Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe. Managementletter 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe. Managementletter 2014"

Transcriptie

1 Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe Managementletter 2014

2 Aan het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe T.a.v. J.J. Vogelaar, directeur Postbus BA ASSEN E.J. Jongsma RA Managementletter 2014 Geachte leden van het dagelijks bestuur, Het algemeen bestuur heeft onlangs Deloitte Accountants B.V. aangesteld als huisaccountant voor de komende jaren. Uiteraard zijn wij blij met deze beslissing. Na bekendmaking zijn we enthousiast aan de slag gegaan met de interim-controle over het boekjaar De interim-controle voor de gemeenschappelijke regeling RUD Drenthe, als onderdeel van de voorbereiding op de jaarrekeningcontrole over 2014, is uitgevoerd en afgerond. U treft in deze managementletter onze belangrijkste bevindingen aan. Deze controle is vooral gericht op onderwerpen die van belang zijn voor een goede en betrouwbare jaarverslaggeving, mede rekening houdend met de actuele ontwikkelingen. Het gaat hierbij met name om bevindingen en actiepunten op het terrein van interne beheersing, voor zover relevant in het kader van onze controleopdracht, en om overige activiteiten die van belang zijn voor een kwalitatieve verbetering van de bedrijfsvoering. Wij vertrouwen erop met de managementletter bij te dragen aan het (verder) ontwikkelen van de interne beheersing van de diverse processen binnen uw organisatie en aan het waarborgen van de kwaliteit van de jaarrekening 2014 en zijn graag bereid een nadere toelichting te geven. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. drs. H. Kuperus RA

3 Blad 3 Inhoudsopgave 1. Kader 4 2. Uitkomsten interim-controle Inleiding Methoden & technieken Procesbeheersing Tussentijdse informatievoorziening Verbijzonderde interne controle (rechtmatigheid) Personele kosten Inkopen en betalingen Jaarrekeningcontrole Planning Aandachtspunten jaarrekeningcontrole Tot slot 18 Bijlage 1: Opdracht en reikwijdte controle 19

4 Blad 4 1. Kader De interim-controle is onderdeel van de jaarrekeningcontrole De interim-controle is erop gericht u tijdig te informeren over de (uitkomsten van de) belangrijkste financiële processen. Hiermee wordt zoveel mogelijk voorkomen dat u te maken krijgt met verrassingen en tevens dat die verrassingen te laat gemeld worden. Uit de interim-controle krijgt u tevens feedback op het functioneren van uw planning en controlsysteem en de interne controles die door u zijn uitgevoerd. Ten slotte past de interim-controle in het dynamiseren van de jaarrekeningcontrole, zodat in het vroege voorjaar relatief snel de jaarrekening van RUD Drenthe kan worden gecontroleerd. Het volgende schema geeft dat weer. Einde boekjaar Bespreken actualiteiten en Audit Plan Uitvoeren tussentijdse controle Bespreken bevindingen uit jaarrekeningcontrole en concept accountantsverslag Bespreken bevindingen, actualiteiten en specifieke jaarissues Uitvoeren jaareinde controle

5 Blad 5 Aanpak 2014 We zetten per proces de werkelijkheid af tegen de norm. De norm is vertaald in de vraag: wat verwachten we aan te treffen? De door ons gehanteerde aanpak ten aanzien van de interim-controle gaat uit van een adequaat functionerend systeem van interne beheersing van de processen bij RUD Drenthe. Uiteraard rekening houdend met het feit dat de RUD Drenthe recentelijk is opgericht en dat de organisatie nog niet optimaal hoeft te zijn. We hebben daarom vooral gekeken naar de aanwezigheid en werking van minimaal noodzakelijke controlemaatregelen. In deze managementletter geven wij duidelijk aan welke norm wij hanteren in onze controle van de verschillende processen. Deze norm hebben wij vertaald in de vraag: wat verwachten we aan te treffen? Doordat wij in deze managementletter tevens beschrijven wat wij daadwerkelijk hebben aangetroffen, wordt meteen het verschil tussen de norm en de werkelijkheid duidelijk. De norm is bepaald op grond van de eisen die aan de processen gesteld dienen te worden vanuit het oogpunt van een goede bedrijfsvoering, waarbij risico s in voldoende mate worden beheerst en onderkend. Daarmee is de norm samengesteld uit eisen die RUD Drenthe zelf stelt en eisen die wij als accountant aan de werking van de processen stellen. De norm wordt per proces uiteengezet in hoofdstuk 2.

6 Blad 6 2. Uitkomsten interim-controle 2.1 Inleiding Wij hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in september Onze werkzaamheden hebben bestaan uit het houden van interviews met sleutelfunctionarissen en het toetsen van het bestaan en de werking van beheersmaatregelen in de processen, met als doel het in kaart brengen van de mate van beheersing van de processen, voor zover relevant in het kader van de controle van de jaarrekening. Deze uitkomsten geven ons een beeld van de effectiviteit van de managementcontrols binnen RUD Drenthe. Onderstaand schema laat zien wat een Management Control Systeem is en hoe het werkt. De relatie van deze structuur met onze interim-controle vindt u voornamelijk terug bij de onderdelen planning en control en methoden en technieken.

7 Blad Methoden & technieken Procesbeheersing Goede werkafspraken, uniformiteit in werkwijzen, een heldere taak- en bevoegdhedenstructuur en richtlijnen dragen bij aan een goede sturing en beheersing van uw werkprocessen. De interne controle (IC) functie bij RUD Drenthe speelt hierin een belangrijke rol, omdat deze toetst of werkafspraken worden nagekomen en of rechtmatig wordt gehandeld. Voor ons is de IC ook van belang, omdat wij van de uitkomsten gebruik kunnen maken bij onze beoordeling van de betrouwbaarheid van de informatievoorziening en de rechtmatigheid van de beheershandelingen en dus van de verantwoording aan het bestuur. De door ons in september uitgevoerde werkzaamheden hebben tot een aantal bevindingen geleid. In het hierna volgende diagram zijn vooral de verbeterpunten benoemd. Wij verstaan onder verbeterpunten: Aandachtspunten die een bijdrage leveren aan procesverbetering/- optimalisatie. Aandachtspunten die het karakter hebben van zwakten in procedures en die van invloed kunnen zijn op verantwoordingsinformatie en/of besluitvorming. Dit betekent automatisch dat vooral wordt stilgestaan bij processen waar verbetermogelijkheden zijn gesignaleerd, en minder bij processen die goed zijn georganiseerd en betrouwbare output leveren. In het hierna volgende diagram geven wij een samenvattend overzicht van de uitkomsten van onze controle. Per proces wordt middels een kleurenscore een indicatie gegeven van de effectiviteit van de onderzochte maatregelen. Proces Status 2014 Planning & Control en tussentijdse informatievoorziening Verbijzonderde interne controle Personele kosten Inkopen en betalingen

8 Blad 8 De kwalificatie van een proces vindt plaats door middel van kleuren. De betekenis van de kleuren is als volgt: Proces is op orde. Proces is in de basis op orde, er zijn wel enige relevante aandachtspunten. Dit betreft aandachtspunten op middellange termijn. Proces bevat aandachtspunten die vóór de jaarrekeningcontrole verholpen dienen te zijn. De belangrijkste bevindingen per proces met het daarbij behorende advies hebben wij hierna beschreven Tussentijdse informatievoorziening Wat wij verwachten aan te treffen Tussentijdse rapportages zijn een ijkpunt voor het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. De rapportages geven het bestuur handvatten om te kunnen bijsturen als dat nodig mocht zijn. Bovendien zijn de rapportages belangrijk in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Wij verwachten dat er ten minste twee keer per jaar tussentijdse rapportages worden opgesteld. In deze rapportages informeert het dagelijks bestuur het algemeen bestuur over tussentijdse begrotingswijzigingen, de benutting van de budgetten en afwijkingen van de voorgenomen prestaties. Daarnaast lenen tussentijdse rapportages zich uitstekend voor het tijdig melden van (dreigende) overschrijdingen. Ten aanzien van het administratieve proces verwachten wij tussentijdse opschoning van de financiële administratie en tussenrekeningen en een adequate procedure rondom memoriaalboekingen. Memoriaalboekingen zijn boekingen die, vanwege het feit dat ze buiten het reguliere administratieve proces om lopen en dus niet gestandaardiseerd zijn, een hoger risico- en dus foutenprofiel hebben. Wij verwachten daarom dat de organisatie hierop voldoende controleert. Wat hebben wij aangetroffen? RUD Drenthe maakt gebruik van twee typen rapportages, die op twee niveaus worden uitgebracht: op eigenaren- en opdrachtgeversniveau. Rapportages ten behoeve van de eigenaren worden tweemaal (halfjaarlijks) per jaar uitgebracht. De rapportages ten behoeve van de opdrachtgevers worden driemaal per jaar (tertaalrapportages) uitgebracht. De tertaalrapportages zijn bedoeld voor het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur. Wij hebben ons gericht op de tertaalrapportages.

9 Blad 9 In de tertaalrapportages wordt gerapporteerd over de verwachte productie per opdrachtgever en de realisatie daarvan. Wij hebben bij onze interim controle kennis genomen van de 1 e tertaalrapportage waarin is gerapporteerd over de productie en daarop betrekking hebbende financiën tot en met april Wanneer er zich afwijkingen van de begroting voordoen, worden deze in deze rapportages uiteengezet. De kans op onverwachte mee- of tegenvallers bij het opmaken van de jaarrekening wordt hiermee verkleind. Daarnaast wordt uitgebreid ingegaan op de personeelskosten. Ten slotte wordt in de rapportage ingegaan op de overige materiele kosten, zoals: uitvoerings- en incidentele kosten en liquiditeitsprognoses. Zoals hiervoor vermeld, hebben wij kennisgenomen van de eerste tertaalrapportage en hebben daarbij geconstateerd dat RUD Drenthe aandacht schenkt aan de belangrijke aspecten, zoals; begroting ten opzichte van de werkelijke ontwikkelingen en personeel. De productieve uren tot en met april zijn per opdrachtgever geanalyseerd en toegelicht indien van de begroting is afgeweken. De rapportage kan op onderdelen (zoals financiën en overige materiele aspecten) verder verbeterd worden, in onze optiek. Zo is bij het onderdeel financiën geen diepgaande analyse gemaakt van de afwijkingen ten opzichte van de begroting, waarbij op detailniveau de verschillen nader worden verklaard. In de rapportage is uitsluitend gerapporteerd dat RUD Drenthe na vier maanden binnen haar begroting blijft. Omdat systemen nog niet goed zijn ingericht (er is nog geen accurate verplichtingenadministratie over de 1 e maanden van 2014 en systemen met betrekking tot urenverantwoording zijn nog niet goed ingericht), kan op basis van deze rapportage nog geen betrouwbare prognose worden afgegeven voor het resultaat over Voor de jaarrekeningcontrole is het van belang dat de verplichtingen inzichtelijk zijn en dat de urenadministratie op orde is. Gedurende de eerste maanden is, zeer begrijpelijk, relatief veel tijd gestoken in het optuigen en constant verbeteren van interne werkprocessen, procedures en afstemming met de opdrachtgevers. RUD Drenthe is nog een startende organisatie en dus is het logisch dat ook de rapportage nog in ontwikkeling is.

10 Blad 10 Wat ons betreft zou de informatiewaarde toenemen als in de rapportage ook inzicht wordt geboden in de totaal te verwachten kosten en opbrengsten en een prognose van het verwachte resultaat einde boekjaar. Dus feitelijk een bijgestelde begroting en inzicht in wat dat betekent voor de deelnemende gemeenten en provincie Drenthe. Eveneens neemt de informatie toe als in de rapportages ook inzicht wordt geboden in bevindingen van de interne controle functionaris met betrekking tot de rechtmatigheid. Mogelijke knelpunten worden hiermee dan ook formeel ter attentie van het bestuur gebracht. Dat is belangrijk, zeker bij een beginnende organisatie. Memoriaalboekingen komen tot nu toe relatief weinig voor. Beoordeling hiervan zal door ons plaatsvinden bij de controle van de jaarrekening Verbijzonderde interne controle (rechtmatigheid) Wat wij verwachten aan te treffen Wij verwachten dat er gedurende het boekjaar controles plaatsvinden op het rechtmatig handelen in dat jaar, zodat er bij (dreigende) onrechtmatigheden tijdig kan worden (bij)gestuurd, door terugkoppeling naar het management. De interne controle kan daarmee een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de procedures en de tussentijdse informatievoorziening. Om de kwaliteit van de interne controle die binnen RUD Drenthe wordt uitgevoerd te waarborgen, verwachten wij dat de interne controle onafhankelijk is gepositioneerd binnen RUD Drenthe, dat vooraf een risicoanalyse wordt opgesteld en dat tijdig een overall controleplan beschikbaar is. Er zijn op maat gemaakte checklists beschikbaar en er worden voldoende deelwaarnemingen uitgevoerd, waarbij uitkomsten intern worden geëvalueerd en besproken, zodat deze ook leiden tot verbeteracties. De wijze waarop vorm is gegeven aan interne controle vinden wij van belang, omdat wij van de uitkomsten gebruik willen maken bij onze beoordeling van de betrouwbaarheid van de informatievoorziening en de rechtmatigheid van beheershandelingen en dus van de verantwoording in de jaarrekening.

11 Blad 11 Wat hebben wij aangetroffen? We hebben gekeken naar de huidige wijze van invulling van de interne controle functie en daarbij getoetst op onderstaande aspecten. In onderstaand schema is dit gevisualiseerd waarbij tevens een score is aangegeven: Verbijzonderde interne controle RUD Drenthe Niveau - Positionering in de organisatie - Risicoanalyse - Rol interne controleur - Overall controleplan (incl. selectieprocessen) - Aantallen deelwaarnemingen - Evalueren uitkomsten en rapportage Tabel: Overzicht inrichting interne controle In de tabel hebben wij de volgende scores gehanteerd: De inrichting is op orde en vraagt geen extra aandacht voor de jaarrekeningcontrole. De inrichting is voor verbetering vatbaar. De tekortkomingen kunnen zonder veel extra inspanning voor de jaarrekeningcontrole worden hersteld of hebben vooral invloed op de toegevoegde waarde voor de organisatie. De huidige inrichting voldoet niet aan de daaraan te stellen eisen. Er is veel aandacht nodig voorafgaand aan de start van de jaarrekeningcontrole. Wij vragen uw aandacht voor de volgende belangrijke onderdelen: Positionering in de organisatie De interne controle functie is aan de provincie Drenthe is uitbesteed. De interne controle functionaris is in dienst van de provincie en daarmee onafhankelijk gepositioneerd ten opzichte van de RUD Drenthe.

12 Blad 12 Overall interne controleplan Er is geen sprake van een actueel interne controleplan. Hoewel uit de detailwerkzaamheden en werkprogramma van de interne controle functionaris blijkt dat er wel aandacht is voor de rechtmatigheidsaspecten, ontbreekt een duidelijke relatie tussen normenkader, relevante wet- en regelgeving c.q. verordening en de daaruit voortvloeiende, te toetsen onderdelen. Hierdoor ontstaat het risico dat rechtmatigheidsaspecten ten onrechte niet of onvoldoende worden getoetst. Het is belangrijk om de relatie tussen het normenkader en de geplande werkzaamheden expliciet tot uiting te laten komen in een interne controleplan. Tevens raden wij u aan om het plan jaarlijks op deze onderdelen te actualiseren. Wij hebben geconstateerd dat het controleprotocol 2014 en het normenkader 2014 naar verwachting uiterlijk november 2014 voorhanden zijn. Het is aan te bevelen om deze documenten eerder op te stellen en vast te laten stellen door het algemeen bestuur. Op die manier kunnen eventuele aandachtspunten vanuit het algemeen bestuur ook tijdig in het controleplan worden verwerkt en worden meegenomen in de IC-werkzaamheden. Voor een deel van de interne beheersing is RUD Drenthe afhankelijk van de automatiseringsomgeving en de hierin opgenomen controls. Wij adviseren om ook de automatiseringsomgeving in beeld te brengen en te laten toetsen. Aantallen deelwaarnemingen De personele kosten van RUD Drenthe vormen de grootste kostenpost en de interne controle functionaris heeft daarom terecht hier interne controlewerkzaamheden voor verricht. Er is nog geen interne controle uitgevoerd op de overige lasten, niet zijnde de personeelskosten. Het is van belang om de overige lasten, zoals inkopen van goederen en diensten, ook bij de rechtmatigheidscontrole te betrekken. De overige lasten zijn voor 2014 van beperkte omvang. Niettemin zullen deze kosten in de komende jaren in omvang toenemen.

13 Blad 13 Door deze kosten eveneens in het interne controleplan op te nemen en de daaraan gerelateerde werkzaamheden uit te voeren, heeft RUD Drenthe per kwartaal inzichtelijk in hoeverre volgens de vastgestelde kaders wordt gehandeld. Tot slot is het vereist om eveneens aan om de Europese aanbesteding op rechtmatigheid te controleren en dit zichtbaar vast te leggen. Het is noodzakelijk dat deze toetsing alsnog plaats heeft gevonden voordat de controle van de jaarrekening 2014 begint. Evaluatie De interne controlefunctionaris bespreekt haar bevindingen met de betrokken functionarissen, maar een periodieke rapportage met bevindingen aan het dagelijks bestuur ontbreekt.. Er is over 2014 nog geen interne controlerapportage beschikbaar. Wij kunnen ons voorstellen dat wordt afgesproken dat door de interne controle functionaris periodiek (bijvoorbeeld halfjaarlijks) een rapportage wordt opgemaakt ten behoeve van het dagelijks bestuur. Mogelijk dat deze rapportage onderdeel kan uitmaken van de tussentijdse financiële informatievoorziening. Daarmee is dan sprake van een rechtstreekse lijn tussen de bevindingen van de interne controle en het algemeen bestuur. Onze aanbeveling is om dit vanaf boekjaar 2015 in gang te zetten Personele kosten Wat wij verwachten aan te treffen De verantwoording van de personeelskosten is gebaseerd op een goed functionerend personeelsinformatiesysteem. Vanwege het grote belang van een tijdige en juiste verwerking van de salarisbetalingen beschouwen wij dit als een belangrijk proces. RUD Drenthe heeft de salarisadministratie uitbesteed aan provincie Drenthe. Wij verwachten dat er een zichtbare interne controle wordt uitgevoerd op de mutaties die worden aangebracht in de salarisadministratie. We verwachten een interne bewaking van de formatie in relatie tot de begroting, zowel op formatieniveau als in geld en dat zorg wordt gedragen voor een periodieke aansluiting tussen de financiële administratie en de personeelsadministratie.

14 Blad 14 We verwachten dat RUD Drenthe zelf bewaakt dat verschuldigde premies juist en volledig worden afgedragen. Wat hebben wij aangetroffen? De RUD Drenthe heeft voldoende functiescheiding aangebracht om te waarborgen dat zowel vaste als variabele mutaties op de juiste wijze worden aangeleverd bij de provincie. De door de provincie Drenthe doorgevoerde mutaties worden echter niet door RUD Drenthe gecontroleerd. Zowel de verwerking als de controle van de mutaties berust bij de personeelsadministratie van de provincie Drenthe. Hierdoor bestaat het risico, dat de onjuiste en/of onvolledige doorgevoerde mutaties niet (tijdig) door RUD Drenthe worden ontdekt. Het risico is weliswaar deels ondervangen doordat de interne controlefunctionaris achteraf interne controlewerkzaamheden op de personeelsmutaties heeft uitgevoerd, maar risico s dienen vooraf afgedekt te zijn.. Wij hebben tevens vastgesteld dat bewaking van de formatie plaatsvindt, door de werkelijke formatie te vergelijking met de begrote formatie en verschillen te verklaren. Wel merken we op dat de aansluiting tussen de salarisadministratie en de financiële administratie niet periodiek wordt gelegd. Om nog beter te waarborgen dat de tussentijdse informatievoorziening op dit punt op orde is, is het leggen van een periodieke aansluiting van belang. Tot slot hebben wij kunnen concluderen dat de interne controle functionaris jaarlijks, door middel van een bruto-netto controle, vastlegt of de verschuldigde premies juist en volledig worden ingehouden. Aanbeveling Wij bevelen u aan om maandelijks vast te stellen of de aan de provincie Drenthe aangeleverde mutaties juist en volledig zijn verwerkt in de salarisadministratie Inkopen en betalingen Wat wij verwachten aan te treffen De juiste, volledige en tijdige verwerking van inkoopfacturen dient gebaseerd te zijn op een goed functionerende samenhang van interne beheersmaatregelen ten aanzien van de workflow digitale inkoopfacturen. Verder dient het algemene ICT beheer op orde te zijn. Vanwege het grote belang van een tijdige en juiste verwerking van kosten beschouwen wij dit als een kritiek proces, waar de toegekende autorisaties, gewenste functiescheiding en controlemaatregelen adequaat zijn

15 Blad 15 geïmplementeerd. Interne bewaking van deze beheersmaatregelen en toegekende autorisaties is hierbij van belang. Een goede autorisatieprocedure en een periodieke beoordeling van de toegekende autorisaties zijn hierbij belangrijke voorwaarden om de gewenste functiescheiding ook in de systemen te borgen. Wij verwachten een zeer goed ingerichte autorisatieprocedure als het gaat om de goedkeuring van facturen en betalingen. Functiescheiding (fysiek in het systeem) is daarbij essentieel. Daarnaast verwachten wij dat bij inkopen de Europese aanbestedingsregels in acht worden genomen. Wat hebben wij aangetroffen? Wij hebben vastgesteld dat facturen bij RUD Drenthe centraal binnen komen, alvorens deze door een medewerker financiële administratie worden ingescand. Daarbij vindt ook de registratie plaats, waarna de factuur de organisatie in gaat en goedgekeurd dient te worden door de daartoe aangewezen persoon. Deze voorregistratie van de facturen is belangrijk, aangezien hiermee voorkomen wordt dat facturen blijven liggen in de organisatie en niet betaald worden. Wij hebben vastgesteld dat er een digitale autorisatie van facturen door de teamleiders en door de directie plaatsvindt. We constateren verder de volgende aandachtspunten: Wij hebben met betrekking tot de backup- en recovery procedure vastgesteld dat dagelijks een back-up wordt gemaakt. De back-ups worden zowel lokaal (op de server) als digitaal opgeslagen (in Exact). Er worden maximaal drie back-ups bewaard, en de oudere back-ups worden overschreven. De back-ups worden niet periodiek getest. De recovery procedure heeft eenmaal plaatsgevonden, dit is in januari gebeurd. In de afgelopen 9 maanden hadden vier personen de bevoegdheid om rechten in de financiële applicatie Exact toe te wijzen. Dit betreft onder andere een medewerker die de betalingsadvieslijsten integraal controleert en daarmee tevens een rol heeft in het betaalproces bij de BNG. Zodoende had deze medewerker de bevoegdheid om zichzelf rechten, met betrekking tot het wijzigen van de crediteuren stambestanden, toe te kennen. Door bovenstaande mogelijkheden bestaat er een risico dat er ongewenst mutaties in crediteuren stambestanden/factuurgegevens worden doorgevoerd, wat kan leiden tot onjuiste en/of onrechtmatige betalingen. Dit is naar aanleiding van de interim controle door de applicatiebeheerder direct in het systeem aangepast. De rechten worden als gevolg van die aanpassing, nu door twee personen beheerd namelijk: de applicatiebeheerder en een

16 Blad 16 medewerker van de administratie. Beide medewerkers zijn niet betrokken bij het betaalproces. Tevens hebben wij, gebruikmakend van een logfile vanuit Exact, kunnen vaststellen dat de medewerker met rechten in het betaalproces, zichzelf gedurende het jaar geen rechten heeft toegekend. Aanbeveling ten aanzien van bevoegdheden in het financieel pakket Wij bevelen aan om het aantal accounts binnen de financiële applicatie periodiek te analyseren en om te bewaken dat de bevoegdheden aansluiten bij hetgeen bestuurlijk wenselijk wordt geacht. Om hiervoor een duidelijk kader te hebben, is het aan te bevelen om een mandaatregeling op te stellen waarin duidelijk wordt welke bevoegdheden medewerkers hebben. Aanbeveling ten aanzien van back-up en recovery procedure Om vast te stellen of de back-ups goed worden gemaakt is het van belang dat de back-ups periodiek worden getest en dat hiermee wordt vastgesteld dat alle data nog aanwezig is, in het geval van calamiteiten.

17 Blad Jaarrekeningcontrole Planning 2014 Wij hebben afgesproken om vanaf de week van 9 februari 2015 de controle van de jaarrekening 2014 te gaan uitvoeren. 3.2 Aandachtspunten jaarrekeningcontrole Jaarverslaggeving Met uw medewerkers hebben wij aandachtspunten besproken die spelen bij het opstellen van de jaarrekening Wij hebben u voorafgaand aan de interim controle een BBV-checklist en modelrapport verstrekt, waarmee u zelf kunt vaststellen of uw jaarrekening voldoet aan de vereisten van het BBV. Aandachtspunten voor de jaarrekening zijn verder: Een juiste verantwoording van frictiekosten en daartegenover de bijdragen van de gemeenten. Afrekening van de opstartkosten met de provincie Drenthe en de gemeente Emmen. Rechtmatigheidscontroles Het restant van de rechtmatigheidscontroles geven we graag in onderling overleg met u vorm. Wij dienen deze controles tijdens het jaarrekeningtraject nog te beoordelen. Overige aandachtspunten Een gedegen analyse van frauderisico s verdient aandacht. RUD Drenthe is beperkt qua omvang en uitvoering en om die reden is RUD Drenthe van mening dat de mogelijke frauderisico s goed in kaart zijn gebracht en door haar beperkte omvang het eveneens inzichtelijk is waar mogelijke frauderisico s zich af kunnen spelen. Daarbij zijn beheersingsmaatregelen, die deze frauderisico s dienen af te dekken, van essentieel belang. Desalniettemin ontbreekt een heldere analyse van welke frauderisico s RUD Drenthe loopt en hoe dit door middel van welke maatregelen is afgedekt. Het is van belang dat u een dergelijke frauderisicoanalyse voor aanvang van de jaarrekeningcontrole opstelt.

18 Blad Tot slot Deze managementletter is op 23 oktober 2014 besproken met de directie. Wij gaan ervan uit met deze managementletter een bijdrage te leveren aan de verdere ontwikkeling van uw organisatie en zijn graag bereid onze bevindingen mondeling toe te lichten.

19 Blad oktober 2014 Bijlage 1: Opdracht en reikwijdte controle Opdracht U hebt Deloitte de opdracht gegeven de jaarrekening 2014 van uw organisatie te controleren. Als onderdeel van deze opdracht hebben wij de interim-controle uitgevoerd. Deze controle is voornamelijk gericht op het verkrijgen van inzicht in en het toetsen van de maatregelen van administratieve organisatie en interne controle, voor zover deze relevant zijn voor de controle van de jaarrekening. Wij hanteren voor de controle van de jaarrekening een risicogerichte benadering. Dit houdt in dat wij samen met u de risico s inventariseren die kunnen leiden tot materiële fouten in de jaarrekening. Daarbij houden wij niet alleen rekening met de omvang in euro s, maar ook met kwalitatieve aspecten. Door deze benadering krijgen wij een goed beeld van uw organisatie en zijn wij in staat u te adviseren op dat wat u voor uw organisatie belangrijk vindt. Reikwijdte controle Het doel van deze controle is dat wij een oordeel geven over de jaarrekening. De controle omvat het in overweging nemen van de interne beheersing die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die in de omstandigheden passend zijn, maar niet gericht op het tot uitdrukking brengen van een oordeel over de werking van de interne beheersing.

Deloitte. Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe. Managementletter OEC. Z016 RUD DRENTHE' No.: Ingek.:

Deloitte. Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe. Managementletter OEC. Z016 RUD DRENTHE' No.: Ingek.: RUD DRENTHE' No.: Ingek.: 13OEC. Z016 Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe Managementletter 2016 5^ ;= No.: ingek.: RUD DRf NTHE 13DEC. 2016 Deloitte Accountants B.V. Eemsgolaan 15 9727 DW Groningen

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Controleprotocol. Accountantscontrole Jaarrekening Gemeente Berkelland Bijlage 1. Versie juni 2014 Controleprotocol pagina 1 van 9

Controleprotocol. Accountantscontrole Jaarrekening Gemeente Berkelland Bijlage 1. Versie juni 2014 Controleprotocol pagina 1 van 9 Controleprotocol Accountantscontrole Jaarrekening 2014 Controleprotocol pagina 1 van 9 Algemeen Doelstelling In dit controleprotocol staat waaraan de accountant zich moet houden bij de accountantscontrole.

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279. drs. F.P. Smilde

MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279. drs. F.P. Smilde MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279 ^Ó^ Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Tel: (088) 2882888 Fax: (088) 2889830 www.deloitte.nl Aan de directie

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3 Aan het algemeen bestuur van Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn t.a.v. de heer B. Groeneveld Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE drs. M.C. van Kleef RA Accountantsverslag

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014 De10itte. Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Am hem Postbus 30265 6803 AG Am hem Nederland Tel: (088) 288 2888 Fax: (088) 288 9777 www. deloitte.nl Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers Accountantsverslag

Nadere informatie

Voorstel aan college van Burgemeester en Wethouders

Voorstel aan college van Burgemeester en Wethouders Openbaar Registratienummer: 212560 Datum voorstel: 13 mei 2016 Niet openbaar Portefeuillehouder: De heer P. Lucassen Afdeling: BV Finance & Control Agendapunt 2 Onderwerp/Titel: Verslag interne controle

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

Datum Behandeld door Ons kenmerk 22 juni 2005 Drs. A.P.W.M. Scheepers RA/ J.J. Zuidema

Datum Behandeld door Ons kenmerk 22 juni 2005 Drs. A.P.W.M. Scheepers RA/ J.J. Zuidema Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Tel: (040) 2345000 Fax: (040) 2345014 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Heusden t.a.v. de heer

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER.

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Interne controleplan gemeente Venray

Interne controleplan gemeente Venray Interne controleplan 2010 gemeente Venray Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2010DEF2 Pagina 1 van 8 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Doelstelling... 3

Nadere informatie

Controleprotocol Werkorganisatie Duivenvoorde

Controleprotocol Werkorganisatie Duivenvoorde Controleprotocol Werkorganisatie Duivenvoorde Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doelstelling... 3 3. Wettelijk kader... 3 4. Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid en rechtmatigheid)... 3 4.1

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL. voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2010 van de gemeente Leeuwarderadeel

CONTROLEPROTOCOL. voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2010 van de gemeente Leeuwarderadeel CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2010 van de gemeente Leeuwarderadeel Middelen Februari 2011 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Doelstelling...3 1.2 Wettelijk kader...3 2.

Nadere informatie

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Treasury 2014 Gemeente Lingewaard 1 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 4 7.

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Vergadering : 15 mei : Besluitvormend. Aan de Raad. Onderwerp Advies Accountantscommissie bij accountantsverslag 2013

Raadsvoorstel. Vergadering : 15 mei : Besluitvormend. Aan de Raad. Onderwerp Advies Accountantscommissie bij accountantsverslag 2013 Raadsvoorstel Vergadering : 15 mei 2014 Agendapunt Status Programma : 7a : Besluitvormend : alle Behandelend ambt. : Anne Jan van der Ploeg E-mail : ajvanderploeg@t-diel.nl Telefoonnummer : (0511) 460

Nadere informatie

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE UITGANGSPUNTEN CONTROLE... 4 3. GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES... 5 4. RECHTMATIGHEID...

Nadere informatie

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 VAN DE GEMEENTE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 1. Inleiding Bij besluit van 06 november 2003 heeft de gemeenteraad Deloitte Accountants aangewezen

Nadere informatie

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders Nummer: Datum vergadering: 16-08-2005 Onderwerp: Vaststellen protocol voor de accountantscontrole 2005. Conceptbesluit: De raad in zijn vergadering van 20 september

Nadere informatie

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid. Gemeente IJsselstein

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid. Gemeente IJsselstein Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid Gemeente IJsselstein INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE UITGANGSPUNTEN CONTROLE... 4 3. GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES...

Nadere informatie

CONTROLEPLAN 2014-2015. Controleplan 2014-2015 Concerncontrol/Interne Audit Status concept vs 3

CONTROLEPLAN 2014-2015. Controleplan 2014-2015 Concerncontrol/Interne Audit Status concept vs 3 CONTROLEPLAN 2014-2015 Controleplan 2014-2015 Concerncontrol/Interne Audit Status concept vs 3 Index 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Doel... 3 1.3 Rechtmatigheidcontrole.... 3 2. Opzet van de controle...

Nadere informatie

Vast te stellen de volgende Budgethoudersregeling Veiligheidsregio Zeeland 2015.

Vast te stellen de volgende Budgethoudersregeling Veiligheidsregio Zeeland 2015. Regeling Budgethouders 2015 Het dagelijks bestuur van Veiligheidsregio Zeeland; Gelet op: Afdeling 10 van de Algemene wet bestuursrecht; De gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zeeland 2013; De

Nadere informatie

Behandeld door D, Nederveen RA

Behandeld door D, Nederveen RA Deloitte Accountants B.V. Wllgenbos 4 33 JX Dordrecht Postbus65 3300 BD Dordrecht Tel: (078) 62500 Fax:(078)62577 www.deloitte.nl Aan het Drechtstedenbestuur van de gemeenschappelijke regeling Drechtsteden

Nadere informatie

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard.

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard. 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader regelen. In dit controleprotocol vindt dat

Nadere informatie

Document:13IT Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van het Waterschap Brabantse Delta

Document:13IT Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van het Waterschap Brabantse Delta Document:13IT021860 Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van het Waterschap Brabantse Delta vanaf jaarrekening 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM 25 april 2012 pagina 2 Artikel 1 Doelstelling De Auditcommissie maakt onderdeel uit van de Raad van Commissarissen van de Stichting

Nadere informatie

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6.

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN Algemeen Bestuur Veendam 29 oktober 2013 Het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL 2015

CONTROLEPROTOCOL 2015 CONTROLEPROTOCOL 2015 11. Inleiding Bij besluit van 2 maart 2015 heeft de gemeenteraad de overeenkomst met Ernst & Young Accountants LLP inzake de uitvoering van de accountantscontrole als bedoeld in art

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5570 Inboeknummer 13bst01755 Beslisdatum B&W 15 oktober 2013 Dossiernummer 13.42.251 Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 Inleiding Vanaf boekjaar 2010 is

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Pagina 1 van 5 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Artikel 1 Te hanteren goedkeuringstolerantie De in het hierna opgenomen schema

Nadere informatie

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân.

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân besluit, gelet op artikel 109 van de

Nadere informatie

Controleprotocol Gemeente Loon op Zand

Controleprotocol Gemeente Loon op Zand Controleprotocol 2016 Gemeente Loon op Zand Financien & Belastingen Oktober 2016 1. Inleiding De gemeente Loon op Zand geeft ieder jaar opdracht om de accountantscontrole als bedoeld in artikel 213 GW

Nadere informatie

Controleprotocol 2014 t/m 2018 Regio Gooi en Vechtstreek

Controleprotocol 2014 t/m 2018 Regio Gooi en Vechtstreek Itegio Gooi en\įechtstreek Controleprotocol 2014 t/m 2018 Regio Gooi en Vechtstreek Bussum, 12 november 2014 Regnr.: 14.0006911 f Gooi enuechhtreek Het algemeen bestuur van de Regio Gooi en Vechtstreek;

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014 van de gemeente Bellingwedde

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014 van de gemeente Bellingwedde Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014 van de gemeente Bellingwedde Wedde, 27 november 2014 1. Inleiding 1.1 Algemeen De gemeenteraad heeft aan Deloitte Accountants B.V.

Nadere informatie

Raadsvoorstel2008/19954

Raadsvoorstel2008/19954 gemeente Haarlemmermeer Raadsvoorstel2008/19954 Onderwerp Jaarstukken 2007 Portefeuillehouder J.J. Nobel steiler C. M. Bakker Collegevergadering 20 mei 2008 Raadsvergadering 26 juni 2008 1. Samenvatting

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Bent u klaar voor de interimcontrole

Bent u klaar voor de interimcontrole Bent u klaar voor de interimcontrole van uw accountant? BMC levert aan opdrachtgevers in de hele publieke sector verschillende diensten en producten die met (verbijzonderde) interne controle te maken hebben.

Nadere informatie

Deelplan IC Personeel 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Personeel 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Personeel 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 3 7. Frequentie

Nadere informatie

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6.

Nadere informatie

Plan van aanpak accountantscontrole 2015 gemeente Woudrichem. Woudrichem 22 september 2015 Rein-Aart van Vugt Dennis van Vollevelde

Plan van aanpak accountantscontrole 2015 gemeente Woudrichem. Woudrichem 22 september 2015 Rein-Aart van Vugt Dennis van Vollevelde Plan van aanpak accountantscontrole 2015 gemeente Woudrichem Woudrichem Rein-Aart van Vugt Dennis van Vollevelde Aanscherping vereisten accountantscontrole: ontwikkelingen vanaf 2014 Meer focus op IT-omgeving

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL JAARREKENING 2015 GEMEENTE WOENSDRECHT

CONTROLEPROTOCOL JAARREKENING 2015 GEMEENTE WOENSDRECHT CONTROLEPROTOCOL JAARREKENING 2015 GEMEENTE WOENSDRECHT 1. Inleiding De gemeenteraad heeft aan Deloitte Accountants BV opdracht verstrekt om over het controlejaar 2015 de accountantscontrole als bedoeld

Nadere informatie

Intern Controleplan gemeente Veenendaal

Intern Controleplan gemeente Veenendaal Intern Controleplan gemeente Veenendaal 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding:... 3 1.2 Doel van het plan... 3 1.3 Waarom interne controle?... 4 2 Kader interne controle... 5 2.1 Wettelijk

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarstukken 2015 van de gemeente Purmerend

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarstukken 2015 van de gemeente Purmerend Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarstukken 2015 van de gemeente Purmerend Inhoud 1. Inleiding... 1 1.1 Doelstelling... 1 1.2 Wettelijk kader... 1 1.3 Procedure... 2 2 Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

kw Deloitte Gemeente Meppel Raadsbrief december 2013 Ingek.: 2 3 DEC _G ME y-jt ML'iPPEL

kw Deloitte Gemeente Meppel Raadsbrief december 2013 Ingek.: 2 3 DEC _G ME y-jt ML'iPPEL kw Deloitte _G ME y-jt ML'iPPEL Ingek.: 2 3 DEC. 2013 Deloitte Accountants B.V. Laan Corpus den Hoorn 102-4 9728 JR Groningen Postbus 980 9700 AZ Groningen Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9870

Nadere informatie

Deloitte Ernst & Young PwC

Deloitte Ernst & Young PwC Raadsvoorstel Raadsagenda : 24 september 2009 Agenda nr. : 1 Onderwerp: Aanbesteding accountant 2009-2012 Voorgestelde beslissing: 1. Ernst & Young aan te stellen als accountant vanaf het boekjaar 2009,

Nadere informatie

Burgemeester en Wethouders

Burgemeester en Wethouders Burgemeester en Wethouders Aan de gemeenteraad Datum 17 mei 2011 Contactpersoon V. van der Heide Ons kenmerk DIV-2011-8785 Doorkiesnummer 5165212 Onderwerp Reactie verslag van bevindingen externe accountant

Nadere informatie

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW.

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW. A.B. 14/65 Controleprotocol boekjaren 2014-2018 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader

Nadere informatie

Beleidsnota Misbruik en Oneigenlijk gebruik. Gemeente Velsen

Beleidsnota Misbruik en Oneigenlijk gebruik. Gemeente Velsen Beleidsnota Misbruik en Oneigenlijk gebruik Gemeente Velsen 2 Inhoudsopgave Inleiding blz. 4 Definities blz. 5 Kader gemeente Velsen blz. 7 Beleidsuitgangspunten blz. 7 Aandachtspunten voor de uitvoering

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : Auditcommissie AB CATEGORIE : A-STUK (Afdoeningsstuk) VERGADERING D.D. : 30 september 2014 NUMMER : SEC//AKS/PvL/8375 OPSTELLER : P. van der Loo, 0522-276709

Nadere informatie

Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen Gemeente Lingewaard Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave Inhoud 1. Aanleiding... 2 2. Structureel / incidenteel... 2 3. Opdrachtgever... 2 4. Opdrachtnemer... 2 5. Relevante

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

De notitie verantwoording Wet Werk en Bijstand 2004 geeft hiervoor de kaders weer.

De notitie verantwoording Wet Werk en Bijstand 2004 geeft hiervoor de kaders weer. Voorstel aan de Raad Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 9 juni 2004 / 102/2004 Onderwerp Notitie verantwoording Wet Werk en Bijstand 2004 Programma / Programmanummer Inkomen / 3230 Portefeuillehouder

Nadere informatie

Controleprotocol jaarrekening 2016

Controleprotocol jaarrekening 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Wettelijk kader 3 1.2 Doel 4 2. Accountantscontrole 5 2.1 Controle getrouwheid en rechtmatigheid in het algemeen 5 2.2 Controle rechtmatigheid in het bijzonder 5 2.3 Controletoleranties

Nadere informatie

Slagvaardig partnerschap

Slagvaardig partnerschap Slagvaardig partnerschap Gemeente Purmerend Concept-cliënt service Plan 2010 27 September 2010 Opdracht In de overeenkomst van dienstverlening die is afgesloten tussen de gemeente Purmerend en zijn de

Nadere informatie

9728 ĮT Groningen 1400 AG Bussum 06-52894085 sietse@hofsteengezeeman.nl www.hofsteengezeeman.nl

9728 ĮT Groningen 1400 AG Bussum 06-52894085 sietse@hofsteengezeeman.nl www.hofsteengezeeman.nl HOFSTEENGE ZEEMAN accountante S adviseurs Aan het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Regio Gooi en Vechtstreek t.a.v. de heer R.W.M. van der Haagen en mevrouw F. van der Giessen L a a

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

Datum Behandeld door Ons kenmerk 3 juni 2008 drs. A.P.W.M. Scheepers RA 81027-103744- 385490/HD/mj

Datum Behandeld door Ons kenmerk 3 juni 2008 drs. A.P.W.M. Scheepers RA 81027-103744- 385490/HD/mj Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Tel: (040) 2345000 Fax: (040) 2345014 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Helmond t.a.v. de raadsgriffie/secretaris

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

Ministerie van Binnen andse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnen andse Zaken en Koninkrijksrelaties R. Anderson Contactpersoon Uw kenmerk Postbus 20120 8900 HM Leeuwarden 2016-0000754155 Kenmerk www.facebook.com/minbzk Provincie Fryslâ www.rijksoverheid.ni Provinciale Staten www.twitter.com/minbzk programmabegroting.

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. Aan de leden van Provinciale Staten. Inhoudelijke reactie op de boardletter Geachte Statenleden,

Gedeputeerde Staten. Aan de leden van Provinciale Staten. Inhoudelijke reactie op de boardletter Geachte Statenleden, Gedeputeerde Staten Contact T 070-441 8688 ram.vander.sande@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441 66 11 www.zuid-holland.nl Aan de leden van Provinciale Staten Datum Uw

Nadere informatie

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid Controle protocol 1 Doelstelling Het CZ Fonds moet voldoen aan de eisen van het convenant vastgelegd in 1998 tussen Zorgverzekeraars Nederland en de overheid van de Besteding Reserves Voormalige Vrijwillige

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 26-08-2014 Agendapunt 8 Steller / afdeling P. Daelmans / Middelen Openbaar Ja Bestuurder R.L.M. Sleijpen Bijlage(n) 1 Programma Bedrijfsvoering Registratiecode

Nadere informatie

Service Level Agreement

Service Level Agreement Service Level Agreement Een geoliede administratieve organisatie is essentieel in de lumpsumfinanciering. Van scholen wordt immers verwacht dat zij met hun lumpsumbudget eigen beleid maken. Om de uitvoering

Nadere informatie

Bijlage 5F Sliedrecht

Bijlage 5F Sliedrecht Bijlage 5F Sliedrecht Beschrijving organisatie Sliedrecht is een dorp met bijna 25.000 inwoners en ligt aan een van de drukst bevaren rivieren van Nederland, de Beneden Merwede. Sliedrecht is de bakermat

Nadere informatie

CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013

CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 Behoort bij raadsbesluit nr., d.d. 19 december 2013 CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 1. Inleiding Bij uw besluit van 3 maart 2011 is aan PricewaterhouseCoopers Accountants

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Beesel Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen. Hoofdstuk 2. Begroting en verantwoording

Financiële verordening gemeente Beesel Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen. Hoofdstuk 2. Begroting en verantwoording Financiële verordening gemeente Beesel 2017 De raad van de gemeente Beesel gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; besluit vast te stellen de Financiële verordening gemeente Beesel 2017 Hoofdstuk 1. Algemene

Nadere informatie

INTERN CONTROLEPLAN 2014 Rechtmatigheid Gemeente Marum

INTERN CONTROLEPLAN 2014 Rechtmatigheid Gemeente Marum INTERN CONTROLEPLAN 2014 Rechtmatigheid Gemeente Marum 2 Controleplan rechtmatigheid gemeente Marum 2014 Inhoud 1 Inleiding... 5 2 Controleaanpak... 6 2.1 Uitgangspunten voor de controle... 6 2.1.1 Te

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Deelplan IC Personeel Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Personeel Gemeente Lingewaard Deelplan IC Personeel 2015 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage 3 7. Frequentie

Nadere informatie

Accountantsverslag voor het boekjaar 2009

Accountantsverslag voor het boekjaar 2009 Accountantsverslag voor het boekjaar 2009 10 mei 2010 AS/2 2110B-3 Aan de regioraad van Regio Twente Postbus 1400 7500 BK ENSCHEDE 10 mei 2010 drs. H. Altink RA APS-19829a/466070/TSN/IvO AS/2 2110B-3 Accountantsverslag

Nadere informatie

CONTROLEPLAN IC & Audit 2011

CONTROLEPLAN IC & Audit 2011 CONTROLEPLAN IC & Audit 2011 Team: Concerncontrol/Interne audit i.o. Auteur: Interne audit Versiedatum: 01-02-2011 Versie: 1 Status: Concept Paraaf Concerncontroller Bestandsnaam: CONTROLEPLAN 2011 Index

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad. Vergadering: 17 februari Agendanummer: 14

Aan de gemeenteraad. Vergadering: 17 februari Agendanummer: 14 Vergadering: 17 februari 2009 Agendanummer: 14 Status: Hamerstuk Portefeuillehouder: N.R. Werkman Behandelend ambtenaar W.J. de Boer, 0595-447725 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. W.J. de Boer) Aan de

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GE- MEENTE VENRAY

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GE- MEENTE VENRAY CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GE- MEENTE VENRAY 2016-2019 1 Inleiding Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet dient er een accountantscontrole plaats te vinden

Nadere informatie

1.1 Dit controleprotocol heeft betrekking op budget- en prestatiesubsidies die door de gemeente Middelburg worden verstrekt.

1.1 Dit controleprotocol heeft betrekking op budget- en prestatiesubsidies die door de gemeente Middelburg worden verstrekt. Controleprotocol 1 Inleiding 1.1 Dit controleprotocol heeft betrekking op budget- en prestatiesubsidies die door de gemeente Middelburg worden verstrekt. 1.2 Het wettelijk kader voor dit controleprotocol

Nadere informatie

Informatieprotocol. Datum: 27 april 2010 Raad van toezicht Raad van bestuur

Informatieprotocol. Datum: 27 april 2010 Raad van toezicht Raad van bestuur Informatieprotocol Datum: 27 april 2010 Aan: Raad van toezicht Van: Raad van bestuur Kenmerk: II-1.1/10.78.1n 1. Inleiding De RvT en de RvB van de St. Anna Zorggroep achten het van belang dat de RvT tijdig

Nadere informatie

De Ioitte. Natuur- en Recreatieschap De Grevelingen Accountantsverslag 2013

De Ioitte. Natuur- en Recreatieschap De Grevelingen Accountantsverslag 2013 De Ioitte. Deloitte Accountants B.V. Schenkkade 47 2595 AR Den Haag Postbus 90721 2509 L5 Den Haag Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9815 www.deloitte.nl Natuur- en Recreatieschap De Grevelingen

Nadere informatie

Geachte collega raadsleden,

Geachte collega raadsleden, Geachte collega raadsleden, Op 19 mei 2014 heeft het audit-overleg namens de Gemeenteraad gesproken over het accountantsverslag en de bevindingen van de huisaccountant PwC, bij de controle van de jaarrekening

Nadere informatie

WIJZE VAN VERANTWOORDING Regiocontract Achterhoek 2012-2015 Versie april 2012 Voortgangsrapportage De subsidievrager dient jaarlijks uiterlijk 1 maart een voortgangsrapportage over het project in bij de

Nadere informatie

Internal Audit Charter

Internal Audit Charter Interne Audit Dienst Versie 3.0 (vervangt bij vaststelling door RvB vorige versie 2.0) Pagina 1 van 5 Artikel 1 Het doel, de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de internal auditfunctie zijn in dit

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 1 ALGEMEEN 1.1 Doel en reikwijdte van het controle- en rapportageprotocol Dit controle- en rapportageprotocol

Nadere informatie

Reglement van de auditcommissie van Stadgenoot

Reglement van de auditcommissie van Stadgenoot Reglement van de auditcommissie van Stadgenoot Dit reglement is vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 27 januari 2015. Artikel 1. Preambule a. Ter verduidelijking van en in aanvulling op statutair

Nadere informatie

CONTROLEPLAN. Controleplan Delfland 2016

CONTROLEPLAN. Controleplan Delfland 2016 CONTROLEPLAN 2016 Controleplan 2016 Concerncontrol/Interne Audit Status concept dec 2015 1 Index 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Doel& vaststelling... 3 1.3 Rechtmatigheidcontrole.... 3 2. Opzet

Nadere informatie

Controletechnische functiescheiding

Controletechnische functiescheiding Controletechnische functiescheiding A3040^1. Controletechnische functiescheiding drs. A.J.A. Hassing RE RA 1 1 Inleiding A3040 ^ 3 2 Functies A3040 ^ 4 2.1 Beschikken A3040 ^ 4 2.2 Bewaren A3040 ^ 4 2.3

Nadere informatie

Veranderende omgeving*

Veranderende omgeving* Veranderende omgeving* Provincie Noord-Brabant Client Service Plan 2009 juli 2009 *connectedthinking PwC Inhoud Opdracht Uw verwachtingen en wensen Specifieke regelgeving en ontwikkeling daarin Bijzondere

Nadere informatie