DESKUNDIGENRAPPORT Werkgroep Watervoorziening

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DESKUNDIGENRAPPORT Werkgroep Watervoorziening"

Transcriptie

1 TB 77: POMPSETS VOOR VBB-SYSTEMEN DESKUNDIGENRAPPORT Werkgroep Watervoorziening Versie oktober 2013 Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

2 Leeswijzer Dit document behoort bij het TB 77 Pompsets voor VBB-systemen en bevat informatie die een ondersteuning geeft bij TB 77. Termen en definities Afpersdruk Druk welke componenten kortstondig (tijdens afpersen) kunnen weerstaan. Deze druk ligt boven de systeemdruk relatief t.o.v. de atmosferische druk CCA Cold cranking amperés. Stroom die een accu bij -18 oc kan leveren bij een vast gestelde procedure Dooddruk Pompdruk bij gesloten persafsluiter met inachtneming van optredende speeddroop, dit is de maximaal voorkomende pompdruk (Churn pressure) relatief t.o.v. de atmosferische druk ECM (Electronic Control Module), gemonteerd op de dieselmotor Koelvloeistof Het in de dieselmotor aanwezige koelmiddel Koelwater Water dat wordt afgetakt van de perszijde van de pomp voor koeling van de pomp en het koelen van het koelsysteem van de diesel Non-critical Een sensor die wel aanwezig is maar niet kritisch is voor de goede werking sensor Persdruk Manometrische druk aan de perszijde van de pomp. Pompcurve Pompdruk als functie van de flow door de pomp (capaciteit). Pompdruk Het door de pomp opgewekte drukverschil tussen de perszijde en de zuigzijde relatief t.o.v. de atmosferische druk Pomprating Capaciteit waarop de pomp wordt ontworpen en optimaal presteert PRE Pressure Reducing Valve, Deze reduceert de druk in het systeem door het knijpen van de pompflow Primary sensor De sensor die standaard als eerste gebruikt wordt PRV Pressure Relief Valve, Bij het overschrijden van de ingestelde druk stort een PRV een deel van de pompflow over. PSV Pressure Sustaining Valve, Deze regelt de gewenste systeemdruk door het overstorten van een deel van de pompflow. Redundant Een sensor die als reserve aanwezig is ( en daarmee bij goede werking van de sensor primary sensor overbodig of redundant ) en gebruikt kan worden bij het falen van de primary sensor Systeemcurve Systeemdruk als functie van flow door de pomp = pompcurve + voordruk Systeemdruk Druk aan de perszijde van de pomp = voordruk + pompdruk relatief t.o.v. de atmosferische druk VBB Vastopgestelde Brandblus- en Beheerssystemen Voordruk Werkdruk Zuigdruk Druk aan de zuigzijde van de pomp relatief t.o.v. de atmosferische druk Druk waarop componenten ontworpen zijn en waar deze continue aan blootgesteld kunnen worden, zoals aangegeven door de fabrikant relatief t.o.v. de atmosferische druk Manometrische druk aan de zuigzijde van de pomp. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

3 Inhoudsopgave 1 BIJLAGE ACCU'S Inleiding Probleemstelling Capaciteit accu in Ah Bepalen koudstartstroom Advies Voorbeeld accuselectietabel Verschillen en eigenschappen accu's Nikkel-Cadmium-accu Open loodzuuraccu Gesloten loodzuuraccu Gel accu Overzicht normen 9 2 BIJLAGE ECM VBB-voorschriften Milieu Voordelen digitaal Uitvoering Argumentatie Montage 2 de ECM Betrouwbaarheidsaspecten Bedrading en sensoren Betrouwbaarheidsaspecten enkele ECM Betrouwbaarheidsaspecten overige delen dieselmotor Lijst geraadpleegde literatuur Foto s montage van en dubbele ECM op 'listed' dieselmotor 16 3 BIJLAGE DRUKBEGRENZING Systeembeschrijving Toelichting eisen regelgedrag Voeding Zelfdiagnose Positie druksensor Mechanisch geregelde dieselmotor Elektronisch geregelde dieselmotor Kleppen Uitvoering volgens huidige voorschriften Voorbeeld Falen van pilot gestuurde PRV en PSV copy from NFPA edition Lijst geraadpleegde literatuur 29 4 BIJLAGE OVERSPEED Regelgeving Overspeed 30 5 BIJLAGE TESTEN Inleiding INBEDRIJFSTELLEN, TESTEN VAN POMPSETS 33 6 BIJLAGE BRANDSTOFKWALITEIT Inleiding 36 Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

4 6.2 Rode diesel brandstof Probleemstelling Bacteriegroei Oplossing 37 Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

5 1 BIJLAGE ACCU'S. 1.1 Inleiding Een accu kan elektrische energie opslaan in chemische energie en kan deze vervolgens weer omzetten in elektrische energie (en mag in geval van een startbatterij maximaal 20% ontladen worden). Het verschil tussen een licht - of noodstroomaccu en een startaccu is de oppervlakte, het aantal en dikte van de platen. Het voornaamste kenmerk van een startaccu is dat deze veel dunne platen heeft. Een startaccu is met deze constructie alleen geschikt voor kortstondige belasting met hoge stromen, zoals dit bijvoorbeeld plaatsvindt bij het starten van een dieselmotor, maar mag niet volledig ontladen worden. 1.2 Probleemstelling Bij loodzuuraccu s treedt bij gebruik sulfateren van de loodplaten op waardoor de capaciteit terugloopt. Ook kunnen cellen defect raken waardoor totale uitval van de accu en schade aan de laadinrichting ontstaat. Gevolg is dat voor VBB-toepassingen de levensduur van loodzuuraccu s beperkt is tot 2 jaar. NEN-EN schrijft dan ook vervanging na 2 jaar voor. Nieuwe loodzuuraccu's moeten voldoen aan de gestelde EN of SAE (J240 en J537)-norm. Een alternatief voor loodzuuraccu's is een nikkel-cadmium-accu. Nikkel-cadmium-accu's hebben wel een hogere levensbetrouwbaarheid ten opzichte van loodzuuraccu's, maar hebben als nadelen een hoge aanschaf prijs en lange levertijden. 1.3 Capaciteit accu in Ah Capaciteit is het product van de ontlaadstroom en de ontlaadtijd en heeft de eenheid Ah. De normatieve ontlaadtijd voor een loodzuuraccu is 20 uur, voor een NiCd-accu is dat 5 uur. Bijvoorbeeld loodzuuraccu 12V 110Ah/20h kan 20 uur lang 5,5 Ampère leveren bij een eindspanning van 10,5V bij een omgevingstemperatuur van ongeveer 25 ºC. 1.4 Bepalen koudstartstroom Sterk bepalend voor de geschiktheid van een accu om een bepaalde dieselmotor te starten is de zg. koudstartstroom, dat is de stroomsterkte die de accu kortstondig kan leveren bij lage omgevingstemperatuur. De koudstartstroom kan bepaald zijn volgens de Amerikaanse dan wel de Europese norm. Indien er CCA wordt gebruikt dan is dat automatisch de Amerikaanse SAE norm, indien er achter het amperage (EN) staat is dat de Europese norm EN Tussen de CCA (Amerikaanse SAE norm) en de koudstart volgens EN (Europese norm) zit een omrekenfactor: CCA x 0,63 = koudstart volgens EN. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

6 1.5 Advies Bij ontwerp en bouw van de pompset moet het volgende in acht genomen worden: Zorg tijdens opslag voor hoge omloopsnelheid om er voor te zorgen dat de accuspanning tijdens opslag nooit onder de 12,4V komt (accuschade). Voorkom langdurig uitbedrijf zijn van accu's. Zorg voor een goede acculader met een onderhouds lading tussen de 13,4 en 13,7V per accu Laders beveiligen op overspanning i.v.m. het mogelijk ontstaan van gasvorming bij overlading en explosiegevaar. De spanning mag bij een 24VDC tijdens startcyclus niet onder de 18VDC komen. 1.6 Voorbeeld accuselectietabel. In de onderstaande tabel zijn een aantal accuselecties weergegeven als voorbeeld. Diesel Displacement Voltage Nijhuis WBFP engine Engine type (Liter) Ah Ah CCA Caterpillar C9 6 cylinder in-line/ 4-stroke 8, C11 6 cylinder in-line/ 4-stroke 11, C18 6 cylinder in-line/ 4-stroke 18, cylinder in-line/ 4-stroke 14, cylinder V/ 4-stroke Clarke IK6H 6 cylinder in-line/ 4-stroke 5, JU4H 4 cylinder in-line/ 4-stroke 4, JU6H 6 cylinder in-line/ 4-stroke 6, JW6H 6 cylinder in-line/ 4-stroke 8, JX6H 6 cylinder in-line/ 4-stroke 12, Volvo TD/TWD6 6 cylinder in-line/ 4-stroke 5, TD/TWD7 6 cylinder in-line/ 4-stroke 6, TD/TWD10 6 cylinder in-line/ 4-stroke 9, TD/TWD12 6 cylinder in-line/ 4-stroke 11, TD/TWD16 6 cylinder in-line/ 4-stroke 16, Scania D9/DI9/DC9 6 cylinder in-line/ 4-stroke 9, D12/DI12/DC12 6 cylinder in-line/ 4-stroke 11, D14/DI14 8 cylinder V / 4-stroke 14, Doosan DF08TH-F 6 cylinder in-line/ 4-stroke 8, DF12TiH-F 6 cylinder in-line/ 4-stroke 11, PU158Ti 8 cylinder V/4-stroke 15, PU180Ti 10 cylinder V/4-stroke 18, Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

7 Diesel Displacement Voltage Nijhuis WBFP engine Engine type (Liter) Ah Ah CCA PU222Ti 12 cylinder V/4-stroke 22, Cummins CFP05 6 cylinder in-line/ 4-stroke 4, CFP07 6 cylinder in-line/ 4-stroke 6, CFP09 6 cylinder in-line/ 4-stroke 8, CFP11 6 cylinder in-line/ 4-stroke 10, CFP15 6 cylinder in-line/ 4-stroke CFP23 6 cylinder in-line/ 4-stroke 23, CFP59 6 cylinder in-line/ 4-stroke 5, CFP83 6 cylinder in-line/ 4-stroke 8, Bij verticale en/of schuimpompen wordt de batterij 1 maat groter gekozen. 1.7 Verschillen en eigenschappen accu's Nikkel-Cadmium-accu Bij een NiCd-accu neemt het elektrolyt en het inwendige stalen frame niet deel aan de chemisch reactie. Hierdoor ontstaat er geen veroudering of corrosie aan de mechanische constructie van de cellen. Vervolgens blijft het actieve materiaal Nikkel Cadmium van de zelfde samenstelling gedurende de gehele levensduur. Eigenschappen: Levensduur ongeveer jaar. Geen nadelige effecten bij diepe ontlading. Laadspanning tussen Volt per cel. Visuele inspectie mogelijk. Capaciteitsverlies kan optreden bij het niet correct laden en ontladen (zgn. geheugen effect). Bij een defecte NiCd cel ontstaat een doorverbinding dus de batterij blijft spanning leveren. NiCd batterijen zijn minder gevoelig voor over en onderspanning tijdens laden. Goede prestatie bij lage temperaturen. NiCd batterijen hebben een hoge zelfontlading en moeten altijd worden opgeladen na opslag Open loodzuuraccu Bij een loodzuuraccu maakt het elektrolyt deel uit van het chemische proces en veranderd van samenstelling. De platen zijn gemaakt van een actief materiaal lood en worden zwakker in verloop van de tijd (minder van kwaliteit - sulfateren van de platen). Hierdoor kunnen de platen vervormen en vervolgens uitvallen. Eigenschappen: Levensduur ongeveer 3-5 jaar. Laadspanning tussen 13,8-14,4Volt per accu. Visuele inspectie mogelijk. Tijdens laden komen er explosieve gassen vrij (H2) Nadelige effecten tijdens diepe ontlading, cellen kunnen defect raken i.v.m. ompoling. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

8 Door corrosie die op de platen kan ontstaan is de kans op kortsluiting aanwezig waardoor er geen prestaties geleverd kunnen worden. Bij een defecte cel in een lood zuur accu ontstaat er een open verbinding waardoor de accu onbruikbaar wordt. Loodzuuraccu's zijn gevoeliger voor overspanning waardoor de accu sneller corrodeert en de levensduur wordt verkort. Snel leverbaar meestal uit voorraad Gesloten loodzuuraccu Een gesloten loodzuuraccu heeft een chemische proces gelijk aan of te vergelijken met een open zuuraccu. Het verschil is dat deze accu is voorzien van een gesloten omhulsel dat ontworpen is als een klein drukvat met veiligheidsventiel. Eigenschappen: Levensduur ongeveer 3-5 jaar. Grote eenvoud in het elektrolytisch systeem. Onderhoudsarm. Laadspanning tussen 13,8-14,4Volt per accu. Visuele inspectie van electrolyt niveau en soortelijk gewicht van electrolyt moet mogelijk zijn Nadelige effecten tijdens diepe ontlading, Door corrosie die op de platen kan ontstaan is de kans op kortsluiting aanwezig waardoor er geen prestaties geleverd kunnen worden. Bij een defecte cel in een loodzuuraccu ontstaat er een open verbinding waardoor de accu onbruikbaar wordt. Loodzuuraccu's zijn gevoeliger voor overspanning waardoor de accu sneller corrodeert waardoor de levensduur wordt verkort Gel accu Een Gel accu werkt ongeveer hetzelfde als een accu volgens het loodzuur principe. Het verschil is echter dat er bij een gel accu geen vrij water tussen de platen zit, maar een min of meer vaste substantie gel (siliconen samenstelling). Gel accu's zijn compleet afgesloten en kunnen niet worden bijgevuld met gedestilleerd water. Wel zijn de accu voorzien van een veiligheidsventiel waardoor gassen kunnen ontsnappen bij overlading. Eigenschappen: Levensduur ongeveer 3-5 jaar. Onderhoudsarm. Laadspanning tussen 14,1-14,4Volt per accu. Gevoelig voor overladen waardoor het water kan verdampen uit de emulsie en de accu defect raakt (niet navulbaar). Lader toepassen met temperatuur compensatie. Bruikbaar in elke oriëntatie. De Gel accu heeft een lage zelfontlading. Hebben minder capaciteit bij een gelijkwaardige loodzuur accu afmeting. Redelijk herstel bij diepe ontlading. Geen ventilatie noodzakelijk bij de juiste laadspanning. Bij hoge temperaturen boven 30 C tropenzuur toepassen. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

9 1.8 Overzicht normen In Nederland worden dieselgedreven brandbluspompen volgens verschillende normen samen gebouwd, zoals NFPA20 (FM),CEA en NEN-EN (NEN 1073). Hieronder een overzicht van de huidige verschillen: Omschrijving NFPA 20 / FM CEA NEN-EN NEN-EN ontw. NEN 1073 Ontwerp spanning Toegestane accu technologieën Gestelde eisen loodzuur Geselde eisen nikkelcadmium Ontwerpcriteria: benodigde totaal aantal starts en capaciteit per accu set (2 sets totaal a 24VDC per set.) bij een omgeving temp van 0ºC Automatische startinstallatie Laadinrichting accu's Loodzuur Zowel 12 als 24VDC bij alle motorvermogens 12 of 24VDC tot 1640CC motor vermogen Vanaf 1600CC 24VDC 12 of 24VDC tot 1600CC motor vermogen Vanaf 1600CC 24VDC 12 of 24VDC tot 1600CC motor vermogen Vanaf 1600CC 24VDC Loodzuur en Loodzuur en Loodzuur en Loodzuur en nikkelcadmium nikkelcadmium nikkelcadmium nikkelcadmium Conform EN50342 Conform EN5034 Conform EN50342 Conform EN50342 Conform EN60623 Conform EN60623 Conform EN60623 Conform EN startpogingen a 15 seconden (Set 1) 6 startpogingen a 15 seconden (Set 2) Na 72uur standby Volgens startpogingen a 15 seconden (set 1) (start toerental minimaal 120rpm) 10 startpogingen a 15 seconden (set 2) (start toerental minimaal 120rpm) 6 startpogingen a 5 tot 10seconden (set 1) 6 startpogingen a 5 tot 10seconden (set 2) 10 startpogingen a 5 tot 10 seconden (set 1) (start toerental minimaal 150rpm) 10 startpogingen a 5 tot 10 seconden (set 2) (start toerental minimaal 150 rpm) 6 startpogingen a 15 6 startpogingen a 10 6 startpogingen a 10 6 startpogingen a 10 seconden seconden seconden van (set 1) seconden van (set 1) naar van (set 1) naar (set 2) van (set 1) naar (set 2) naar (set 2) met (set 2) met maximale rust met maximale rust met maximale rust maximale rust pauzes pauzes van 10seconden. pauzes van 15seconden pauzes van 10seconden van 10seconden. Minimale druppellading Vermogen laadinrichting Vermogen laadinrichting Vermogen laadinrichting 500mA behoort tussen de 3,5 en behoort tussen de 3,5 en behoort tussen de 3,5 en Accu's volledig 100% 7,5% bedragen van de 7,5% bedragen van de 7,5% bedragen van de 10h gevuld in 24h 10h capaciteit accu 10h capaciteit accu capaciteit accu Laadinrichting accu's Nikkelcadmium Minimale druppellading 500mA Accu's volledig 100% gevuld in 24h Vermogen laadinrichting behoort tussen de 25 en 167% bedragen van de 5h capaciteit accu Vermogen laadinrichting behoort tussen de 25 en 167% bedragen van de 5h capaciteit accu Vermogen laadinrichting behoort tussen de 25 en 167% bedragen van de 5h capaciteit accu Accu's vervangen bij Conform voorschrift pomp leverancier Loodzuur 2jaar Nikkelcadmium 10jaar Loodzuur 2jaar Nikkelcadmium 10jaar Loodzuur 2jaar Nikkelcadmium 10jaar Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

10 2 BIJLAGE ECM 2.1 VBB-voorschriften In principe bestaat er geen verbod op toepassing van digitaal geregelde dieselmotoren voor aandrijving van brandbluspompen. Helaas voorzien de sprinklervoorschriften op dit moment nog maar minimaal in de specifieke items bij toepassing van digitaal geregelde dieselmotoren via een ECM. NFPA NFPA-20 editie 2007 vereist dat voor brand toepassingen de ECM dubbel uitgevoerd moet zijn met een handmatige omschakeling zonder nul-stand. De NFPA-20 editie 2010 vereist zelfs een automatische omschakeling bij falen van de eerste ECM naast een hand of automatische schakelaar zonder een 0-stand. Wanneer wordt geschakeld naar de back-up ECM moet dit door middel van een visueel signaal op motor instrumenten paneel zichtbaar worden gemaakt naast een signaal naar de controller. FM Voor FM zijn een aantal dieselmotoren approved waarbij gekozen is voor het gebruik van een 2 de ECM welke met de hand omgeschakeld moet worden in het geval de eerste ECM niet goed mocht functioneren. NEN-EN A2 + NEN 1073 In de NEN-EN NEN 1073 gesteld dat de ECM enkel uitgevoerd mag zijn. Voorschriften Automatische Sprinklerinstallaties (VAS) De VAS voorziet niet in de toepassing van digitaal geregelde dieselmotoren via een ECM. 2.2 Milieu Om aan de steeds strenger wordende milieueisen te voldoen schakelen steeds meer leveranciers van dieselmotoren over op digitale regelingen cq. besturingen van de dieselmotoren. Voor een aantal dieselmotoren met grotere vermogens is het al moeilijk een passende motor te vinden met een conventionele brandstofvoorziening, binnen afzienbare tijd wordt dit ook voor kleinere vermogens moeilijk. Met de digitale motorregelingen is het mogelijk de hoeveelheid ingespoten brandstof en het inspuitmoment nauwkeurig af te stemmen op de gevraagde prestatie van de dieselmotor onder de gegeven omstandigheid. Mede hierdoor kan voldaan worden aan de vereiste milieunormen. 2.3 Voordelen digitaal Voordelen voor de VBB-markt van het toepassen van digitaal geregelde dieselmotoren zouden kunnen zijn; Kunnen voldoen aan de vereiste milieueisen. De speeddroop van een digitaal geregelde dieselmotor kan ingesteld worden op 0% waarmee de theoretische pompcurve ook de werkelijke pompcurve is. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

11 Een digitaal geregelde motor kan zo geprogrammeerd worden dat bij het testen van de installatie de motor beheerst aanloopt en beheerst afgeschakeld wordt hetgeen de levensduur van het hart van de VBB-installatie aanmerkelijk kan verlengen. Met toevoeging van een druksensor ( en aanvullende hardware in de vorm van een besturingspaneel met regeling ) kan het toerental van de digitaal geregelde dieselmotor zodanig geregeld worden dat de druk in het aangesloten VBB-systeem gehandhaafd blijft (en daarmee het systeem beschermen tegen overdruk en/of drukstoten ). De maximale druk wordt ingesteld en de digitale regeling stuurt de dieselmotor op basis van het toerental. Bij een groot gevraagd debiet zal de combinatie van dieselmotor en pomp uiteindelijk de pompcurve volgen. 2.4 Uitvoering Met de klassieke mechanische brandstofpomp is een zeer hoge graad van betrouwbaarheid bereikt. Vanwege emissiewetgeving & verbeterde prestatie is echter in veel gevallen de mechanische inspuiting vervangen door een elektronische inspuiting vanwege de hogere inspuitdrukken & flexibiliteit die deze systemen bieden. Een elektronisch inspuitsysteem kan onderverdeeld worden in de volgende groepen: Sensoren (koelwatertemperatuur, oliedruk, gaspedaal). Kabelboom. ECM (Electronic Control Module). Actuatoren (pomp / injector solenoids, waste-gate actuator). Zie ook het onderstaande System Component Diagram. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

12 Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

13 2.5 Argumentatie Montage 2 de ECM Het toevoegen van een 2 de ECM betekent dat de zorgvuldig ontworpen bekabeling van de originele ECM uiteengenomen moet worden en met een toevoeging van extra componenten (zoals relais) met kabelverbindingen opnieuw aangesloten moet worden. Het verkrijgen van de originele kwaliteit is daarbij niet of nauwelijks realiseerbaar. In tegendeel, gesteld moet worden dat de extra componenten en de extra kabelverbindingen de faalkans ons inziens vergroten. Vervolgens wordt de 2 de ECM weggebouwd achter de eerste ECM, zo dicht mogelijk tegen de dieselmotor, waardoor de ECM nagenoeg onbereikbaar wordt en bij gebruik van de dieselmotor tenminste flink warm wordt. Moderne elektronica levert, hoewel zeer geavanceerd en doorontwikkeld, nog steeds problemen op door veroudering bij het regelmatig ongewenst opwarmen. Het is niet voor niets dat de eerste uitval van elektronica-componenten nog steeds getest wordt door de componenten een aantal keren te verwarmen ( de zogenaamde badkuipkromme ). Voor nog geavanceerdere toepassingen gebeurt dit opwarmen zelfs door computergestuurde ovens waarna nadien de elektronica getest wordt of deze nog binnen de specificaties functioneert Betrouwbaarheidsaspecten Bedrading en sensoren In het algemeen kan gesteld worden dat de meeste storingen (elektrisch/electronisch) uit de kabelboom komen en dan met name de stekkerverbindingen (slecht contact) en draadbreuk. Vaak worden dan ook volledig voorgevormde en gesloten kabelbomen gebruikt voorzien van waterdichte stekkerverbindingen. Na de kabelboom volgen de sensoren en actuatoren, die vaak moeten werken onder hitte en trillingen. Door te kijken naar open verbinding, kortsluiting of range is de ECM echter in staat deze storingen te detecteren en te alarmeren. Voor fire toepassingen worden alle relevante beveiligingen, zoals beveiliging op oliedruk en koelwatertemperatuur uitgeschakeld, dat wil zeggen dat er wel storingsmeldingen komen maar dat de motor door blijft draaien (immers een sprinklerpomp moet een zelfopofferend karakter hebben). Hierdoor is alleen de toerentalsensor noodzakelijk voor het draaien van de motor. Bij elektronische motoren is voor toerentalbepaling in de meeste gevallen een nokkenassensor en vliegwielsensor aanwezig, waarbij bij (totale) uitval van een van de sensoren de andere sensor het overneemt. Conclusie is dat de hoofdbron van storingen bij elektronische motoren is ondervangen door diagnose hiervan en het feit dat de essentiële componenten voor het functioneren van de ECM (lees sensoren) dubbel uitgevoerd zijn. 2.6 Betrouwbaarheidsaspecten enkele ECM 1. INLEIDING Met de klassieke mechanische brandstofpomp is in der loop der jaren een hoge graad van betrouwbaarheid bereikt. Echter, vanwege emissiewetgeving en verhoging van de motorprestaties worden nieuwe motorgeneraties uitsluitend nog ontwikkeld met elektronische inspuiting vanwege de hogere inspuitdrukken & flexibiliteit die deze systemen bieden. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

14 Weliswaar zijn mechanische motoren nog verkrijgbaar, deze worden echter meer en meer vervangen door elektronische exemplaren. Met name bij vermogens boven de 300 kw is dit het geval (stand 2010). Belangrijk item bij elektronische motoren is de betrouwbaarheid hiervan. Dit wordt deels ingegeven door het black box karakter van de toegepaste componenten en de onbekendheid hiermee. Zoals bij nagenoeg iedere ontwikkeling het geval is, zijn er bij de eerste elektronische motoren uit de jaren 80 zeker issues met betrekking tot betrouwbaarheid en uitval geweest. Het bovenstaande heeft er toe geleid dat in de huidige NFPA voorschriften het gebruik van twee ECM s vereist wordt, hetgeen afwijkt van de industriestandaard. Op dit moment echter zijn er de afgelopen 30 jaar reeds miljoenen elektronisch geregelde motoren met enkele ECM geproduceerd, hetgeen bij onvoldoende betrouwbaarheid hiervan toch niet mogelijk had moeten zijn. De opgebouwde ervaring in zowel tijdspanne als aantallen maakt het mogelijk om de afwijkende regelgeving ten aanzien van bluspompen nogmaals in overweging te nemen. 2. OPBOUW & FAALVORMEN ELEKTRONISCHE INSPUITSYSTEMEN Belangrijk item hierbij is de behaalde betrouwbaarheid van elektronische inspuitsystemen met enkele ECM. Bedacht moet worden dat de ECM slechts een van de vier hoofdcomponenten van een elektronisch inspuitsysteem is, te weten: 1. Sensoren (koelwatertemperatuur, oliedruk, gaspedaal). 2. Kabelboom. 3. Actuatoren (pomp / injector solenoids, waste gate-actuator). 4. ECM (Electronic Control Module). In het algemeen kan gesteld dat van deze groepen de meeste storingen uit de kabelboom komen en dan met name de stekkerverbindingen (slecht contact) en draadbreuk. Fabrikanten hebben de afgelopen jaren dan ook veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van volledig voorgevormde en gesloten kabelbomen voorzien van waterdichte stekkerverbindingen. In de ranglijst van storingen volgen na de omschreven kabelboom de sensoren en actuatoren, die vaak moeten werken onder hoge temperaturen en blootsgesteld zijn aan trillingen. Naast een zorgvuldig ontwerp- en productieproces ter minimalisatie van bovengenoemde storingen is de ECM in staat deze storingen te detecteren, door te kijken naar open verbinding, kortsluiting of range. In veel gevallen is tevens een zogenaamde noodloop ingebouwd zodat bij storing wel een alarm gegenereerd wordt, maar de motor wel blijft functioneren. Voor fire toepassingen worden beveiligingen op oliedruk en koelwatertemperatuur uitgeschakeld. Dit kan iedere leverancier van elektronische motoren instellen. Voor het functioneren van de dieselmotor is alleen de toerentalsensor nog noodzakelijk. Bij elektronische motoren is voor toerentalbepaling in de meeste gevallen een nokkenassensor en vliegwielsensor aanwezig, waarbij bij (totale) uitval van een hiervan de andere het overneemt. Conclusie is dat de hoofdbron van storingen bij elektronische motoren is ondervangen door diagnose hiervan en het feit dat de essentiële componenten voor het draaien van de motor dubbel uitgevoerd zijn en hiervoor noodloop strategieën ingebouwd zijn. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

15 3. FAALKANS ENKELE ECM Blijft de ECM zelf als potentiële storingsbron over. Vanwege de genoemde perceptie op het gebied van elektronica stellen motorfabrikanten aan de ECM s de zwaarste eisen qua levensduur en betrouwbaarheid. Zo eisen fabrikanten als DAF dat het uitvalspercentage van de ECM zelf over de levensduur van de motor lager is dan bijvoorbeeld de krukas en drijfstangen van de motor! Dit heeft er toe geleid dat alle toegepaste ECM s slechts door een handjevol producenten in grote aantallen worden geproduceerd. Alleen op deze wijze kunnen uitgebreide ontwikkeltrajecten en fabricageprocessen ter waarborging van de gevraagde kwaliteit gerealiseerd worden. Verder moet bedacht worden dat de ECM zelf een component is welke, geen bewegende delen bevat en opgesloten is in een metalen behuizing. Door de motorfabrikant wordt veel aandacht aan trillingsarme montage en koeling van de ECM besteedt. Dit alles heeft tot gevolg dat de ECM veelal betrouwbaarder is dan de motor waarop deze gemonteerd is. Uit statistieken van John Deere importeur Nagel Power Systems blijkt dat zij op 600 motoren 2 ECM s na moeten leveren, ofwel een uitval van 0.3%. Hierbij moet dan nog bedacht worden dat deze vervanging ECM s vaak kort na installatie worden nageleverd vanwege foutief aansluiten hiervan. Eenmaal in bedrijf is het uitvalpercentage dus nog aanzienlijk lager. 4. ELECTRONISCHE MOTOR MET ENKELE ECM IN VBB-TOEPASSING Uit bovenstaande blijkt dat een motor met enkele ECM betrouwbaar genoeg geacht mag worden voor VBB toepassingen. Wel kunnen er tijdens de installatie van een elektronische motor fouten gemaakt worden welke de betrouwbaarheid ernstig kunnen beïnvloeden. Dit geldt dan zowel voor motoren met enkele als dubbele ECM s. Tijdens de installatie kunnen de volgende fouten gemaakt worden: Te hoge voedingspanning: Bij voltages boven 31 Volt zal de ECM zichzelf uitschakelen. Wegvallen voeding: Dit zal uiteraard tot uitval van de ECM leiden. Om de betrouwbaarheid van elektronische motoren ook voor VBB-toepassingen te waarborgen moet de voeding van de ECM aan de volgende eisen voldoen: 5-voudige voeding vanuit beide batterijsets, beide laders en dynamo. Bescherming ECM tegen overspanning (30V<). Separate bedienbare contactsleutel t.b.v. noodstart Betrouwbaarheidsaspecten overige delen dieselmotor De dieselmotor beschouwend zijn er vele onderdelen te benoemen die alle kritisch zijn voor het wel of niet draaien van de motor en die toch slechts enkelvoudig zijn uitgevoerd. Enkele die we daarbij kunnen noemen zijn de startmotor en de turbolader. Bekijken we de betrouwbaarheid van bijvoorbeeld de startmotor dan zien wij iets bijzonders. In de loop der jaren is de uitvoering van de startmotor lichter geworden. Hierdoor is in sommige gevallen montage van een andere startmotor noodzakelijk om aan het vereiste aantal startpogingen te voldoen. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

16 2.7 Lijst geraadpleegde literatuur Auteur/bedrijf Artikel Datum Alex Zomer Aqua+ Dieselgedreven sprinklerpompen met een 27 april 2010 digitale regeling D.J. de Jong Van Wijk en Betrouwbaarheidsaspecten enkele ECM 28 mei 2010 Boerma Firepacks b.v. W. Hoosemans - Van Wijk en Boerma Firepacks b.v. Voorschriften voor dieselmotoren uitgerust met een ECM voor VAS toepassingen 14 juli Foto s montage van en dubbele ECM op 'listed' dieselmotor ECM s zijn op elkaar gemonteerd. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

17 In box naast de ECM is de schakeling geplaatst. Zie ook volgende foto. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

18 Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

19 3 BIJLAGE DRUKBEGRENZING 3.1 Systeembeschrijving Principe van de drukbegrenzing is dat de maximale systeemdruk wordt begrensd door aanpassing van het motortoerental, zoals hieronder weergegeven. Fig. 1 Principe drukbegrenzing via toerenregeling in systeemgrafiek Afpersdruk Systeemcurve zonder drukbegrenzing Systeemdruk met drukbegrenzing via toerenregeling Toerental zonder drukbegrenzing (regulateur dieselmotor) Toerental met drukbegrenzing Druk [bar] Werkgebied toerenregeling Toerental [% van nominaal] Capaciteit [%] De bovengrens van het toerental is het nominale toerental, zoals vermeld op de naamplaat. Dit nominale toerental wordt door een separate inrichting bepaald, welk onderdeel is van de dieselmotor zelf. Het systeem mag het toerental alleen verlagen t.o.v. dit nominale toerental. Voor de uitvoering van het systeem zijn twee hoofdgroepen te onderscheiden, nl.: toegepast op een mechanisch geregelde dieselmotor; toegepast op een elektronisch geregelde dieselmotor. 3.2 Toelichting eisen regelgedrag Het systeem moet in staat zijn om bij een constante vraag de druk binnen 0,3 bar rondom de gewenste waarde af te regelen. Daarnaast moet het systeem bij het aanbrengen van een verstoring binnen vijf seconden de druk binnen 0,3 bar rondom de gewenste waarde afregelen. Dit is ter verduidelijking in figuur 2 weergegeven. Fig. 2 Vereiste kwaliteit & snelheid van de regeling. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

20 Systeemdruk Gewenste systeemdruk +/- 0,3 Max. 5 seconden 3.3 Voeding In geval van een elektrisch gevoede en/of elektronische controller moet de voeding hiervan 5- voudig uitgevoerd zijn: 2 x batterij. 2 x laders. 1 x dynamo. 3.4 Zelfdiagnose Zoals beschreven moet bij falen van de regeling de motor op nominaal toerental gaan draaien. Daarnaast is het belangrijk dat een storing opgemerkt en doorgemeld wordt. Volgens NFPA moet er alarm gegeven worden als de systeemdruk de ingestelde druk met meer dan 15% overschrijdt. Dat kan alleen werken indien de druksensor zelf niet defect is. De druksensor moet zodanig uitgevoerd zijn dat falen hiervan door de controller gecontroleerd en gemeld wordt. 3.5 Positie druksensor In het verleden werd de druksensor, om reden van packaging, direct op de pers van de pomp geplaatst. Technisch gezien is het echter gunstiger de druksensor op dezelfde positie als de persmanometer te monteren vanwege: Voorkomen van afwijking als gevolg van meting op verschillende locaties. Verlaging van drukvariatie door grotere afstand vanaf pomp. De werkgroep geeft dan ook als advies om de druksensor op dezelfde aftakking als de persmanometer te plaatsen. De druksensor moet rechtop geplaatst worden om opeenhoping van vuil ter plaatse van de druksensor te vermijden. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

21 3.6 Mechanisch geregelde dieselmotor Bij een mechanische geregelde dieselmotor wordt het toerental beïnvloed door wijziging van de actuatorpositie op de brandstofpomp. De druk op de pers van de pomp wordt door een druksensor gemeten. Op basis van het druksignaal stuurt een controller de actuator aan. Fig. 3 Toerenregeling bij mechanisch geregelde dieselmotor Druksignaal Controller Druksensor Stuursignaal Actuator Veer Brandstofpomp Pomp TEST Dieselmotor In de maximumpositie wordt het toerental door de regulateur in de brandstofpomp afgeregeld. Deze regulateur moet qua speeddroop voldoen aan de eisen uit het van toepassing zijnde voorschrift. De actuator moet zodanig geconstrueerd zijn dat bij het wegvallen van het stuursignaal de brandstofpomp in de maximum positie wordt gebracht zodat de motor terugkeert naar het nominale toerental. 3.7 Elektronisch geregelde dieselmotor Bij een elektronisch geregelde dieselmotor wordt het toerental geregeld door de ECM. Het gewenste toerental wordt via een stuursignaal aan de ECM doorgegeven. Ook hier is het van belang dat bij uitval van de controller / druksensor de motor op het nominale toerental gaat draaien. Dit kan via een extern back-up commando of via een vaste voorgeprogrammeerde waarde in de ECM zelf. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

22 Fig. 4 Toerenregeling bij elektronisch geregelde dieselmotor Druksignaal Controller Druksensor Stuursignaal Back-up signaal Pomp Dieselmotor ECM 3.8 Kleppen Pressure Relief Valve (PRV) Deze wordt toegepast om de installatie te beschermen tegen te hoge drukken. Bij het overschrijden van de ingestelde druk stort een PRV een deel van de pompflow over. In geval van een PRV ligt de ingestelde druk boven de dooddruk + voordruk. Een PRV kan zowel een veerbelaste klep als een pilot gestuurde klep zijn. Fig. 1 Pressure Relief valve P De PRV begrenst de druk door overstorten van de pompflow. De druk waarop de PRV opent ligt boven de dooddruk + voordruk. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

23 Pressure Reducing Valve (PRE) Deze reduceert de druk in het systeem door het knijpen van de pompflow. In het installatiedeel gelegen voor de PRE moet het leidingwerk bestand zijn tegen de dooddruk + voordruk. Deze PRE is altijd pilot gestuurd en gaat bij falen geheel open zodat de dooddruk + voordruk op het systeem komt. Fig. 2 Pressure Reducing valve P De PRE begrenst de druk door knijpen van de pompflow. Het leidingwerk tussen pomp en pressure reducing valve moet bestand zijn tegen de dooddruk+ voordruk. Pressure Sustaining Valve (PSV) Deze regelt de gewenste systeemdruk door het overstorten van een deel van de pompflow. Het principe is hetzelfde als bij een PRV alleen is bij een PSV de ingestelde druk lager dan de dooddruk + voordruk. In deze toepassing regelt de klep een deel van de curve weg, dit in tegenstelling tot een PRV die alleen ter veiligheid dient. Deze kleppen zijn altijd pilot gestuurd. Fig. 3 Pressure Sustaining Valve P De PSV begrenst de druk door overstorten van de pompflow. Verschil met de PRV is dat de ingestelde druk onder de doodruk + voordruk ligt waardoor deze tijdens normaal bedrijf regelt. In figuur 4 is als voorbeeld de werking van hiervoor omschreven kleppen schematisch in de systeemcurve uitgezet. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

24 Fig. 4: Werking PRV, PRE en PSV in systeemgrafiek Druk [bar] Systeemcurve 6.0 PRV PSV PRE Capaciteit [%] 3.9 Uitvoering volgens huidige voorschriften Toepassing van PRV of PSV is afhankelijk van de maximale toegestane werkdruk volgens het geldende voorschrift en de benodigde druk in het werkpunt. De maximaal toegestane werkdruk is vastgelegd in de voorschriften: VAS: 12,1 bar NFPA/FM: maximale druk van toegepaste componenten, minimaal 12,1 bar (175 PSI) NEN-EN12845: 12 bar. En hoger ingeval van hoogbouwinstallaties. In de VAS voorschriften en NEN-EN12845+A2+NEN 1073 wordt niet gesproken over PRV. NFPA/FM geven aan dat het gebruik van een PRV zoveel mogelijk vermeden moet worden. FM geeft daarbij nog aan dat gebruik van PSV niet toegestaan is: FM 3-7 versie juni 2009 geeft aan : Avoid the use of pressure relief valves whenever possible by using proper design techniques Do not use the pressure relief valve to normally relieve excess pressure at lower pump flows!! FM in many cases the need for PRV can be eliminated. NFPA 20 versie 2010 vermeld : * Pressure Relief Valves shall be used only where specifically permitted by this standard. Voor verdere omschrijvingen NFPA 20 Relief Valves zie bijlage. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

25 Een pomp levert zijn maximale druk bij gesloten persafsluiter, de zgn. dooddruk. Volgens NFPA kan een PRV komen te vervallen indien deze dooddruk vermenigvuldigd met een factor 1,21 plus de voordruk van de pomp onder de maximaal toegestane werkdruk blijft. De factor 1,21 vindt zijn oorsprong in het feit dat pompcurven normaal gesproken bij een vast toerental worden gemeten. In de praktijk zal een dieselmotor echter een speeddroop hebben, welke volgens NFPA maximaal 10% mag zijn. Hierop is de factor 1,21 gebaseerd. (toerental werkt kwadratisch in op de druk. Dus 10% is 1,1 hoger en dat in het kwadraat is 1,21.) In de huidige generatie van dieselmotoren is deze factor van speeddroop echter vele malen lager. De NFPA houdt geen rekening met de systeemdruk tijdens overspeed, In onderstaande figuur 5 is e.e.a. weergegeven. Figuur 5: Drukniveau s volgens NFPA Voordruk Druk [bar] Factor 1, Pompcurve (zonder speeddroop) Pompcurve met 10% speeddroop Systeemcurve Maximale druk Capaciteit [%] Pompselectie op basis van bovenstaande methode heeft als beperking dat de hieruit resulterende pompcurven in veel gevallen niet toereikend zijn voor de betreffende installatie, denk hierbij aan bijvoorbeeld ESFR installaties. Daarnaast geldt nog dat: Speeddroop is bij de huidige motoren < 5%. Verreweg de meeste installaties worden afgeperst op 15 bar of 1,5 x de doodruk volgens EN Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

26 3.10 Voorbeeld. Een voorbeeld: een sprinkler installatie wordt bij normaal bedrijf begrensd op 12,1 bar. De meeste leidingsystemen worden afgeperst op 15 bar of 1,5 x de doodruk volgens NEN-EN 12845, zodat er vanuit gegaan mag worden dat deze kortstondig hiertegen bestand zijn. In de situaties waarbij de dooddruk van de pomp hoger is dan door de voorschriften is toegestaan in een sprinklerinstallatie, zal deze druk begrensd moeten worden via druk-toeren regeling op de pompset of een PRE. Om te bepalen of de systeemdruk bij falende drukbegrenzing beneden de afpersdruk blijft, moet de fabrikant de pompcurve inclusief speeddroop op te geven. Dit levert het volgende overzicht op: Figuur 6: Geadviseerde drukniveau s Druk [bar] Afpersdruk Pompcurve zonder speeddroop Pompcurve met speeddroop Systeemcurve zonder drukbegrenzing Systeemcurve met drukbegrenzing (via toerenregeling of PRE) Capaciteit [%] Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

27 3.11 Falen van pilot gestuurde PRV en PSV. Uit ervaringscijfers van installateurs en leveranciers blijkt dat de PSV regelmatig vervangen moet worden. Er treden lekkages op die voornamelijk ontstaan door cavitatie. (zie bijgevoegde foto s) Figuur 5: Cavitatieschade PSV. Het optreden van cavitatie is een gevolg van de hoge drukval over de klep en het feit dat deze tijdens normaal bedrijf open gaat. Indien dezelfde klep als PRV wordt toegepast is cavitatie geen issue omdat normaal gesproken de klep dicht is. Sommige leveranciers adviseren als oplossing de toepassing van restrictieplaten achter de klep om zodoende het drukverschil te verkleinen en cavitatie tegen te gaan. Het toepassen van restrictieplaten is volgens de VAS en NEN 1073 toegestaan, volgens de NFPA is dit echter niet toegestaan. Het gebruik van restrictieplaten werkt alleen optimaal (als levensduur verlengde maatregel) bij dooddruk. Daarnaast zijn deze kleppen uitgevoerd als fail-safe to open. Dit houdt in dat bij falen van deze kleppen deze volledig open gaan. In geval van toepassing als PRV of PSV betekent dit dat teveel water naar de retour verdwijnt en de gewenste systeemdruk niet gehaald wordt copy from NFPA edition 4.18 Relief Valves for Centrifugal Pumps. NFPA edition * General Where a diesel engine fire pump is installed and where a total of 121 percent of the net rated shutoff (churn) pressure plus the maximum static suction pressure, adjusted for elevation, exceeds the pressure for which the system components are rated, a pressure relief valve shall be installed * Pressure relief valves shall be used only where specifically permitted by this standard Where an electric variable speed pressure limiting control driver is installed, and Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

28 the maximum total discharge head adjusted for elevation with the pump operating at shutoff and rated speed exceeds the pressure rating of the system components, a pressure relief valve shall be installed Size. The relief valve size shall be determined by one of the methods specified in or * The relief valve shall be permitted to be sized hydraulically to discharge sufficient water to prevent the pump discharge pressure, adjusted for elevation, from exceeding the pressure rating of the system components If the relief valve is not sized hydraulically, the relief valve size shall not be less than that given in Section (See also and A for conditions that affect size.) Location. The relief valve shall be located between the pump and the pump discharge check valve and shall be so attached that it can be readily removed for repairs without disturbing the piping Type Pressure relief valves shall be either a listed spring-loaded or pilot-operated diaphragm type Pilot-operated pressure relief valves, where attached to vertical shaft turbine pumps, shall be arranged to prevent relieving of water at water pressures less than the pressure relief setting of the valve * Discharge The relief valve shall discharge into an open pipe or into a cone or funnel secured to the outlet of the valve Water discharge from the relief valve shall be readily visible or easily detectable by the pump operator Splashing of water into the pump room shall be avoided If a closed-type cone is used, it shall be provided with means for detecting motion of water through the cone If the relief valve is provided with means for detecting motion (flow) of water through the valve, then cones or funnels at its outlet shall not be required Discharge Piping Except as permitted in the relief valve discharge pipe shall be of a size not less than that given in Section The discharge pipe shall be permitted to be sized hydraulically to discharge sufficient water to prevent the pump discharge pressure, adjusted for elevation, from exceeding the pressure rating of the system components If the pipe employs more than one elbow, the next larger pipe size shall be used Relief valve discharge piping returning water back to the supply source, such as an aboveground storage tank, shall be run independently and not be combined with the discharge from other relief valves * Discharge to Source of Supply. Where the relief valve is piped back to the source of supply, the relief valve and piping shall have sufficient capacity to prevent pressure from exceeding that for which system components are rated Where a pressure relief valve has been piped back tot the source of supply, the relief valve and piping shall have sufficient capacity to prevent pressure from exceeding that for which system components are rated * Discharge to Suction Reservoir. Where the supply of water to the pump is taken from a suction reservoir of Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

29 limited capacity, the drain pipe shall discharge into the reservoir at a point as far from the pump suction as is necessary to prevent the pump from drafting air introduced by the drain pipe discharge Shutoff Valve. A shutoff valve shall not be installed in the relief valve supply or discharge piping Lijst geraadpleegde literatuur Auteur/bedrijf Artikel Datum VAS 1987 NFPA 20 volledig Editie 2010 NEN-EN NEN 1073 Oktober 2010 FM 3.11 Revised september 2000 van Wijk en Boerma overstortkleppen 23 maart 2010 Bermad presentatie Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

30 4 BIJLAGE OVERSPEED 4.1 Regelgeving NFPA en FM schrijven voor dat een dieselmotor voorzien moet zijn van een overspeed beveiliging. Wat inhoudt dat de schakelkast de dieselmotor stop zet als deze het nominaal toerental met meer dan 10 tot 20% overschrijdt. VAS, CEA en EN12845 kennen geen voorschriften m.b.t. overspeed. 4.2 Overspeed Overspeed treedt op indien het door de dieselmotor opgewekte vermogen gedurende een bepaalde tijd hoger is dan het opgenomen vermogen van de pomp (i.g.v. sprinkler). Bij een centrifugaalpomp is het opgenomen vermogen afhankelijk van de pompflow en het toerental. Het motorvermogen is een functie van de ingespoten hoeveelheid brandstof. De regulateur van een dieselmotor regelt de ingespoten hoeveelheid brandstof aan de hand van het toerental. Hierbij wordt bij het bereiken van het ingestelde toerental deze hoeveelheid en daarmee het motorvermogen teruggebracht. Hiermee wordt in principe voorkomen dat het motortoerental te ver oploopt. Overspeed kan dus alleen optreden als het boven omschreven mechanisme niet werkt. Hiervoor zijn 3 primaire oorzaken aan te wijzen: 1. De motor krijgt via een andere weg brandstof toegediend. 2. De motor wordt extern aangedreven. 3. De regulateur zelf werkt niet. 1. Externe brandstoftoevoer. Externe brandstoftoevoer is mogelijk via in de lucht aanwezige gasvormige brandstof of smeerolie vanuit het carter. Met de inlaatlucht meegevoerde brandstof geeft extra vermogen. De regulateur zal hier echter op reageren met een verlaging van de ingespoten hoeveelheid brandstof. In het uiterste geval wordt er geheel geen dieselolie meer ingespoten. Zonder injectie van dieselolie kan de motor op gas alleen zelfstandig doorlopen indien de concentratie gas zich in een klein gebied rondom het optimum (stoichiometrisch) bevindt. Gasmengsels met deze samenstelling zijn echter dermate explosief dat deze zich ook aan bijvoorbeeld de uitlaat zullen ontsteken. In de overige gevallen kan de motor dus wel onregelmatig gaan lopen (aan-uit), met mogelijk schade tot gevolg, maar zal geen overspeed optreden. Bij slecht werkende carterventilatie richting de luchtinlaat kan olie vanuit het carter meegezogen worden en daar verbranden. Deze zal ook zonder injectie van dieselolie verbranden en daarmee overspeed veroorzaken. Dit kan voorkomen worden door een goede filtering van de carterdampen en het voorkomen van afschot van afvoer van carterdampen richting de motorinlaat. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

31 2. Externe aandrijving. In principe kan de motor ook door de pomp worden aangedreven indien het water van persnaar zuigzijde wordt geperst. De motor draait hierbij andersom en is zo uitgelegd dat deze niet aanslaat. Wel zal door oliegebrek de motor falen. 3. Falen van de regulateur. Mechanische motor Bij een mechanische motor wordt de ingespoten hoeveelheid bepaald door verdraaiing van de pompplunjers via een regelstang. De positie van de regelstang wordt bepaald door de regulateur, die vrijwel zonder uitzondering van het centrifugaaltype is. Faalvormen die op kunnen treden zijn: Klemmen van de regelstang. Als de regelstang vastklemt op een positie waarbij meer brandstof ingespoten wordt dan nodig zal de motor in overspeed komen. Falen van het regulateur mechanisme zelf. Uit onderzoek bij zowel van Wijk en Boerma Firepacks en Nijhuis blijkt dat in de afgelopen 25 jaar op enkele duizenden pompsets slechts 3 tot 5 gevallen van overspeed is opgetreden, en dan meestal nog na afstellen van de regulateur. Elektronische motor Bij een elektronische motor wordt de verstuiver / pomp geopend en gesloten via een magneetventiel (solenoïde). Als deze bekrachtigd wordt start het injectieproces. De hoeveelheid brandstof wordt bepaald door de aanstuurtijd van de solenoïde. Deze wordt op zijn beurt weer bepaald door de ECM. Mogelijke faalkansen hierin zijn: Solenoïde blijft hangen. Als dit gebeurt wordt eenmalig op een cilinder teveel brandstof ingespoten. Deze cilinder zal daarna niet meer functioneren. De bijbehorende toerentalstijging is beperkt. Bij common rail kan dit doorbranden van de zuiger tot gevolg hebben. Foutieve software in de ECM (motortuning). Bij toepassing voor VBB mag de kans hierop als nul worden beschouwd. Geconcludeerd kan worden dat bij elektronische motoren de kans op overspeed door falen nagenoeg nihil is. Ook bij mechanische motoren is de kans hierop zeer klein. Goedgekeurd door de Commissie van Belanghebbenden Brandbeveiliging op

ECM (Electronic Control Module) OP DIESELMOTOREN

ECM (Electronic Control Module) OP DIESELMOTOREN ECM (Electronic Control Module) OP DIESELMOTOREN WERKGROEP DIESELMOTOREN Versie 1.1 2 juli 2010 WERKGROEPLEDEN: René Dirven Sjaak Blom Alex Zomer Gerben van Hal Wim Schoppers Dirk-Jan de Jong Dick van

Nadere informatie

Overspeed bij Dieselmotoren

Overspeed bij Dieselmotoren Overspeed bij Dieselmotoren WERKGROEP DIESELS 21 juni 2011, versie 1.0 WERKGROEPLEDEN: René Dirven Sjaak Blom Alex Zomer Gerben van Hal André Sikkink Niels van den Hurk Dirk-Jan de Jong Dick van der Donk

Nadere informatie

TB 77A: pompsets voor VBB systemen DESKUNDIGENRAPPORT

TB 77A: pompsets voor VBB systemen DESKUNDIGENRAPPORT TB 77A: pompsets voor VBB systemen DESKUNDIGENRAPPORT WERKGROEP WATERVOORZIENING Versie 3.2 Dd 29 juli 2015 WERKGROEPLEDEN: René Dirven Sjaak Blom Alex Zomer Gerben van Hal André Sikkink Dirk-Jan de Jong

Nadere informatie

POMPSETS VOOR VBB-SYSTEMEN

POMPSETS VOOR VBB-SYSTEMEN Technisch Bulletin 77 datum 04 februari 2014 POMPSETS VOOR VBB-SYSTEMEN Leeswijzer In vele VBB systemen wordt een hybride oplossing toegepast als het gaat om de toepassing van de normen. Dat op zich is

Nadere informatie

MEMORANDUM 71 ONDERDRUKBEVEILIGING IN SPRINKLERINSTALLATIES

MEMORANDUM 71 ONDERDRUKBEVEILIGING IN SPRINKLERINSTALLATIES MEMORANDUM 71 ONDERDRUKBEVEILIGING IN SPRINKLERINSTALLATIES 1 Inleiding Voor sprinklerinstallaties op een drinkwaterleiding is een vacuüm beveiligingstoestel nodig dat niet nader in de VAS of NEN-EN 12845+NEN

Nadere informatie

Motor start niet. Startmotor defect Batterij leeg Elektrische aansluiting(en) defect. Startinrichting werkt niet

Motor start niet. Startmotor defect Batterij leeg Elektrische aansluiting(en) defect. Startinrichting werkt niet Motor start niet Startinrichting werkt niet Startmotor defect Batterij leeg Elektrische aansluiting(en) defect Motor draait te langzaam om aan te slaan Motor draait voldoende snel maar slaat niet aan Zie

Nadere informatie

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN M A N U A L HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN MANUAL - ACTIVE MOTOR VALVE Model E710877 E710878 E710856 E710972 E710973 www.tasseron.nl Inhoud / Content NEDERLANDS Hoofdstuk Pagina NL 1 ALGEMEEN 2 NL 1.1

Nadere informatie

Dynamic S Steeringgear

Dynamic S Steeringgear Dynamic S Steeringgear De Dynamic S stuursystemen zijn speciaal bedoeld voor commerciële vaartuigen, waarbij stuurcomfort, levensduur en efficiëntie voorop staan. De systemen komen vanwege hun revolutionaire

Nadere informatie

Buispomp pomp T250 Handleiding

Buispomp pomp T250 Handleiding Buispomp pomp T250 Handleiding Versie November 2013 Bom Aqua B.V. Tel. 078-6150402 Oosteind 47 Email: info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Pomp Opvoerhoogte van 0-150

Nadere informatie

1. Welke gasmotoren kent u? 2. Wat verstaat u onder een Otto gasmotor? 3. Wat verstaat u onder een diesel-gasmotor?

1. Welke gasmotoren kent u? 2. Wat verstaat u onder een Otto gasmotor? 3. Wat verstaat u onder een diesel-gasmotor? Opgaven Hoofdstuk 8 Gasmotoren 1. Welke gasmotoren kent u? 2. Wat verstaat u onder een Otto gasmotor? 3. Wat verstaat u onder een diesel-gasmotor? 4. Wat verstaat u onder een stoichiometrische gasmotor?

Nadere informatie

Heteluchtkanon HP18 / HP 30 / HP 45 RVS BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN

Heteluchtkanon HP18 / HP 30 / HP 45 RVS BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN Heteluchtkanon HP18 / HP 30 / HP 45 RVS BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN 1G:\002 Leverancier\030 Producten\005 Onderhoudsinstructies\TECHNISCHE GEGEVENS EN ONDERDELEN BOEKJES\BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN Belangrijk Alvorens

Nadere informatie

Accugereedschappen. Acculaders. Snellader

Accugereedschappen. Acculaders. Snellader Acculaders Bevatten 2 laders in 1. Ten eerste de vermogenslader welke de accu vult tot een niveau van 14,4 V waarna de consolidatielader het overneemt welke borg staat voor een doorlopende belading van

Nadere informatie

De (Lood-Zuur) batterij

De (Lood-Zuur) batterij De (Lood-Zuur) batterij Een batterij is eigenlijk niets meer dan een vat vol energie. Deze energievaten kun je gebruiken om energie uit te halen en ook om energie er in te stoppen. Er zijn zeer veel batterijtypes

Nadere informatie

Hooiland pomp, Handleiding

Hooiland pomp, Handleiding Hooiland pomp, Handleiding Versie Maart 2012 Bom Aqua B.V. tel 078 6150402/ 06 120 945 36 Oosteind 47 Email info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Opvoerhoogte van 20-75

Nadere informatie

Deskundigenpanel VBB-systemen Besluitenlijst buiten toepassing voor nieuwe systemen

Deskundigenpanel VBB-systemen Besluitenlijst buiten toepassing voor nieuwe systemen Deskundigenpanel VBB-systemen Besluitenlijst buiten toepassing voor nieuwe systemen datum 18-06-2015 Het CCV 1 van 9 DESKUNDIGENPANEL VBB-SYSTEMEN: BESLUITENLIJST BUITEN TOEPASSING VOOR NIEUWE SYSTEMEN

Nadere informatie

THE ULTIMATE POWER SOURCE LANDBOUW BOUWMACHINES GENERATOREN REDDINGSVOERTUIGEN

THE ULTIMATE POWER SOURCE LANDBOUW BOUWMACHINES GENERATOREN REDDINGSVOERTUIGEN THE ULTIMATE POWER SOURCE LANDBOUW BOUWMACHINES GENERATOREN REDDINGSVOERTUIGEN Tot drie keer sneller opladen Tot vijftien keer hogere schokvastheid DUAL-POWER BATTERIJEN VOOR PROFESSIONEEL GEBRUIK OPTIMA

Nadere informatie

MOTORMANAGEMENT BENZINEMOTOREN

MOTORMANAGEMENT BENZINEMOTOREN Elektrische functie printen MOTORMANAGEMENT BENZINEMOTOREN 147 MOTORMANAGEMENT BENZINEMOTOREN - Beschrijving Een elektronisch systeem bewaakt en regelt alle parameters van de motor voor optimale prestaties

Nadere informatie

INSTALLATIE INSTRUCTIES Alleen geschikt als permanente installatie, onderdelen genoemd in de handleiding kunnen niet buiten gemonteerd worden.

INSTALLATIE INSTRUCTIES Alleen geschikt als permanente installatie, onderdelen genoemd in de handleiding kunnen niet buiten gemonteerd worden. NETVOEDINGEN AC-1200 1200.190813 1201EL, 1202EL, 1203EXL, 1205EXL ALGEMENE INFORMATIE Deze netvoedingen zijn alleen bedoeld voor installatie door gekwalificeerde installateurs. Er zijn geen door de gebruiker

Nadere informatie

BFSN DE POMPKAMER. Sjaak Blom Van Wijk & Boerma Firepacks BV

BFSN DE POMPKAMER. Sjaak Blom Van Wijk & Boerma Firepacks BV DE POMPKAMER Sjaak Blom Van Wijk & Boerma Firepacks BV Asse-Zellik, 29 april 2015 Onderwerpen Werking watervoorziening Pomptypes voor watertoevoer Pompselecties Pompaandrijvingen Pompkamer benodigdheden

Nadere informatie

ZEUS PYRO. Werking volgens onderdruk principe. Rendement 82-90% Geringe afmetingen. Ingebouwde veiligheidskoelspiraal

ZEUS PYRO. Werking volgens onderdruk principe. Rendement 82-90% Geringe afmetingen. Ingebouwde veiligheidskoelspiraal ZEUS PYRO Werking volgens onderdruk principe Rendement 82-90% Geringe afmetingen Ingebouwde veiligheidskoelspiraal Hoogwaardig keramisch vuurbeton LACFIRE 1800/20 SiC Aslade kan geledigd tijdens het verwarmingsbedrijf

Nadere informatie

Meer laadstroom aan boord

Meer laadstroom aan boord Meer laadstroom aan boord Balmar hoge opbrengst dynamo s Het Amerikaanse Balmar staat bekend als producent van uitermate professionele dynamo s die ook bij een laag motortoerental veel stroom kunnen leveren.

Nadere informatie

ELCOS MOTORPOMP BEVEILIGING TYPE DIM-807/00

ELCOS MOTORPOMP BEVEILIGING TYPE DIM-807/00 ELCOS MOTORPOMP BEVEILIGING TYPE DIM-807/00 De lampjes van links naar rechts: 1= motor gedeelte in beveiliging. 2= koelvloeistof niveau. 3= bijladen dynamo. 4= oliedruk 5= koelvloeistof temperatuur. 6=

Nadere informatie

Tentamen Thermodynamica

Tentamen Thermodynamica Tentamen Thermodynamica 4B420 4B421 10 november 2008, 14.00 17.00 uur Dit tentamen bestaat uit 4 opeenvolgend genummerde opgaven. Indien er voor de beantwoording van een bepaalde opgave een tabel nodig

Nadere informatie

ECR-Nederland B.V. De ECR-Nederland Softstarter ESG-D-27

ECR-Nederland B.V. De ECR-Nederland Softstarter ESG-D-27 ECR-Nederland B.V. De ECR-Nederland Softstarter ESG-D-27 Omschrijving: Compressoren met een draaistroom-asynchroonmotor hebben de karakteristieke eigenschappen dat ze bij het inschakelen het net hoog belasten

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

Soort accu eigenschappen Hoe te laden Let op!

Soort accu eigenschappen Hoe te laden Let op! In dit overzicht wil ik vnl. een samenvatting geven waar je op moet letten bij de aanschaf en het onderhouden van een accu. Hierin streef ik geen volledigheid na, maar een handreiking om met een duidelijke

Nadere informatie

Classic Handhydraulische Stuursystemen

Classic Handhydraulische Stuursystemen Classic Handhydraulische Stuursystemen Classic handhydraulische stuursystemen zijn ontwikkeld voor professionele schepen, die geen bekrachting nodig zijn. De stuursystemen blinken uit in eenvoud, levensduur,

Nadere informatie

Storing indicatie van LED binnen/buiten en eerste oordeel

Storing indicatie van LED binnen/buiten en eerste oordeel indicatie van binnen/buiten en eerste oordeel Bestemd voor wand model 9K en 12K Indicatie binnendeel (, 0.5s AAN, No. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Hoge druk Invries Systeem geblokkeerd of koelmiddel lekkage Hoge

Nadere informatie

Andere Dimmers / Other Dimmers. Inhoud / Contents. - Overige Dimmers / Other Dimmers. COMPACT klantenspecificatie / Custom Special 5-1

Andere Dimmers / Other Dimmers. Inhoud / Contents. - Overige Dimmers / Other Dimmers. COMPACT klantenspecificatie / Custom Special 5-1 Andere Dimmers / Other Dimmers Inhoud / Contents - Overige Dimmers / Other Dimmers 5 mini-spotmat klantenspecificatie / Custom Special 5-2 5-4 5-6 elpo_074 rev. 08/03 5-1 mini mini-spotmat De mini-spotmat

Nadere informatie

aanvullende gebruikers handleiding AQUA Plus Versie 131010 - 1 -

aanvullende gebruikers handleiding AQUA Plus Versie 131010 - 1 - aanvullende gebruikers handleiding AQUA Plus Versie 131010-1 - AANVULLENDE HANDLEIDING AQUA PLUS Deze handleiding is uitsluitend ter aanvulling van de handleiding van de Altech Eclips (papieren of DVD

Nadere informatie

SELCA IS200 klasse 2 alarm SELCA IS300 klasse 3 alarm

SELCA IS200 klasse 2 alarm SELCA IS300 klasse 3 alarm SELCA IS200 klasse 2 alarm SELCA IS300 klasse 3 alarm SCM certificeringnummer AA030037 INSTALLATIE HANDLEIDING OMSCHRIJVING van de componenten Basisunit FM7.11 Sirene AL6.51 met ingebouwde noodstroomaccu

Nadere informatie

Naam:.. Klas: Datum:..

Naam:.. Klas: Datum:.. Naam:.. Klas: Datum:.. Vragen over motoren: 1 Wat is een rootscompressor? Een Roots type supercharger of Rootsblower vindt zijn toepassing in auto's en vrachtwagens in alternatief van een turbolader. Een

Nadere informatie

De autoaccu. Create PDF with GO2PDF for free, if you wish to remove this line, click here to buy Virtual PDF Printer

De autoaccu. Create PDF with GO2PDF for free, if you wish to remove this line, click here to buy Virtual PDF Printer De autoaccu In dit hoofdstuk behandelen we de functie van de autoaccu, hoe de autoaccu werkt. Dus wat er allemaal gebeurt tijdens het laden en het ontladen van de batterij. Wanneer je dit onderdeel van

Nadere informatie

Het is gemakkelijker dan je denkt om de verkeerde accu voor je motor of scooter te bestellen.

Het is gemakkelijker dan je denkt om de verkeerde accu voor je motor of scooter te bestellen. YUASA ACCU S MotoPort levert kwaliteitsaccu s van het merk YUASA*. Yuasa behoort tot de grootste fabrikanten van (motorfiets-)accu s ter wereld. Nagenoeg alle motorfietsen van de 4 grote motorfietsmerken

Nadere informatie

APPENDAGES. Safety Valves. - ½ x ½. Safety by PenTec APPENDAGES

APPENDAGES. Safety Valves. - ½ x ½. Safety by PenTec APPENDAGES Safety Valves - ½ x ½ Safety by PenTec APPENDAGES APPENDAGES DUCO VeiligheidsVentielen en DUCOBoilerventielen Toepassing DUCO Veiligheidsventielen en DUCO Boilerventielen worden toegepast voor de beveiliging

Nadere informatie

De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing

De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing De nieuwe generatie Hydrovar drukverhogingssets brengt pompen naar een hoger niveau van flexibiliteit en efficiëntie. Montage op de

Nadere informatie

Lambdasondes. Beschrijving

Lambdasondes. Beschrijving Lambdasondes Beschrijving B 12 11 10 9 A = Aansluitingen verwarmingselement; B = Lambda-sigaalaansluiting 1. Aansluitlip A 2. Luchtopening 3. Behuizing 4. Contactbus 5. Huis (massa) 6. Wand van uitlaat

Nadere informatie

INSTRUCTIEBOEKJE HG800P / HG1200R. hydrofoorgroepen

INSTRUCTIEBOEKJE HG800P / HG1200R. hydrofoorgroepen INSTRUCTIEBOEKJE HG800P / HG1200R hydrofoorgroepen 2 Hartelijk dank! Hartelijk dank dat u voor een EUROM HG hydrofoorgroep gekozen hebt. U hebt daarmee een goede keus gemaakt! Wij hopen dat hij tot uw

Nadere informatie

GASMOTOREN i Het Basisboek. inkijkexemplaar GASMOTOREN. Het Basisboek. Onder redactie van: Ing. A.J. de Koster. www.verbrandingsmotor.

GASMOTOREN i Het Basisboek. inkijkexemplaar GASMOTOREN. Het Basisboek. Onder redactie van: Ing. A.J. de Koster. www.verbrandingsmotor. GASMOTOREN Het Basisboek Onder redactie van: Ing. A.J. de Koster Inhoud 1.0 Inleiding gasmotoren 7 1.1 Geschiedenis van de gasmotoren 7 1.2 Werking van de gasmotor 8 1.3 Samenvatting 13 1.4 Vragen 13 1.5

Nadere informatie

Op een accu kan bijvoorbeeld het volgende staan: U = 12V I = 25A Imax = 120A (5sec.) C = 7Ah (C/20) of (20h)

Op een accu kan bijvoorbeeld het volgende staan: U = 12V I = 25A Imax = 120A (5sec.) C = 7Ah (C/20) of (20h) DE LOODACCU. Loodaccu s bestaan al heel lang, al meer dan 100 jaar. Tot op de dag van vandaag is dit type accu één van de meest gebruikte accu s ter wereld. Mits goed behandeld hebben ze een behoorlijke

Nadere informatie

P Als twee van de drie eenheden P, U of I bekend zijn, dan kan de derde worden berekend aan de hand van de volgende formule (zie de afbeelding):

P Als twee van de drie eenheden P, U of I bekend zijn, dan kan de derde worden berekend aan de hand van de volgende formule (zie de afbeelding): Algemene informatie over stroomverbruik Algemene informatie over stroomverbruik BELANGRIJK! Om beschadiging van de accu te voorkomen, moet de laadcapaciteit van de dynamo worden aangepast aan het stroomverbruik.

Nadere informatie

Eco-line hoge-drukunit

Eco-line hoge-drukunit Eco-line hoge-drukunit AT Cleaning systems heeft een hogedruk-unit ontwikkeld die werkt op batterijen/accu s. Wij hebben hiervoor gekozen omdat er alleen maar voordelen mee te behalen zijn. M.V.O. waar

Nadere informatie

AIRCRAFT GENERAL KNOWLEDGE (H) versie 17-02-2006

AIRCRAFT GENERAL KNOWLEDGE (H) versie 17-02-2006 AIRCRAFT GENERAL KNOWLEDGE (H) versie 17-02-2006 Vliegtuigcasco / rotoren Constructie van het vliegtuigcasco Het kunnen herkennen en beschrijven van de verschillende hoofdrotor configuraties bij helikopters.

Nadere informatie

MOBILITY POWER PACK. Installatie instructies en gebruiksaanwijzing. Version 1.00

MOBILITY POWER PACK. Installatie instructies en gebruiksaanwijzing. Version 1.00 MOBILITY POWER PACK NL Installatie instructies en gebruiksaanwijzing Version 1.00 Index 1. Productbeschrijving... 2 2. Veiligheidsvoorschriften... 2 3. Installatie... 3 4. Bediening... 4 5. LED indicaties...

Nadere informatie

BEVEILIGING GROTERE ELEKTROMOTOREN

BEVEILIGING GROTERE ELEKTROMOTOREN W & K LEVEL CONTROL SYSTEMS - Elektrotechniek / meet- en regeltechniek L. van Wallenburg - Erkend Elektrotechnisch Installateur Wethouder Van Klinkenstraat 5 4306 CT NIEUWERKERK telefoon / fax : 0111-642039

Nadere informatie

De ET31F (die alleen de vloertemperatuur meet) kan in een andere ruimte geplaatst worden.

De ET31F (die alleen de vloertemperatuur meet) kan in een andere ruimte geplaatst worden. De EasyTemp thermostaat ET31A/AF/F Deze handleiding geldt voor de onderstaande types: Op de doos Model ET31A, ET31AF en ET31F Model ET31A. Thermostaat regelt de ruimte temperatuur. (Niet geschikt voor

Nadere informatie

BEP 600-GD EN 600-GDL CONTOUR MATRIX GAS DETECTOR INSTALLATIE EN GEBRUIKS AANWIJZING

BEP 600-GD EN 600-GDL CONTOUR MATRIX GAS DETECTOR INSTALLATIE EN GEBRUIKS AANWIJZING BEP 600-GD EN 600-GDL CONTOUR MATRIX GAS DETECTOR INSTALLATIE EN GEBRUIKS AANWIJZING INDEX KENMERKEN 3 INTRODUCTIE 3 AFMETINGEN 4 AANSLUIT SCHEMA 5 INSTALLATIE 6 SENSOR INSTALLATIE 6 GEBRUIK 6 TEST/STILALARM

Nadere informatie

Energie besparing & ATEX

Energie besparing & ATEX Energie besparing & ATEX gaat dat samen? Even voorstellen Drs Ing Joris Bracke Uneto-VNI Voorzitter Vakgroep Elektromechanisch Onderhoud Directeur EB-groep Elektromotoren Bracke (Clinge, NL) Boer en Bakker

Nadere informatie

ACAC : Wat is het, wat doet het en wat heb ik er aan? Wat zijn de nadelen aan de bestaande klassieke aandrijvingen.

ACAC : Wat is het, wat doet het en wat heb ik er aan? Wat zijn de nadelen aan de bestaande klassieke aandrijvingen. ISO-9001:2000 GECERTIFICEERD BEDRIJF Reg.No.013QS DNV Certification B.V., BELGIË ACAC : Wat is het, wat doet het en wat heb ik er aan? Wat zijn de nadelen aan de bestaande klassieke aandrijvingen. - Werken

Nadere informatie

CCE-200, 201, 202, 203, 204 & 206 NL Elektronisch bedieningspaneel Installatie-, Montage- en Gebruikshandleiding Voor de Installateur

CCE-200, 201, 202, 203, 204 & 206 NL Elektronisch bedieningspaneel Installatie-, Montage- en Gebruikshandleiding Voor de Installateur CCE-200, 201, 202, 203, 204 & 206 NL Elektronisch bedieningspaneel Installatie-, Montage- en Gebruikshandleiding Voor de Installateur Inhoudsopgave Overzicht van elektronische ketelpanelen en bedieningen...

Nadere informatie

Technische handleiding Versie 01/11 SERVER-CONTROL

Technische handleiding Versie 01/11 SERVER-CONTROL Technische handleiding Versie 01/11 SERVER-CONTROL Deze handleiding voor het installeren en bedienen van de server-control zorgvuldig doorlezen en navolgen. Deze handleiding binnen handbereik van de airconditioner

Nadere informatie

Bedieningspaneel. Drukknoppen en Ds

Bedieningspaneel. Drukknoppen en Ds Bedieningspaneel Dit hoofdstuk bechrijft de het bedieningspaneel en de funktie van de LEDS. Note: de labels van de knoppen en de leds kunnen iets afwijken van de tekst echter de funkties blijven hetzelfde

Nadere informatie

GOEDGEKEURDE LUSGEVOEDE ALARMGEVERKAART MET ISOLATIE-EENHEDEN EN BEWAAKTE EVACUATIE-INGANG

GOEDGEKEURDE LUSGEVOEDE ALARMGEVERKAART MET ISOLATIE-EENHEDEN EN BEWAAKTE EVACUATIE-INGANG Om u vertrouwd te maken met de werking van het systeem, lees deze instructies zorgvuldig. Lusgevoede alarmgeverkaart (BF365SC) met bewaakte evacuatie-ingang en isolatie-eenheden (BF365IM). Productsamenvatting

Nadere informatie

the shop lighting company Onderhoudsprotocol HIT KVG augustus 2013 1

the shop lighting company Onderhoudsprotocol HIT KVG augustus 2013 1 Onderhoudsprotocol HIT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit the shop lighting company Onderhoudsprotocol HIT KVG augustus 2013 1 Naast het schoonmaken van reflectoren en beschermingsglazen

Nadere informatie

Handleiding. Breeze. Elektrische fiets

Handleiding. Breeze. Elektrische fiets Handleiding Breeze Elektrische fiets Indeling handleiding: - Technische specificaties Pag. 3 - Functies Pag. 4 - Onderhoud Pag. 7 - Storingen Pag. 8 Technische specificaties: Framemaat Wiel- en bandenmaat

Nadere informatie

De batterij heeft toekomst?!

De batterij heeft toekomst?! De batterij heeft toekomst?! Betrouwbare opslag van elektrische energie... Welk opslag medium biedt de beste prijs/prestatie verhouding voor toepassing in computer ruimtes en datacenters? Opslag van elektrische

Nadere informatie

Informatiebrochure Rebelcell Angling

Informatiebrochure Rebelcell Angling Informatiebrochure Rebelcell Angling De ultieme li-ion accu s voor de Hengelsport Contact: www.rebel-cell.com info@rebel-cell.com +31 (071) 7107424 De nieuwe Rebelcell Een krachtige serie li-ion accu s

Nadere informatie

LPCB Nederland Postbus 342 5300 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl. Sprinklerstatistiek 2008

LPCB Nederland Postbus 342 5300 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl. Sprinklerstatistiek 2008 LPCB Nederland Postbus 342 53 AH Zaltbommel Internet: www.lpcb.nl E-mail: info@lpcb.nl Sprinklerstatistiek 28 INLEIDING Tot 1998 heeft het Nationaal Centrum voor Preventie de 'Sprinklerstatistiek' uitgegeven.

Nadere informatie

TESTEN DIESELMOTOR GEDREVEN POMP aangesloten op DWL (Drinkwaterleiding) WERKGROEP DIESELMOTOREN

TESTEN DIESELMOTOR GEDREVEN POMP aangesloten op DWL (Drinkwaterleiding) WERKGROEP DIESELMOTOREN TESTEN DIESELMOTOR GEDREVEN POMP aangesloten op DWL (Drinkwaterleiding) WERKGROEP DIESELMOTOREN Versie 1.0 Dd 29 september 2010 WERKGROEPLEDEN: René Dirven Sjaak Blom Alex Zomer Gerben van Hal Wim Schoppers

Nadere informatie

HYDROVAR. toegenomen flexibiliteit en besturing met De nieuwe generatie

HYDROVAR. toegenomen flexibiliteit en besturing met De nieuwe generatie HYDROVAR toegenomen flexibiliteit en besturing met De nieuwe generatie Hydrovar pompbesturing maakt pompen flexibeler en efficiënter m Wand- of motormontage m Meer flexibiliteit m Kostenbesparend m Hitech

Nadere informatie

MD741 GASDETECTIECENTRALE MET 1 ZONE

MD741 GASDETECTIECENTRALE MET 1 ZONE HG0741N01D Pag. 1/8 MD741 GASDETECTIECENTRALE MET 1 ZONE GEBRUIKERSHANDLEIDING Bosstraat 21 8570 Vichte Tel: +32 (0)56 650 660 Fax: +32 (0)56 70 44 96 E-mail : sales@limotec.be www.limotec.be HG0741N01D

Nadere informatie

De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing

De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing De nieuwe generatie Hydrovar drukverhogingssets brengt pompen naar een hoger niveau van flexibiliteit en efficiëntie. Montage op de

Nadere informatie

krijgen van het lucht/brandstof mengsel. Om een betere vulling tijdens deze inlaatslag te krijgen kunnen we een turbo toepassen.

krijgen van het lucht/brandstof mengsel. Om een betere vulling tijdens deze inlaatslag te krijgen kunnen we een turbo toepassen. Diesel in de winter Onder normale omstandigheden zult u geen enkel probleem hebben met uw dieselmotor. In de winterperiode kunnen er wel problemen ontstaan. Indien u geruime tijd niet getankt heeft en

Nadere informatie

Storing indicatie van LED binnen/buiten en eerste oordeel

Storing indicatie van LED binnen/buiten en eerste oordeel indicatie van binnen/buiten en eerste oordeel Bestemd voor wand model 18K en 24K (, 0.5s No. 1 2 3 4 5 6 7 8 Hoge druk Invries Hoge persgas Overstroom Communicatie Hoge weerstand Interne ventilator motor

Nadere informatie

2. Geadviseerde omgevingstemperatuur van 0 C tot 50 C.

2. Geadviseerde omgevingstemperatuur van 0 C tot 50 C. BT111 ACCU TESTER BT222 ACCU / LAADSTART / TESTER BEDIENINGSHANDLEIDING BELANGRIJK! 1. Voor het testen van 12 V accu's: SAE : 200~1200 CCA DIN : 110~670 CCA IEC : 130~790 CCA EN : 185~1125 CCA CA(MCA)

Nadere informatie

SDWT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit

SDWT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit Onderhoudsprotocol SDWT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit the shop lighting company Onderhoudsprotocol SDWT KVG juni 2013 1 Naast het schoonmaken van reflectoren en beschermingsglazen

Nadere informatie

CAN-bus Cruisecontrol GC90c montagevoorschrift

CAN-bus Cruisecontrol GC90c montagevoorschrift CAN-bus GC90c montagevoorschrift Vanaf software-versie F17.06D 1 Voorwoord Dit montagevoorschrift is geschreven voor installateurs met goede kennis van de hedendaagse voertuigtechniek en ervaring met het

Nadere informatie

E69F Elektro-pneumatische signaalomvormer en E69P Elektro-pneumatische klepstandsteller. Veiligheidsinformatie

E69F Elektro-pneumatische signaalomvormer en E69P Elektro-pneumatische klepstandsteller. Veiligheidsinformatie Voorschrift MI 018-429 Juni 2005 E69F Elektro-pneumatische signaalomvormer en E69P Elektro-pneumatische klepstandsteller Veiligheidsinformatie Ga naar het website-adres hieronder voor veiligheidsinformatie

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing DSC785 Dry/Store Controller

Gebruiksaanwijzing DSC785 Dry/Store Controller Gebruiksaanwijzing DSC785 Dry/Store Controller VDH doc. 941060 Versie: V1.2 Datum: 01-09-99 (vanaf software versie V1.04) * Werkingsbeschrijving. De DSC785 Dry/Store Controller is een speciale regelaar

Nadere informatie

JALOUZIËN. Bedienings- en montagehandleiding

JALOUZIËN. Bedienings- en montagehandleiding Bedienings- en montagehandleiding Woord vooraf Deze handleiding geeft inzicht in de werking, de montage en het onderhoud van de door Geha bv geleverde apparaten. U dient zich tijdens plaatsing en montage

Nadere informatie

De garantie om uw electriciteitsnota te verlagen en CO2 uitstoot te verkleinen PQMS.NL/VO4BIZ

De garantie om uw electriciteitsnota te verlagen en CO2 uitstoot te verkleinen PQMS.NL/VO4BIZ De garantie om uw electriciteitsnota te verlagen en CO2 uitstoot te verkleinen Wat is VO4BIZ? VO4BIZ is een Brits ontwerp, spanningsoptimalisatie systeem dat het inkomende voltage verlaagt en de stroomkwaliteit

Nadere informatie

Handleiding Softstarter

Handleiding Softstarter Handleiding Softstarter AUCOM CSX en CSXi Aucom CSX(i) v 1.3 juli-2004 PS.doc Electro Drive B.V. Wijzigingen voorbehouden Inhoudsopgave 1. Aandachtspunten... 3 2. Algemene beschrijving... 4 3. De eigenschappen

Nadere informatie

WERKING VAN KOELSYSTEMEN PON-CAT.COM/KENNISCENTRUM

WERKING VAN KOELSYSTEMEN PON-CAT.COM/KENNISCENTRUM WERKING VAN KOELSYSTEMEN Het belang van een goed werkend koelsysteem WAT DOET EEN KOELSYSTEEM? Het koelsysteem zorgt ervoor dat thermische energie uit de motor afgevoerd wordt waardoor de temperatuur in

Nadere informatie

FP400-serie. Klassieke microprocessorgestuurde brandmeld- en detectiepanelen. Gebruikershandleiding

FP400-serie. Klassieke microprocessorgestuurde brandmeld- en detectiepanelen. Gebruikershandleiding FP400-serie Klassieke microprocessorgestuurde brandmeld- en detectiepanelen Gebruikershandleiding Versie 2.3 / Juni 2004 Aritech is een merknaam van GE Interlogix. http://www.geindustrial.com/ge-interlogix/emea

Nadere informatie

CONCEPT WATERWERKBLAD UITVOERING PERSPROEF DATUM: OKT 2014

CONCEPT WATERWERKBLAD UITVOERING PERSPROEF DATUM: OKT 2014 Herziening van juni 2004 CONCEPT WATERWERKBLAD WB 2.3 UITVOERING PERSPROEF DATUM: OKT 2014 Auteursrechten voorbehouden Met betrekking tot de persproef is in artikel 2.3 van NEN 1006 (AVWI-2014) het volgende

Nadere informatie

TRACKJACK EUROPE BV. Inbouwvoorschriften. De juiste manier om een TrackJack OTM aan te sluiten

TRACKJACK EUROPE BV. Inbouwvoorschriften. De juiste manier om een TrackJack OTM aan te sluiten TRACKJACK EUROPE BV Inbouwvoorschriften De juiste manier om een TrackJack OTM aan te sluiten Inbouwvoorschriften TrackJack OTM 2.0 Onderstaande voorschriften dienen zorgvuldig gelezen te worden alvorens

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING

GEBRUIKERSHANDLEIDING GEBRUIKERSHANDLEIDING VLEUGELHEKOPENER De Hekopenerspecialist Byzantium gebouw Stadhouderskade 20 B 1054 ES Amsterdam Telefoon: 020-489.9459 Telefax: 020-612.2581 Technische dienst: 06-46.075.244 info@hekopener.nl

Nadere informatie

Elcos Beveiligingsapparatuur

Elcos Beveiligingsapparatuur Elektronische beveiligingsapparatuur: Gemaakt voor controle en bescherming van tractoren en stationaire motor-pomp sets. De motor zal worden stil gezet bij eventuele storingen. Dit kan gebeuren d.m.v.

Nadere informatie

HELP, DE ACCU LOOPT LEEG. Technische Avond van Old-Timers Oirschot, Oirschot, 17 juni 2005 INHOUDSOPGAVE

HELP, DE ACCU LOOPT LEEG. Technische Avond van Old-Timers Oirschot, Oirschot, 17 juni 2005 INHOUDSOPGAVE HELP, DE ACCU LOOPT LEEG Technische Avond van Old-Timers Oirschot, Oirschot, 17 juni 2005 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Werking van het laadcircuit 3. Controle van het laadcircuit 4. Reparaties en afregeling

Nadere informatie

Handleiding aansluiten en in gebruik nemen zelfaanzuigende SHE pompen

Handleiding aansluiten en in gebruik nemen zelfaanzuigende SHE pompen Handleiding aansluiten en in gebruik nemen zelfaanzuigende SHE pompen Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Uitvoering 3 Installatie 3 Vullen 5 Starten ( eerste keer) 5 Starten ( normaal gebruik) 5

Nadere informatie

HYDROVAR. toegenomen flexibiliteit en besturing met de nieuwe generatie

HYDROVAR. toegenomen flexibiliteit en besturing met de nieuwe generatie HYDROVAR toegenomen flexibiliteit en besturing met de nieuwe generatie Hydrovar pompbesturing maakt pompen flexibeler en efficiënter m Wand- of motormontage m Meer flexibiliteit m Kostenbesparend m Hitech

Nadere informatie

MOTORBEVEILIGINGS PANEEL VOOR BESCHERMING VAN BEREGENINGSPOMPSETS

MOTORBEVEILIGINGS PANEEL VOOR BESCHERMING VAN BEREGENINGSPOMPSETS MOTORBEVEILIGINGS PANEEL VOOR BESCHERMING VAN BEREGENINGSPOMPSETS Type CEM-256 (met GSM optie) Compleet met GSM Alarm module en activeringssysteem Verzend aan max. 3 gebruikers via SMS indien de pompset

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gefeliciteerd! U heeft gekozen voor een fiets met elektrische ondersteuning, de E-bike. Uw E-bike zal u door zijn elektrische ondersteuning

Nadere informatie

Elektrische fiets Pedelec

Elektrische fiets Pedelec Versie 06/2010 Bestnr. 86 20 23 Elektrische fiets Pedelec Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand,

Nadere informatie

Dieselmanagement (5) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-03-1) 1 Unit-injectoren en unitpompen

Dieselmanagement (5) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-03-1) 1 Unit-injectoren en unitpompen Dieselmanagement (5) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-03-1) 1 Unit-injectoren en unitpompen De pompverstuiver ook wel unit-injector genoemd is in feite een brandstofinspuitpomp voorzien van een magneetklep

Nadere informatie

ITE Vacuümpompen Gebruiksinstructie

ITE Vacuümpompen Gebruiksinstructie ITE Vacuümpompen Gebruiksinstructie Veiligheidsvoorschriften Al onze pompen werden na assemblage, getest in de fabriek op hun correcte werking. Daarna werd de olie uit de pomp afgelaten om te vermijden

Nadere informatie

INSTALLATIE HANDLEIDING MKR 41

INSTALLATIE HANDLEIDING MKR 41 INSTALLATIE HANDLEIDING MKR 41 MKR41 HI-SEC DEZE KIT BESTAAT UIT: 1. Elektronische module met een startonderbrekingssysteem, knipperlichtsignalering, aansluitingen voor alle typen deurvergrendeling en

Nadere informatie

Handleiding rookgascondensor INHOUDSOPGAVE: WERKING. 1.1 Algemeen 1.2 Werking INSTALLATIE

Handleiding rookgascondensor INHOUDSOPGAVE: WERKING. 1.1 Algemeen 1.2 Werking INSTALLATIE Handleiding rookgascondensor INHOUDSOPGAVE: WERKING 1.1 Algemeen 1.2 Werking INSTALLATIE 2.1 Aflevering 2.2 Voorschriften 2.3 Opstelling 2.4 Montage beveiligingen 2.5 Montage rookgasafvoer 2.6 Montage

Nadere informatie

Technisch Bureau Nico Veeken. Industrial Air Filtration

Technisch Bureau Nico Veeken. Industrial Air Filtration CC-ES-07 en CC-Ex-07 Controller tbv Perslucht reiniging Installatie en bediening voorschriften Vertaling van het origineel Technisch Bureau Nico Veeken. Industrial Air Filtration Tel 0031228581465 Wervershoof

Nadere informatie

Energie besparing & ATEX. gaat dat samen?

Energie besparing & ATEX. gaat dat samen? Energie besparing & ATEX gaat dat samen? Even voorstellen Drs Ing Joris Bracke Uneto-VNI Voorzitter Vakgroep Elektromechanisch Onderhoud Directeur EB-groep Elektromotoren Bracke (Clinge, NL) Boer en Bakker

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

PV-Systemen. Introductie. De Installatie. PV-Systemen 1/10

PV-Systemen. Introductie. De Installatie. PV-Systemen 1/10 PV-Systemen 1/10 PV-Systemen Introductie In afgelegen gebieden waar geen elektriciteit ter beschikking staat kunnen PV-installaties worden toegepast. PV is een afkorting van Photo Voltage. Door middel

Nadere informatie

DRAADLOZE ROOK EN HITTE DETECTOR MSD300_NL 03/12

DRAADLOZE ROOK EN HITTE DETECTOR MSD300_NL 03/12 MSD-300 DRAADLOZE ROOK EN HITTE DETECTOR MSD300_NL 03/12 De MSD-300 Multi sensor detector kan als er zichtbare rook en/of temperatuurstijging is, een vroeg stadium van brand detecteren. Deze kan standalone

Nadere informatie

MONTAGEHANDLEIDING WINDBEVEILIGING EOLIS 2

MONTAGEHANDLEIDING WINDBEVEILIGING EOLIS 2 MONTAGEHANDLEIDING WINDBEVEILIGING EOLIS 2 Windbeveiliging Eolis 2 VOEDING 230 V - 50 Hz Pulsschakelaar Centralis IB INLEIDING Deze montagehandleiding bevat instructies voor de montage van de windbeveiliging

Nadere informatie

Snel, stil en uiterst zuinig in ontgassen

Snel, stil en uiterst zuinig in ontgassen Your reliable partner Snel, stil en uiterst zuinig in ontgassen Vacumat Eco in alle opzichten efficiënt Waterkwaliteit bepaalt prestatie De kwaliteit van het water bepaalt de prestatie van koel- en verwarmingsinstallaties.

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING

GEBRUIKERSHANDLEIDING Jaarlijks onderhoud verplicht conform Europese norm EN14637! Voor meer informatie zie pag. 3 GEBRUIKERSHANDLEIDING Brand- en/of rookwerend rolscherm + Firescreen Control Type: Bouwjaar: Fabrikant / leverancier

Nadere informatie

7 Low voltage brake wire

7 Low voltage brake wire Aansluitingen en testen controllers 250/350/500Watt Connectors aan controller 250/350Watt 500Watt Connectors aan controller 250/350Watt 500Watt Motor wire (3*Φ4 Bullet holes) Yellow: Phase A Green: Phase

Nadere informatie

Introductie Capa Switch KLS 100 - Algemeen

Introductie Capa Switch KLS 100 - Algemeen Introductie Capa Switch KLS 100 - Algemeen Opmerking: De Capa Switch KLS 100 mag alleen worden toegepast zoals omschreven in deze gebruiksaanwijzing. De Capa Switch KLS 100 capacitieve niveauschakelaar

Nadere informatie

3.3 Straddle Carriers

3.3 Straddle Carriers 3.3 Straddle Carriers 3.3.1 Inleiding Straddle carriers worden aangedreven door dieselmotoren (6 of 8 cilindermotoren). Deze motoren voldoen allen aan de Tier 3 standaard, de nieuwere uitvoeringen aan

Nadere informatie

Intelligente Zonne-energie Regelaar Solar30

Intelligente Zonne-energie Regelaar Solar30 Intelligente Zonne-energie Regelaar Solar30 Gebruikershandleiding Lees deze handleiding zorgvuldig door voordat u dit product gaat gebruiken. SOLAR30 12V/24V AUTO WORK 1 Productintroductie Deze regelaar

Nadere informatie