Mart Stam. Dichter van Staal en Glas S.M. Jacobs

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mart Stam. Dichter van Staal en Glas S.M. Jacobs"

Transcriptie

1 Mart Stam. Dichter van Staal en Glas S.M. Jacobs

2 29 Samenvatting MART STAM. DICHTER VAN STAAL EN GLAS 7.29a Vooraf De biografie Mart Stam. Dichter van staal en glas schetst een breed beeld van de persoon en het werk van de Nederlandse architect Mart Stam ( ) om daarmee begrip voor dit werk te kweken. Het boek richt zich vooral op de vraag, welke omstandigheden aan zijn loopbaan richting hebben gegeven. Purmerend, Martinus Adrianus (Martin) wordt op 5 augustus 1899 geboren in Purmerend als tweede en laatste kind in het gezin Stam. 1 Zijn vader, Arie Stam, is belastingontvanger, zijn moeder, Alida Stam-de Groot, huisvrouw en sociaal actief. Beide ouders zijn vooruitstrevend. Stam onderbreekt zijn vooropleiding of beëindigt deze definitief. Wordt opgeleid tot meubelmaker aan de plaatselijke Stadstekenschool. Actief in de Jongelieden Geheelonthoudersbond (JGOB), voorzitter van zijn regionale afdeling. 2 Maakt zijn schrijversdebuut in Jonge Strijd, het bondsblad van de JGOB. Van zijn eerste eigen uitgave, Levensverdieping, verschijnen twee nummers. Wordt opgeleid tot tekendocent aan de Rijksnormaalschool voor Tekenonderwijzers, Amsterdam ( ). Volgt gelijktijdig een schriftelijke cursus burgerbouwkunde bij het Polytechnisch Bureau Nederland Arnhem. Stage bij Jo van der Mey, Amsterdam, werkt mee aan het Scheepvaarthuis aldaar. Stam ontplooit zich doelgericht tot een sociaal bewuste, modernistische architect. Rotterdam, Werkt bij talrijke architectenbureaus als bouwkundig tekenaar alvorens zich zelfstandig te vestigen. Hij begint bij Granpré Molière, Verhagen en Kok in Rotterdam en vestigt zich in deze stad in 1 De ouders: Arie Stam (Zijpe, 2 juni 1864 Purmerend, 27 september 1939) en Alida Geertruida Stam-de Groot (Purmerend, 12 februari 1872 Haarlem, 11 april 1934). De oudere zus: Catherina Alida Geertruida (Cato) Stam (Purmerend 3 oktober 1897 Hilversum 16 februari 1974). 2 De Jongelieden Geheelonthoudersbond werd opgericht in 1912 en opgeheven in 1950.

3 opkomst. 3 Lid van de kunstenaarsvereniging Opbouw. Weigert uit gewetensbezwaar militaire dienstplicht en wordt daarop tien maanden gedetineerd. Publiceert de brochure Brieven uit de cel (1920). Na vrijlating hervat hij zijn werk aan het tuindorp Vreewijk. Dit professionele debuut vormt Stams kennismaking met nieuwe ontwikkelingen in de stedenbouw. Berlijn, Vestigt zich in Berlijn, de internationaal georiënteerde hoofdstad van de instabiele Weimarrepubliek. 4 Eerste contact met Russische en Tjechoslowaakse kunst, bezoekt de Erste Russische Kunstausstellung en raakt bevriend met El Lissitzky. 5 Voor enkele weken ingehuurd door Walter von Walthausen. Tijdelijke aanstelling bij Max Taut. Huwelijk met Leni Lebeau in Haarlem. 6 Deelname aan Die erste Bauhaus-Ausstellung in Weimar, waar hij het ontwerp Börsenhof tentoonstelt. 7 Tijdelijke aanstelling bij Hans Poelzig in Berlijn. Vanaf januari 1923 dwingt de hyperinflatie Stam om Berlijn te verlaten. Hij heeft hier zijn kijk op architectuur kunnen verbreden. Zwitserland, Stams essay Holland und die Baukunst unserer Zeit verschijnt in de prestigieuze Schweizerische Bauzeitung. Op aanraden van zijn vriend Werner Moser probeert hij zijn geluk in Zwitserland. Hij krijgt een tijdelijke aanstelling bij Werners vader Karl Moser in Zürich, waar hij zich vestigt. 8 Treedt in dienst bij Arnold Itten, die in Thun een eenmansbedrijf heeft en woont in deze provinciestad (1924). 9 Publiceert het tijdschrift ABC Beiträge zum Bauen in samenwerking met Hans Schmidt, Hannes Meijer en anderen. In de loop van vijf jaar verschijnen tien nummers, waarin hij het grootste aandeel heeft. Publiceert in ABC het verbluffende ontwerp Treinstation Genève-Cornavin variant, dat veel publiciteit krijgt. Zijn perspectieftekeningen voor de 3 Woonadres: Schoonerloostraat 60a, Rotterdam. 4 Woonadres: Augustastrasse 4/II, Berlijn. 5 Erste Russische Kunstausstellung, Galerie van Diemen, Berlijn [begin- en einddatum onbekend], Lena (Leni) Lebeau, Ermelo 3 september 1899 Amsterdam 12 januari Huwelijk met Mart Stam, Haarlem 7 maart Scheiding: Moskou 14 oktober 1934, bekrachtigd Haarlem 31 december Die Erste Bauhaus-Ausstellung, school en gemeentelijk museum, Weimar, 15 augustus 30 september Woonadres: Krähbühlstrasse, Zürich. 9 Woonadres: Langgässe 42, Thun. Samenvatting 2

4 Wolkenbügel bouwen voort op een futuristisch ontwerp van de constructivist El Lissitzky. Maakt in Parijs kennis met Piet Mondriaan, met wie hij bevriend raakt. Exposeert zijn stationsontwerp op de Grosse Berliner Kunstausstellung, waar hij als buitenlands lid van de Novembergruppe aan deelneemt. 10 Stam heeft zijn verblijf in Zwitserland benut om zich de stijl en techniek van het Nieuwe Bouwen eigen te maken en om zich in deze beweging te manifesteren. Parijs, Verblijf van vier maanden in Parijs, dat als cultureel centrum de fakkel van Berlijn heeft overgenomen. 11 Volgt een cursus betontechniek en houdt zich bezig met verkeersvraagstukken. Bezoekt samen met Mondriaan de tentoonstelling l Art d Aujourd hui. 12 Hierop worden enkele maanden in Purmerend doorgebracht, waar hij zijn eerste opdracht op eigen naam realiseert. 13 Deze Dr. Maatsbank is een gedenkteken voor een huisarts (1926). Rotterdam, Begint bij Brinkman en Van der Vlugt, Rotterdam, waar hij mogelijk aan acht projecten meewerkt, waaronder de Theosofische Tempel, de Hut van Krishnamurti, de Villa aan de Plas en vooral de Van Nellefabriek. Gaat in Vreewijk wonen. 14 Vaste medewerker van Internationale Revue i 10 onder hoofdredactie van Arthur Müller Lehning, waarvoor hij vijf artikelen schrijft ( ). Publiceert zijn Project Vernieuwing Rokin-Dam (1927) naar aanleiding van een prijsvraag van de gemeente Amsterdam, waar hij niet aan deel heeft genomen. Wordt gekozen als voorzitter van Opbouw en draagt als activistisch bestuurder bij aan de linkse oriëntatie ervan. Realiseert een huizenrij met huizen als machines in de Weissenhofsiedlung in Stuttgart (1927). 15 Deze 10 Tentoonstelling Grosse Berliner Kunstaustellung, Landesausstellungsgebäude am Lehrter Bahnhof, Berlijn, mei-juni Organisator: de Novembergruppe. 11 Woonadres: 29 rue Perceval, Parijs. 12 Tentoonstelling L Art d Aujourd hui, Rue de la Ville l'evêque 18, Parijs, 1 21 december Woonadres bij zijn ouders: Julianastraat 58, Purmerend. 14 Woonadres: Maarland 15, Rotterdam. 15 Tentoonstelling Die Wohnung, vier verschillende locaties in Stuttgart, 23 juli 31 oktober 1927, waaronder de reizende Plan- und Modelaussstellung neuer Baukunst, die in april 1928 Rotterdam aandoet als onderdeel van de Internationale Architectuur Tentoonstelling. Andere onderdelen zijn ondermeer de Internationalen Plann- und Samenvatting 3

5 experimentele woonwijk maakt deel uit van de tentoonstelling Die Wohnung, die een half miljoen bezoekers trekt. Realiseert voor deze gelegenheid in kleine oplage experimentele staalbuismeubels, waarmee hij wereldwijd de eerste achterpootloze stoel tot stand brengt. Deze spraakmakende creaties bewerkstelligen zijn doorbraak. Samensteller van Internationale Architectuur Tentoonstelling van Opbouw, in Restaurant de la Paix, Rotterdam. 16 Wordt in april 1928 door Leen van der Vlugt ontslagen, nadat hij aanspraak op het auteurschap van de Van Nellefabriek heeft gemaakt, mogelijk omdat zijn bijdrage gebagatelliseerd werd. Samen met Gerrit Rietveld vertegenwoordigt hij Nederland op de oprichtingsbijeenkomst van het Congrès Internationaux d Architecture Moderne (CIAM) in het Zwitserse La Sarraz, een bundeling van vooruitstrevende architecten (1928). In deze periode wordt Stam een belangrijke woordvoerder van de modernistische architectuurbeweging. Geboorte van Jetti Stam, dochter van Mart en Leni. 17 Frankfurt am Main, Emigreert naar Frankfurt am Main op uitnodiging van de stadsarchitect, Ernst May, die een groot stadsvernieuwingsproject leidt. 18 Samen met Werner Moser ontwerpt Stam de spraakmakende Ouderenhuisvesting Harry und Emma Budge-Heim (1930). Hij ontwerpt hier ook de woonwijk Hellerhof, waarvan de strokenbouw op grote schaal navolging krijgt (1932). Publiceert drie artikelen in Das Neue Frankfurt, waarin hij goede en betaalbare woningen en meubels voorstaat. Medesamensteller van de buitengewone tentoonstelling Der Stuhl. 19 Exposeert ondermeer eigen stoelen en schilderijen van Mondriaan. Medesamensteller van de even vernieuwende CIAM- Modellausstellung in de Städtischen Ausstellungshallen op de Interims-Theaterplatz en de Hallenausstellung in de Gewerbehalle-platz en Stadtgarten. 16 Internationale Architectuur Tentoonstelling, organisator: Opbouw, Restaurant de la Paix, Rotterdam, 5 26 april Jetti Stam, Rotterdam 18 juli Leiden 30 juli Woonadres: Burgfeld 145, Frankfurt am Main. Werkadres: Neue Mainzerstrasse 19/II, Frankfurt am Main. 19 Tentoonstelling Der Stuhl, organisator: dienst Hochbau- und Siedlungsbau van de gemeente Frankfurt, Kunstgewerbeschule, Frankfurt am Main, maart Samenvatting 4

6 tentoonstelling Die Wohnung für das Existenzminimum. 20 Neemt deel aan het tweede CIAMcongres, Frankfurt am Main (1929). Geeft gastcolleges elementaire bouwleer en stedenbouw aan het Bauhaus, Dessau ( ). Hij ontwerpt de Villa Palicka, gewijzigd gerealiseerd in de Babasiedlung in Praag, die veel waardering krijgt (1932). Deelname aan 2e tentoonstelling architectuur, schilderwerk, beeldhouwwerk. 21 Deze periode vormt het onbetwiste hoogtepunt van Stams carrière: hij ontplooit zich veelzijdig en krijgt charisma. De beurskrach en het opkomende nationaalsocialisme dwingen hem echter tot vertrek. Sovjet-Unie, Waar andere architecten uitwijken naar de VS, kiest Stam voor de Sovjet-Unie, omdat hij nieuwe steden hoopt te bouwen. Vestigt zich in Moskou als lid van het team van May, de May-brigade. 22 In verschillende delen van de Sovjet-Unie voert hij opdrachten in het kader van het Eerste Vijfjarenplan uit. Ontwikkelt het stedenbouwkundige prototype voor Magnitogorsk (West-Siberië, ), dat een industriestad van groot strategisch belang moet worden. May neemt zijn concept van een uitbreidbare stad over in zijn plannen voor Russische steden. Stam verbreekt de relatie met Lebeau. Hij ontwerpt het stedenbouwkundig plan voor Makejevka (nu in Oekraïne, ). De firma Thonet neemt zijn meubelontwerpen in productie. Ontmoeting met Lotte Beese in Charkow, gaat met haar in Moskou samenwonen. 23 Stedenbouwkundig ontwerp voor Orsk (nu in Rusland, ). De scheiding van Lebeau wordt voltrokken, direct gevolgd door het huwelijk met Lotte Beese. 24 Haar zoon, Peter Beese, wordt zijn pleegkind. 25 Weigert medewerking aan de overheidsplannen voor Balgash (Kazachstan) nadat zijn advies om van het bouwen van een stad af 20 Tentoonstelling Die Woning für das Existenzminimum, Werkbundshaus, Frankfurt am Main, rond oktober Opdrachtgever: CIAM. Uitvoering: dienst Hochbau- und Siedlungsbau van de gemeente Frankfurt. Herplaatst als Exposition Internationale d Architecture, Palais des Beaux Arts, Brussel, 22 november 5 december e tentoonstelling architectuur, schilderwerk, beeldhouwwerk, Stedelijk Museum, Amsterdam, 2 25 november Woonadres van de May-brigade: Bolshoi Karetnyi Pereulek apartment, Moskou. 23 Onbekend adres in Moskou (tegenover het Kremlin). 24 Charlotte Ida Anna (Lotte) Beese (Reisicht (Duitsland), 28 januari Krimpen aan den IJssel, 18 november Huwelijk met Mart Stam, Moskou 14 oktober 1934, bekrachtigd Amsterdam 6 augustus Scheiding: Amsterdam 13 januari Johann Peter (Peter) Beese, geboren Brno, 31 juli 1931 overleden op onbekende datum. Samenvatting 5

7 te zien niet overgenomen wordt (1934). Een dreigende situatie ontstaat, waarop hij na maandenlang wachten het land kan verlaten. Ondanks de voortijdige beëindiging van het enorme stedenbouwproject heeft Stam een stadsmodel ontwikkeld, dat binnen en buiten de Sovjet-Unie navolging vindt. Amsterdam, Terug in Nederland vestigt hij zich in Amsterdam. 26 Maakt kennis met Willem Sandberg, de latere directeur van het Amsterdamse Stedelijk Museum. Een jarenlange vriendschap en samenwerking volgt. Wordt lid van de Amsterdamse architectenvereniging De 8 en van de Vereeniging voor Ambachts- en Nijverheidskunst (VANK). Bijdrage aan de tentoonstelling De stoel gedurende de laatste 40 jaar. 27 Bestuurslid van De 8. Richt met Lotte Stam-Beese een architectenbureau op en gaat met Willem van Tijen en Hugh Maaskant samenwerken. Lebeau overlijdt in Amsterdam. Redactielid van De 8 en Opbouw; in dit vaktijdschrift publiceert hij 55 artikelen ( ). Geboorte van Ariane Stam, dochter van Mart en Lotte. 28 Bouwt een rij drive-in woningen in Amsterdam in samenwerking met Van Tijen en Maaskant (1936). Ontwerpt meubels voor de firma Metz & Co., waarbij hij zich op kostenbewuste massaproductie richt ( ). Deelname aan het vijfde CIAM-congres, Parijs (1937). Exposeert binnenhuisarchitectuur op de gelijktijdige wereldtentoonstelling aldaar. 29 Het ontwerp Tangent en Radiaal voor een nieuw Amsterdams raadhuis komt tot stand in samenwerking met Stam-Beese, Van Tijen en Maaskant (1937). Medevormgever van de tentoonstelling Abstracte kunst. 30 Jurylid van de prijsvraag Goedkoope 26 Woon- en werkadres: Amstellaan (nu Vrijheidslaan) 66, Amsterdam. 27 Tentoonstelling De stoel gedurende de laatste 40 jaar, Stedelijk Museum, Amsterdam, 15 december januari Organisator: de Nederlandsche Vereeniging voor Ambachts- en Nijverheidskunst (VANK). 28 Ariane Ruth (Ariane) Stam, Amsterdam, 26 november 1935 heden. 29 Nederlands paviljoen van de Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne (wereldtentoonstelling), omgeving Eiffeltoren-Trocadéro, 4 mei 25 november Tentoonstelling Abstracte kunst, Stedelijk Museum, Amsterdam, 2 24 april Samenvatting 6

8 woningen. 31 Stams ontwerp wint de prijsvraag voor een Nederlands paviljoen voor de World s Fair, de wereldtentoonstelling in New York. 32 Het plan wordt echter gepasseerd. In deze vooroorlogse crisisjaren zijn in Nederland de bouwopdrachten schaars, zeker voor de architecten van het Nieuwe Bouwen. De eenheid in deze beweging gaat onder deze druk verloren. Toch weet Stam tot een veelzijdige productie te komen, met architectuur, binnenhuisarchitectuur, meubel- en tentoonstellingsontwerpen. Benoeming in september 1939 tot directeur van het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs (IvKNO), Amsterdam. Bezetting van Nederland door de Duitse Wehrmacht. Stam is actief in de Persoonsbewijzencentrale, het onderdeel van het kunstenaarsverzet dat identiteitspapieren vervalst. Medesamensteller van de tentoonstelling In Holland staat een huis (afgelast). 33 Na jarenlange huwelijksproblemen wordt de echtscheiding van Stam-Beese uitgesproken (1943). Stam, die een verhouding met Olga (Goldy) Heller heeft, gaat met haar samenwonen. Na de bevrijding is hij mede-oprichter van de Vereniging van Beoefenaars der Gebonden Kunsten (GKf). Waarschijnlijk betrokken bij twee tentoonstellingen van deze kunstenaarsvakbond: g.k.f. vereeniging van beoefenaars der gebonden kunsten en Experimenten van wandschilders. 34 Richt met Willem Sandberg en anderen het tijdschrift open oog op, heeft een groot aandeel in de twee nummers die verschijnen (1946, 1947). Betrokken bij de tentoonstelling Weerbare democratie, volk in verzet. 35 Huwt Heller (1946). 36 Mart Stam is medeontwerper van Nagele, een pioniersdorp gebaseerd op de principes van het Nieuwe Bouwen. Reconstructieplan voor het verwoeste centrum 31 Tentoonstelling Goedkoope woningen, Westeinde 15, Amsterdam, begindatum onbekend - 4 november Organisator: gemeente Amsterdam. 32 Tentoonstelling World s Fair, Flushing Meadows Corona Park, New York, 30 april 31 oktober 1939 en 11 mei 27 oktober Tentoonstelling In Holland staat een huis, Stedelijk Museum, Amsterdam, afgelast. Het gelijknamige alternatief wordt gehouden 28 juni 3 november Tentoonstelling g.k.f. vereeniging van beoefenaars der gebonden kunsten, Stedelijk Museum, Amsterdam, 12 januari onbekende einddatum. respectievelijk tentoonstelling Experimenten van wandschilders, organisatie: GKf, Stedelijk Museum, Amsterdam, 14 mei 4 juni Tentoonstelling Weerbare democratie, volk in verzet, Nieuwe Kerk, Amsterdam, 1-31 maart Organisatie: Stedelijk Museum, Amsterdam. 36 Olga (Golda) Heller (Safed (nu in Israël), 9 september 1911 Zürich, onbekende datum tussen 3 maart en 31 mei Huwelijk met Mart Stam, Amsterdam 24 april Samenvatting 7

9 van Dresden (afgewezen). Organisator van P M Piet Mondriaan herdenkingstentoonstelling. 37 Medeoprichter van de federatieve stichting Goed Wonen, een initiatief van de GKf met als doel Nederlanders bewuster van hun interieur te maken. Neemt deel aan het zesde CIAM-congres, Bridgwater (1947). Lid van de redactiecommissie van Goed Wonen, draagt incidenteel aan dit publiekstijdschrift bij ( ). Zijn meubelontwerpen worden in februari 1948 in de eerste verkoopcatalogus van dit blad opgenomen. Ondanks waardering voor zijn inzet geldt Stam als een rooie hond. Hij wordt tegengewerkt en besluit Nederland te verlaten. SBZ en DDR, Vertrek naar de Sovjettische Besatzungszone (SBZ), de latere DDR, waar hij zijn ideeën over onderwijs hoopt te kunnen realiseren. Benoemd tot directeur van de Hochschule für Werkkunst, Dresden, waar hij zich vestigt. 38 Tevens benoemd tot directeur van de Akademie für Bildende Künste in dezelfde stad. Neemt deel aan het zevende CIAM-congres, Bergamo (1949). Onder toenemende druk van de Koude Oorlog dwingt Moskou de Oost-Duitse communistische partij tot een politieke omslag, zodat deze afstand neemt van westers design, zoals die van het Bauhaus. Na een machtsstrijd wordt Stam overgeplaatst; hij wordt directeur van de Hochschule für angewandte Kunst, Berlin-Weissensee (Oost-Berlijn) en van het Institut für industriele Gestaltung. Vestigt zich in Oost-Berlijn (1950). 39 De campagne tegen de formalist Stam wordt echter geïntensiveerd. Tenslotte wordt hij ontslagen en bedreigd, waarop hij de DDR ontvlucht. Amsterdam, Keert terug naar Amsterdam. 40 Woont hier in een periode van twaalf jaar op vier verschillende adressen. 41 Chef de bureau bij Ben Merkelbach en Piet Elling in Amsterdam. Ontwerper van de tentoonstelling wonen en wonen. 42 Lid van de Liga Nieuw Beelden. Vestigt zich zelfstandig (1956). 37 P M Piet Mondriaan herdenkingstentoonstelling, Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 november 15 december Woonadressen: Tiergartenstrasse 50, Dresden, Am Heiderand 2, Dresden. 39 Woonadres: Erdmannstrasse 48, Hohenneudorf, Oost-Berlijn. 40 Woonadres: Olympiaplein 17 II en 17 III, Amsterdam. 41 Woonadressen in Amsterdam: Botticellistraat 35 I per 26 maart 1953; Bakhuizen van den Brinkhof 91 hs per 29 mei 1958; Henri Zagwijnstraat 18/I per 22 november 1961; Willem Pijperstraat 63 hs per 29 april Tentoonstelling wonen & wonen, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 juli 13 september Samenvatting 8

10 Hij heeft veel opdrachten, met name voor hoogbouw, zowel kantoren als woningbouw. 43 Het kantoorgebouw van de Geïllustreerde Pers, Amsterdam geldt onbetwist als zijn na-oorlogse hoogtepunt (1959). Stam neemt steeds minder deel aan het culturele debat. Zijn laatste artikel verschijnt in Form: Gedanken über die Ausbildung von künstlerischem Nachwuchs (1959). Zware ziekte, verdiept zich in het christendom. Heft zijn bureau op en trekt zich uit onbekend motief uit het openbare leven terug. Zwitserland, Vestigt zich na een reis van drie maanden door Israël in Zwitserland. 44 Realiseert de Villa Mostam in Arcegno, Ticino, die hij zelf bewoont (1967). Ontvangt een jaarlijks eregeld van de Nederlandse staat vanwege zijn bijdrage aan het culturele klimaat in dit land. Vestigt zich vervolgens in Hilterfingen, in de Villa Heller, zijn laatste architectonische ontwerp (1970). 45 Deze woning wordt in hetzelfde jaar verlaten. Hij woont op steeds wisselende adressen, in hotels en kuuroorden, nooit langer dan vijf maanden op dezelfde verblijfplaats. De kennelijke achtervolgingswaan van Heller zou deze onrust verklaren. Betrokken bij de oprichting van het Stuhlmuseum in Beverungen (1977). Overlijdt op 23 februari 1986 op 86-jarige leeftijd in Golbach aan het Bodenmeer. Vijf dagen later wordt hij op begraafplaats Elzenbühl in Zürich ter aarde besteld. Epiloog Uit Stams levensgeschiedenis blijkt, dat niet zijn rechtlijnige karakter maar zijn politieke gezindheid zijn loopbaan geschaad heeft. Het Nieuwe Bouwen werd als gebouwd socialisme gezien, waarbij Stam tot de Principiëlen binnen deze beweging gerekend werd. Zijn oeuvre, dat klein is gebleven, werd vanaf 1925 als richtinggevend herkend. Walter Gropius, Ludwig Mies van der Rohe en Le Corbusier gingen de architectuurdiscussie met hem aan en binnen enkele jaren verwierf hij wereldroem (Weissenhofsiedlung, Frankfurt am Main, The International Style). Zijn werk vond een weerslag in de eigentijdse kritiek. Pas vanaf de jaren 60 ontstond essayistisch werk over hem. Rond 1990 verschenen enkele monografieën. Stams oeuvre ging deel uitmaken van het cultureel erfgoed en verschillende van zijn bouwwerken werden tot 43 Internationale Bauausstellung 1957, Hansaviertel en omgeving, Berlijn, 6 juli 28 september Arcegno. 45 Oberer Breitenweg 31, Hilterfingen. Samenvatting 9

11 monument verklaard. Zijn artistieke betekenis is te vatten in steekwoorden als: experimenteerzin, een geniaal talent voor complexe opgaven en de schoonheid van de consequentie. De belangrijkste hoogtepunten zijn het Geneefse treinstation, het vernieuwingsplan van het Amsterdamse stadscentrum, de huizenrij in de Weissenhofsiedlung, de achterpootloze stoel en de Villa Palicka. Maatschappelijk van groot belang zijn Stams inspanningen om voor de minder draagkrachtigen een gezond huis en praktische meubels binnen bereik te brengen, waarvoor hij zijn scheppend vermogen én zijn overtuigingskracht heeft inzet. Zijn pleidooi tegen status en voor een sobere, groene leefstijl heeft niet aan actualiteit ingeboet. Samenvatting 10

Arnold van Heesewijk: DAS BAUHAUS. Probus 1 Maastricht 12 october 2016

Arnold van Heesewijk: DAS BAUHAUS. Probus 1 Maastricht 12 october 2016 Arnold van Heesewijk: DAS BAUHAUS Probus 1 Maastricht 12 october 2016 DAS BAUHAUS 1919-1933 Walter Gropius richtte in 1919 het Bauhaus op in Weimar. Dezelfde plaats waar in datzelfde jaar de Nationale

Nadere informatie

Lazar Markovich (El) Lissitzky geboren op 23 november in een Joodse familie in Pochinok, provincie Smolensk, Rusland.

Lazar Markovich (El) Lissitzky geboren op 23 november in een Joodse familie in Pochinok, provincie Smolensk, Rusland. Chronologie El Lissitzky 1890 Lazar Markovich (El) Lissitzky geboren op 23 november in een Joodse familie in Pochinok, provincie Smolensk, Rusland. 1903 Neemt les bij de kunstenaar Iurii (Yehuda) Moiseevich

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

De Stijl voorbij. Gerrit Rietveld en de jaren vijftig. Rietveldpaviljoen Amersfoort

De Stijl voorbij. Gerrit Rietveld en de jaren vijftig. Rietveldpaviljoen Amersfoort De Stijl voorbij. Gerrit Rietveld en de jaren vijftig. Rietveldpaviljoen Amersfoort In het jaar 2017 viert Nederland honderd jaar De Stijl onder de noemer Mondriaan to Dutch Design. Diverse musea en culturele

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Ik heet u allen hartelijk welkom hier in De Lokettenzaal van het Huis van de

Ik heet u allen hartelijk welkom hier in De Lokettenzaal van het Huis van de Geachte ministers, Geachte collega s, Beste vrienden, Beste aanwezigen, Ik heet u allen hartelijk welkom hier in De Lokettenzaal van het Huis van de Vlaamse Volksvertegenwoordigers. Zoals u wellicht weet,

Nadere informatie

Nummer Toegang: BUEN. Bueno de Mesquita, A. / Archief

Nummer Toegang: BUEN. Bueno de Mesquita, A. / Archief Nummer Toegang: BUEN Bueno de Mesquita, A. / Archief Het Nieuwe Instituut (c) 2000 BUEN Bueno de Mesquita, A. / Archief 3 I N H O U D S O P G A V E BESCHRIJVING VAN HET ARCHIEF...5 Aanwijzingen voor de

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding. Het archief 2. Aanwijzingen voor gebruik 3. Plaatsingslijst. Lijst van de inhoud van de archiefdozen 3

INHOUD. Inleiding. Het archief 2. Aanwijzingen voor gebruik 3. Plaatsingslijst. Lijst van de inhoud van de archiefdozen 3 INHOUD Inleiding Het archief 2 Aanwijzingen voor gebruik 3 Plaatsingslijst Lijst van de inhoud van de archiefdozen 3 Lijst van de inhoud van de rollendozen 5 Lijst van de inhoud van de portefeuilles 6

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND De opening van de Van Eesteren Museumwoning in oktober 2012 is aanleiding voor een drieluik Van Eesterengesprekken over

Nadere informatie

Naast de wederopbouw van het centrum heeft Rotterdam

Naast de wederopbouw van het centrum heeft Rotterdam LOTTE STAM-BEESE, 1903-1988 DOOR FRANK KAUFFMANN Naast de wederopbouw van het centrum heeft Rotterdam een aantal stadswijken die in de geschiedenis van de naoorlogse architectuur en stedebouw een internationale

Nadere informatie

Huis Wylerberg. Foto bron RCE. Otto Bartning Expressionisme Marie Schuster - Hiby

Huis Wylerberg. Foto bron RCE. Otto Bartning Expressionisme Marie Schuster - Hiby Huis Wylerberg Foto bron RCE Otto Bartning Expressionisme Marie Schuster - Hiby Huis Wylerberg [bouw: 1921-24] Architect : Otto Bartning [1883 1959] Na WOII op Nederlandse grond Sinds 1985 Rijksmonument

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

10 / 30. Nagele. Een wederopbouwgebied van nationaal belang

10 / 30. Nagele. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 10 / 30 Nagele Een wederopbouwgebied van nationaal belang Dit dorp zal er straks niet uitzien als al de andere dorpen [ ] wat nu al vele tongen in beweging heet gebracht en nog vele malen zal doen. Uit:

Nadere informatie

Handleiding niveau C. Week 7 13 februari 2017 handleiding niveau C. pagina 1 van 5

Handleiding niveau C. Week 7 13 februari 2017 handleiding niveau C. pagina 1 van 5 Handleiding niveau C Groepen: deel de leerlingen in drie groepen in, bijvoorbeeld op basis van de resultaten van de laatst afgenomen Onderwerp: 100 jaar Mondriaan en De Stijl Strategie: samenvatten (laatste

Nadere informatie

De Julianaschool en de 'Amsterdamse School'

De Julianaschool en de 'Amsterdamse School' De Julianaschool en de 'Amsterdamse School' Peter Schipper Aan de Grotebrugsegrintweg staat de Julianaschool. Het ontwerp is van de Velpse architect J.G.A. Heineman. In 1922 maakte hij twee ontwerpen,

Nadere informatie

Archiefnummer 0662. Inventaris van het archief van. Anna Bergman. (leefjaren onbekend) 1932-1939, 1942, 1944-1949, 1954-1956.

Archiefnummer 0662. Inventaris van het archief van. Anna Bergman. (leefjaren onbekend) 1932-1939, 1942, 1944-1949, 1954-1956. Archiefnummer 0662 Inventaris van het archief van Anna Bergman (leefjaren onbekend) 1932-1939, 1942, 1944-1949, 1954-1956 Wietse Coppes Den Haag 2008 INHOUD 1. Inleiding 2 2. Inventaris 2.1. Correspondentie

Nadere informatie

Nummer Toegang: NL-HaRKD Archief Anna Bergman. Wietse Coppes, RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) 2008

Nummer Toegang: NL-HaRKD Archief Anna Bergman. Wietse Coppes, RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) 2008 Nummer Toegang: NL-HaRKD-0662 Archief Anna Bergman Wietse Coppes, 2008 RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) 2008 This finding aid is written in Dutch. 2 Bergman, Archief Anna NL-HaRKD-0662

Nadere informatie

Lissitzky Kabakov. Utopie en werkelijkheid / Utopia and Reality 01.12.2012 28.04.2013

Lissitzky Kabakov. Utopie en werkelijkheid / Utopia and Reality 01.12.2012 28.04.2013 Persfoto s / Press photos 11-2012 Lissitzky Kabakov Utopie en werkelijkheid / Utopia and Reality 01.12.2012 28.04.2013 Download persfoto s / press photos: www.vanabbemuseum.nl/pers / www.vanabbemuseum.nl/en/press

Nadere informatie

Henry van de Velde, totaalkunstenaar

Henry van de Velde, totaalkunstenaar Henry van de Velde, totaalkunstenaar Naar aanleiding van de 150e verjaardag van de geboorte van Henry van de Velde brengen we een bezoek aan de tentoonstelling over zijn leven en werk in het Jubelparkmuseum.

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #29 VAN EESTEREN, VOORZITTER VAN DE CIAM 1930-1947

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #29 VAN EESTEREN, VOORZITTER VAN DE CIAM 1930-1947 VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #29 VAN EESTEREN, VOORZITTER VAN DE CIAM 1930-1947 In het laatste van drie Van Eesterengesprekken over De jonge Van Eesteren sprak architectuurhistoricus Kees Somer over de

Nadere informatie

Barcelona paviljoen Mies van der Rohe

Barcelona paviljoen Mies van der Rohe Barcelona paviljoen Mies van der Rohe Mariska Gerritsen, Fontys Tilburg: Docent Beeldende Vormgeving Inhoudsopgave Mies gaat alleen verder 4 Deutsche Werkbund 7 Barcelona paviljoen 8 Barcelonastoel 11

Nadere informatie

Een eigenzinnig instituut in Nederland

Een eigenzinnig instituut in Nederland Een eigenzinnig instituut in Nederland Van hoge kunst tot populaire onderwerpen Het iconische gebouw is in 1992 ontworpen door Nederlands beroemdste architect Rem Koolhaas als een Palais des Festivals

Nadere informatie

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Transformatie Huis II 2006 Tekst, computeranimatie Transformatiehuis

Nadere informatie

Frits Spanjaard (1889-1978)

Frits Spanjaard (1889-1978) Archiefnummer 0104 Inventaris van het archief van Frits Spanjaard (1889-1978) 1917-1962, met hiaten Lidy Visser Den Haag 2007-2008 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Inventaris 4 2.1. Opdrachten 4 2.2. Voordrachten

Nadere informatie

tentoonstellingen Herman Scholten: ruimte voor textiel Mondriaanhuis, Amersfoort

tentoonstellingen Herman Scholten: ruimte voor textiel Mondriaanhuis, Amersfoort tentoonstellingen 2010 : ruimte voor textiel Mondriaanhuis, Amersfoort Een mooi ding Ambacht, vormgeving, kunst 1890-2010 Museum Hilversum, Hilversum 2008 Palimpsest I Museum Waterland, Purmerend Benno

Nadere informatie

Bestuur: Hans Vermeulen (voorzitter), Remmelt de Jong (penningmeester), Jan-Roel Timmer (secretaris)

Bestuur: Hans Vermeulen (voorzitter), Remmelt de Jong (penningmeester), Jan-Roel Timmer (secretaris) Beleidsplan Stichting de Middendijk 2012-2013 KvK nummer 55726550 / RSIN 851835818 Bestuur: Hans Vermeulen (voorzitter), Remmelt de Jong (penningmeester), Jan-Roel Timmer (secretaris) Doelstelling: Het

Nadere informatie

Uit het telefoonboek 1915: N5876 Dijst's Meubelfabr., Bloemgr. 90 Bron:

Uit het telefoonboek 1915: N5876 Dijst's Meubelfabr., Bloemgr. 90 Bron: Dijst's Meubelfabriek Gerardus Jacobus Josephus Dijst (1836-1886) is van beroep kastenmaker/meubelmaker. In het gedenkboek 1813-1913 Nederlandsche Handel en Industrie, bladzijde 186 en 187, wordt een beschrijving

Nadere informatie

Huis van Piet Mondriaan

Huis van Piet Mondriaan Huis van Piet Mondriaan Trade 2016/2017 Gemeentemuseum Den Haag Huis van Piet Mondriaan Trade 2016/2017 Entreeprijzen FIT + groepen Î Toegangsprijs: Û10,50 p.p. Î Reguliere verkoop: Û13,50 p.p. Î Uw tourguide

Nadere informatie

De oorlog. Foto: Constant met zijn schilderij Terre brulée III, 1951

De oorlog. Foto: Constant met zijn schilderij Terre brulée III, 1951 1949-1952 De oorlog Eind 1951 vond in het Paleis voor Schone Kunsten in Luik de laatste tentoonstelling van de Cobra-groep plaats, getiteld II e Exposition internationale d art experimental. Constant toonde

Nadere informatie

VAN DE ACADEMIE TOT HET AUP DE JONGE VAN EESTEREN

VAN DE ACADEMIE TOT HET AUP DE JONGE VAN EESTEREN VAN EESTEREN GESPREK NUMMER 27 VAN DE ACADEMIE TOT HET AUP DE JONGE VAN EESTEREN VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #27 VAN DE ACADEMIE TOT HET AUP; DE JONGE VAN EESTEREN Cornelis van Eesteren is vooral bekend

Nadere informatie

studio FRAME Heemraadssingel 26a 4 3021 DA Rotterdam www.studioframe.nl +31 (0)6 53974366 info@studioframe.nl

studio FRAME Heemraadssingel 26a 4 3021 DA Rotterdam www.studioframe.nl +31 (0)6 53974366 info@studioframe.nl studio FRAME Heemraadssingel 26a 4 3021 DA Rotterdam www.studioframe.nl +31 (0)6 53974366 info@studioframe.nl studio FRAME Studio FRAME is opgericht door Paul Voorbergen, na vele jaren ervaring te hebben

Nadere informatie

Fridericianum 2007, Foto: Werner Maschmann, documenta GmbH

Fridericianum 2007, Foto: Werner Maschmann, documenta GmbH Fridericianum 2007, Foto: Werner Maschmann, documenta GmbH RETOURTJE CULTUUR EDITIE 2007 DOCUMENTA 12 Van 16 juni t/m 23 september 2007 vindt in Kassel (Hessen, BRD) de DOCUMENTA 12 plaats, een van de

Nadere informatie

NOMI DIVERS, DUURZAAM EN COMFORTABEL

NOMI DIVERS, DUURZAAM EN COMFORTABEL NOMI DIVERS, DUURZAAM EN COMFORTABEL PRODUCTSPECIFICATIE PRODUCTSPECIFICATIE UNIEK EN VEELZIJDIG ZITPROGRAMMA Een stoel van de hand van Just Meijer, die niet alleen Modulair én circulair. De 3D gevormde

Nadere informatie

VERENIGING VAN NEDERLANDSE BEELDENDE KUNSTENAARS DE BRUG. Inventaris van het archief van (1945-) 1951, 1960-1996 (-1998)

VERENIGING VAN NEDERLANDSE BEELDENDE KUNSTENAARS DE BRUG. Inventaris van het archief van (1945-) 1951, 1960-1996 (-1998) Inventaris van het archief van VERENIGING VAN NEDERLANDSE BEELDENDE KUNSTENAARS DE BRUG (1945-) 1951, 1960-1996 (-1998) Tiny de Boer / Ramses van Bragt Den Haag 2001 / 2007 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Inventaris

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Voor of tegen de Delftse School?

Voor of tegen de Delftse School? Voor of tegen de Delftse School? Lidy Bultje-van Dillen Niet alle inwoners van Rhenen zijn gecharmeerd van de wederopbouw van hun stad. Onlangs zei iemand tegen me: Men heeft Rhenen na de oorlog totaal

Nadere informatie

te koop Commercieel Creatief Centrum Uniek bedrijfsruimte op eigen grond veelzijdig flexibel indeelbare units van 39m 2 tot 270m 2 of zelfs 653m 2

te koop Commercieel Creatief Centrum Uniek bedrijfsruimte op eigen grond veelzijdig flexibel indeelbare units van 39m 2 tot 270m 2 of zelfs 653m 2 te koop Commercieel Creatief Centrum Uniek bedrijfsruimte op eigen grond veelzijdig flexibel indeelbare units van 39m 2 tot 270m 2 of zelfs 653m 2 DE SCHINKEL creatieve hotspot in Amsterdam! 1 Generaal

Nadere informatie

Paperopdracht, Architectuurtheorie, deel 2 Tendensen en vertogen

Paperopdracht, Architectuurtheorie, deel 2 Tendensen en vertogen 16 mei 2016 Paperopdracht, Architectuurtheorie, deel 2 Tendensen en vertogen 1965-2000 Vraag 19: Bespreek de kritische stemmen die niet akkoord gaan met de visie dat de architectuur van de Moderne Beweging

Nadere informatie

Stedelijk Museum Amsterdam leende vervalste Mondriaan

Stedelijk Museum Amsterdam leende vervalste Mondriaan AiA Art News-service Stedelijk Museum Amsterdam leende vervalste Mondriaan Na onderzoek door een buitenstaander werd duidelijk dat het om een vervalste kopie ging. Arjen Ribbens 8 september 2017 om 14:02

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

Onderwijsbrochure Het Nieuwe Instituut Rotterdam. Voor de ontwerpers van morgen

Onderwijsbrochure Het Nieuwe Instituut Rotterdam. Voor de ontwerpers van morgen Onderwijsbrochure Rotterdam Voor de ontwerpers van morgen Inhoud Aangenaam kennis te maken 4 5 Onderwijs in 6 Foto-impressie 7 Programma s 11 Docent aan het woord: Tessa Smal 12 Boekingsinformatie 13 Educatie

Nadere informatie

Dit is een portret van een oude man, geschilderd door Johan Christiaan Kerkmeijer

Dit is een portret van een oude man, geschilderd door Johan Christiaan Kerkmeijer 1 Dit is een portret van een oude man, geschilderd door Johan Christiaan Kerkmeijer 2 En dit is ook een portret van een oude man, geschilderd door dezelfde kunstenaar, maar dan zo n dertig jaar later.

Nadere informatie

Wilhelm I van Duitsland: (Berlijn, 22 maart 1797 aldaar, 9 maart 1888

Wilhelm I van Duitsland: (Berlijn, 22 maart 1797 aldaar, 9 maart 1888 Wilhelm I van Duitsland: (Berlijn, 22 maart 1797 aldaar, 9 maart 1888 Ook bekend als Willem I (volledige naam: Willem Frederik Lodewijk, Duits: Wilhelm Friedrich Ludwig) van het Huis Hohenzollern, was

Nadere informatie

Henry van de Velde, architect en briefschrijver

Henry van de Velde, architect en briefschrijver Henry van de Velde, architect en briefschrijver Ellen Van Impe (Centrum Vlaamse Architectuurarchieven) en Luc Verpoest (KU Leuven) In 2013 is het precies 150 jaar geleden dat Henry van de Velde (1863-1957)

Nadere informatie

1917-1986 Nederland> Amsterdam

1917-1986 Nederland> Amsterdam 1917-1986 Nederland> Amsterdam Presser compleet is niet mogelijk. Er zijn meer dan 100.000 negatieven en 150.000 dia s. Het oeuvre is een monument van geschiedschrijving met de camera. Niemand anders dan

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding. Biografische data 1. Aanwijzingen voor gebruik 1. Verantwoording plaatsingslijst 1. Plaatsingslijst

INHOUD. Inleiding. Biografische data 1. Aanwijzingen voor gebruik 1. Verantwoording plaatsingslijst 1. Plaatsingslijst INHOUD Inleiding Biografische data 1 Aanwijzingen voor gebruik 1 Verantwoording plaatsingslijst 1 Plaatsingslijst Lijst van de inhoud van de platte dozen 3 Lijst van de inhoud van de portefeuilles 7 Lijst

Nadere informatie

Archief P.A Donker 1923-1965

Archief P.A Donker 1923-1965 Archief P.A Donker 1923-1965 Persmuseum Zeeburgerkade 10 1019 HA Amsterdam Nederland hdl:10622/arch03478 IISG Amsterdam 2015 Inhoudsopgave Archief P.A Donker...3 Archiefvorming...3 Inhoud en structuur...3

Nadere informatie

Les 14 Dutch design. Presentatieopdracht 1 Rem Koolhaas

Les 14 Dutch design. Presentatieopdracht 1 Rem Koolhaas Les 14 Dutch design Presentatieopdracht 1 Rem Koolhaas U gaat een presentatie geven van 5 minuten aan mensen die deze Nederlandse architect niet goed kennen aan de hand van drie gebouwen die door hem zijn

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

Collectie gemeente Zwartewaterland - deelcollectie Genemuiden

Collectie gemeente Zwartewaterland - deelcollectie Genemuiden Interieurinrichting gemeentehuis Genemuiden. Deze inventarisatie van het meubilair in het gemeentehuis van Genemuiden beperkt zich tot de interieuronderdelen die in 1968 door binnenhuisarchitect Dirk van

Nadere informatie

CENTRAAL MUSEUM DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs. Goed om te weten:

CENTRAAL MUSEUM DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs. Goed om te weten: Voor de docent: grote groep? Deel de groep op en laat een deel opdracht 1, 2, 3, 4, 5 en een deel opdracht 6, 5, 4, 1, 2 maken in die volgorde. Weten waar de zalen zijn? Vraag het aan één van onze publieksmedewerkers

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

1. Wat is architectuur?

1. Wat is architectuur? Architectuur 1. Wat is architectuur? Alles in Nederland is bedacht. Door wie? 1.Planologen: denken na over grote gebieden 2.Civiele techniek: houdt zich bezig met het ontwerpen van bruggen, viaducten,

Nadere informatie

Ton van Tast. afmeting 14,4 x 10 x 14,4

Ton van Tast. afmeting 14,4 x 10 x 14,4 Iconen van de post 1929 tarievenboekjes Ton van Tast De omslag van het posttarievenboekje uit 1929 heeft een illustratief karakter. Ontwerper Ton van Tast tekent voor zowel de voorkant als de achterkant

Nadere informatie

la loge Verhuur La Loge Kluisstraat 86 - rue de l Ermitage B-1050 Brussels +32 (0)2 644 42 48 info@la-loge.be asbl-vzw architecture museum la loge

la loge Verhuur La Loge Kluisstraat 86 - rue de l Ermitage B-1050 Brussels +32 (0)2 644 42 48 info@la-loge.be asbl-vzw architecture museum la loge Kluisstraat 86 - rue de l Ermitage B-1050 Brussels +32 (0)2 644 42 48 info@la-loge.be Verhuur La Loge asbl-vzw architecture museum la loge Het gebouw La Loge is een uniek stuk erfgoed, gelegen in het centrum

Nadere informatie

Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014

Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014 Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014 Inhoud Inleiding Aanleiding Cornelis Elffers Vergelijkbare werken Historische betekenis van de school Het pand Kunstwerken Het

Nadere informatie

JAC. VAN DEN BOSCH (1868-1948)

JAC. VAN DEN BOSCH (1868-1948) Inventaris van het archief van JAC. VAN DEN BOSCH (1868-1948) binnenhuisarchitect, meubelontwerper, graficus en schilder 1895-1948 (-1975) Lidy Visser Den Haag 2001 INHOUD 1. Inleiding 1.1. Lotgevallen

Nadere informatie

Naoorlogs erfgoed. A p e l d o o r n. e m

Naoorlogs erfgoed. A p e l d o o r n. e m 12 e C u l t u u r n e e t h i s t o r i s c h A p e l d o o r n e m g Naoorlogs erfgoed In Apeldoorn is de waardering van monumentale gebouwen en objecten van de vooroorlogse periode (de jaren 1850 1940)

Nadere informatie

NAGELE. programmaboekje

NAGELE. programmaboekje NAGELE programmaboekje Januari 2013 GROEN Uit het ontwerp van Nagele en de beplantingsplannen valt af te leiden dat de groenstructuur van Nagele is opgebouwd uit verschillende typen beplantingen die elk

Nadere informatie

We houden van de constant veranderende stad, ze fascineert ons. We willen haar mooier maken. Duurzaam. Stoer. Eigenzinnig.

We houden van de constant veranderende stad, ze fascineert ons. We willen haar mooier maken. Duurzaam. Stoer. Eigenzinnig. We houden van de constant veranderende stad, ze fascineert ons. We willen haar mooier maken. Duurzaam. Stoer. Eigenzinnig. Studiospacious Studiospacious is een jong bureau dat zich richt op het ontwerpen

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST?

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST? VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST? Johannes Fake Berghoef (Aalsmeer, 1903-1994) is voor velen een onbekende architect. Niet voor Jennifer Meyer, promovenda

Nadere informatie

Nummer Toegang: KOKI. Bekker-Kok, I.G. / Archief

Nummer Toegang: KOKI. Bekker-Kok, I.G. / Archief Nummer Toegang: KOKI Bekker-Kok, I.G. / Archief Het Nieuwe Instituut (c) 2000 KOKI Bekker-Kok, I.G. / Archief 3 I N H O U D S O P G A V E BESCHRIJVING VAN HET ARCHIEF...5 Aanwijzingen voor de gebruiker...6

Nadere informatie

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DOOR U. TUKKER Op 3 november 2000 overleed op 92-jarige leeftijd in Zwitserland dr. Willem Frederik van Gunsteren. Wanneer men zijn leven bestudeert, komt men tot de ontdekking

Nadere informatie

New Babylon, the hyper-architecture of desire 8 december 1998

New Babylon, the hyper-architecture of desire 8 december 1998 1 van 4 15-07-2016 14:29 New Babylon, the hyper-architecture of desire 8 december 1998 Ruim twintig jaar werkte Constant Nieuwenhuis aan de uitwerking van zijn utoptie Nieuw Babylon. Constant publiceerde

Nadere informatie

Nieuwbouw: APOLLO en MINERVA Amsterdam Deze tweelinggebouwen tegenover het Hilton Hotel voldoen aan de huidige architectonische, comfort en tehnische eisen. Inclusief automatisch parkeergarages. BVO: 12.312

Nadere informatie

C O N C E P T. ONDERZOEK GEBIEDSTRUCTUREN Almere, september 2012 MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS

C O N C E P T. ONDERZOEK GEBIEDSTRUCTUREN Almere, september 2012 MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS ONDERZOEK GEBIEDSTRUCTUREN Almere, september 2012 MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS 0031(0)20 8456190 C O N C E P T WWW.MIRCK.EU OFFICE@MIRCK.EU MIRCK ARCHITECTURE NEW

Nadere informatie

De Geschiedenis Op 28 Oktober in 1237 werd een nederzetting gesticht met de naam Berlijn in het toen genaamde Pruisen. Op dezelfde datum werd ook in de buurt Cölin opgericht. In 1307 werden deze nederzettingen

Nadere informatie

Archiefnummer 0273. Inventaris van het RKD-archief van de AFDELING TEKENINGEN 1968-1992. Marcia Zaaijer / Ramses van Bragt

Archiefnummer 0273. Inventaris van het RKD-archief van de AFDELING TEKENINGEN 1968-1992. Marcia Zaaijer / Ramses van Bragt Archiefnummer 0273 Inventaris van het RKD-archief van de AFDELING TEKENINGEN 1968-1992 Marcia Zaaijer / Ramses van Bragt Den Haag 2000 / 2008 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Plaatsingslijst 4 2 1. Inleiding Onder

Nadere informatie

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Foeliestraat 16 1011 TM Amsterdam Tel +31 (0)20 4230303 Fax +31 (0)20 4230404 E-mail info@morikokira.nl Internet www.morikokira.nl Verbouwing herenhuis in

Nadere informatie

Aanvragen als: BANP + aanvr.nr.

Aanvragen als: BANP + aanvr.nr. ARCHIEF Jb. VAN DEN BAN Jb. van den Ban werd in 1860 te Nieuw Helvoet geboren. Hij volgde een opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten te Rotterdam. Gedurende de jaren 1882-1884 studeerde hij aan

Nadere informatie

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy In blauw: de tijdvakken en de kenmerkende aspecten (alleen uitgewerkt voor het en ). In oranje: de canonvensters,

Nadere informatie

15 jaar. 19&21 april 24&25 mei. Open dagen. Get inspired! www.rmr.nl

15 jaar. 19&21 april 24&25 mei. Open dagen. Get inspired! www.rmr.nl 15 jaar Handmade HANDMADE luxury LUXURY interiors INTERIORS EEN een HUIS Huis WORDT wordt GEBOUWD, gebouwd, MAAR maar EEN een THUIS thuis MOET moet GEVORMD gevormd WORDEN worden 19&21 april 24&25 mei Open

Nadere informatie

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh?

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Soms weten bezoekers ons tijdens rondleidingen te vermelden dat Vincent van Gogh ooit een kamertje bewoonde in hotel Schafrath aan het Park in Nuenen.

Nadere informatie

Wylerberghuis. Bron RCE. Otto Bartning Expressionisme Marie Schuster - Hiby

Wylerberghuis. Bron RCE. Otto Bartning Expressionisme Marie Schuster - Hiby Wylerberghuis Bron RCE Otto Bartning Expressionisme Marie Schuster - Hiby Het expressionisme Max Ernst Een stroming in de Europese kunsten schilderkunst, muziek literatuur, architectuur, toneel en film

Nadere informatie

Handleiding voor de aanwijzing van zaken en terreinen als gemeentelijk monument en gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht

Handleiding voor de aanwijzing van zaken en terreinen als gemeentelijk monument en gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht Handleiding voor de aanwijzing van zaken en terreinen als gemeentelijk monument en gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht Inhoud Inleiding 3 Bovengrondse monumenten en beschermde stads- of dorpsgezichten

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief. C. Feltkamp (1897-1983) archief 1920-1940

Plaatsingslijst van het archief. C. Feltkamp (1897-1983) archief 1920-1940 Plaatsingslijst van het archief C. Feltkamp (1897-1983) archief 1920-1940 Nederlands Architectuurinstituut 2006 INHOUD INLEIDING 2 Enkele biografische data 2 Archief 2 Aanwijzingen voor gebruik 2 PLAATSINGSLIJST

Nadere informatie

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959).

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959). Werkblad 1: Marie Anne Tellegen. Mijn naam is Marie Anne Tellegen. Ik ben geboren in het jaar 1893 in Arnhem. Mijn vader was burgemeester van Amsterdam van 1915 tot 1921. In februari 1944 kwam ik in de

Nadere informatie

Inventaris van het archief van. I.G. Bekker-Kok 1910-2001. archief 1925-1967. J.P. Baeten

Inventaris van het archief van. I.G. Bekker-Kok 1910-2001. archief 1925-1967. J.P. Baeten Inventaris van het archief van I.G. Bekker-Kok 1910-2001 archief 1925-1967 J.P. Baeten Nederlands Architectuurinstituut 2003 Archief Het archiefdeel is zeer fragmentarisch en bestaat voor het grootste

Nadere informatie

Een tijd geleden bezocht ik de tentoonstelling Design Derby

Een tijd geleden bezocht ik de tentoonstelling Design Derby 1 of 13 18-3-2016 8:58 Een spannend verhaal over de merkwaardige en gecompliceerde geschiedenis van de achterpootloze stoel, Mart Stam, Marcel Breuer, Breuer-Stam hybriden, auteursrechten en licenties.

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

20 YEARS 20 MODELS. 2012 Limited edition 20 years. 2009 dakota. 2011 jackson crazy. 2006 hollywood with buttons. 2001 detroit.

20 YEARS 20 MODELS. 2012 Limited edition 20 years. 2009 dakota. 2011 jackson crazy. 2006 hollywood with buttons. 2001 detroit. 20 YEARS 20 MODELS 2001 detroit 2011 jackson crazy 2006 hollywood with buttons 2009 dakota 1997 new york 2005 brazil 1993 copperfield 1998 chelsea 2008 carmel 1994 soho 1999 queens 2002 judd 2003 pittsburgh

Nadere informatie

Archief Vereniging van Nederlandse Beeldende Kunstenaars 'De Brug'

Archief Vereniging van Nederlandse Beeldende Kunstenaars 'De Brug' Nummer Toegang: NL-HaRKD-0160 Archief Vereniging van Nederlandse Beeldende Kunstenaars 'De Brug' Tiny de Boer, Ramses van Bragt, 2001 / 2007 RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) (c) 2000

Nadere informatie

Steun de. Musea! Mogelijkheden voor particulieren

Steun de. Musea! Mogelijkheden voor particulieren Steun de amersfoortse Musea! Mogelijkheden voor particulieren Steun de Amersfoortse Musea! Museum Flehite, Kunsthal KAdE, het Mondriaanhuis en Architectuurcentrum FASadE zijn verenigd in de stichting

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H5 Hoofdstuk 6 Rationalisme in de kunsten.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H5 Hoofdstuk 6 Rationalisme in de kunsten. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H5 Hoofdstuk 6 Rationalisme in de kunsten. Kunst vanuit het gevoel Kunst vanuit de ratio (het verstand) Paul Cézanne (1839-1906) Cézanne wordt gezien als de vader van het

Nadere informatie

Dietrich Bonhoeffer DOOR GOEDE MACHTEN TROUW EN STIL OMGEVEN. Met aquarellen van Andreas Felger

Dietrich Bonhoeffer DOOR GOEDE MACHTEN TROUW EN STIL OMGEVEN. Met aquarellen van Andreas Felger Dietrich Bonhoeffer DOOR GOEDE MACHTEN TROUW EN STIL OMGEVEN Met aquarellen van Andreas Felger Dietrich Bonhoeffer DOOR GOEDE MACHTEN TROUW EN STIL OMGEVEN met aquarellen van Andreas Felger Oorspronkelijke

Nadere informatie

Architect nieuw te bouwen MFC Klarendal bekend!

Architect nieuw te bouwen MFC Klarendal bekend! Architect nieuw te bouwen MFC Klarendal bekend! Architectenbureau De Zwarte Hond gaat MFC Klarendal ontwerpen. Wat er aan vooraf ging Zoals al in een vorige wijkkrant heeft gestaan wordt het MFC Klarendal

Nadere informatie

Caroline Boot en Vimal Korstjens In het spoor van het Bauhaus Weefwerk van Kitty van der Mijll Dekker Audax Textielmuseum, Tilburg

Caroline Boot en Vimal Korstjens In het spoor van het Bauhaus Weefwerk van Kitty van der Mijll Dekker Audax Textielmuseum, Tilburg publicaties 2010 Margriet van Seumeren Haerkens e.a. Een mooi ding Ambacht, vormgeving, kunst 1890-2010 Museum Hilversum, Hilversum Victoria Anastasyadis Herman Scholten Ruimte voor textiel Website Stichting

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding Anne Frank Huis Boijmans Van Beuningen Corpus reis door de mens Gevangenismuseum...

INHOUD. Inleiding Anne Frank Huis Boijmans Van Beuningen Corpus reis door de mens Gevangenismuseum... INHOUD Inleiding...6 1 Anne Frank Huis...8 2 Boijmans Van Beuningen... 10 3 Corpus reis door de mens... 12 4 Gevangenismuseum... 14 5 Beeld en Geluid... 16 6 Museon... 18 7 Museum of the Image, MOTI...

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 6 Rationalisme in de kunsten.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 6 Rationalisme in de kunsten. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 6 Rationalisme in de kunsten. Kunst vanuit het gevoel Kunst vanuit de ratio (het verstand) Paul Cézanne (1839-1906) Cézanne wordt gezien als de

Nadere informatie

Kees Visser, Protoflétta, 1977. 29,5 x 21 cm. Courtesy Galerie Jérôme Poggi

Kees Visser, Protoflétta, 1977. 29,5 x 21 cm. Courtesy Galerie Jérôme Poggi Kees Visser, Protoflétta, 1977. 29,5 x 21 cm. Courtesy Galerie Jérôme Poggi Kees Visser - Krijn de Koning - Navid Nuur Over maat en verdwijning 7 mei 30 juni 2013 In deze tentoonstelling staat het werk

Nadere informatie

Nummer Toegang: POOL. Pool, M. / Archivalia

Nummer Toegang: POOL. Pool, M. / Archivalia Nummer Toegang: POOL Pool, M. / Archivalia Het Nieuwe Instituut (c) 2000 POOL Pool, M. / Archivalia 3 I N H O U D S O P G A V E BESCHRIJVING VAN HET ARCHIEF...5 Aanwijzingen voor de gebruiker...6 Citeerinstructie...6

Nadere informatie

B) Film Charles Baudelaire en de schilders van het moderne leven \/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\

B) Film Charles Baudelaire en de schilders van het moderne leven \/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\ /\/\/\/\/\/\/\/\/\ Museumopdrachten bij de tentoonstelling Le peintre de la vie moderne/ De schilder van het moderne leven /\/\/\/\/ in Museum De Paviljoens (5 november 2005-19 maart 2006) /\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/\/

Nadere informatie

Rhenen binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30

Rhenen binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30 Rhenen binnenstad Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30 In de verdeling van de [ ] architecten werd in theorie het uiterste gedaan om te zorgen dat het straatbeeld, in overeenstemming met

Nadere informatie

Architectenwoning. te Borgerhout. Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Architect : Albert Barentsen (1915 1985)

Architectenwoning. te Borgerhout. Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Architect : Albert Barentsen (1915 1985) Architectenwoning te Borgerhout Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Ontworpen in het expo-jaar 1958 Gebouwd in 1959 Architect : Albert Barentsen (1915 1985) Huis Cruyslei 1b - Architect Albert Barentsen

Nadere informatie

Christa Rinzema architect ETH + 3 1 ( 0 ) 6 11 0 0 2 2 4 2 info@christarinzema.nl www.christarinzema.nl. projects - curriculum vitae

Christa Rinzema architect ETH + 3 1 ( 0 ) 6 11 0 0 2 2 4 2 info@christarinzema.nl www.christarinzema.nl. projects - curriculum vitae Christa Rinzema ETH + 3 1 ( 0 ) 6 11 0 0 2 2 4 2 info@christarinzema.nl www.christarinzema.nl projects - curriculum vitae Christa Rinzema + 3 1 ( 0 ) 6 11 0 0 2 2 4 2 info@christarinzema.nl www.christarinzema.nl

Nadere informatie

PARALLEL aan het expressionisme in de schilderkunst, dat volgens

PARALLEL aan het expressionisme in de schilderkunst, dat volgens MART STAM DOOR H. BUYS PARALLEL aan het expressionisme in de schilderkunst, dat volgens een opmerking van Kandinsky in zijn in het jaar 1912 verschenen v/erkje Vom geistigen in der Kunst" het principe

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie