STARTERSSTAD HENGELO. Nota over het bevorderen van het starten van een eigen bedrijf in Hengelo

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STARTERSSTAD HENGELO. Nota over het bevorderen van het starten van een eigen bedrijf in Hengelo"

Transcriptie

1 STARTERSSTAD HENGELO Nota over het bevorderen van het starten van een eigen bedrijf in Hengelo

2 Inhoudsopgave Pagina 0 Voorwoord 3 1 Inleiding Aanleiding Integraal startersbeleid Organisatie Leeswijzer 6 2 Stand van zaken Kwantitatieve analyse startende ondernemingen Huidige dienstverlening Startersonderzoek en benchmark ondernemersklimaat SWOT-analyse 12 3 Starters naar doelgroep, vorm, segment en fase Doelgroepen Segmenten Startfasen Aanzet beleidsbepaling 17 4 Aandachtsgebieden en doelstellingen met realisatieprogramma Inleiding en hoofddoelstelling Het imago van Hengelo als startersstad Voorlichting en begeleiding Huisvesting Financiering van de onderneming Ambities in relatie tot doelgroepen en aandachtscategorieën Realisatieprogramma: organisatie en financiering Vervolg 30 2

3 Voorwoord De afgelopen jaren is het starten van een eigen bedrijf steeds meer in de belangstelling komen te staan. Waar Nederland decennialang ten opzichte van andere Europese landen is achtergebleven, is het starten van een bedrijf nu weer booming. Waar jarenlang de kop niet boven het maaiveld mocht komen, wordt persoonlijke, ondernemende creativiteit nu weer volop gewaardeerd. Het is wellicht op sociaal en economisch terrein een late en vertraagde vertaling van de individualisering van de samenleving. Starten is belangrijk. Als motor voor de economie. Als aanjager van lokale en regionale ontwikkelingen, als broedplaats van vernieuwing en innovatie, als uiting van creativiteit en eigenzinnigheid, als bijdrage aan de diversiteit, als bron van inkomen, als re-integratie-instrument, als kleurder van het gezicht van de stad. Ons college wil vanuit deze achtergrond het beginnen met een eigen bedrijf in Hengelo stimuleren. Daarbij voortbordurend op een industriële geschiedenis waarin ondernemers een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van onze stad. Grote bedrijven zoals Stork zijn hier in het verleden klein begonnen. In deze nota presenteren we ons startersbeleid. Een beleid dat is gericht op iedereen die een bedrijf wil starten. Ongeacht de persoonlijke situatie of de reden. Voor degenen met de drive om te ondernemen verzorgen we een integraal aanbod. De vraag van de startende ondernemer staat centraal. We scheppen de voorwaarden waarmee starten wordt bevorderd. Maar we willen meer: we willen mede de lijnen proberen uit te zetten waarlangs het beeld van Hengelo wordt geschetst. En een omgeving creëren waarin jong ondernemerschap gedijt en die aantrekkingskracht uitoefent om naar onze ondernemende stad te komen. Ondernemers geven mede vorm aan de stad, van Hengelo als startersstad. Bert Otten, coördinerend wethouder 3

4 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1. Aanleiding Eén van de vier centrale thema s van het collegeprogramma is de ondernemende stad : versterking van de stedelijke economie, zowel fysiek als sociaal. Onder dit centrale thema is de volgende ambitie uitgesproken met betrekking tot het startersbeleid: Startersbeleid De wijk is een belangrijke vestigingsplaats voor economische activiteiten, vooral voor mensen die een bedrijf willen starten. Starters kunnen op deze manier (bedrijfs)activiteiten beginnen vanuit de woning, in een veilige en goedkope omgeving. Het College wil de komende periode het startersbeleid verder ontwikkelen en vernieuwen. Daarbij denken we aan begeleiding door bijvoorbeeld oud-ondernemers, het verlagen van administratieve lastendruk en een verbinding maken met het ROZ Twente (Regionale Organisatie Zelfstandigen). Economische en sociale doelstellingen moeten in het startersbeleid zo veel mogelijk met elkaar worden verbonden. Startende ondernemingen leveren een belangrijke bijdrage aan de dynamiek en groei van de (lokale) economie. Zij creëren werkgelegenheid en zijn een bron van vernieuwing. In Hengelo starten per jaar ongeveer 300 bedrijven. Op een totaal aantal van circa 3000 bestaande bedrijven is dat een substantieel aantal. Tegelijkertijd is er, ook landelijk, veel aandacht voor (startend) zelfstandig ondernemerschap als duurzame uitstroomoptie: de arbeidsmarktcomponent van het startersbeleid. Mensen die vanuit een uitkering een eigen bedrijf beginnen, lopen minder risico weer terug te vallen op een uitkering dan mensen die vanuit dezelfde situatie een baan in loondienst aannemen, blijkt uit onderzoek. 1 Het starten van een eigen bedrijf heeft zich ontwikkeld tot een volwaardig re-integratie-instrument. Steeds meer wordt de primaire focus op arbeid in loondienst losgelaten, omdat voor sommige uitkeringsgerechtigden het starten van een eigen bedrijf veel geschikter is om weer zelf in het levensonderhoud te voorzien dan het vinden van een baan. Starten is booming. Naast de Angelsaksische en mediterrane landen is starten met een bedrijf in Nederland in opkomst. Daarbij speelt dat de ondernemer anno 2007 niet persé iemand is die een groot bedrijf met veel personeel opbouwt en runt. Nieuwe vormen van ondernemerschap, waarbij werkgeverschap geen rol speelt en de onderneming er alleen op gericht is de ondernemer zelf van een inkomen te voorzien, komen steeds meer voor. Hierbij moet worden gedacht aan zelfstandigen zonder personeel (zzp ers) en freelancers. Dit ondernemerschap biedt uitstekende kansen door een grote mate van flexibiliteit, zowel voor de ondernemer als voor potentiële opdrachtgevers. Ondanks de aantrekkende economie zijn bedrijven steeds minder geneigd om nieuwe mensen in vaste dienst te nemen en is een flexibele inzet van personeel en het uitbesteden van secundaire taken aan de orde. Dit biedt veel mogelijkheden voor mensen die zich vanuit hun eigen onderneming aan diverse bedrijven verhuren. 1 Velden, van J. e.a. (2006). Ondernemend de uitkering uit. Onderzoek naar het starten van een bedrijf vanuit een uitkeringssituatie. Rotterdam. Onderzoek uitgevoerd door ECORYS Nederland BV in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 4

5 Ook deeltijdondernemerschap komt steeds vaker voor. Enerzijds is dit een vorm van hybride ondernemerschap, wanneer de eigen onderneming wordt gecombineerd met arbeid in loondienst. Hierbij kunnen overwegingen spelen als het vasthouden van een bepaalde zekerheid door de arbeid in loondienst (vast inkomen, pensioenvoorziening) of dat er te weinig kapitaal verkregen kan worden om zich volledig op de onderneming te storten. Anderzijds wordt ook deeltijdondernemerschap, zonder dat dit gecombineerd wordt met arbeid in loondienst, meer gemeengoed. Dit speelt onder andere bij herintreders en ouderen. Het totale (gezins)inkomen hoeft niet uit het ondernemerschap gehaald te worden en bij herintreders is eventueel is een combinatie van arbeid en zorg aan de orde Integraal startersbeleid In bovenstaande paragraaf komt naar voren dat startersbeleid zowel een fysieke als sociale invalshoek kent. Om economische en sociale doelstellingen, conform de idee van de sociale economie, met elkaar te verbinden is een duidelijk kader rondom startersbeleid noodzakelijk. Hiertoe dient in eerste instantie deze nota. Verder wordt de stap gemaakt van startersbeleid dat met name gestoeld is op incidentele projecten naar een meer integraal en structureel beleid. Een belangrijke en aanjagende rol hierin speelt het bevorderen van imago van Hengelo als startersstad, met een uitbreiding naar hoogwaardig ondernemerschap. Een verbetering en verschuiving van het ondernemersklimaat vormt een belangrijke aanjager voor de te realiseren economische dynamiek in de stad, ook richting de reeds bestaande bedrijvigheid. Het startersbeleid concentreert zich verder rondom vier speerpunten: Het imago van Hengelo als startersstad Voorlichting en begeleiding, met de nadruk op coaching Huisvesting Financiering Uitgangspunt hierbij is dat waar mogelijk aansluiting wordt gezocht bij bestaande initiatieven, zowel intern als extern. De intensivering, professionalisering en vernieuwing van het startersbeleid krijgt zijn beslag in deze nota. Met dit visiedocument wordt het startersbeleid in Hengelo op de kaart gezet. Op basis van de Hengelose ambitie, de kwantitatieve analyse van de startende ondernemingen in Hengelo en de inventarisatie van de huidige situatie zijn doelstellingen geformuleerd voor de periode Deze doelstellingen zijn vervolgens vertaald in een realisatieprogramma en bijbehorende financiering Organisatie De integraliteit van het startersbeleid impliceert dat verschillende sectoren en afdelingen zich ermee bezig houden. In hoofdzaak gaat het hier om de sector Sociale Zaken en Werk, afdeling Juridische Zaken en Beleid en de afdeling Ruimte, Economie en Wonen van de sector Samenleving en Economie. 5

6 Daarnaast kent het startersbeleid raakvlakken met het thema wijkeconomie, ruimtelijke ordening, stedenbouw, het stadsontwikkelingsbedrijf en wijkzaken. In deze nota wordt ook aandacht besteedt aan de organisatorische randvoorwaarden om aan de Hengelose ambitie uitvoering te geven. Het tot speerpunt binnen het collegeprogramma en het gemeentelijk beleid aanmerken van startersbeleid en sociale economie vereist ook een gemeentelijke organisatie die daarvoor voldoende is geoutilleerd en gestructureerd Leeswijzer In het volgende hoofdstuk komt het startersbeleid in de huidige situatie naar voren. Aandacht wordt geschonken aan een kwantitatieve analyse van startende ondernemingen, hoe momenteel de dienstverlening is georganiseerd, hoe we daar op scoren en afsluitend: wat gaat goed, wat gaat tot dusver minder goed en waar moeten we op inspelen, de SWOT-analyse. In de nota wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten starters, doelgroepen en startfasen. Dit komt in hoofdstuk 3 aan bod. In hoofdstuk 4 als slothoofdstuk worden op basis van al het voorgaande de aandachtsgebieden, doelstellingen en het realisatieprogramma voor de komende jaren geschetst. 6

7 Hoofdstuk 2 Stand van zaken 2.1. Kwantitatieve analyse startende ondernemingen 2 Aantal en profiel De gemeente Hengelo kent jaarlijks ruim 300 startende ondernemingen. Een startende ondernemer is volgens de definitie van de Kamer van Koophandel (KvK) een persoon die in het jaar voorafgaande aan de start van de onderneming nog niet zelfstandig economisch actief was en die een nieuw bedrijf vestigt. Hierbij moet opgemerkt worden dat de gegevens een onderschatting vormen van het daadwerkelijke aantal starters. Het betreft het aantal nieuwe ondernemers dat zich inschrijft in het Handelsregister. Ondernemers die een bedrijf van een ander overnemen vallen niet onder deze cijfers en een aantal typen ondernemingen is vrijgesteld van inschrijving bij de KvK. Ook hybride starters, waarbij minder dan 15 uur per week activiteiten plaatsvinden, worden niet meegerekend, net als Hengelose inwoners die buiten Hengelo een bedrijf starten. Hoewel in 2005 het aantal startende ondernemingen in Hengelo met bijna 12 procent is toegenomen, blijft Hengelo achter bij de regionale en landelijke groei. In de Netwerkstad was er sprake van een toename van circa 13 procent en landelijk 15 procent. Relatief gezien (aandeel startende ondernemingen in het totaal aantal bedrijfsvestigingen) heeft Hengelo in de periode met gemiddeld 9,2 procent minder startende ondernemingen dan Almelo (10,6%) en Enschede (11%). Het relatieve aantal startende ondernemingen ligt echter wel hoger dan het landelijk gemiddelde (8,5%). Aantal startende ondernemers per gemeente, Almelo Borne Hengelo Enschede Netwerkstad Veluwe en Twente Nederland Bron: Kamer van Koophandel Bij de startende ondernemingen gaat het veelal om kleine ondernemingen met minder dan vijf werkzame personen. Tweederde van de startende ondernemingen zit in de detailhandel, adviesdiensten, facilitaire diensten (vooral automatisering) en persoonlijke diensten (met name kapper en schoonheidsverzorging). 2 De kwantitatieve analyse van startende ondernemingen in Hengelo is aangeleverd door de afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie. Hierin is het aantal starters vanuit twee invalshoeken in beeld gebracht: op basis van gegevens van de Kamer van Koophandel, waarbij het mogelijk is om Hengelo te vergelijken met andere Twentse steden en het landelijk gemiddelde en anderzijds op basis van het Bedrijven- en Instellingenregister Overijssel (BIRO) waarbij starters per wijk en buurt in beeld gebracht kunnen worden. Met uitzondering van de huisvestingsinformatie zijn de gegevens zoals in deze nota gepresenteerd afkomstig van de Kamer van Koophandel. 7

8 Starters naar sector aandeel starters per sector % 18% 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% Nederland Hengelo 0% bron: KvK Detailhandel Adviesdiensten Facilitaire diensten Persoonlijke diensten Groothandel Bouw Horeca Industrie Algemene diensten Vervoer Landbouw en visserij Financien Zakelijk beheer Overige Vergelijkbaar met het landelijk beeld is tweederde (66%) van de startende ondernemers in de periode man. Meer dan de helft van de startende ondernemers is tussen de 25 en 39 jaar oud. De leeftijd van de startende ondernemers volgt hiermee het landelijk beeld. In de periode had gemiddeld 83 procent van de startende ondernemers in Hengelo de Nederlandse nationaliteit. 3 Ook dit is vergelijkbaar met het landelijke gemiddelde. Huisvesting en werkgelegenheid 4 De wijken Wilderinkshoek en Woolde (met respectievelijk de bedrijventerreinen Twentekanaal en Westermaat) hebben het grootste aandeel in het aantal starters in de periode Dit doet vermoeden dat bedrijventerreinen belangrijk zijn voor starters. Kijken we echter naar de feitelijke aantallen dan blijkt dat vorig jaar 86% van de starters zich in de wijk te hebben gevestigd d.w.z. buiten de bedrijventerreinen. Dit zijn vooral de kleinere bedrijven (gemiddeld 3 werkzame personen). Samen zorgden zij in de afgelopen zes jaar voor bijna 59 procent van de totale werkgelegenheid bij starters. Op de bedrijventerreinen vestigen zich de meer grotere bedrijven met gemiddeld bijna 10 werkzame personen per vestiging. Over het algemeen zijn dit niet de starters zoals gedefinieerd in deze nota en waar het startersbeleid zich op richt. 3 Voor het in kaart brengen van de Nederlandse nationaliteit is gekeken naar het geboorteland. Dit hoeft niet persé hetzelfde te zijn, maar vormt een redelijke indicator. 4 Deze informatie is afkomstig van het BIRO-register (Bedrijven- en instellingenregister Overijssel). 8

9 Startende bedrijven en instellingen naar wijk Hengelo, periode Buitengebied Slangenbeek Woolde Wilderinkshoek wijk Berflo Es Groot Driene Hasseler Es Noord Hengelose Es Binnenstad arbeidsplaatsen starters vestigingen starters bron: BIRO, bewerking BGI 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% aandeel in totaal De wijk Woolde heeft in de periode voor de meeste banen onder starters gezorgd. Ook voor wat betreft het aantal vestigingen is Woolde samen met de Wilderinkshoek een geliefde plek voor starters. Bij de bedrijventerreinen zijn vooral Westermaat Zuidwest en Twentekanaal Zuid I favoriete starterlocaties. Beide bedrijventerreinen zorgden in de periode voor 60 procent van de startende bedrijven. Twentekanaal Zuid I had het grootste aandeel in de werkgelegenheid bij starters op bedrijventerreinen Huidige dienstverlening Vooropgesteld moet worden dat een belangrijk deel van de startende ondernemers geen of slechts in zeer beperkte mate een beroep doet op dienstverlening van gemeentelijke zijde. Waar wel sprake is van die dienstverlening vindt deze grotendeels plaats vanuit een economische, sociaaleconomische en/of sociale invalshoek. Twee onderdelen van de gemeentelijke organisatie spelen daarbij een prominente rol, te weten de afdeling Ruimte, Economie en Wonen en de Regionale Organisatie Zelfstandigen Twente. De Regionale Organisatie Zelfstandigen Twente (ROZ Twente), dat onder de gemeente Hengelo ressorteert, kent als een van de primaire doelstellingen het bevorderen van het startend ondernemerschap. Op kwalitatief hoogwaardige wijze wordt voor een groot deel van Twente een breed pakket aan diensten aangeboden variërend van advisering, begeleiding, marktverkenning, ondernemingsplannen, (een intermediaire rol bij het verkrijgen van) starterskredieten en coaching na de start. Daarnaast worden het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) en de Wet 9

10 Inkomensvoorziening oudere en arbeidsongeschikte zelfstandigen (Ioaz) uitgevoerd, met als specifiek oogmerk het vergroten van de bekendheid en het gebruik ervan door de doelgroep, de (startende) ondernemers. Met het ROZ Twente beschikt Hengelo over een goed geëquipeerde uitvoeringsorganisatie die mede de Hengelose ambitie op het gebied van het startersbeleid kan invullen. Bij de afdeling Ruimte Economie en Wonen (REW) is het bevorderen van startend ondernemerschap eveneens een van de centrale doelen. De algemene starter kan een beroep doen op het digitale loket economie en bedrijf en op de telefonische advisering en informatieverstrekking. Starters worden begeleid bij het zoeken naar huisvesting en op het terrein van de regelgeving. REW houdt zich met voorwaardenscheppende activiteiten bezig en levert bijdragen aan initiatieven als de Twentse Innovatieroute, het Kennispark, breedband en wijkeconomie. Ook wordt in Netwerkstadverband geopereerd. Primaire focus is het ondernemersklimaat, de fysieke mogelijkheden en werkgelegenheid in het algemeen. Een bijzonder REW-project betreft de ontwikkeling van het Hazemeyer-terrein tot Creatieve Fabriek. Hier liggen grote innoverende mogelijkheden op het gebied van het bevorderen van het starten van ondernemers in de creatieve en artistieke branches. Voorts wordt bij het vernieuwen, upgraden of veranderen van winkelcentra aandacht geschonken aan het creëren van mogelijkheden voor starters. In het kader van herstructurering van buurten en wijken is startend en doorstartend ondernemerschap, waaronder het realiseren van adequate huisvesting, een van de primaire doelen. Binnen het ROZ Twente draaien momenteel twee projecten gericht op de bevordering van ondernemerschap. Het project Startkans, mede gefinancierd door de Europese Unie en de provincie Overijssel, richt zich op het stimuleren van ondernemerschap in Twente door de inzet van startersadviseurs. Zij bieden begeleiding bij het opstellen van een ondernemingsplan, marktonderzoek, huisvesting en dergelijke. Hierbij gaat het niet alleen om uitkeringsgerechtigden (WW, WWB, WAO/WIA), maar ook om personen die bedreigd worden met werkloosheid en in een steeds grotere mate om starters in zijn algemeenheid, onafhankelijk van hun sociaal-economische positie. Verder valt op dat een groot deel van de kandidaten van allochtone afkomst is. In 2006 zijn er ruim 600 intake gesprekken gevoerd, waarvan met meer dan 250 personen een vervolgtraject richting zelfstandig ondernemerschap is ingezet. Inmiddels zijn 76 kandidaten al daadwerkelijk een eigen bedrijf begonnen. Daarnaast lopen de projecten Persoonlijk Twente en Van WWB er naar zzp-er, gefinancierd met twee op elkaar volgende innovatiesubsidies van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, gericht op het laten starten van personen, in de eerste plaats uitkeringsgerechtigden, als zelfstandige zonder personeel op de markt van persoonlijke dienstverlening en kinderopvang. Langs deze weg wordt een duidelijke verbinding tussen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Wet werk en bijstand (WWB) gelegd. Belangrijk aspect hierbij is de opgerichte franchiseorganisatie, die vraag en aanbod bij elkaar brengt en de zelfstandige ook op andere gebieden ondersteunt. Voor deze regio is de franchiseorganisatie de stichting Oostwerk, die als een sociale onderneming opereert. 10

11 Een van de doelen is uitstroom van 20 uitkeringsgerechtigden in het eerste deel van het project, dat loopt tot medio 2007 en uitstroom van 110 uitkeringsgerechtigden in het tweede deel van het project, dat loopt tot medio Het project moet eveneens leiden tot een betere benutting van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz), een versterkte samenwerking op dit gebied tussen gemeenten en hun ketenpartners en het meer in beeld brengen van zelfstandig ondernemerschap als uitstroomoptie. De projecten hebben mede tot doel het ontwikkelen van een professionele, flexibel, regionaal werkende startersadviesstructuur en het ontwikkelen van op de doelgroep (en de onderverdeling hierbinnen) toegespitste adviesmethoden en diensten. Het ROZ Twente ontwikkelt zich hiermee tot een organisatie die zich bezig houdt met de bevordering van het starten in zijn algemeenheid. Gezien de verbreding van het ROZ Twente zijn er ook kansen om de regisseursrol op het gebied van ondernemerschap naar de gemeente toe te trekken en in te vullen in het brede veld van organisaties die zich bezighouden met de ondersteuning van starters. Naast het ROZ Twente en REW gaat het om organisaties als de Kamer van Koophandel, het Instituut voor het Midden- en kleinbedrijf (IMK), het Regionaal Opleidingencentrum (ROC) van Twente, Saxion Hogeschool en de Universiteit Twente, adviesbureaus en consultancybedrijven, waarmee al steeds meer de samenwerking wordt gezocht. Met de Kamer van Koophandel wordt door zowel REW als het ROZ samen gewerkt. Er wordt deelgenomen aan de jaarlijkse Startersdag van de Kamer en er wordt gebruik gemaakt van de informatievoorziening aan starters door de Kamer. Over en weer vindt verwijzing plaats Startersonderzoek en benchmark ondernemersklimaat In 2001 is een startersonderzoek 6 uitgevoerd, waarbij de uitkomsten nog steeds actueel zijn en ook terugkomen in deze nota. De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen, die ook terugkomen in de nota economisch beleid (2003) hebben betrekking op huisvesting, voorlichting en begeleiding. Veel ondernemers zijn aan huis gevestigd en zijn daar ook tevreden over. Kleinschalige bedrijfsruimten en woon-werkpanden in woonwijken voorzien in een behoefte. Deze functiemenging versterkt tevens de leefbaarheid in woonwijken. Het startersbeleid kan zich tevens richten op het verruimen van de lokale regelgeving rond huisvesting (zoals een verruiming van de mogelijkheden voor functiemenging) en aandacht voor bedrijvigheid in het ontwerp van gebouwen en woonwijken. Op het gebied van voorlichting en begeleiding kwam uit het onderzoek naar voren dat het belangrijk is de starter de mogelijkheid te bieden zich goed voor te bereiden op het ondernemerschap. Een kansrijk ondernemersplan kan door ondersteuning vanuit een adviespunt verder worden verbeterd, de indiener van een kansarm ondernemersplan kan er van overtuigd worden zijn startersplannen niet door te zetten. Eén herkenbaar adviespunt waar alle startende 5 Het betreft hier niet alleen te realiseren uitstroom in Hengelo, maar ook regionaal en in het tweede deel van het project ook in andere delen van het land. 6 Kok, Guido (2001) Startersonderzoek gemeente Hengelo

12 ondernemers in eerste instantie voor informatie, advies en eventuele doorverwijzing terecht kunnen, kan in een behoefte voorzien. Daarnaast gaan ondernemers in de startfase relatief veel te rade bij collega-ondernemers. Dit informeel ondernemerscontact zou verder uitgebouwd en geprofessionaliseerd kunnen worden door bijvoorbeeld de startende ondernemers te laten ondersteunen door ervaren ondernemers. Netwerken spelen een rol bij vrijwel alle innovaties. Het stimuleren van netwerken en bestaande netwerken (o.a. Jonge bedrijven Twente, Vice Versa, Stichting Fris) onder de aandacht brengen van ondernemers is een opgave. Starters nemen ook deel aan de bijeenkomsten van de stichting Industriële Kring Twente (IKT), de Technologie Kring Twente (TKT) en Versterking Industriepotentieel Twente (VIT). Uit de Benchmark Gemeentelijk Ondernemersklimaat blijkt dat ondernemers het startersbeleid waarderen met een 6.1, overeenkomstig het gemiddelde van de 30 grote Nederlandse gemeenten (G30). Andere belanghebbenden en betrokken organisaties beoordelen de uitvoering als te ambtelijk. In deze nota zal op bovenstaande bevindingen voortgebouwd worden. Huisvesting en voorlichting en begeleiding met de nadruk op coaching vormen twee van de speerpunten van deze nota. Organisatorisch gezien komt het publiek entrepreneurschap als kernpunt terug SWOT-analyse Op basis van de in kaart gebrachte huidige situatie kan voor het startersbeleid een SWOT-overzicht ingevuld worden. Wat zijn de belangrijkste sterke en zwakke kenmerken van het huidige Hengelose startersbeleid en wat zijn de meest relevante externe kansen en bedreigingen? Sterkten Dienstverlening Gedeeltelijk pro-actieve startersondersteuning en acquisitie Hoofdvestiging ROC van Twente Huisvesting Gemêleerde woon- en werkwijken Centrale ligging in Twente Goede bereikbaarheid (weg, spoor, water) Organisatie en financiering Succesvol in projecten en projectontwikkeling Concentratie van kennis en expertise binnen het ROZ Twente in Hengelo Aanwezigheid netwerk, zowel ambtelijk als bestuurlijk (lokaal en regionaal) Ambtelijke dynamiek 12

13 Zwakten Algemeen Relatief weinig starters ten opzichte van Netwerkstad en landelijk Imago Ondernemersklimaat / imago: imago van weinig hoogwaardige bedrijvigheid, terwijl er feitelijk wel veel hoogwaardige bedrijvigheid aanwezig is Dienstverlening Gedeeltelijk reactieve startersondersteuning en acquisitie Huisvesting Te weinig kleinschalige en wijkgebonden bedrijfsruimte Te weinig goedkope en flexibele bedrijfsruimte Te weinig woon-werk eenheden Organisatie en financiering Nauwelijks tot geen structurele financiering, slechts projectmatig, incidenteel Gebrek aan integraliteit, geen integraal afgewogen structureel beleid Verkokering in ambtelijke organisatie en een te ambtelijke aanpak van het startersbeleid Kansen Algemeen Creatief ondernemerschap (zoals op het Hazemeyer-terrein) Sociale economie Groei virtuele ondernemingen in combinatie met aanwezige breedbandinfrastructuur Vrijkomend starters- en kennispotentieel door sluiting of vertrek (delen van) grote bedrijven (bedreiging omvormen tot een kans) Imago Reeds aanwezige hoogwaardige bedrijvigheid (verdere concentratie) Huis voor Europa Centraal station van Twente / Hart van Zuid / World Trade Centre (WTC) Nabijheid Universiteit Twente en Business Science Park Huisvesting Invulling stadsontwikkelingsbedrijf / herstructurering / wijk- c.q. stadseconomie Dereguleringszones Fysieke concentratie van hoogwaardige bedrijvigheid (hotspot) Herontwikkeling industrieel erfgoed Organisatie en financiering Verdere regionale concentratie in Hengelo van dienstverlening aan starters, gekoppeld aan een regisseursrol op het gebied van ondernemerschap Bedreigingen Algemeen Achterblijvende economische ontwikkeling in Twente ten opzichte van de rest van Nederland en een daarmee gepaard gaande wegtrek van hoger opgeleiden Vestiging starters in andere gemeenten in de regio, met name concurrentie Enschede 13

14 Huisvesting Beperkende ruimtelijke regelgeving Bij herstructurering verdringing werkeenheden door wooneenheden in de wijk Geen nieuwe bedrijventerreinen (op termijn) Organisatie en financiering Verdeeldheid in de regio: veel bureaus die zich richten op startersondersteuning De SWOT-analyse vormt een input voor het ontwikkelen van een aantal beleidsopties om de ambitie in te vullen. Na het benoemen van doelgroepen en segmenten in het volgende hoofdstuk, gaat hoofdstuk 4 hier verder op in. 14

15 Hoofdstuk 3 Starters naar doelgroep, vorm, segment en fase 3.1. Doelgroepen In deze nota wordt binnen de algemene definitie zoals gehanteerd in hoofdstuk 2, in het licht van de beleidsdoelstellingen en bijbehorende actielijnen en aansluitend op de SWOT-analyse, in zijn algemeenheid onderscheid gemaakt tussen drie groepen starters: Personen die een bedrijf starten vanuit een specifiek ondernemersperspectief; Personen die een bedrijf starten om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, al dan niet gedwongen; Personen die een bedrijf starten vanuit een (dreigende) werkloosheidssituatie (reintegratie-instrument). Parallel hieraan loopt een aantal specifieke aandachtscategorieën, waar in hoofdstuk 4 verder op wordt ingegaan: Technostarters, c.q. kennisintensieve en hoogopgeleide starters: veelal spin-offs van kennisinstellingen, zoals de Universiteit Twente en Saxion Hogeschool; Marktgedreven starters in kansrijke sectoren zoals bouw / zorg / voeding / zakelijke dienstverlening (personele, juridische, accountantdiensten e.d; Allochtone ondernemers; Met werkloosheid bedreigde personen bij grote ondernemingen. Zijdelings aan bovengenoemde groepen starters en aandachtscategorieën kan ook de vorm waarin het ondernemerschap zich manifesteert verschillen. Een traditionele onderneming versus nieuwe vormen van ondernemerschap als zzp en hybride ondernemerschap. Ook kan op verschillende manieren worden gestart: een nieuw bedrijf starten of het overnemen van een bestaand bedrijf, (waar de starter al dan niet in loondienst is) en solo of in samenwerking met anderen. Tevens kan een onderneming ook balanceren op het snijvlak van ondernemerschap en re-integratie. Niet in alle gevallen is het meteen haalbaar om een levensvatbare onderneming te runnen en het gehele inkomen uit het bedrijf te genereren Segmenten Uit de kwantitatieve analyse van hoofdstuk 2 blijkt dat de meeste starters zich bevinden in de detailhandel, adviesdiensten, facilitaire diensten (vooral automatisering) en persoonlijke diensten. In zijn algemeenheid richt het startersbeleid zich niet op een specifiek segment, omdat de branche waarin het bedrijf gestart wordt, niet persé bepalend is voor het succes van de onderneming, maar vooral de kwaliteit van de onderneming en van de ondernemer het succes bepaalt. Uitzondering hierop vormt het, in het kader van imagobevordering, leggen van verbindingen met hogere segmenten als kennisintensieve en hoogwaardige technische bedrijven. Innovatie is daarbij het sleutelwoord. Voorts liggen er kansen voor marktgedreven starters in sectoren, zoals bouw / zorg / voeding / logistiek e.d. 15

16 Ook zal een oriëntatie plaatsvinden op het realiseren van nieuwe bedrijvigheid in het buitengebied in voorheen agrarische bedrijfsgebouwen. Het provinciale beleid van Rood voor Rood schept daarbij de randvoorwaarden. Ook liggen er wellicht mogelijkheden op het terrein van de natuurontwikkeling. Dit biedt kansen, evenals de branches waar nieuwe vormen van ondernemerschap langzamerhand gemeengoed worden, zoals de bouw, de zorg, de ICT en organisatie en bestuur Startfasen Naast verschillende doelgroepen vragen ook de verschillende startfasen om verschillende ondersteuningsvormen. Hierin onderscheiden we de bewustwordingsfase, de pré-startfase, de daadwerkelijke start en de fase na de start. Bewustwording De fase van bewustwording heeft twee invalshoeken. Enerzijds gaat het om potentiële starters die nadenken over de mogelijkheid een bedrijf te starten met een duidelijk idee, zonder dat de start van de onderneming al concreet is voorbereid. Anderzijds gaat het om mensen die er juist niet aan denken voor zichzelf te beginnen en die daar op gewezen kunnen worden. In deze bewustwordingsfase hebben de potentiële starters vooral behoefte aan algemene informatie en voorlichting over de voor- en nadelen van het hebben van een eigen onderneming. De initiatieven die zich op deze fase richten, hebben als doel om de potentiële starters inspiratie op te laten doen en gericht na te laten denken over het zelfstandig ondernemerschap. Pré-start Wanneer iemand inderdaad mogelijkheden ziet om een bedrijf te starten, dan is de potentiële starter terecht gekomen in de pré-startfase. In deze tweede fase gaat de potentiële ondernemer gericht op zoek naar inhoudelijke informatie over het starten van een bedrijf. Hierbij kan gedacht worden aan informatie over de te kiezen rechtsvorm van de onderneming, de fiscale consequenties, een marktverkenning, de administratieve verplichtingen, het opstellen van een ondernemingsplan, etc. Een goed ondernemersplan is vaak cruciaal en bij externe financiering ook noodzakelijk. Het uiteindelijke doel van deze fase is om daadwerkelijk tot de oprichting van een eigen bedrijf te komen. Start Zodra de potentiële ondernemer bewust kiest voor het zelfstandig ondernemerschap, bevindt hij of zij zich daadwerkelijk in de startfase. Fase na de start Wanneer het bedrijf van de starter operationeel is en levensvatbaar blijkt te zijn, komt een vraag aan de orde als: hoe moet het bedrijf zich verder gaan ontwikkelen? In deze fase krijgen de ondernemers met andere bedrijfsmatige aspecten van het ondernemerschap te maken, zoals het aantrekken van nieuw personeel, het betrekken van een grotere bedrijfsruimte, het bedienen van nieuwe markten, uitbreiding en vernieuwing van de productiecapaciteit, het zoeken naar nieuwe 16

17 financiële middelen, etc. Ook is het voor de pas gestarte ondernemer van belang een evenwicht te vinden tussen privé- en zakelijke uitgaven in relatie tot de gegenereerde inkomsten. Deze fase vraagt dus om andere ondersteuningsvormen dan de startfase Aanzet beleidsbepaling De bovengenoemde doelgroepinterpretatie, segmentbenadering en de verschillende startfasen bepalen, in navolging van de sterkte- en zwakteanalyse van hoofdstuk 2, de aard van de inzet op startersgebied van de komende jaren. Verschillende doelgroepen, verschijningsvormen en fasen vragen verschillende vormen van ondersteuning. In het volgende hoofdstuk wordt hier op ingegaan. 17

18 Hoofdstuk 4 Aandachtsgebieden en doelstellingen met realisatieprogramma 4.1. Inleiding en hoofddoelstelling Door starters te ondersteunen vanuit een integraal afgewogen structureel beleid, met daarbij specifieke aandacht voor techno- en kennisintensieve starters, op innovatie gericht ondernemerschap, allochtonen en uitkeringsgerechtigden willen we de groei van het MKB stimuleren. Dit moet leiden tot een toename van het aantal succesvolle starters. De gekwantificeerde algemene ambitie is om de groei van het aantal starters per jaar te verhogen tot minimaal het landelijk gemiddelde, uiterlijk in Ter illustratie: in 2005 groeide het aantal starters in Hengelo met 12%, landelijk was dat 15%. Naar verwachting stijgt de landelijke groei naar 18 tot 20% en zal dus volgens de ambitie dit groeipercentage bereikt moeten worden. Voor de invulling van deze ambitie wordt aangesloten bij de SWOT-analyse, zoals weergegeven in hoofdstuk 2 en de verschillende doelgroepen en startfasen. Dit concentreert zich op de volgende aandachtsgebieden: Het imago van Hengelo als startersstad Voorlichting en begeleiding, met de nadruk op coaching Huisvesting Financiering Hiermee wordt ingegaan op welke deeldoelen we willen bereiken en op welke manier dat gerealiseerd wordt. Concreet zijn per aandachtsgebied actielijnen geformuleerd. Tezamen vormen de actielijnen het realisatieprogramma. Een aparte paragraaf is gewijd aan het startersbeleid in relatie tot de doelgroepen en aandachtscategorieën van hoofdstuk Het imago van Hengelo als startersstad Om het aantal starters en de diversiteit hierbinnen te verhogen zal het algemene ondernemersklimaat verbeterd moeten worden, waarbij een accent ligt op de verschuiving naar een meer hoogwaardig en kennisintensief profiel van het bedrijfsleven. De bevordering van ondernemerschap op MBO-niveau blijft vanzelfsprekend, mede gelet op de aanwezigheid van de hoofdvestiging van het ROC van Twente in de stad, gehandhaafd. Als nieuwe beleidslijn wordt daarnaast het stimuleren van nieuwe bedrijvigheid op HBO- en WO-niveau gestimuleerd. De invulling van de hoofddoelstelling langs deze lijn is niet volledig te sturen, maar er gaat wel een stimulerende werking vanuit door ruimte te geven aan professionele creativiteit en goed te communiceren over intenties en behaalde resultaten. Fysieke concentraties van hoogwaardig ondernemerschap in de stad dragen, door hun aanzuigende werking, bij aan een hoogwaardig imago van Hengelo. Terreinen zoals rondom Thales en de stationsomgeving zijn geschikt om als hotspot te promoten. Virtuele ondernemingen en zogenaamde ghosts (met name handel en dienstverlening), die zich in de komende jaren vrij explosief zullen ontwikkelen kunnen in dergelijke hotspots ook onderdak vinden in de vorm van 18

19 bedrijfsruimtes en face-to-face ontmoetingspunten. In de binnenstedelijke herstructureringsopgaven moet dit terugkomen. Bij een verschuiving naar meer hoogwaardige startende ondernemingen zal ook de vrij eenzijdige oriëntatie op Enschede van de Universiteit Twente (UT) moeten worden bijgebogen. De banden met de UT als samenwerkingspartner in het startersbeleid zullen aangehaald worden. Ook vanuit de UT bestaan er dergelijke intenties. Zo is men bezig om zich, waar het gaat om kennisintensieve vraagstukken, zich meer voor het regionale MKB open te stellen. Daarnaast moet ook gekeken worden naar de uitstraling van de stad als geheel. Een aantrekkelijke binnenstad vormt het visitekaartje naar buiten toe, ook naar potentiële ondernemers. Hier is sprake van een wisselwerking. Kansen liggen hier bij het Centraal station van Twente, Hart van Zuid, Huis voor Europa en het WTC maar ook breder door bijvoorbeeld een grotere verscheidenheid in het horeca-aanbod. Voorts kan worden aangesloten bij het binnenstadprogramma, waarin de aanloopstraten Marktstraat en Drienerstraat als startersstraat genoemd worden omdat hier de huren lager liggen. Deze straten kenmerken zich door een ander profiel en een mix van winkels, horeca en dienstverlening. Als afgeleide en ter ondersteuning van de doelstellingen van het startersbeleid zal de gemeente een faciliterende en pro-actieve rol spelen in het naar Hengelo halen van enerzijds maatschappelijke organisaties en anderzijds grote bedrijven. Dit leidt tot een spin-off richting kleine, startende ondernemingen. Dit geldt ook meer specifiek wanneer geconstateerd wordt dat er een bepaalde leemte in de markt is of ter versterking van andere bedrijvigheid. Het bestuurlijke netwerk op regionaal niveau kan hiervoor benut worden. Een integraal startersbeleid met de daarbinnen uitgezette acties vormt hiervoor een gedegen basis. Bijdrage realisatieprogramma: Nr Actielijn Belang / wijze waarop Rol gemeente 1 Fysieke concentraties in de stad (hotspots) 2 Aandacht startende ondernemingen in binnenstedelijke herstructureringsopgaven. Hotspots dragen enerzijds bij aan een hoogwaardige uitstraling van Hengelo en anderzijds zullen in de nadere ontwikkeling van hotspots de belangen van starters worden meegenomen. De belangen van startende ondernemingen, met name op het gebied van huisvesting, zullen in een eerder stadium moeten worden meegenomen in binnenstedelijke herstructureringsopgaven. Het startersbeleid moet met andere woorden meer power krijgen en integraal onderdeel uitmaken van het afwegingskader in de stadsontwikkeling. Aansluiten bij beleidsprogramma wijkeconomie (actielijn 1): formuleren beoordelingskader kleinere herontwikkeling- en bedrijvenlocaties. Stimulerend, faciliterend Uitvoerend 19

20 3 Koppeling UT en B&S park 4 Invulling binnenstadprogramma 5 Ontwikkelen en promoten breedbandinfrastructuur voor virtuele ondernemingen Ten eerste via netwerking en vanuit de regisseursrol relatiebeheer UT. Ten tweede intern via actielijn 2. Een aantrekkelijke binnenstad draagt enerzijds bij aan een hoogwaardige uitstraling van Hengelo en anderzijds zijn in het binnenstadprogramma de belangen van starters meegenomen. Via aansluiting bij project breedband. Stimulerend, faciliterend Stimulerend, faciliterend Stimulerend, faciliterend 6 Communicatieplan Het imago van Hengelo als startersstad vormt bij uitstek het speerpunt van het startersbeleid waarbij communicatie over bestaande voorzieningen, plannen en behaalde resultaten essentieel is. Voorts aansluiting bij activiteiten in Netwerkstadverband. Uitvoerend, in samenwerking met afdeling communicatie 7 Promotie vestigings- en ondernemersklimaat Tevens lift het startersbeleid mee bij de algemene promotie van het Hengelose vestigings- en ondernemersklimaat Uitvoerend, in samenwerking met afdeling communicatie 4.3. Voorlichting en begeleiding Aan de hand van voorlichting en begeleiding in de bewustwordings- en pré-startfase wordt geprobeerd potentiële starters bewust te laten worden van de mogelijkheden van zelfstandig ondernemerschap en wordt men ondersteund bij het maken van een bewuste en goede keuze. Dit geldt met name voor de benoemde doelgroepen en aandachtscategorieën. De gemeente Hengelo wil levensvatbare ondernemingen binnen de gemeente krijgen èn behouden. Daarbij past ook een positief ontmoedigingsbeleid. Het onbezonnen starten van een bedrijf kost op langere termijn meer geld dan wanneer daar van tevoren goed over nagedacht is. Daarom moet juist in de beginfase een afgewogen keuze worden gemaakt en daarbij kan de gemeente een rol spelen door de inzet van startersadvisering. De kracht van Hengelo zit voor een groot deel in de positie van het ROZ Twente binnen de gemeentelijke organisatie, waar veel kennis en expertise aanwezig is. Het ROZ Twente is een regionale concentratie van de dienstverlening aan zelfstandigen en starters. Met een verdere concentratie van regionale advisering in Hengelo, ook voor starters vanuit een loondienstverhouding, liggen er mogelijkheden voor een verdere profilering van Hengelo als startersstad door een goed geoutilleerde adviseringsstructuur, die ook sterk pro-actief van aard is. Met ingang van 2007 verzorgt het ROZ Twente ook de startersadvisering voor anderen dan uitkeringsgerechtigden voor de gemeente Enschede. Tevens wordt onderzocht of er een baliefunctie in het CWI kan worden gecreëerd. De samenwerking met het UWV wordt uitgebouwd. Intermediairs zulle regelmatig worden geïnformeerd en gestimuleerd. 20

21 Verbeterpunt in de voorlichting en advisering vormt de ambtelijke verkokering. Informatie is versnipperd binnen de ambtelijke organisatie en niet altijd snel beschikbaar. Voorkomen moet worden dat ondernemers en dus ook starters vastlopen in de ambtelijke wereld. In goed Nederlands: Burokratie statt Unternehmen! De verwachting dat door het Rijk vanaf 2007 een aantal benodigde vergunningen in één z.g. omgevingsvergunning worden ondergebracht biedt onmiskenbaar voordelen. In Netwerkstad-verband wordt eveneens gewerkt aan stroomlijning van de dienstverlening. Een uiterst belangrijk speerpunt is de inzet van een overkoepelende ambtelijke taskforce, die kennis heeft van alle activiteiten, projecten, regelgeving, vergunningen en soorten advisering en ondersteuning, draagt bij aan een integrale en gecoördineerde voorlichting en advisering. Bij de taskforce moet worden gedacht aan gemeentelijke onderdelen als REW, ROZ, Afd. Vergunningen en Ruimtelijke Ordening en Verkeer. Deze ontwikkeling heeft raakvlakken met de stroomlijning van de dienstverlening, waar in Netwerkstad aan wordt gewerkt en waarmee afstemming plaatsvindt. De taskforce zal ook de haalbaarheid van één overkoepelend, herkenbaar adviespunt onderzoeken. Coaching In de kwantitatieve analyse van startende ondernemingen komt niet de dynamiek aan de orde: hoeveel startende ondernemingen verdwijnen weer? Niet alleen is advies en begeleiding in de préstartfase van belang, maar de ervaring leert dat ook in de fase na de start dit van belang is om de lange termijn bedrijfskansen van jonge, startende bedrijven te verhogen. Binnen het speerpunt van voorlichting en begeleiding ligt derhalve de nadruk op coaching, omdat deze dienstverlening nog in ontwikkeling is maar wel zeer belangrijk voor een succesvolle start en doorgroei van een onderneming. Het uitgangspunt is dat vrijwel iedere startende ondernemer een coach nodig heeft, waarbij de coaching zal worden toegespitst op de situatie van de persoon en het bedrijf. Ook aan gevestigde ondernemers zal de mogelijkheid van coaching worden aangeboden. De mogelijkheden voor coaching en mentoring dienen te worden uitgebreid en geprofessionaliseerd. Er wordt een pool opgezet van beschikbare coaches. Dit zijn ondernemers, oudere zelfstandigen en oud-ondernemers. Hier liggen raakvlakken met het project Startkans, ROC Campus en het Ondernemersklankbord van de Kamer van Koophandel. In het kader van maatschappelijk ondernemen zullen ook in de richting van betrokken lokale en regionale ondernemers terzake initiatieven worden genomen. Ondersteunend hierin zal inzicht moeten worden verkregen in de dynamiek van de starters, door bijvoorbeeld het opzetten van een relatieregister. Monitoring, waarbij een nulmeting in 2007 plaatsvindt, is daarbij geboden. 21

22 Bijdrage realisatieprogramma: Nr Actielijn Belang / wijze waarop Rol gemeente 7 Startersadvisering De startersadvisering is mogelijk gemaakt door het ESF- Equal project Startkans. Dit project eindigt 31 december Structurele voortzetting is essentieel. Dit is reeds aangegeven in de beleidsbrief. Zie ook realisatieprogramma organisatie en financiering. Uitvoerend 8 Regionale concentratie van dienstverlening aan zelfstandigen en starters bij het ROZ Twente 9 Ambtelijke taskforce ondernemerschap Meer pro-actieve dienstverlening door uitbouw samenwerking intermediairs. Incorporeren in jaarplan ROZ Twente Ondernemers willen snel starten en langdurige procedures schrikken af. Oprichten taskforce deregulering met als uitgangspunt publiek entrepreneurschap. Startend vanuit de uitvoering om vragen van ondernemers snel en duidelijk te beantwoorden om van daaruit eraan te werken dat dit gemeengoed wordt binnen de gemeentelijke organisatie. De taskforce zal ook de haalbaarheid van één overkoepelend en herkenbaar adviespunt onderzoeken. Alleen ambtelijke capaciteit, bepalen samenstelling. Uitvoerend Stimulerend, uitvoerend 10 Stroomlijning dienstverlening 11 Dynamisch relatieregister/monitoring Aansluiting bij Netwerkstad Inzicht dient te worden verkregen in de dynamiek van startende ondernemingen. Hoeveel ondernemingen zijn succesvol? Hoeveel ondernemingen verdwijnen weer en waarom? Vormt weer input voor startersbeleid. Onderzoek starten in samenwerking met afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie, relatie leggen met het BIRO. Dit kan ook indicatief met terugwerkende kracht. Nulmeting Faciliterend Uitvoerend 12 Pool van coaches Opbouwen relatiebestand coaching. Zie ook actielijn 14, sociale economie. Faciliterend, stimulerend Projectontwikkeling en innoverende initiatieven Innovatie is niet alleen het sleutelbegrip voor de starter, maar ook voor de ambtelijke organisatie. Projectontwikkeling is van belang om het startersbeleid te blijven innoveren, te experimenteren met verschillende ondersteuningsvormen en gebieden en van externe financiering gebruik te maken. Met onder andere de publiciteit die dergelijke projecten met zich meebrengen, fungeren de projecten als aanjager voor startersbeleid in het algemeen. 22

23 De noodzakelijke structurele financiering van het startersbeleid, zoals aangegeven in de SWOTanalyse blijft overeind. Incidentele en experimentele projecten vormen hierop een belangrijke aanvulling. Overeenkomstig de actielijnen zoals in dit hoofdstuk opgenomen, zullen toekomstige projecten zich richten op het ontwikkelen van een schuldhulpverleningstructuur voor ondernemers, allochtoon ondernemerschap, nieuwe vormen van financiering, collectieve ziektekostenverzekering en een verdere insteek op zzp-schap. Bijdrage realisatieprogramma: Nr Actielijn Belang / wijze waarop Rol gemeente 12 Extra capaciteit projectontwikkeling. 13 Werkafspraken en rol projectenbureau Per 1 januari 2007 is een senior beleidsmedewerker aangesteld met als één van de belangrijkste taken projectontwikkeling op het terrein van werk en inkomen in brede zin, met een accent op ondernemerschap. Projectenbureau is faciliterend. Uitvoerend, stimulerend, faciliterend Stimulerend, faciliterend Sociale economie Eén van de speerpunten van het lopende collegeakkoord is sociale economie. Dit biedt kansen voor het startersbeleid. Ter invulling van het collegeakkoord is een project sociale economie opgestart, gebaseerd op drie pijlers: 1. social return on investment (SROI); 2. bedrijfsleven inclusief maatschappelijk verantwoord ondernemen en publiekprivate samenwerking, zowel formeel als informeel; 3. sociale ondernemingen. De inzet op sociale economie richt zich op het versterken hiervan, het socialiseren van de economie en het realiseren van maatschappelijk rendement met verbinding aan doelstellingen uit het collegeprogramma en innovatieversterking. Het startersbeleid komt in alle pijlers terug. Social return on investment (SROI) kan mede ingevuld worden via ondernemerschap. Het coachen van startende ondernemers door gevestigde ondernemers valt onder maatschappelijk verantwoord ondernemen en ook sociale ondernemingen kunnen bijdragen aan bijvoorbeeld een ander ondernemersklimaat en -imago. In de ambassadeursrol die het project kent, kunnen derhalve ook de doelstellingen van het startersbeleid worden uitgedragen. 23

24 Bijdrage realisatieprogramma: Nr Actielijn Belang / wijze waarop Rol gemeente 14 Aansluiting project sociale economie 15 Social return on investment WMO Via klankbordgroep Sociale Economie het startersbeleid met bovengenoemde aandachtspunten per peiler in het project Sociale Economie incorporeren. Bepaalde initiatieven voor sociale ondernemingen, zoals een buurtsuper in Beckum en een grand café gerund door mensen met een verstandelijke beperking worden reeds in het project meegenomen. Social return on investment in de aanbesteding WMO mede invullen via ondernemerschap. Dit vormt ook mede de invulling van het innovatieproject Van WWB er tot zzp-er, zoals beschreven in paragraaf 2.2. Stimulerend, faciliterend Uitvoerend 4.4. Huisvesting Huisvesting is een belangrijk thema voor starters en daarmee één van de speerpunten van het startersbeleid. De meeste ondernemingen (65%) worden aan huis gestart blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel. Hoewel veel starters beginnen vanuit huis, hebben ze soms al snel weer behoefte aan passende huisvesting. Om starters, en daarmee de economische bedrijvigheid binnen Hengelo te houden, is geschikte bedrijfshuisvesting van groot belang. Starters blijken vooral behoefte te hebben aan laagdrempelige huisvesting met aantrekkelijke huurprijzen en easy-in / easy out contracten. Het in beeld brengen van vraag en aanbod via een databank is hierbij ondersteunend. Het investeren in het creëren van goedkope, kleinschalige huisvestingsmogelijkheden voor starters is een speerpunt voor de komende jaren. Ook bedrijfsverzamelgebouwen spelen daarbij een belangrijke rol. Starters kunnen zich daarin vestigen, kunnen gebruik maken van een aantal gemeenschappelijke voorzieningen en profiteren van de nabijheid van andere jonge ondernemingen. Hiermee kent het startersbeleid nadrukkelijk een wijkcomponent. Het creëren en stimuleren van kleinschalige bedrijfsruimten en woon-werkpanden in woonwijken is belangrijk voor de leefbaarheid. Hengelo kent bedrijfsverzamelgebouwen in de vorm van de Campus van het ROC en, in beperkte mate van betekenis voor starters, Lansinkveste. De Campus ontwikkelt zich voorspoedig waar het gaat om de dienstverlening (MBO- en MBO+ niveau). Het gedeelte van het Campusgebouw dat bestemd is voor meer technische bedrijfsmatige werkzaamheden komt minder goed uit de verf. Verder is, met name bij starten vanuit huis, de ruimtelijke regelgeving nogal eens beperkend. Zowel inhoudelijk als in de tijd wanneer lange vrijstellingsprocedures gevolgd moeten worden, wat de startende ondernemer afschrikt, want hij wil zo vaak zo snel mogelijk beginnen. Het instellen van bepaalde dereguleringszones waarin van het bestemmingsplan kan worden afgeweken zal in de komende periode worden onderzocht. Randvoorwaarde daarbij is dat er geen sprake is van 24

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft Hulp aan ondernemers bij economische crisis uw kenmerk ons kenmerk BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 bijlage(n)

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Van plan een eigen bedrijf te starten? De gemeente Apeldoorn is er voor starters

Van plan een eigen bedrijf te starten? De gemeente Apeldoorn is er voor starters Van plan een eigen bedrijf te starten? De gemeente Apeldoorn is er voor starters Versie: 20 oktober 2014 Inleiding Startende ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de dynamiek en groei van de

Nadere informatie

Het belang van het BBZ: do s en don ts

Het belang van het BBZ: do s en don ts Het belang van het BBZ: do s en don ts Nieuwegein 19 juni 2013 Peter Koppe, VNG Sjon Reimink, manager ROZ groep Vereniging van Nederlandse Gemeenten Opzet workshop 1. Inleiding Peter Koppe Kader: het belang

Nadere informatie

Starterswijzer gemeente Bergen op Zoom

Starterswijzer gemeente Bergen op Zoom Starterswijzer gemeente Bergen op Zoom Huisvesting Beschikbare kantoor- en bedrijfsruimte, kavels op bedrijventerreinen Bij het starten van een bedrijf komt ook de vraag over de huisvesting van het bedrijf

Nadere informatie

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap J. Mevissen, L. Heuts en H. van Leenen SAMENVATTING Achtergrond van het onderzoek Het verschijnsel zelfstandige zonder personeel (zzp er) spreekt tot de verbeelding.

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Startende ondernemers in Moerdijk 2005

Startende ondernemers in Moerdijk 2005 Startende ondernemers in Moerdijk 2005 I. Ontwikkeling startende ondernemers Aantal startende ondernemers licht gedaald In 2005 zijn in Moerdijk 136 personen een onderneming gestart 1. Dit zijn er 6 minder

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven De economische route voor de regio Stedendriehoek 1In de regio Stedendriehoek is het prima wonen, recreëren en werken. De regionale economie is veelzijdig van aard.

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief Ingekomen stuk D3 (PA 17 december 2008) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Drs. Joyce Langenacker. Aan de leden van de raad van de gemeente Haarlem

Gemeente Haarlem. Drs. Joyce Langenacker. Aan de leden van de raad van de gemeente Haarlem Gemeente Haarlem Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

Stageverslag. Eddy van Hijum

Stageverslag. Eddy van Hijum Stageverslag Eddy van Hijum Zwolle, 11 december 2015 Voorwoord Als provincie Overijssel hebben we de ambitie de meest ondernemersvriendelijke provincie van Nederland te zijn. Om deze ambitie te kunnen

Nadere informatie

Roest Advies ontwikkelt ondernemerschap

Roest Advies ontwikkelt ondernemerschap Roest Advies ontwikkelt ondernemerschap voor zelfstandig ondernemers en maatschappelijke organisaties Voor meer informatie: info@roestadvies.nl telefoon 030-2640480 www.roestadvies.nl Wie zijn wij Roest

Nadere informatie

Titel beleidsnota. onder titel (optioneel) Uitvoeringsnota Bbz

Titel beleidsnota. onder titel (optioneel) Uitvoeringsnota Bbz Titel beleidsnota onder titel (optioneel) Uitvoeringsnota Bbz 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1. De kaders... 5 1.1 Wettelijk kader: het Bbz... 5 1.2 Financiële kaders... 5 1.3 Onderzoek Ecorys Bbz 2004:

Nadere informatie

Trajecten starterbegeleiding in het kader van het project Gewoon Ondernemen

Trajecten starterbegeleiding in het kader van het project Gewoon Ondernemen Trajecten starterbegeleiding in het kader van het project Gewoon Ondernemen Starterbegeleiding door Wesseling Startschot Voor de professionele ondersteuning, de bedrijfsadviseur, wordt door het project

Nadere informatie

Startersbeleid Economisch uitvoeringsprogramma 2014-2015 Gemeente Valkenswaard

Startersbeleid Economisch uitvoeringsprogramma 2014-2015 Gemeente Valkenswaard Startersbeleid Economisch uitvoeringsprogramma 2014-2015 Gemeente Valkenswaard Juli 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding blz. 3 2. Leeswijzer blz. 4 3. Beleid blz. 5 4. Analyse blz. 6 5. Uitgangspunten blz.

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Conferentie Samen werken aan lokaal ondernemerschap 19 november 2015 Bert Otten Radar Advies Lianne Harrewijn IMK Sociaal ondernemen is in! sociaal

Nadere informatie

Gemeente ñ Bergen op Zoom

Gemeente ñ Bergen op Zoom Gemeente ñ Bergen op Zoom Aan de leden en duoburgerleden van de gemeenteraad van Bergen op Zoom 3 0 SEP 2015 Uw kenmerk Ons kenmerk U15-015951 Datum Uw brief Beh. door P.C.C. van de Watering Doorkiesnr.

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Samenvatting. Nota Wijkeconomie Hengelo 2012-2015

Samenvatting. Nota Wijkeconomie Hengelo 2012-2015 Samenvatting Nota Wijkeconomie Hengelo 2012-2015 1 Wijkeconomie in Hengelo. Nota Wijkeconomie Hengelo 2012-2015 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1 Inleiding 8 1.1 Aanleiding 8 1.2 Doel nota 8 1.3 Reikwijdte

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

zzp er in beeld Dit is een onderzoek van Kamer van Koophandel Rotterdam April 2012

zzp er in beeld Dit is een onderzoek van Kamer van Koophandel Rotterdam April 2012 zzp er in beeld Dit is een onderzoek van Kamer van Koophandel Rotterdam April 2012 Samenvatting ZZP er in beeld Er zijn bijna 800.000 zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) in Nederland. Zzp ers hebben

Nadere informatie

Besluit bijstandverlening zelfstandigen; De Bbz-regeling

Besluit bijstandverlening zelfstandigen; De Bbz-regeling Aan onderstaande informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Besluit bijstandverlening zelfstandigen; De Bbz-regeling Betreft informatie voor: de gevestigde ondernemer de startende ondernemer de oudere

Nadere informatie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Quick scan re-integratiebeleid Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Doetinchem, 16 december 2011 1 1. Inleiding De gemeenteraad van Doetinchem heeft op 18 december 2008 het beleidsplan

Nadere informatie

Accountmanagement zijn de ogen en oren van het veld: zichtbaarder zijn. EZ: stop met maken van beleid. Geen woorden maar daden.

Accountmanagement zijn de ogen en oren van het veld: zichtbaarder zijn. EZ: stop met maken van beleid. Geen woorden maar daden. Resultaten Pionierlab 16 maart 2015 14 ondernemers uit de wereld van vastgoed, bedrijventerreinen, mobiliteit, zakelijke en financiële dienstverlening. Thema accountmanagement en dienstverlening Ontzorg

Nadere informatie

Actiepunt Doel Activiteiten Gewenst resultaat Het Nieuwe. Attractief winkelgebied Winkelen

Actiepunt Doel Activiteiten Gewenst resultaat Het Nieuwe. Attractief winkelgebied Winkelen 2014-01-17 Doelstellingen aanvalsplan werk en economie voor het jaar 2014 Meer innovatie Actiepunt Doel Activiteiten Gewenst resultaat Het Nieuwe Attractief winkelgebied Winkelen aanbieden. Gelderland

Nadere informatie

Actieplan binnenstad Maassluis

Actieplan binnenstad Maassluis Actieplan binnenstad Maassluis 1 Inleiding De dynamiek in de detailhandel is bijzonder groot en kent vele trends en ontwikkelingen. Een aantal trends is al jaren zichtbaar, zoals schaalvergroting. Andere

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Opzet Participatiepool

Opzet Participatiepool Opzet Participatiepool Aanleiding In het sociaal akkoord zijn overheid en sociale partners overeengekomen om de komende jaren 100.00 mensen met een beperking in bedrijven en 25.000 mensen met een beperking

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal

Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Berg en Dal Buck Consultants International Nijmegen, 25 maart 2016 1 Economisch DNA

Nadere informatie

Atlas van ZZP ers nieuw zelfstandig ondernemerschap in beeld

Atlas van ZZP ers nieuw zelfstandig ondernemerschap in beeld Atlas van ZZP ers nieuw zelfstandig ondernemerschap in beeld Het Onderzoek Een Black Box? Het aantal ZZP ers neemt nog steeds toe. Dat is ongeveer alles wat we weten op lokale en regionale schaal. We kennen

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

Arbeidsmarktagenda 21

Arbeidsmarktagenda 21 Arbeidsmarktagenda 21 Topsectoren en de HCA Voor de twee agrarische topsectoren is een Human Capital Agenda opgesteld met als doel, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, zowel

Nadere informatie

Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering

Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering Duurzaamheid uitstroom uit een Abw- en WW-uitkering verschillen tussen uitstroom naar Bedrijf en Loondienst Inspectie Werk en Inkomen (februari 2006) 1 Inhoud \ Managementsamenvatting 3 1 Inleiding 4 2

Nadere informatie

Samenvatting mediapartners Shopping2020

Samenvatting mediapartners Shopping2020 Samenvatting eindrapport expertgroep Online Ondernemen Webwinkeliers te optimistisch over overlevingskansen. Op basis van data van de Kamer van Koophandel (N=26.250), een online enquête (N=500) en interviews

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Verbeter de positie van ZZP'ers in Nijmegen

Verbeter de positie van ZZP'ers in Nijmegen procesverantw.-. S/Tl To INGEKOMEN Initiatiefvoorstel 1 2 DEC. 20" PSPMEENT^ NIJMEGEN da38.nr.: o}..st Verbeter de positie van ZZP'ers in Nijmegen Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinks

Nadere informatie

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. 2013/UIT/54728 24 oktober 2013 2 9 OKT. 2013 AAN de voorzitter van de gemeenteraad bijlage(n) betreffende

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

ECONOMISCHE STIMULANS

ECONOMISCHE STIMULANS DE ZZP ER CENTRAAL Arnhem is een ondernemende stad. Met name het aantal ZZP ers is de afgelopen jaren spectaculair toegenomen. Bij elkaar opgeteld zijn het meer mensen dan het grootste bedrijf in Arnhem

Nadere informatie

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed.

Wijkeconomie: j ondernemers centraal. Inhoud. Joost Hagens. Herma Harmelink. Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed. Wijkeconomie: j ondernemers centraal Joost Hagens Herma Harmelink 3 november 2009 Inhoud Nicis-onderzoek: relatie wijkeconomie & vastgoed Tips voor meer economie in de wijk 1 Nicis-onderzoek Relatie wijkeconomie

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Beleidsregels Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen (Bbz)

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Beleidsregels Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen (Bbz) Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beleidsregels Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen (Bbz) Programma / Programmanummer Werk & Inkomen / 1061 BW-nummer N.v.t. Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Eigen bedrijf starten?

Eigen bedrijf starten? Eigen bedrijf starten? Deze brochure gaat in op de bijstandsmogelijkheden voor mensen die een eigen bedrijf of zelfstandig beroep beginnen. We vermelden alleen het begrip eigen bedrijf. Hiermee bedoelen

Nadere informatie

Geachte lezer, Veel plezier bij het lezen van het rapport! Hartelijke groet, VictorMundi.com Jeroen Sakkers

Geachte lezer, Veel plezier bij het lezen van het rapport! Hartelijke groet, VictorMundi.com Jeroen Sakkers Geachte lezer, Met gepaste trots presenteren wij u hierbij het eerste ZZP Barometer-rapport van 2011. De ZZP Barometer is de structurele en onafhankelijke onderzoeksmonitor voor en over zzp'ers, freelancers

Nadere informatie

Opzet ondernemingsplan

Opzet ondernemingsplan De organisatie Type organisatie Rechtsvorm en aansprakelijkheid KvK nr / BTW nr Verzekeringen Eigenschappen (en vergunningen) Vestigingsplaats en wijk Sinds (startdatum) Organigram (bestuur, personeel,

Nadere informatie

Productencatalogus. www.ondernemrslabtwente.nl

Productencatalogus. www.ondernemrslabtwente.nl 1 Productencatalogus www.ondernemrslabtwente.nl 2 Voorwoord Ondernemerslab Het Ondernemerslab Twente is een samenwerking van het ROC van Twente en ROZ (Regionale Organisatie Zelfstandigen). Het Ondernemerslab

Nadere informatie

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient, gemeente Capelle a/d IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Wat is het Ondernemerscentrum?

Wat is het Ondernemerscentrum? Ondernemerscentrum Ondernemerscentrum Bent u van plan een eigen onderneming te starten of heeft u al een eigen onderneming? Heeft u daarbij behoefte aan praktische en concrete ondersteuning? Loopt u tegen

Nadere informatie

Huis van de Logistiek Noordoost-Brabant Op zoek naar een fysieke locatie

Huis van de Logistiek Noordoost-Brabant Op zoek naar een fysieke locatie Huis van de Logistiek Noordoost-Brabant Op zoek naar een fysieke locatie De sector logistiek groeit; internationaal, nationaal en zeker ook regionaal. Dat biedt kansen voor Noordoost-Brabant. Met sterke

Nadere informatie

Programma Aan het Werk

Programma Aan het Werk Programma Aan het Werk Ambities van het college op het gebied Economie Arbeidsmarkt en Onderwijs Benen op tafelsessie raad 27-1-2015 Programma Opening Toelichting Programma en werken met een programma

Nadere informatie

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek Kinderopvang in eigen beheer Resultaten marktonderzoek Opgesteld door K. Soldaat Kenmerk Resultaten marktonderzoek Datum 26 juli 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten algemeen 4 3 Het makelaarsmodel

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Goed voorbereid van start: vanuit een uitkeringssituatie

Goed voorbereid van start: vanuit een uitkeringssituatie Goed voorbereid van start: vanuit een uitkeringssituatie Startersevent Twente 2 juni 2016 Dick Schuur adviseur werk UWV Chantal Joldersma ondernemersadviseur ROZ Eigen bedrijf vanuit een uitkering Participatiewet

Nadere informatie

B en W. nr. 13.0973 d.d. 5-11-2013. Inspanningen voor startende ondernemers

B en W. nr. 13.0973 d.d. 5-11-2013. Inspanningen voor startende ondernemers B en W. nr. 13.0973 d.d. 5-11-2013 Onderwerp Inspanningen voor startende ondernemers besluiten:behoudens advies van de commissie 1. De brief vast te stellen inzake Inspanningen voor startende ondernemingen,

Nadere informatie

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy Retail & Leisure Academy Toekomstplan 12 februari 2015 Versie 1.1 Retail & Leisure Academy 1 Inleiding De sectoren Retail en Leisure zijn van grote economische importantie voor de regio Midden- Limburg.

Nadere informatie

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015 Gemeente Oegstgeest Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg 11 maart 2015 DATUM 11 maart 2015 TITEL Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg OPDRACHTGEVER

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

CONCEPT-Business model Werkplein Campus

CONCEPT-Business model Werkplein Campus CONCEPT-Business model Werkplein Campus Introductie Stichting Werkplein Campus het Bildt De stichting Werkplein Campus wil door het innoveren van het beroepsonderwijs samen met het bedrijfsleven opleidingen

Nadere informatie

Sneller naar betere bedrijfsruimte Oost NV bedrijfsomgeving

Sneller naar betere bedrijfsruimte Oost NV bedrijfsomgeving bedrij omg Sneller naar betere bedrijfsruimte Oost NV bedrijfsomgeving startnotities herstructurering onderzoek parkmanagement aanjagen breedband procesversneller ost bo Sneller naar betere bedrijfsruimte

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop. Windmolenbos Haelen

Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop. Windmolenbos Haelen Bedrijfsruimte vanaf 120m2 te koop Industrie terrein Windmolenbos Haelen Inleiding Kleinschalige bedrijvigheid vormt een belangrijke bron van vernieuwing en dynamiek in de economie, het zijn de gangmakers

Nadere informatie

juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011

juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011 juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011 multifunctionele locaties vraag naar betere locaties welke locatietypen

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Wordt meegenomen in uitwerking van het definitieve BAC document. Hiermee wordt na de besluitvorming gestart.

Wordt meegenomen in uitwerking van het definitieve BAC document. Hiermee wordt na de besluitvorming gestart. Raadsvoorstel 41428 Ontwikkeling project Achter de Lange Stallen Vertaling aanbevelingen Gianotten in Raadsvoorstel: Aanbeveling Gianotten (alleen voorgestelde aanpassingen) Antwoord College Vertaling

Nadere informatie

Starten vanuit een uitkering!

Starten vanuit een uitkering! Starten vanuit een uitkering! Startersplein Achterhoek 6 november 2014 Charlotte Leric adviseur werk UWV Benno Ekkelboom ondernemersadviseur ROZ Motivatie Redenen om ondernemer te worden: Ik wil zelf bepalen

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie (februari 2013) Ontwikkelstrategie Lammenschans, Leiden in opdracht van: Gemeente Leiden februari 2013, Amsterdam Kerkstraat 204 1017 GV Amsterdam Postbus 15550 1001 NB Amsterdam Soeters Van Eldonk architecten

Nadere informatie

Koers voor de toekomst

Koers voor de toekomst Koers voor de toekomst Er verandert veel in de wereld om ons heen. Neem alleen al de toenemende mobiliteit, of de economie die sterker lijkt dan ooit tevoren, en overal wordt gebouwd, en - om dichter in

Nadere informatie

HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN

HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN De politiek heeft te weinig aandacht voor het Midden- en Kleinbedrijf. Zo komt het woord MKB niet voor in de begroting 2014 van Hilversum. Het woord ZZP er 1x (alleen om te melden

Nadere informatie

Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg

Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg Programma Uitleg over het ZLF Bbz 2004/ondersteuning ZZP-ers Prestart WWB/Marginaal ondernemen Wat levert het op? Resultaten

Nadere informatie

Stichting ZZP Nederland bijeenkomst PGGM 30-10-14 ZZP-er worden in de Zorg?

Stichting ZZP Nederland bijeenkomst PGGM 30-10-14 ZZP-er worden in de Zorg? Stichting ZZP Nederland bijeenkomst PGGM 30-10-14 ZZP-er worden in de Zorg? Leo Vollebregt Bestuurder Zorg Stichting ZZP Nederland» Opgericht in februari 2006» 35.000 ZZPers, grootste van het land» Samenwerkingsvorm

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Onderwerp: Aanvraag ESF-subsidie Actieve Inclusie 2014 2016 Reg.nummer: 2014/379169

Onderwerp: Aanvraag ESF-subsidie Actieve Inclusie 2014 2016 Reg.nummer: 2014/379169 Collegebesluit Onderwerp: Aanvraag ESF-subsidie Actieve Inclusie 2014 2016 Reg.nummer: 2014/379169 1 Inleiding; Sinds mei 2014 is er een nieuwe ESF-subsidieregeling van kracht. Een belangrijke wijziging

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Economie. Hoofdstuk 6. 6.1 Inleiding

Economie. Hoofdstuk 6. 6.1 Inleiding Hoofdstuk 6 Economie 6.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst van de staat van de economie van Leiden. De onderwerpen die aan de orde komen, zijn: 6.2 Werkgelegenheid (werkzame personen,

Nadere informatie

De provincie. als aanjager van de. regionale economie

De provincie. als aanjager van de. regionale economie De provincie als aanjager van de regionale economie PvdA Noord-Holland Werkvoorstellen 2015-2019 PvdA Noord-Holland Werkvoorstellen 2015 De provincie als aanjager van de regionale economie Van werkloosheid

Nadere informatie

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

Naar een (sociaal-) economisch programma langstraat

Naar een (sociaal-) economisch programma langstraat Naar een (sociaal-) economisch programma langstraat Langstraatdag 4 december 2014 sociaal economisch team langstraat Ambtelijke capaciteit vrijmaken (20 + 20) Bestuurlijke afstemming Betrokkenheid van

Nadere informatie