Beleidinstrumenten eiwittransitie: de eiwitpuzzel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidinstrumenten eiwittransitie: de eiwitpuzzel"

Transcriptie

1 Beleidinstrumenten eiwittransitie: de eiwitpuzzel De rol van prijsinstrumenten CE Delft, Martijn Blom

2 Inhoud presentatie 1. Waarom overheidsbeleid? milieueffecten maatschappelijke kosten 2. Handvaten voor prijsbeleid veranderingstrategieën in de eiwitpuzzel rol van prijsinstrumenten 3. Effectiviteit van prijsbeleid de (on)gevoeligheid van de prijsknop wat kunnen we van andere sectoren leren? 4. Conclusies 2

3 Milieueffecten van vlees, vis en zuivel Biodiversiteit: De mondiale veehouderij veroorzaakt 30% van biodiversiteitverlies Ruimtegebruik Klimaat 80% landbouwoppervlak in gebruik voor de productie van vlees en zuivel 12% van de wereldwijde uitstoot 11% in Nederland (EU: 8%) Gezondheid Te veel aan consumptie van dierlijk vet en eiwitten Er zijn geen eenvoudige technische oplossingen voorhanden 3

4 Grote verschillen in milieudruk tussen eiwitten Effecten op klimaatemissies Tofu, gecertificeerde soja Gemengde vegetarische producten Tofu, ongecertificeerde soja Eieren Gevogelte Kaas Varkensvlees Lam Rund & Kalfs 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% hoge milieubijdrage gemiddelde milieubijdrage lage milieubijdrage 4

5 Externe kosten van vleesconsumptie (NL) Consumentenprijs en externe kosten (2006) e u r o/kg externe kosten prijs 0 varkensvlees rundvlees kip 5

6 Externe kosten van vleesconsumptie (NL) Externe kosten en productiewaarde NL veehouderij in m iljard e n Euro's huidige consumptie advies 100 gram 1 0 externe kosten Nederlandse externe kosten advies Toegevoegde waarde NL consumptie voedingscentrum (100 gram) veehouderij 6

7 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% Klimaateffecten Nederlandse consumptie van energie & grondstoffen 7 transportbrandstof Staal Elektriciteit (huishoudelijk) Vlees Zuivel Organische chemie Aluminium Anorganische chemie Alcoholische drank Granen accijnzen ETS & EB ETS ETS

8 Eiwitpuzzel: verschillende strategieën 1. Verduurzamen van (dierlijk) eiwitconsumptie Let op: buitenland/keten 2. Verminderen van (dierlijke) eiwitinname Een dag in de week geen vlees 3. Veranderen samenstelling vleespakket Meer kip, minder rund en varken 4. Vervangen vlees door vleesvervangers Belang van hybride vleesproducten en vleesarme maaltijdconcepten 8

9 Instrumenten in de eiwittransitie 9

10 Hoe kunnen deze strategieën het best gestimuleerd worden? First best: gedifferentieerde vleesheffing naar milieueffecten Prikkelt alle transitiestrategieën Sluit aan bij externe kosten Maximaal regulerend effect Praktische en juridische obstakels Second best: gedifferentieerde vleesheffing op basis van gemiddelde milieueffecten Kip, rund, varken, zuivel en eieren in aparte tarieven Vleesvervangers in nihil of verlaagd tarief Third best: niet-gedifferentieerde heffing Stimuleert slechts minder vlees en vleesvervangers 10

11 Mogelijke vormgeving Een aparte consumentenheffing: Differentiatie naar milieueffecten Alleen binnenlandse consumptie Een heffing volgens de systematiek van de accijns: Differentiatie mogelijk Vroeg in de keten (slachterijen) EU harmonisatie Een verhoging van het BTW-tarief: Algemene verhoging van 6 naar 21% (m.u.v. plantaardig) Eenvoudige maatregel Op termijn: voorstel uniform BTW-tarief (19 of 21%) 11

12 Effectiviteit van prijsbeleid Prijsbeleid is een van de knoppen Met behoud van concurrentiepositie veehouderij milieueffecten reguleren Eetpatronen veranderen traag: Productie en consumptie diep verankerd in cultuur Macht der gewoonte Vleesconsumptie stabiel hoog niveau Markt vleesvervangers verzadigd Lage elasticiteit van consumptie: Agrarische producten/eerste levensbehoefte 12

13 Waarom is prijsknop toch belangrijk? Verbeteren van milieueffecten door vormgeving Gedifferentieerd > uniforme heffing Corrigeert marktfalen Vergroot welvaartseffecten (hier en daar) Vergroening van belastingstelsel BTW verhoging: 0,7 mld. Euro extra belastinginkomsten Verlaging belasting op arbeid (of verkleinen tekort) Rechtvaardigheid Maakt consumenten bewust van eerlijke prijs van voedsel Vervuiler betaalt 13

14 Leren van andere sectoren CO 2 reductie Gebouwde Omgeving ( ) EPN MAP EPR/EPA REB MJA EIA/VAMIL/EINP Wet Milieubeheer 14

15 Wat kunnen we hieruit leren? Voedselkeuzes worden niet door prijs alleen bepaald Belangrijke sociale transities: combinatie van knoppen Macht van de retail: Schapruimte Prijsstelling (kiloknallers, kwantumkortingen) Portiegroottes Stunten op gezonde of duurzame producten Door convenanten en/of normstelling voor CO 2 verkochte eiwitproducten Belang van de groep flextariërs of vleesminderaars 15

16 Conclusies Maatschappelijke kosten komen niet tot uitdrukking Klimaat, biodiversiteit en landgebruik Effectief prijsbeleid moet alle eiwitstrategieën prikkelen: Verduurzamen Verminderen Vervangen en veranderen Differentiatie naar milieueffecten beter dan uniform Trade-off met uitvoeringskosten Vergelijking met andere sectoren leert dat combinatie van knoppen succesvol tot verandering kan leiden 16

17 Vragen? CE Delft is: Onafhankelijk, non-profit research & consultancy Secties transport, LCA & ketenanalyses, energie, economie 40 werknemers Economie: team van 8 milieueconomen, deels gepromoveerd Vergroening van belastingen, economische instrumenten en EU ETS, luchtvaart Contact: Website: 17

Masterclass fiscale vergroening. De praktijk Martijn Blom, CE Delft

Masterclass fiscale vergroening. De praktijk Martijn Blom, CE Delft Masterclass fiscale vergroening De praktijk Martijn Blom, CE Delft Martijn Blom, 14 oktober 2013 2 Om eerste te zijn moet je ofwel snel zijn, vroeg vertrekken, of, bij een lange race, beschikken over uithoudingsvermogen

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

Vergroening van belastingen Concrete handvaten

Vergroening van belastingen Concrete handvaten Vergroening van belastingen Concrete handvaten Frans Rooijers & Martijn Blom 2 1 Vergroening belastingen Van arbeid naar milieubelastende factoren 1. Regulerend >> afname milieueffecten 2. Inkomsten voor

Nadere informatie

Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie

Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie Rapport Delft, augustus 2012 Opgesteld door: I.Y.R. (Ingrid) Odegard G.C. (Geert) Bergsma Colofon Bibliotheekgegevens rapport: I.Y.R.

Nadere informatie

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september De praktijk van vergroenen van belastingen Milieunetwerk GroenLinks, 16 september CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie

Denktank Vergroenen van belasting. Energieconferentie GroenLinks, 11 juni

Denktank Vergroenen van belasting. Energieconferentie GroenLinks, 11 juni Denktank Vergroenen van belasting Energieconferentie GroenLinks, 11 juni Inhoud presentatie 1.Waar staan we in Nederland met groene belastingen? 2.Vergroeningsagenda 3.Pakket aan opties 4.Conclusies EC-definitie

Nadere informatie

Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie

Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie Rapport Delft, augustus 2012 Opgesteld door: I.Y.R. (Ingrid) Odegard G.C. (Geert) Bergsma Colofon Bibliotheekgegevens rapport: I.Y.R.

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Samenvatting Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen belastingstelsel

Samenvatting Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen belastingstelsel Samenvatting Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen belastingstelsel In dit rapport staat de vraag centraal of een verdere groei van milieubelastingen een bijdrage kan leveren aan het realiseren

Nadere informatie

Wat is vandaag de dag nog duurzaam?

Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Duurzame voeding Schaal als spanningsveld VU Amsterdam 3 oktober 04 Inderdaad... Bron: NRC 7/0/04 Harry Aiking Overzicht Duurzaamheid is dynamisch Duurzaamheid en voedselzekerheid

Nadere informatie

Menu van de Toekomst: Eiwittransitie

Menu van de Toekomst: Eiwittransitie Menu van de Toekomst: Eiwittransitie kennisspecialist duurzaam eten Corné van Dooren Week van de Akkerbouw, Biddinghuizen, 23 juni 2016 Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert

Nadere informatie

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015 Kringlooptoets Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken 24 juni 2015 Kringloop- WIJZER of TOETS? 2 Kringloopwijzer Gewassen Bodem Vee Mest Mest 3 Kringlooptoets Gewassen

Nadere informatie

NIEUWE EIWITTEN OP JE BORD

NIEUWE EIWITTEN OP JE BORD ONDERZOEK ALTERNATIEVEN VOOR VLEES NIEUWE EIWITTEN OP JE BORD 1 WAT ZIJN ALTERNATIEVEN VOOR WIE MINDER VLEES WIL ETEN? De mening van consumenten Thomas Cammelbeeck, Linda de Gouw en Nelleke Polderman Consumentenbond,

Nadere informatie

Brede heroverwegingen Klimaat & Energie

Brede heroverwegingen Klimaat & Energie Brede heroverwegingen Klimaat & Energie Aan : Werkgroep Energie & Klimaat Betreft : Visie op kostenreductie van klimaat/energiebeleid Van : Frans Rooijers, directeur CE Delft Delft, 10 december 2009 Het

Nadere informatie

Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten. Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008.

Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten. Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008. Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008 samenvatting Oktober 2008 Hans Blonk (Blonk Milieu Advies) Anton Kool (Blonk

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Nadeel: Of kolencentrales gaan minder bijstoken en worden nog minder duurzaam.

Nadeel: Of kolencentrales gaan minder bijstoken en worden nog minder duurzaam. ENERGIE 1 Kolencentrales sluiten (Rijks) Een grote reductie in broeikasgassenemissies in Nederland. 2 Niet langer meer worden gezien als ondernemer wanneer je energie deelt met je buurt en hier dus geen

Nadere informatie

Eiwittransitie: urgentie en praktijk

Eiwittransitie: urgentie en praktijk Eiwittransitie: urgentie en praktijk Duurzame eiwitinnovatie en -consumptie Hans Dagevos & Jeroen Willemsen Even voorstellen 2 Presentatie Onze invalshoeken: Van buiten naar binnen: van betrokken partijen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Voedselkwaliteit en Diergezondheid De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 28 oktober 2008 141455.01u

Nadere informatie

Met een eiwittransitietarget naar een duurzaam voedselaanbod

Met een eiwittransitietarget naar een duurzaam voedselaanbod Met een eiwittransitietarget naar een duurzaam voedselaanbod Verkenning van eiwittransitie-indicator en -targets voor monitoring door supermarkten, NGO s en overheid Met een eiwittransitietarget naar een

Nadere informatie

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Maatschappelijke issues in de veehouderij 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Inhoudsopgave Jumbo Maatschappelijke thema s veehouderij Jumbo en duurzaamheid Waarom GlobalGAP? 2 30 november 2013

Nadere informatie

2. Schijf van Vijf samengevat

2. Schijf van Vijf samengevat 2. Schijf van Vijf samengevat 2.1 De essentie van de Schijf van Vijf De Schijf van Vijf is het beeldmerk dat laat zien wat gezond eten inhoudt. Het beeldmerk wordt onderbouwd met de Richtlijnen Schijf

Nadere informatie

Schijf van Vijf samengevat

Schijf van Vijf samengevat Schijf van Vijf samengevat 1. De essentie van de Schijf van Vijf De Schijf van Vijf is het beeldmerk dat laat zien wat gezond eten inhoudt. Het beeldmerk wordt onderbouwd met de Richtlijnen Schijf van

Nadere informatie

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures;

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures; 1. Inleiding 1.1 Dierlijke voedselproducten en milieu Dierlijke voedselproducten zoals, vlees, melk en eieren, zijn voor de meeste mensen een vast onderdeel van het menu. Deze producten leveren belangrijke

Nadere informatie

Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO

Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO 12-03-2015 NL Agri & Food: oprecht een topsector! Tweede exporteur ter wereld Stevige pijler onder de economie 10% v/h BNP;

Nadere informatie

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips Vetten 1 Onderwerpen Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips 2 Wat zijn vetten? Vetten zijn naast eiwitten en koolhydraten, een van de drie

Nadere informatie

D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n

D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n Hoe komen we tot gezonde en duurzame voedingspatronen? Gerard Kramer Manager Sustainable Nutrition Blonk Consultants Slotdebat It s the food, my

Nadere informatie

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Waar staan we nu? Joost Reus, Directie Voedsel, Dier en Consument Waar staan we nu? Nota Duurzaam Voedsel en Beleidsagenda Duurzame Voedselsystemen Waar deden wij

Nadere informatie

Puree met melk zonder toegevoegd zout koud aanmaakbaar

Puree met melk zonder toegevoegd zout koud aanmaakbaar Productbenaming Aardappelpuree in droge vorm met melk - zout Productomschrijving Aardappelpureegranulaat met melk, zoutarm Koud Gebruiksaanwijzing 1/ Het product in droge vorm oplossen in koud drinkwater.

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Haags Milieucentrum, 26 februari 2013 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Haags Milieucentrum, 26 februari 2013 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Haags Milieucentrum, 26 februari 2013 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Overzicht CE Delft Mobiliteit kost ons veel Mogelijkheden CO 2 -reductie transport

Nadere informatie

VERTEERB. KOOLHYDRATEN TRANSVETZUREN CHOLESTEROL LINOLZUUR ZETMEEL VEZELS SUIKERS

VERTEERB. KOOLHYDRATEN TRANSVETZUREN CHOLESTEROL LINOLZUUR ZETMEEL VEZELS SUIKERS VERS VLEES Duif met vel, rauw 288 1205 18.5 23.8 8.4 9.7 3.1 - - 2.7-95 0.0 0.0 0.0 0.0 56 54 199 12 248 22 3.5 0.4 2.2 13 73 0.21 0.22 0.40 5 - Eend, borst zonder vel, tam, rauw 108 457 22.6 2.0 0.8 0.7

Nadere informatie

Luchtvervuilende en klimaat- emissies van personenauto s Een vergelijking van norm- en praktijkemissies per brandstofsoort

Luchtvervuilende en klimaat- emissies van personenauto s Een vergelijking van norm- en praktijkemissies per brandstofsoort Luchtvervuilende en klimaat- emissies van personenauto s Een vergelijking van norm- en praktijkemissies per brandstofsoort Huib van Essen CE Delft Ecomobiel, 8 en 9 oktober 2013 CE Delft Onafhankelijk,

Nadere informatie

Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen. Arno Schroten

Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen. Arno Schroten Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen Arno Schroten CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens Klik Studiebijeenkomst de stijl te bewerken Ontwikkelingen op de voermarkt Klik om de ondertitelstijl van het model 27 mei 2014 te bewerken R. Tijssens Klik om de stijl te bewerken Klik om de ondertitelstijl

Nadere informatie

Hét groene energieplan voor Nederland

Hét groene energieplan voor Nederland Hét groene energieplan voor Nederland Doelen Green4sure Ontwikkeling pakket instrumenten en strategie voor reductie van 50% broeikasgassen in 2030. Verbeteren energievoorzieningzekerheid Tonen baten en

Nadere informatie

Even voorstellen! Anne-Corine Vlaardingerbroek Manager MVO

Even voorstellen! Anne-Corine Vlaardingerbroek Manager MVO Welkom Even voorstellen! Anne-Corine Vlaardingerbroek Manager MVO Inhoudsopgave 1. Jumbo Supermarkten 2. Duurzaam ondernemen bij Jumbo 3. Marktontwikkelingen dierlijke keten 4. Jumbo en de dierlijke keten

Nadere informatie

De economie van milieubelastende materialen

De economie van milieubelastende materialen De economie van milieubelastende materialen Sander de Bruyn CE Delft Materialen en economie Materialen zijn producten die op markten worden verhandeld Overheidsingrijpen is gewenst als de markten niet

Nadere informatie

Introductie. Supermarktmonitor februari 2011 Varkens in Nood

Introductie. Supermarktmonitor februari 2011 Varkens in Nood Introductie Supermarkten benadrukken graag dat ze dierenwelzijn en milieu hoog in het vaandel hebben staan. De halfjaarlijkse Supermarktmonitor van Varkens in Nood geeft inzicht in de ware inspanningen

Nadere informatie

1. Samenvatting 4. 2. Waarom duurzaam vlees? 7. 3. Uitkomsten duurzaamheidsbenchmark 8. 4. Uitkomsten smaaktest: is duurzame rookworst ook lekker?

1. Samenvatting 4. 2. Waarom duurzaam vlees? 7. 3. Uitkomsten duurzaamheidsbenchmark 8. 4. Uitkomsten smaaktest: is duurzame rookworst ook lekker? 16 Februari 2011 2 Inhoud 1. Samenvatting 4 1.1 Inleiding 1.2 Uitslag duurzaamheid 1.3 Uitslag smaak 1.4 Duurzaam en lekker? 1.5 Lekkerste duurzame rookworst 2. Waarom duurzaam vlees? 7 3. Uitkomsten duurzaamheidsbenchmark

Nadere informatie

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING Marcel Temminghoff en Niek Damen Presentatie door Monique van Holland Mei 2015, project 18016 1 Resultaten 1.1 Relevantie keurmerk en diervriendelijker 1.2

Nadere informatie

Super Mexicano XXL De Vries 12x245g

Super Mexicano XXL De Vries 12x245g De Vries Snacks EAN: 8712057027405 (CE) Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke naam Functionele naam Merk Vleesproduct diepvries Snack De Vries Snacks Ingrediënteninformatie 35% vlees (paard, rund,

Nadere informatie

Groene Groei Investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Overzicht aanbevelingen

Groene Groei Investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Overzicht aanbevelingen Groene Groei Investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen Overzicht aanbevelingen Hoofdlijn Investeren in behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit loont. Onze economie draait op het gebruik

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

Fiscale vergroening: hoeveel ruimte is er nog?

Fiscale vergroening: hoeveel ruimte is er nog? Fiscale vergroening: hoeveel ruimte is er nog? Door Martijn Blom, Sander de Bruyn en Jasper Faber, sectie economie milieuadviesbureau CE Delft Dit Kabinet heeft fiscale vergroening opnieuw tot speerpunt

Nadere informatie

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 januari 2010 en op 27 januari 2010 over duurzaam voedsel.

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 januari 2010 en op 27 januari 2010 over duurzaam voedsel. Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 januari 2010 en op 27 januari 2010 over duurzaam voedsel. De voorzitter: Ik heet de minister welkom. Ik wilde het woord aan mevrouw

Nadere informatie

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet De Schijf van Vijf is het voorlichtingsmodel dat het Voedingscentrum

Nadere informatie

Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers

Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers nummer 3 - januari 2010 Inhoudsopgave De Supermarktmonitor 3 Samenvatting 4 1. Prijs 6 1.1 Waar vindt de consument de goedkoopste biologische vlees? 6 1.2 Waar

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Plantaardig eiwit van Europese akkers

Plantaardig eiwit van Europese akkers Een EU-beleid dat Plantaardig eiwit van Europese akkers bevordert Hans van Kessel Dagelijks Bestuur NAV EU-beleid dat plantaardig eiwit vooruit helpt Eiwitgeschiedenis De huidige eiwitsituatie in EU Waarom

Nadere informatie

SBIR Verduurzamen voedselproductie

SBIR Verduurzamen voedselproductie SBIR Verduurzamen voedselproductie Informatiebijeenkomst 16 juli 2014 Alexia Michel, Ministerie EZ Topsector Agri&Food en Tuinbouw&Uitgangmaterialen Achtergrond Initiatief: topsector Agri&Food en ministerie

Nadere informatie

Bloedarmoede tijdens en na de zwangerschap

Bloedarmoede tijdens en na de zwangerschap Bloedarmoede tijdens en na de zwangerschap We omringen jou en je kind met de beste zorg Wat is bloedarmoede (anemie)? Bloedarmoede betekent dat er een te laag gehalte aan hemoglobine (Hb) in het bloed

Nadere informatie

KEUZES VOOR EEN BETER BELASTINGSTELSEL

KEUZES VOOR EEN BETER BELASTINGSTELSEL KEUZES VOOR EEN BETER BELASTINGSTELSEL Discussiepunten ten behoeve van Rondetafelgesprek op 25 maart 2015 H.R.J Vollebergh Inhoud 1 Inleiding 4 2 Uitgangspunten en Uitdagingen 4 2.1 Aanbevelingen 5 3

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Heeft de milieubeweging een alternatief? Ron Wit, Stichting Natuur en Milieu Mini-symposium klimaat en energiebeleid 10 september 2009

Heeft de milieubeweging een alternatief? Ron Wit, Stichting Natuur en Milieu Mini-symposium klimaat en energiebeleid 10 september 2009 Heeft de milieubeweging een alternatief? Ron Wit, Stichting Natuur en Milieu Mini-symposium klimaat en energiebeleid 10 september 2009 inhoud Wake up call: TenneT rapport Energiesector: ETS onvoldoende

Nadere informatie

Quick scan CLM-onderzoek Frank Bunte, LEI Den Haag, vrijdag 14 november 2003

Quick scan CLM-onderzoek Frank Bunte, LEI Den Haag, vrijdag 14 november 2003 Quick scan CLM-onderzoek Frank Bunte, LEI Den Haag, vrijdag 14 november 2003 1 Introductie CLM heeft in 2003 drie voorstellen gedaan om dierenwelzijn en milieu in de consumentenprijs van vlees (en zuivel

Nadere informatie

30 dagen een commitment met jezelf aangaan!

30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 1. Training 2. Voeding 3. Rust 1. Training - Grote spieren trainen benen, borst en rug - Cardio training - Dagelijks middelmatig bewegen Grote spieren trainen:

Nadere informatie

Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders

Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders Colofon Hoezeer en hoe vaak we ook mogen genieten van een stukje vlees op ons bord, de toenemende consumptie ervan gaat gepaard met wereldomvattende milieuproblemen. De uitdaging is om wegen te vinden

Nadere informatie

Vleesminnaars vleesminderaars en vleesmijders. Duurzame eiwitconsumptie in een carnivore eetcultuur

Vleesminnaars vleesminderaars en vleesmijders. Duurzame eiwitconsumptie in een carnivore eetcultuur brochure Vlees 100531:LEI brochure 31-05-2010 12:26 Pagina 3 Vleesminnaars vleesminderaars en vleesmijders Duurzame eiwitconsumptie in een carnivore eetcultuur brochure Vlees 100531:LEI brochure 31-05-2010

Nadere informatie

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Sustainable Concrete Centre Oosterhout (NB), The Netherlands Director: Mantijn van Leeuwen m.vanleeuwen@crh-scc.nl +31 6 2275 4364 MVO netwerk

Nadere informatie

Boer zoekt duurzaamheid

Boer zoekt duurzaamheid Boer zoekt duurzaamheid Publiek belang en duurzaamheid in de productie van varkensvlees en glasgroenten 24 februari 2012 Prof. dr. Barbara Baarsma Hoofdpunten Onderzoekcontext (2) Onderzoeksvraag (1) Economisch

Nadere informatie

Diervriendelijkheid maaltijdboxen. 3 augustus 2016

Diervriendelijkheid maaltijdboxen. 3 augustus 2016 Diervriendelijkheid maaltijdboxen 3 augustus 2016 Inhoud Inhoud...2 1. Inleiding...3 2. Onderzoek...4 3. Resultaten...5 4. Conclusies...7 Bijlage 1. Overzicht scores per merk...8 Bijlage 2. Vragenlijst...9

Nadere informatie

Hans Blonk Anton Kool Boki Luske. m.m.v.: Sytske de Waart Erik ten Pierick

Hans Blonk Anton Kool Boki Luske. m.m.v.: Sytske de Waart Erik ten Pierick Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008 Hans Blonk Anton Kool Boki Luske m.m.v.: Sytske de Waart Erik ten Pierick Oktober

Nadere informatie

Samenvatting. economy.

Samenvatting. economy. Samenvatting 6 SAMENVATTING Samenvatting Door toenemende technologische kennis en innovatie is het steeds beter mogelijk om de verschillende bestanddelen van planten, bomen, gewassen en dierlijke reststromen

Nadere informatie

Het Productschap Tuinbouw. 13 november 2012 / Agnes van Ardenne

Het Productschap Tuinbouw. 13 november 2012 / Agnes van Ardenne Het Productschap Tuinbouw 13 november 2012 / Agnes van Ardenne Inhoud Productschap Tuinbouw (PT) Kerncijfers tuinbouw Trends Opdracht tuinbouw / PT Waarde van groen Conclusies Productschap Tuinbouw (PT)

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4 Gezonde voeding 1 INLEIDING Thema 3 hoofdstuk Gezonde voeding blz. 149 Onderwerpen: -Persoonlijke verschillen -Voeding en levensfasen -Voedingsmiddelen en voedingsstoffen -Richtlijnen

Nadere informatie

Naar lekkere en duurzame rookworst winter 2012-2013

Naar lekkere en duurzame rookworst winter 2012-2013 Naar lekkere en duurzame rookworst winter 2012-2013 Colofon November 2012 Uitgave en copyright: Natuur & Milieu Postbus 1578 3500 BN Utrecht NL info@natuurenmilieu.nl T. +31 (0)30 233 1328 F. +31 (0)30

Nadere informatie

Waarom stokt het met de vergroening van het Belastingstelsel? En wat kunnen we daaraan doen? Remko ter Weijden

Waarom stokt het met de vergroening van het Belastingstelsel? En wat kunnen we daaraan doen? Remko ter Weijden Waarom stokt het met de vergroening van het Belastingstelsel? En wat kunnen we daaraan doen? Remko ter Weijden Fiscaliteit en vergroening 1. Waar staan we? 2. Theorie en regels 3. Verschil tussen instrumenten

Nadere informatie

Verslag LNV Consumentenplatform

Verslag LNV Consumentenplatform Verslag LNV Consumentenplatform 1. Resultaten LNV Consumentenplatform: Melk, Vlees en Eieren: Onze Zorg? Den Haag, 12 september 2008 De wereldwijde vraag naar eiwitten neemt sterk toe. In de afgelopen

Nadere informatie

Eiwitten. Voeding en Welzijn

Eiwitten. Voeding en Welzijn Eiwitten Voeding en Welzijn Vandaag Mindmap Maak een mindmap Wat weet je allemaal over eiwitten? Filmpje Filmpje Wat is je opgevallen in het filmpje? Wat wist je nog niet? Opdracht Pak ons voedsel erbij.

Nadere informatie

Duurzaamheid en voeding...

Duurzaamheid en voeding... Duurzaamheid en voeding... Harry Aiking & Joop de Boer Jubileumsymposium HMC - Den Haag - 17 juni 2011 1 Hoofdpunten Duurzaamheid als bewegend doelwit Belang van voedselproductie en consumptie Mondiale

Nadere informatie

Jammer genoeg wordt vastgesteld dat organisaties en beleidsmakers steeds vaker deze gegevens ter goeder trouw overnemen en voor waar aannemen.

Jammer genoeg wordt vastgesteld dat organisaties en beleidsmakers steeds vaker deze gegevens ter goeder trouw overnemen en voor waar aannemen. VLEES: HOOG TIJD VOOR NUANCE 1 I N L E I D I N G In de pers verschijnt regelmatig een zeer negatieve berichtgeving over vlees, die veelal ideologisch lijkt geïnspireerd te zijn en waarbij wetenschappelijke

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag > Retouradres Postbus 20951 2500 EZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 20951 2500 EZ Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Datum 29 januari 2010 Betreft Aanbieding antwoorden op Kamervragen V009Z25420 t/m V009Z25432

Datum 29 januari 2010 Betreft Aanbieding antwoorden op Kamervragen V009Z25420 t/m V009Z25432 > Retouradres Postbus 2001 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Cluster Voedsel en Prins Clauslaan 8 Postbus 2001 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl

Nadere informatie

Nieuwe strategieën voor mondiale biodiversiteit. Prof. dr. Maarten Hajer

Nieuwe strategieën voor mondiale biodiversiteit. Prof. dr. Maarten Hajer Nieuwe strategieën voor mondiale biodiversiteit Prof. dr. Maarten Hajer Waarom deze studie? 2 Convention on Biological Diversity (CBD) Rio de Janeiro 1992 193 landen, 3 doelen 18-29 oktober 2010: COP10

Nadere informatie

Diewertje Sluik, Edith Feskens

Diewertje Sluik, Edith Feskens Nutriëntendichtheid van basisvoedingsmiddelen Diewertje Sluik, Edith Feskens NZO Symposium, 21 November 2013 Inhoud Kwaliteit van voeding meten: dieetscores/indexen Nutrient profiling Nutriëntendichtheid

Nadere informatie

betreffende een duurzamere voedselproductie en -consumptie in Vlaanderen

betreffende een duurzamere voedselproductie en -consumptie in Vlaanderen stuk ingediend op 1530 (2011-2012) Nr. 1 14 maart 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de heren Dirk Peeters en Hermes Sanctorum betreffende een duurzamere voedselproductie en -consumptie in Vlaanderen

Nadere informatie

Wegwijzer Gezond en Duurzaam Voedsel

Wegwijzer Gezond en Duurzaam Voedsel Wegwijzer Gezond en Duurzaam Voedsel Nederland als koploper in het ontwikkelen, uitproberen en vermarkten van de voedseloplossingen van de toekomst Kees-Jan Bakker In 2050 zijn we met 9 miljard mensen

Nadere informatie

WAAR TREK JE DE GRENS? Hoe zouden we landbouwdieren moeten behandelen?

WAAR TREK JE DE GRENS? Hoe zouden we landbouwdieren moeten behandelen? 1. Productie van kippen Vleeskippen in de stal Scharrelkippen Scharrelvleeskippen kunnen naar buiten. Zij leven langer omdat ze op een langzamere, meer natuurlijke manier groeien. Is het eerlijk dat het

Nadere informatie

Voeding. Wat kunt u gemakkelijk doen of laten?

Voeding. Wat kunt u gemakkelijk doen of laten? Voeding Alle voedingsmiddelen bevatten ijzer. Daardoor is het bijna onmogelijk om een ijzervrij dieet te volgen. Als u een jaar lang een zeer streng ijzer-arm dieet zou volgen, dan komt dat overeen met

Nadere informatie

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext BioDuurzaam - EKO Bavo van den Idsert - Bionext Inhoud - Introductie Bionext - BioDuurzaam en EKO 2012-2020 Bionext De hele keten van boer tot consument: 1.000 bio-boeren & telers (Biohuis) 100 bio-handel

Nadere informatie

Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid

Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie Vraag 1 Op bladzijde

Nadere informatie

Nieuwe wegen naar gezonde voeding

Nieuwe wegen naar gezonde voeding Nieuwe wegen naar gezonde voeding 1 Wat eten we en wordt het beter? Matthijs van den Berg Hoofd van het Centrum Voeding, Preventie en Zorg bij het RIVM. 2 Wat eten we en wordt het beter? Matthijs van den

Nadere informatie

Gaan gezond en duurzaam eten hand in hand?

Gaan gezond en duurzaam eten hand in hand? Gaan gezond en duurzaam eten hand in hand? Expert duurzaam eten Corné van Dooren 19 november 2016, VELT, Brussel Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert hen tot een gezonde

Nadere informatie

Het klimaatprobleem ligt op ons bord!

Het klimaatprobleem ligt op ons bord! Het klimaatprobleem ligt op ons bord! De invloed van voedsel op klimaatverandering Laura van den Bosch Laurie van Diemen VWO6 28-10-2013 Docent: Astrid Klijmij Inhoudsopgave Inleiding... 3 H1 Beter een

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

VOEDINGSDRIEHOEK: Gezond en duurzaam eten met de voedingsdriehoek

VOEDINGSDRIEHOEK: Gezond en duurzaam eten met de voedingsdriehoek VOEDINGSDRIEHOEK: Gezond en duurzaam eten met de voedingsdriehoek Gezond eten: wat is dat nu precies? In de media verschijnen zoveel tegenstrijdige berichten dat je op den duur het bos door de bomen niet

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Hoe economie, ecologie en ethisch verantwoord werken hand in hand gaan

Hoe economie, ecologie en ethisch verantwoord werken hand in hand gaan Hoe economie, ecologie en ethisch verantwoord werken hand in hand gaan 4 de Vlaamse afval en materialencongres Brugge, 6 april 2011 Xavier Gellynck & Ray Jacobsen Universiteit Gent pag. 1 Overzicht 1.

Nadere informatie

Food Innovation Bachelor s Award 2018

Food Innovation Bachelor s Award 2018 Food Innovation Bachelor s Award 2018 Beste studenten, We nodigen je graag uit om deel te nemen aan de Food Innovation Bachelor s Award van het Voedingscentrum! Aan jullie de taak om een gezond en duurzaam

Nadere informatie

Rietsuiker Biologisch Fairtrade 4g

Rietsuiker Biologisch Fairtrade 4g Van Oordt Rietsuiker in handige portieverpakking EAN: 8710348411636 (CE) TM: NL Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke naam Functionele naam Rietsuiker Biologisch Fairtrade 4g Rietsuiker Biologisch

Nadere informatie

De gerechten zijn voorzien van de volgende voedingswaarde-informatie. Afhankelijk van de bereiding kunnen deze cijfers afwijken.

De gerechten zijn voorzien van de volgende voedingswaarde-informatie. Afhankelijk van de bereiding kunnen deze cijfers afwijken. De voedingsinformatiekaart In deze menukaart vind je naast de gerechten en prijs, ook de voedingswaarde- en allergeneninformatie. Per gerecht zie je de hoeveelheid voedingsstoffen, aan welk eetpatroon

Nadere informatie

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL SAMEN WERKEN AAN EEN DUURZAME VOEDSELKETEN IN 2020 AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL Voorop lopen met duurzaam voedsel Nederland is wereldspeler op het gebied van voedselproductie, innovatie en agrifood-export.

Nadere informatie

Sojaproblematiek Europese eiwitteelt

Sojaproblematiek Europese eiwitteelt Regionaal veevoer Sojaproblematiek Europese eiwitteelt Aanpak regionaal voer Onze campagne Kleine Hoefprint Kaas Data landgebruik Europese concumptie Noodzaak dichterbij produceren Zuidamerikaanse Europese

Nadere informatie

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid 20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid Marijke de Graaf, werkzaam bij ICCO houdt een lezing over Voedsel en Voedsel zekerheid OPrganisatie ZWO-groep wijkgemeente Eindhoven-Zuid. We beginnen

Nadere informatie

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK GROEP PER GROEP WEETJE DEHYDRATEREND EFFECT VAN ALCOHOL EN KOFFIE Alcoholische dranken hebben een

Nadere informatie

IJZERVERRIJKTE VOEDING

IJZERVERRIJKTE VOEDING IJZERVERRIJKTE VOEDING 278 Inleiding We weten het allemaal van Popeye: van ijzer wordt een mens sterk. IJzer is een stof die een belangrijke functie in het lichaam vervult. Het is een bestanddeel van hemoglobine,

Nadere informatie

In concept naar consument

In concept naar consument In concept naar consument Rapport ABN AMRO over ketenproductie 22 mei 2014, ABN AMRO Wilbert Hilkens Agrarische markt van groot belang 10% van de Nederlandse economie Aanpak gericht op ondernemers in de

Nadere informatie

Voedselpatronen en biodiversiteit

Voedselpatronen en biodiversiteit Voedselpatronen en biodiversiteit Studium Generale - CDO - Universiteit Gent - 28 februari 2012 Harry Aiking Instituut voor Milieuvraagstukken Vrije Universiteit, Amsterdam 1 Hoofdpunten Milieu en duurzaamheid

Nadere informatie

De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten. Betalen we in 2030 meer of minder in de supermarkt?

De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten. Betalen we in 2030 meer of minder in de supermarkt? De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten Betalen we in 2030 meer of minder in de supermarkt? De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten Betalen

Nadere informatie