruikshandleiding Powerpack gebruikshandleiding 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding De RMA powerpack is een hulpmiddel voor de begeleiding. Het vergemakkelijkt het duwen van een rolstoel gebruiker. De hulpmotor is niet ontworpen

Nadere informatie

BIZOBIKE Display handleiding E-Motion

BIZOBIKE Display handleiding E-Motion BIZOBIKE Display handleiding E-Motion Inhoudsopgave Materiaal & kleur 1 Functies 1 Interface 1 Installatie 1 Powerknop 1 Wandel assistent 2 Achtergrond verlichting 2 Batterij capaciteit 2 Afstand & trip

Nadere informatie

Auto Advies J.Speksnijder

Auto Advies J.Speksnijder www.apk2.nl Auto Advies J.Speksnijder www.autoadviezen.nl Altijd Praktijkgerichte Kennis 1 Uitleg EOBD en Readiness V_10 17-03-2012 2 1 Welke voertuigen kunnen via EOBD uitgelezen worden Benzine: vanaf

Nadere informatie

FIAT NATURAL POWER INHOUD

FIAT NATURAL POWER INHOUD FIAT NATURAL POWER INHOUD 1. DE SCHOONSTE BRANDSTOF VAN HET MOMENT P.02 2. DE VOORDELEN P.03 3. FIAT PANDA P.04 4. FIAT PUNTO P.06 5. FIAT QUBO P.08 6. FIAT DOBLO P.10 7. FIAT FIORINO CARGO P.12 8. FIAT

Nadere informatie

Opel brengt mobiliteit naar het voorplan, van de Ampera tot de Zafira Tourer Concept

Opel brengt mobiliteit naar het voorplan, van de Ampera tot de Zafira Tourer Concept Opel op het Autosalon van Genève 2011 Opel brengt mobiliteit naar het voorplan, van de Ampera tot de Zafira Tourer Concept Vertrekkensklaar: Wereldpremière van de Ampera productiewagen Salon Op Wielen:

Nadere informatie

EL-EPM01 Energiemeter

EL-EPM01 Energiemeter EL-EPM01 Energiemeter NEDERLANDSE INSTRUCTIES Introductie: De EL-PM01 energiemeter is ontwikkeld voor het bewaken en meten van het elektrische energieverbruik. Het apparaat biedt een effi ciënte manier

Nadere informatie

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013 nationaal zakenauto onderzoek 2013 WAT WIL de zakelijke rijder? en WAT WIL de Werkgever? BIJLAGENRAPPORT nationaal zakenauto onderzoek 2013 NZO 2013 Basisanalyses Berijders Onderwerpen: 1. De Zakenauto

Nadere informatie

INSTALLATIE INSTRUCTIES Alleen geschikt als permanente installatie, onderdelen genoemd in de handleiding kunnen niet buiten gemonteerd worden.

INSTALLATIE INSTRUCTIES Alleen geschikt als permanente installatie, onderdelen genoemd in de handleiding kunnen niet buiten gemonteerd worden. NETVOEDINGEN AC-1200 1200.190813 1201EL, 1202EL, 1203EXL, 1205EXL ALGEMENE INFORMATIE Deze netvoedingen zijn alleen bedoeld voor installatie door gekwalificeerde installateurs. Er zijn geen door de gebruiker

Nadere informatie

Tarievenlijst Oude bpm tarieven (vanaf 1993)

Tarievenlijst Oude bpm tarieven (vanaf 1993) Belastingdienst Tarievenlijst Oude bpm tarieven (vanaf 1993) BPM 065 1Z*2FD Oude bpm-tarieven (vanaf 1993) Moet u voor een gebruikt motorrijtuig (personen auto, motor of bestelauto) bpm betalen? Dan hoeft

Nadere informatie

Finnik Autorapport - Volkswagen Up!

Finnik Autorapport - Volkswagen Up! Finnik Autorapport - Volkswagen Up! Deze Volkswagen Up! komt uit 2014 en kostte toen 10.616. Deze originele Nederlandse auto staat sinds 2014 op kenteken en is voorzien van een benzine motor die 59 PK

Nadere informatie

Technologie die werkt en vooruitgaat. ZF-Duodrive: de hydrostatische aandrijving

Technologie die werkt en vooruitgaat. ZF-Duodrive: de hydrostatische aandrijving Technologie die werkt en vooruitgaat. ZF-Duodrive: de hydrostatische aandrijving Tegenwoordig worden vrachtwagens niet enkel gebruikt om van A naar B te rijden, maar ook om werkzaamheden op lage snelheid

Nadere informatie

ONDERHOUDSPRIJZEN 2015 LEON I 2000-2006 LEON II 2006-2012 LEON III 2013 > ONDERHOUD. Omdat je beter kunt voorkomen SEAT SERVICE

ONDERHOUDSPRIJZEN 2015 LEON I 2000-2006 LEON II 2006-2012 LEON III 2013 > ONDERHOUD. Omdat je beter kunt voorkomen SEAT SERVICE ONDERHOUDSPRIJZEN 2015 LEON I 2000-2006 LEON II 2006-2012 LEON III 2013 > SEAT SERVICE ONDERHOUD Omdat je beter kunt voorkomen ONDERHOUD EXTRA SERVICES WORD LID VAN CLUB SEAT Bij SEAT kennen we verschillende

Nadere informatie

Accu en oplader instructies: Eigen bedrijfsgegevens

Accu en oplader instructies: Eigen bedrijfsgegevens Accu en oplader instructies: Eigen bedrijfsgegevens 1. Als u de accu helemaal leeg hebt gereden, zorg er dan voor dat u uw accu kort hierna weer aan de lader zet (binnen enkele uren). 2. Laat de accu nooit

Nadere informatie

2015 Multizijn V.O.F 1

2015 Multizijn V.O.F 1 Dank u voor de aanschaf van de SJ4000 WIFI Camera. Lees deze handleiding aandachtig door voordat u de camera gaat gebruiken en wij hopen dat u snel vertrouwd zal zijn met de camera en u veel spannende

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL ONDERHOUDS- EN DIAGNOSETECHNICUS PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN Datum uitgave: november 2012 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02

Nadere informatie

BMW STERBANDEN. BMW EfficientDynamics GOEDGEKEURD DOOR BMW ÉN MET 24 MAANDEN GARANTIE. Minder uitstoot. Meer rijplezier. Originele BMW banden

BMW STERBANDEN. BMW EfficientDynamics GOEDGEKEURD DOOR BMW ÉN MET 24 MAANDEN GARANTIE. Minder uitstoot. Meer rijplezier. Originele BMW banden Originele BMW banden Sterbandengarantie Echt rijplezier BMW STERBANDEN. GOEDGEKEURD DOOR BMW ÉN MET 24 MAANDEN GARANTIE. BMW EfficientDynamics Minder uitstoot. Meer rijplezier. WAT DEKT DE BMW STERBANDENGARANTIE?

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit voor uw wagenpark.

Duurzame mobiliteit voor uw wagenpark. Duurzame mobiliteit voor uw wagenpark. 6 7 Met BlueEFFICIENCY zuiniger en schoner onderweg. Efficiënte aandrijvingen zijn uiteraard een eerste vereiste om op brandstof te kunnen besparen. Daarnaast zijn

Nadere informatie

Fold-E Gebruikshandleiding

Fold-E Gebruikshandleiding Gebruikshandleiding Fold-E Gebruiksaanwijzing In deze gebruikershandleiding vindt u alle informatie over de juiste omgang met uw E-bike. Wij raden u daarom aan om deze handleiding zorgvuldig door te lezen.

Nadere informatie

SOLUSCOPE 3. indrukwekkende prestaties in 20 minuten

SOLUSCOPE 3. indrukwekkende prestaties in 20 minuten SOLUSCOPE 3 indrukwekkende prestaties in 20 minuten SOLUSCOPE 3 Een Snel systeem... voor efficiënte reiniging Een complete cyclus in 20 minuten OPTIMALE BEHANDELINGSTIJD VOOR REINIGING EN DESINFECTIE De

Nadere informatie

Buispomp pomp T250 Handleiding

Buispomp pomp T250 Handleiding Buispomp pomp T250 Handleiding Versie November 2013 Bom Aqua B.V. Tel. 078-6150402 Oosteind 47 Email: info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Pomp Opvoerhoogte van 0-150

Nadere informatie

TREVLER AIR Model OBD2 AX5

TREVLER AIR Model OBD2 AX5 HANDLEIDING TREVLER AIR Model OBD2 AX5 WAARSCHUWING: Stel de Trevler niet bloot aan: - water - andere vloeibare substanties - extreme hitte of kou Open de behuizing van de Trevler nooit, om gevaar voor

Nadere informatie

1.6 Alternatieve aandrijving

1.6 Alternatieve aandrijving 1.6 Alternatieve aandrijving In deze paragraaf worden alternatieve aandrijvingen behandeld. Er wordt dieper ingegaan op elektrische aandrijving waarbij batterijgestuurde aandrijving en aandrijving door

Nadere informatie

Slimme keuzes beter resultaat

Slimme keuzes beter resultaat Accu s Slimme keuzes beter resultaat Accu s voor elke uitdaging Passend bij elke behoefte en elk budget Veilig; geen ontgassing Onderhoudsvrij Makkelijk te installeren Altijd stroom over Mastervolt maakt

Nadere informatie

KEYSTONE. OM8 - EPI 2 AS-Interface module Handleiding voor installatie en onderhoud. www.pentair.com/valves

KEYSTONE. OM8 - EPI 2 AS-Interface module Handleiding voor installatie en onderhoud. www.pentair.com/valves KEYSTONE Inhoud 1 Optionele module 8: AS-Interface module 1 2 Installatie 1 3 Communicatiekenmerken 1 4 Beschrijving van de OM8 AS-Interface module 2 5 AS-Interface protocol 3 6 Communicatie-interface

Nadere informatie

TOTAL COST OF USE DOORLICHTING VAN UW KOSTEN

TOTAL COST OF USE DOORLICHTING VAN UW KOSTEN TOTAL COST OF USE DOORLICHTING VAN UW KOSTEN Laat u niet overrompelen door de kosten van een voertuig, anticipeer! De verschillende kosten waarmee men rekening moet houden voor de berekening van de TCU

Nadere informatie

GEDURFD EN PRACHTIG STRAK DESIGN

GEDURFD EN PRACHTIG STRAK DESIGN GEDURFD EN PRACHTIG STRAK DESIGN De moderne gestalte van de HR-V vangt blikken en verovert harten. Met zijn robuuste verschijning en sportieve profiel is deze auto prachtig om te zien en een genot om in

Nadere informatie

Bee-Bot Oplaadbare, kindvriendelijk, programmeerbare vloerrobot

Bee-Bot Oplaadbare, kindvriendelijk, programmeerbare vloerrobot Bee-Bot Oplaadbare, kindvriendelijk, programmeerbare vloerrobot GEBRUIKERS- HANDLEIDING www.tts-shopping.com Bee-Bot is een bekroonde programmeerbare vloerrobot met een eenvoudige, kindvriendelijke lay-out,

Nadere informatie

Efficiëntie ontmoet performance. MAN TGX met nieuwe D38-motoren.

Efficiëntie ontmoet performance. MAN TGX met nieuwe D38-motoren. Efficiëntie ontmoet performance. MAN TGX met nieuwe D38-motoren. Performance in een nieuwe dimensie. In deze brochure zijn deels uitvoeringen afgebeeld die niet tot de standaarduitvoering behoren. 2. Fahrerhaus

Nadere informatie

Fleetclub van 100. Welkom

Fleetclub van 100. Welkom Fleetclub van 100 Welkom Fleetclub van 100 Welkom Michel Dudok Manager Fleetsales & Leasing Doel van deze workshop Na afloop van de workshop bent u op de hoogte van De achtergronden, techniek en actuele

Nadere informatie

Trevler AIR handleiding. Opmerkingen

Trevler AIR handleiding. Opmerkingen AIR Handleiding WAARSCHUWING Stel de Trevler module niet bloot aan water of andere vloeibare substanties om gevaar voor u en schade aan het apparaat te voorkomen. Open de behuizing van uw Trevler nooit,

Nadere informatie

Onderzoek Rolling Wheel

Onderzoek Rolling Wheel Onderzoek Rolling Wheel Mei 2013 Parameters van het onderzoek Validatie van de steekproef Resultaten van het onderzoek Waargenomen marktaandelen Parameters van het onderzoek Parameters van het onderzoek

Nadere informatie

EM8622 Draadloos bedieningspaneel

EM8622 Draadloos bedieningspaneel EM8622 Draadloos bedieningspaneel 2 NEDERLANDS EM8622 - Draadloos bedieningspaneel Inhoudsopgave 1.0 Introductie... 3 1.1 Inhoud van de verpakking... 3 1.2 Voorkant bedieningspaneel... 3 1.3 Binnenkant

Nadere informatie

9 op 10 automobilisten wil dat elke nieuwe dieselwagen uitgerust is met een roetfilter

9 op 10 automobilisten wil dat elke nieuwe dieselwagen uitgerust is met een roetfilter 9 op 10 automobilisten wil dat elke nieuwe dieselwagen uitgerust is met een roetfilter In april startte mobiliteitsclub VAB een groot milieudebat ter gelegenheid van de Wereldgezondheidsdag. Uitgangspunt

Nadere informatie

papiervernietigers Frama Nederland B.V. Avelingen West 5 4202 MS Gorinchem

papiervernietigers Frama Nederland B.V. Avelingen West 5 4202 MS Gorinchem Nederland B.V. Avelingen West 5 4202 MS Gorinchem tel. 0183 635 777 fax 0183 660 570 e-mail frama@frama.nl website www.frama.nl Inhoud Inhoud Nederland b.v. is een dochteronderneming van AG te Zwitserland.

Nadere informatie

Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.3. Veiliger, groter en sneller KLAS 2A 2B 2C 2D 2G. Algemene Techniek Mnr. Baromeo

Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.3. Veiliger, groter en sneller KLAS 2A 2B 2C 2D 2G. Algemene Techniek Mnr. Baromeo Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.3 Veiliger, groter en sneller KLAS 2A 2B 2C 2D 2G Algemene Techniek Mnr. Baromeo 3.3.1. Veiliger Tegenwoordig worden de transportmiddelen veiliger, sneller en de laadruimte

Nadere informatie