Beleidinstrumenten eiwittransitie: de eiwitpuzzel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidinstrumenten eiwittransitie: de eiwitpuzzel"

Transcriptie

1 Beleidinstrumenten eiwittransitie: de eiwitpuzzel De rol van prijsinstrumenten CE Delft, Martijn Blom

2 Inhoud presentatie 1. Waarom overheidsbeleid? milieueffecten maatschappelijke kosten 2. Handvaten voor prijsbeleid veranderingstrategieën in de eiwitpuzzel rol van prijsinstrumenten 3. Effectiviteit van prijsbeleid de (on)gevoeligheid van de prijsknop wat kunnen we van andere sectoren leren? 4. Conclusies 2

3 Milieueffecten van vlees, vis en zuivel Biodiversiteit: De mondiale veehouderij veroorzaakt 30% van biodiversiteitverlies Ruimtegebruik Klimaat 80% landbouwoppervlak in gebruik voor de productie van vlees en zuivel 12% van de wereldwijde uitstoot 11% in Nederland (EU: 8%) Gezondheid Te veel aan consumptie van dierlijk vet en eiwitten Er zijn geen eenvoudige technische oplossingen voorhanden 3

4 Grote verschillen in milieudruk tussen eiwitten Effecten op klimaatemissies Tofu, gecertificeerde soja Gemengde vegetarische producten Tofu, ongecertificeerde soja Eieren Gevogelte Kaas Varkensvlees Lam Rund & Kalfs 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% hoge milieubijdrage gemiddelde milieubijdrage lage milieubijdrage 4

5 Externe kosten van vleesconsumptie (NL) Consumentenprijs en externe kosten (2006) e u r o/kg externe kosten prijs 0 varkensvlees rundvlees kip 5

6 Externe kosten van vleesconsumptie (NL) Externe kosten en productiewaarde NL veehouderij in m iljard e n Euro's huidige consumptie advies 100 gram 1 0 externe kosten Nederlandse externe kosten advies Toegevoegde waarde NL consumptie voedingscentrum (100 gram) veehouderij 6

7 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% Klimaateffecten Nederlandse consumptie van energie & grondstoffen 7 transportbrandstof Staal Elektriciteit (huishoudelijk) Vlees Zuivel Organische chemie Aluminium Anorganische chemie Alcoholische drank Granen accijnzen ETS & EB ETS ETS

8 Eiwitpuzzel: verschillende strategieën 1. Verduurzamen van (dierlijk) eiwitconsumptie Let op: buitenland/keten 2. Verminderen van (dierlijke) eiwitinname Een dag in de week geen vlees 3. Veranderen samenstelling vleespakket Meer kip, minder rund en varken 4. Vervangen vlees door vleesvervangers Belang van hybride vleesproducten en vleesarme maaltijdconcepten 8

9 Instrumenten in de eiwittransitie 9

10 Hoe kunnen deze strategieën het best gestimuleerd worden? First best: gedifferentieerde vleesheffing naar milieueffecten Prikkelt alle transitiestrategieën Sluit aan bij externe kosten Maximaal regulerend effect Praktische en juridische obstakels Second best: gedifferentieerde vleesheffing op basis van gemiddelde milieueffecten Kip, rund, varken, zuivel en eieren in aparte tarieven Vleesvervangers in nihil of verlaagd tarief Third best: niet-gedifferentieerde heffing Stimuleert slechts minder vlees en vleesvervangers 10

11 Mogelijke vormgeving Een aparte consumentenheffing: Differentiatie naar milieueffecten Alleen binnenlandse consumptie Een heffing volgens de systematiek van de accijns: Differentiatie mogelijk Vroeg in de keten (slachterijen) EU harmonisatie Een verhoging van het BTW-tarief: Algemene verhoging van 6 naar 21% (m.u.v. plantaardig) Eenvoudige maatregel Op termijn: voorstel uniform BTW-tarief (19 of 21%) 11

12 Effectiviteit van prijsbeleid Prijsbeleid is een van de knoppen Met behoud van concurrentiepositie veehouderij milieueffecten reguleren Eetpatronen veranderen traag: Productie en consumptie diep verankerd in cultuur Macht der gewoonte Vleesconsumptie stabiel hoog niveau Markt vleesvervangers verzadigd Lage elasticiteit van consumptie: Agrarische producten/eerste levensbehoefte 12

13 Waarom is prijsknop toch belangrijk? Verbeteren van milieueffecten door vormgeving Gedifferentieerd > uniforme heffing Corrigeert marktfalen Vergroot welvaartseffecten (hier en daar) Vergroening van belastingstelsel BTW verhoging: 0,7 mld. Euro extra belastinginkomsten Verlaging belasting op arbeid (of verkleinen tekort) Rechtvaardigheid Maakt consumenten bewust van eerlijke prijs van voedsel Vervuiler betaalt 13

14 Leren van andere sectoren CO 2 reductie Gebouwde Omgeving ( ) EPN MAP EPR/EPA REB MJA EIA/VAMIL/EINP Wet Milieubeheer 14

15 Wat kunnen we hieruit leren? Voedselkeuzes worden niet door prijs alleen bepaald Belangrijke sociale transities: combinatie van knoppen Macht van de retail: Schapruimte Prijsstelling (kiloknallers, kwantumkortingen) Portiegroottes Stunten op gezonde of duurzame producten Door convenanten en/of normstelling voor CO 2 verkochte eiwitproducten Belang van de groep flextariërs of vleesminderaars 15

16 Conclusies Maatschappelijke kosten komen niet tot uitdrukking Klimaat, biodiversiteit en landgebruik Effectief prijsbeleid moet alle eiwitstrategieën prikkelen: Verduurzamen Verminderen Vervangen en veranderen Differentiatie naar milieueffecten beter dan uniform Trade-off met uitvoeringskosten Vergelijking met andere sectoren leert dat combinatie van knoppen succesvol tot verandering kan leiden 16

17 Vragen? CE Delft is: Onafhankelijk, non-profit research & consultancy Secties transport, LCA & ketenanalyses, energie, economie 40 werknemers Economie: team van 8 milieueconomen, deels gepromoveerd Vergroening van belastingen, economische instrumenten en EU ETS, luchtvaart Contact: Website: 17

Masterclass fiscale vergroening. De praktijk Martijn Blom, CE Delft

Masterclass fiscale vergroening. De praktijk Martijn Blom, CE Delft Masterclass fiscale vergroening De praktijk Martijn Blom, CE Delft Martijn Blom, 14 oktober 2013 2 Om eerste te zijn moet je ofwel snel zijn, vroeg vertrekken, of, bij een lange race, beschikken over uithoudingsvermogen

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

Vergroening van belastingen Concrete handvaten

Vergroening van belastingen Concrete handvaten Vergroening van belastingen Concrete handvaten Frans Rooijers & Martijn Blom 2 1 Vergroening belastingen Van arbeid naar milieubelastende factoren 1. Regulerend >> afname milieueffecten 2. Inkomsten voor

Nadere informatie

Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie

Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie Rapport Delft, augustus 2012 Opgesteld door: I.Y.R. (Ingrid) Odegard G.C. (Geert) Bergsma Colofon Bibliotheekgegevens rapport: I.Y.R.

Nadere informatie

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september De praktijk van vergroenen van belastingen Milieunetwerk GroenLinks, 16 september CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie

Denktank Vergroenen van belasting. Energieconferentie GroenLinks, 11 juni

Denktank Vergroenen van belasting. Energieconferentie GroenLinks, 11 juni Denktank Vergroenen van belasting Energieconferentie GroenLinks, 11 juni Inhoud presentatie 1.Waar staan we in Nederland met groene belastingen? 2.Vergroeningsagenda 3.Pakket aan opties 4.Conclusies EC-definitie

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Samenvatting Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen belastingstelsel

Samenvatting Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen belastingstelsel Samenvatting Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen belastingstelsel In dit rapport staat de vraag centraal of een verdere groei van milieubelastingen een bijdrage kan leveren aan het realiseren

Nadere informatie

Wat is vandaag de dag nog duurzaam?

Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Duurzame voeding Schaal als spanningsveld VU Amsterdam 3 oktober 04 Inderdaad... Bron: NRC 7/0/04 Harry Aiking Overzicht Duurzaamheid is dynamisch Duurzaamheid en voedselzekerheid

Nadere informatie

Menu van de Toekomst: Eiwittransitie

Menu van de Toekomst: Eiwittransitie Menu van de Toekomst: Eiwittransitie kennisspecialist duurzaam eten Corné van Dooren Week van de Akkerbouw, Biddinghuizen, 23 juni 2016 Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert

Nadere informatie

NIEUWE EIWITTEN OP JE BORD

NIEUWE EIWITTEN OP JE BORD ONDERZOEK ALTERNATIEVEN VOOR VLEES NIEUWE EIWITTEN OP JE BORD 1 WAT ZIJN ALTERNATIEVEN VOOR WIE MINDER VLEES WIL ETEN? De mening van consumenten Thomas Cammelbeeck, Linda de Gouw en Nelleke Polderman Consumentenbond,

Nadere informatie

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015 Kringlooptoets Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken 24 juni 2015 Kringloop- WIJZER of TOETS? 2 Kringloopwijzer Gewassen Bodem Vee Mest Mest 3 Kringlooptoets Gewassen

Nadere informatie

Brede heroverwegingen Klimaat & Energie

Brede heroverwegingen Klimaat & Energie Brede heroverwegingen Klimaat & Energie Aan : Werkgroep Energie & Klimaat Betreft : Visie op kostenreductie van klimaat/energiebeleid Van : Frans Rooijers, directeur CE Delft Delft, 10 december 2009 Het

Nadere informatie

Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten. Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008.

Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten. Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008. Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008 samenvatting Oktober 2008 Hans Blonk (Blonk Milieu Advies) Anton Kool (Blonk

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Voedselkwaliteit en Diergezondheid De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 28 oktober 2008 141455.01u

Nadere informatie

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Maatschappelijke issues in de veehouderij 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Inhoudsopgave Jumbo Maatschappelijke thema s veehouderij Jumbo en duurzaamheid Waarom GlobalGAP? 2 30 november 2013

Nadere informatie

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures;

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures; 1. Inleiding 1.1 Dierlijke voedselproducten en milieu Dierlijke voedselproducten zoals, vlees, melk en eieren, zijn voor de meeste mensen een vast onderdeel van het menu. Deze producten leveren belangrijke

Nadere informatie

Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO

Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO Hoe voeden we 9 mrd mensen optimaal: lokaal of mondiaal? Aalt Dijkhuizen MVO 12-03-2015 NL Agri & Food: oprecht een topsector! Tweede exporteur ter wereld Stevige pijler onder de economie 10% v/h BNP;

Nadere informatie

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips Vetten 1 Onderwerpen Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips 2 Wat zijn vetten? Vetten zijn naast eiwitten en koolhydraten, een van de drie

Nadere informatie

D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n

D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n Hoe komen we tot gezonde en duurzame voedingspatronen? Gerard Kramer Manager Sustainable Nutrition Blonk Consultants Slotdebat It s the food, my

Nadere informatie

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Waar staan we nu? Joost Reus, Directie Voedsel, Dier en Consument Waar staan we nu? Nota Duurzaam Voedsel en Beleidsagenda Duurzame Voedselsystemen Waar deden wij

Nadere informatie

Puree met melk zonder toegevoegd zout koud aanmaakbaar

Puree met melk zonder toegevoegd zout koud aanmaakbaar Productbenaming Aardappelpuree in droge vorm met melk - zout Productomschrijving Aardappelpureegranulaat met melk, zoutarm Koud Gebruiksaanwijzing 1/ Het product in droge vorm oplossen in koud drinkwater.

Nadere informatie

Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen. Arno Schroten

Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen. Arno Schroten Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen Arno Schroten CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

Luchtvervuilende en klimaat- emissies van personenauto s Een vergelijking van norm- en praktijkemissies per brandstofsoort

Luchtvervuilende en klimaat- emissies van personenauto s Een vergelijking van norm- en praktijkemissies per brandstofsoort Luchtvervuilende en klimaat- emissies van personenauto s Een vergelijking van norm- en praktijkemissies per brandstofsoort Huib van Essen CE Delft Ecomobiel, 8 en 9 oktober 2013 CE Delft Onafhankelijk,

Nadere informatie

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens Klik Studiebijeenkomst de stijl te bewerken Ontwikkelingen op de voermarkt Klik om de ondertitelstijl van het model 27 mei 2014 te bewerken R. Tijssens Klik om de stijl te bewerken Klik om de ondertitelstijl

Nadere informatie

Hét groene energieplan voor Nederland

Hét groene energieplan voor Nederland Hét groene energieplan voor Nederland Doelen Green4sure Ontwikkeling pakket instrumenten en strategie voor reductie van 50% broeikasgassen in 2030. Verbeteren energievoorzieningzekerheid Tonen baten en

Nadere informatie

1. Samenvatting 4. 2. Waarom duurzaam vlees? 7. 3. Uitkomsten duurzaamheidsbenchmark 8. 4. Uitkomsten smaaktest: is duurzame rookworst ook lekker?

1. Samenvatting 4. 2. Waarom duurzaam vlees? 7. 3. Uitkomsten duurzaamheidsbenchmark 8. 4. Uitkomsten smaaktest: is duurzame rookworst ook lekker? 16 Februari 2011 2 Inhoud 1. Samenvatting 4 1.1 Inleiding 1.2 Uitslag duurzaamheid 1.3 Uitslag smaak 1.4 Duurzaam en lekker? 1.5 Lekkerste duurzame rookworst 2. Waarom duurzaam vlees? 7 3. Uitkomsten duurzaamheidsbenchmark

Nadere informatie

Introductie. Supermarktmonitor februari 2011 Varkens in Nood

Introductie. Supermarktmonitor februari 2011 Varkens in Nood Introductie Supermarkten benadrukken graag dat ze dierenwelzijn en milieu hoog in het vaandel hebben staan. De halfjaarlijkse Supermarktmonitor van Varkens in Nood geeft inzicht in de ware inspanningen

Nadere informatie

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING Marcel Temminghoff en Niek Damen Presentatie door Monique van Holland Mei 2015, project 18016 1 Resultaten 1.1 Relevantie keurmerk en diervriendelijker 1.2

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

Fiscale vergroening: hoeveel ruimte is er nog?

Fiscale vergroening: hoeveel ruimte is er nog? Fiscale vergroening: hoeveel ruimte is er nog? Door Martijn Blom, Sander de Bruyn en Jasper Faber, sectie economie milieuadviesbureau CE Delft Dit Kabinet heeft fiscale vergroening opnieuw tot speerpunt

Nadere informatie

Groene Groei Investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Overzicht aanbevelingen

Groene Groei Investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Overzicht aanbevelingen Groene Groei Investeren in biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen Overzicht aanbevelingen Hoofdlijn Investeren in behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit loont. Onze economie draait op het gebruik

Nadere informatie

Super Mexicano XXL De Vries 12x245g

Super Mexicano XXL De Vries 12x245g De Vries Snacks EAN: 8712057027405 (CE) Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke naam Functionele naam Merk Vleesproduct diepvries Snack De Vries Snacks Ingrediënteninformatie 35% vlees (paard, rund,

Nadere informatie

Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers

Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers nummer 3 - januari 2010 Inhoudsopgave De Supermarktmonitor 3 Samenvatting 4 1. Prijs 6 1.1 Waar vindt de consument de goedkoopste biologische vlees? 6 1.2 Waar

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Plantaardig eiwit van Europese akkers

Plantaardig eiwit van Europese akkers Een EU-beleid dat Plantaardig eiwit van Europese akkers bevordert Hans van Kessel Dagelijks Bestuur NAV EU-beleid dat plantaardig eiwit vooruit helpt Eiwitgeschiedenis De huidige eiwitsituatie in EU Waarom

Nadere informatie

Bloedarmoede tijdens en na de zwangerschap

Bloedarmoede tijdens en na de zwangerschap Bloedarmoede tijdens en na de zwangerschap We omringen jou en je kind met de beste zorg Wat is bloedarmoede (anemie)? Bloedarmoede betekent dat er een te laag gehalte aan hemoglobine (Hb) in het bloed

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Duurzaamheid en voeding...

Duurzaamheid en voeding... Duurzaamheid en voeding... Harry Aiking & Joop de Boer Jubileumsymposium HMC - Den Haag - 17 juni 2011 1 Hoofdpunten Duurzaamheid als bewegend doelwit Belang van voedselproductie en consumptie Mondiale

Nadere informatie

30 dagen een commitment met jezelf aangaan!

30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 1. Training 2. Voeding 3. Rust 1. Training - Grote spieren trainen benen, borst en rug - Cardio training - Dagelijks middelmatig bewegen Grote spieren trainen:

Nadere informatie

Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders

Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders Colofon Hoezeer en hoe vaak we ook mogen genieten van een stukje vlees op ons bord, de toenemende consumptie ervan gaat gepaard met wereldomvattende milieuproblemen. De uitdaging is om wegen te vinden

Nadere informatie

Vleesminnaars vleesminderaars en vleesmijders. Duurzame eiwitconsumptie in een carnivore eetcultuur

Vleesminnaars vleesminderaars en vleesmijders. Duurzame eiwitconsumptie in een carnivore eetcultuur brochure Vlees 100531:LEI brochure 31-05-2010 12:26 Pagina 3 Vleesminnaars vleesminderaars en vleesmijders Duurzame eiwitconsumptie in een carnivore eetcultuur brochure Vlees 100531:LEI brochure 31-05-2010

Nadere informatie

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet De Schijf van Vijf is het voorlichtingsmodel dat het Voedingscentrum

Nadere informatie

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Sustainable Concrete Centre Oosterhout (NB), The Netherlands Director: Mantijn van Leeuwen m.vanleeuwen@crh-scc.nl +31 6 2275 4364 MVO netwerk

Nadere informatie

Diervriendelijkheid maaltijdboxen. 3 augustus 2016

Diervriendelijkheid maaltijdboxen. 3 augustus 2016 Diervriendelijkheid maaltijdboxen 3 augustus 2016 Inhoud Inhoud...2 1. Inleiding...3 2. Onderzoek...4 3. Resultaten...5 4. Conclusies...7 Bijlage 1. Overzicht scores per merk...8 Bijlage 2. Vragenlijst...9

Nadere informatie

KEUZES VOOR EEN BETER BELASTINGSTELSEL

KEUZES VOOR EEN BETER BELASTINGSTELSEL KEUZES VOOR EEN BETER BELASTINGSTELSEL Discussiepunten ten behoeve van Rondetafelgesprek op 25 maart 2015 H.R.J Vollebergh Inhoud 1 Inleiding 4 2 Uitgangspunten en Uitdagingen 4 2.1 Aanbevelingen 5 3

Nadere informatie

Verslag LNV Consumentenplatform

Verslag LNV Consumentenplatform Verslag LNV Consumentenplatform 1. Resultaten LNV Consumentenplatform: Melk, Vlees en Eieren: Onze Zorg? Den Haag, 12 september 2008 De wereldwijde vraag naar eiwitten neemt sterk toe. In de afgelopen

Nadere informatie

Waarom stokt het met de vergroening van het Belastingstelsel? En wat kunnen we daaraan doen? Remko ter Weijden

Waarom stokt het met de vergroening van het Belastingstelsel? En wat kunnen we daaraan doen? Remko ter Weijden Waarom stokt het met de vergroening van het Belastingstelsel? En wat kunnen we daaraan doen? Remko ter Weijden Fiscaliteit en vergroening 1. Waar staan we? 2. Theorie en regels 3. Verschil tussen instrumenten

Nadere informatie

Datum 29 januari 2010 Betreft Aanbieding antwoorden op Kamervragen V009Z25420 t/m V009Z25432

Datum 29 januari 2010 Betreft Aanbieding antwoorden op Kamervragen V009Z25420 t/m V009Z25432 > Retouradres Postbus 2001 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Cluster Voedsel en Prins Clauslaan 8 Postbus 2001 2500 EK DEN HAAG www.minlnv.nl

Nadere informatie

Hans Blonk Anton Kool Boki Luske. m.m.v.: Sytske de Waart Erik ten Pierick

Hans Blonk Anton Kool Boki Luske. m.m.v.: Sytske de Waart Erik ten Pierick Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten Gevolgen van vervanging van dierlijke eiwitten anno 2008 Hans Blonk Anton Kool Boki Luske m.m.v.: Sytske de Waart Erik ten Pierick Oktober

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag > Retouradres Postbus 20951 2500 EZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 20951 2500 EZ Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Nieuwe strategieën voor mondiale biodiversiteit. Prof. dr. Maarten Hajer

Nieuwe strategieën voor mondiale biodiversiteit. Prof. dr. Maarten Hajer Nieuwe strategieën voor mondiale biodiversiteit Prof. dr. Maarten Hajer Waarom deze studie? 2 Convention on Biological Diversity (CBD) Rio de Janeiro 1992 193 landen, 3 doelen 18-29 oktober 2010: COP10

Nadere informatie

Wegwijzer Gezond en Duurzaam Voedsel

Wegwijzer Gezond en Duurzaam Voedsel Wegwijzer Gezond en Duurzaam Voedsel Nederland als koploper in het ontwikkelen, uitproberen en vermarkten van de voedseloplossingen van de toekomst Kees-Jan Bakker In 2050 zijn we met 9 miljard mensen

Nadere informatie

WAAR TREK JE DE GRENS? Hoe zouden we landbouwdieren moeten behandelen?

WAAR TREK JE DE GRENS? Hoe zouden we landbouwdieren moeten behandelen? 1. Productie van kippen Vleeskippen in de stal Scharrelkippen Scharrelvleeskippen kunnen naar buiten. Zij leven langer omdat ze op een langzamere, meer natuurlijke manier groeien. Is het eerlijk dat het

Nadere informatie

Diewertje Sluik, Edith Feskens

Diewertje Sluik, Edith Feskens Nutriëntendichtheid van basisvoedingsmiddelen Diewertje Sluik, Edith Feskens NZO Symposium, 21 November 2013 Inhoud Kwaliteit van voeding meten: dieetscores/indexen Nutrient profiling Nutriëntendichtheid

Nadere informatie

betreffende een duurzamere voedselproductie en -consumptie in Vlaanderen

betreffende een duurzamere voedselproductie en -consumptie in Vlaanderen stuk ingediend op 1530 (2011-2012) Nr. 1 14 maart 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de heren Dirk Peeters en Hermes Sanctorum betreffende een duurzamere voedselproductie en -consumptie in Vlaanderen

Nadere informatie

Voeding. Wat kunt u gemakkelijk doen of laten?

Voeding. Wat kunt u gemakkelijk doen of laten? Voeding Alle voedingsmiddelen bevatten ijzer. Daardoor is het bijna onmogelijk om een ijzervrij dieet te volgen. Als u een jaar lang een zeer streng ijzer-arm dieet zou volgen, dan komt dat overeen met

Nadere informatie

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext BioDuurzaam - EKO Bavo van den Idsert - Bionext Inhoud - Introductie Bionext - BioDuurzaam en EKO 2012-2020 Bionext De hele keten van boer tot consument: 1.000 bio-boeren & telers (Biohuis) 100 bio-handel

Nadere informatie

CE Delft. Notitie. A. (Arno) Schroten F. (Femke) de Jong. milieu, en technolog. tel: 015 2 150 150 tel: 015 2 150 150. .nl. .nl Besloten Vennootschap

CE Delft. Notitie. A. (Arno) Schroten F. (Femke) de Jong. milieu, en technolog. tel: 015 2 150 150 tel: 015 2 150 150. .nl. .nl Besloten Vennootschap Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude 2611 Delft HH 180 Delft 2611 HH Delft tel: 015 2 150 150 tel:

Nadere informatie

Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid

Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid Antwoorden Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op vragen van de Tweede Kamer over het rapport Naar een voedselbeleid Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie Vraag 1 Op bladzijde

Nadere informatie

Het klimaatprobleem ligt op ons bord!

Het klimaatprobleem ligt op ons bord! Het klimaatprobleem ligt op ons bord! De invloed van voedsel op klimaatverandering Laura van den Bosch Laurie van Diemen VWO6 28-10-2013 Docent: Astrid Klijmij Inhoudsopgave Inleiding... 3 H1 Beter een

Nadere informatie

Naar lekkere en duurzame rookworst winter 2012-2013

Naar lekkere en duurzame rookworst winter 2012-2013 Naar lekkere en duurzame rookworst winter 2012-2013 Colofon November 2012 Uitgave en copyright: Natuur & Milieu Postbus 1578 3500 BN Utrecht NL info@natuurenmilieu.nl T. +31 (0)30 233 1328 F. +31 (0)30

Nadere informatie

Gaan gezond en duurzaam eten hand in hand?

Gaan gezond en duurzaam eten hand in hand? Gaan gezond en duurzaam eten hand in hand? Expert duurzaam eten Corné van Dooren 19 november 2016, VELT, Brussel Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert hen tot een gezonde

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Sojaproblematiek Europese eiwitteelt

Sojaproblematiek Europese eiwitteelt Regionaal veevoer Sojaproblematiek Europese eiwitteelt Aanpak regionaal voer Onze campagne Kleine Hoefprint Kaas Data landgebruik Europese concumptie Noodzaak dichterbij produceren Zuidamerikaanse Europese

Nadere informatie

IJZERVERRIJKTE VOEDING

IJZERVERRIJKTE VOEDING IJZERVERRIJKTE VOEDING 278 Inleiding We weten het allemaal van Popeye: van ijzer wordt een mens sterk. IJzer is een stof die een belangrijke functie in het lichaam vervult. Het is een bestanddeel van hemoglobine,

Nadere informatie

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid 20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid Marijke de Graaf, werkzaam bij ICCO houdt een lezing over Voedsel en Voedsel zekerheid OPrganisatie ZWO-groep wijkgemeente Eindhoven-Zuid. We beginnen

Nadere informatie

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL SAMEN WERKEN AAN EEN DUURZAME VOEDSELKETEN IN 2020 AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL Voorop lopen met duurzaam voedsel Nederland is wereldspeler op het gebied van voedselproductie, innovatie en agrifood-export.

Nadere informatie

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK GROEP PER GROEP WEETJE DEHYDRATEREND EFFECT VAN ALCOHOL EN KOFFIE Alcoholische dranken hebben een

Nadere informatie

In concept naar consument

In concept naar consument In concept naar consument Rapport ABN AMRO over ketenproductie 22 mei 2014, ABN AMRO Wilbert Hilkens Agrarische markt van groot belang 10% van de Nederlandse economie Aanpak gericht op ondernemers in de

Nadere informatie

Externe en infrakosten van lucht- en zeevaart. Huib van Essen, 21 november 2014

Externe en infrakosten van lucht- en zeevaart. Huib van Essen, 21 november 2014 Externe en infrakosten van lucht- en zeevaart Huib van Essen, 21 november 2014 Doel en scope van de studie Update van de studie De prijs van een reis uit 2004 Overzicht van: Externe kosten van verkeer

Nadere informatie

INFOBLAD. Meeste invloed. Gezond leven

INFOBLAD. Meeste invloed. Gezond leven GEWICHT, VOEDING, BEWEGEN EN ALCOHOL INFOBLAD Ongeveer 30% van kanker zou voorkomen kunnen worden. Een garantie om kanker te voorkomen is er niet. Je kan wel het risico op kanker verkleinen door een gezonde

Nadere informatie

De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten. Betalen we in 2030 meer of minder in de supermarkt?

De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten. Betalen we in 2030 meer of minder in de supermarkt? De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten Betalen we in 2030 meer of minder in de supermarkt? De invloed van Bruto Toegevoegde Koolstofbelasting op voedselproducten Betalen

Nadere informatie

Voedselpatronen en biodiversiteit

Voedselpatronen en biodiversiteit Voedselpatronen en biodiversiteit Studium Generale - CDO - Universiteit Gent - 28 februari 2012 Harry Aiking Instituut voor Milieuvraagstukken Vrije Universiteit, Amsterdam 1 Hoofdpunten Milieu en duurzaamheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten

Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten Voor dit hoofdstuk zijn de bestedingen gemeten in alle verkoopkanalen: supermarkten, speciaalzaken, out of home, huisverkoop, boerenmarkt en webwinkels.

Nadere informatie

PUBLIC. Brussel, 23 februari 2012 (02.03) (OR. en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 6788/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0092 (C S) LIMITE

PUBLIC. Brussel, 23 februari 2012 (02.03) (OR. en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 6788/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0092 (C S) LIMITE eil UE PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 23 februari 2012 (02.03) (OR. en) 6788/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0092 (C S) LIMITE FISC 25 E ER 65 E V 134 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap

Nadere informatie

LNV Consumentenplatform Melk, vlees en eieren: onze zorg? 12 september 2008

LNV Consumentenplatform Melk, vlees en eieren: onze zorg? 12 september 2008 LNV Consumentenplatform Melk, vlees en eieren: onze zorg? 12 september 2008 LNV Consumentenplatform Melk, vlees en eieren: onze zorg? Bevat informatie over: duurzaamheid, dierlijke eiwitten, plantaardige

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Voedselverspilling in huis

Voedselverspilling in huis Voedselverspilling in huis 13 november 2014 Karin Bemelmans Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert hen tot een gezonde en meer duurzame voedselkeuze 1942 2014 Rapport Gezondheidsraad,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Artikelnummer: EAN: Tiramisu Tondo

Artikelnummer: EAN: Tiramisu Tondo PANESCOFOOD.COM Een voorgesneden taart van in koffie geweekte chocoladebiscuit met room, mascarpone kaas en marsala wijn (originele receptuur). EAN: 5412632506426 (CE) Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke

Nadere informatie

LEERPUNTEN UIT DE MARKT

LEERPUNTEN UIT DE MARKT LEERPUNTEN UIT DE MARKT PIETER GOUDSWAARD MVO NEDERLAND, PROJECTMANAGER KIEM TOT KRACHT EN GEZONDER ETEN HUUSKES, VAN KOKEN NAAR STOMEN Vertrekpunt: - Produceren van hoogwaardige ambachtelijke producten

Nadere informatie

Frisiana soft ice mix vanilla 5% MF

Frisiana soft ice mix vanilla 5% MF Frisiana Vloeibare melkijsmix, UHT, klaar voor gebruik. EAN: 5410488992202 (CE) Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke naam Functionele naam Merk Softijsmix vloeibaar Softijsmix vloeibaar Frisiana Geschiktheden

Nadere informatie

Triangle White with Corn

Triangle White with Corn PANESCOFOOD.COM Een volledig afgebakken driehoekig sandwichbroodje van tarwebloem en gedecoreerd met maisgries voor een krokante beet. EAN: 5412632511437 (CE) Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke

Nadere informatie

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7 Dienstverlenende werkzaamheden Les 7 voedingsadvies Julie hebben in les 1 al een voedingsdagboek moeten invullen en in les drie heb je als het goed is geleerd hoe de schijf van vijf werkt. Met deze kennis

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

VOETAFDRUKKEN VAN NEDERLANDSE CONSUMPTIE

VOETAFDRUKKEN VAN NEDERLANDSE CONSUMPTIE VOETAFDRUKKEN VAN NEDERLANDSE CONSUMPTIE De ecologische effecten van Nederlandse consumptie in het buitenland PBL-Notitie Trudy Rood, Harry Wilting en Aldert Hanemaaijer 22 januari 2016 Colofon Voetafdrukken

Nadere informatie

Artikelnummer: EAN: Frisiana slagroomijs

Artikelnummer: EAN: Frisiana slagroomijs Frisiana Kant-en-klare roomijscompositie, UHT. EAN: 5410488992196 (CE) Basisgegevens Commerciële naam Wettelijke naam Functionele naam Merk Softijsmix vloeibaar Softijsmix vloeibaar Frisiana Geschiktheden

Nadere informatie

38.1.BELASTING OP DE TOEGEVOEGDE WAARDE ( B.T.W.)

38.1.BELASTING OP DE TOEGEVOEGDE WAARDE ( B.T.W.) 38 -MECHANISME 38.1.BELASTING OP DE TOEGEVOEGDE WAARDE ( B.T.W.) 38.1.1. principe wil zeggen belasting op de toegevoegde waarde en betekent dat er belasting moet betaald worden op elk stukje waarde dat

Nadere informatie

Bachelor s Award 2014

Bachelor s Award 2014 Bachelor s Award 2014 Betreft: Opdracht en beoordelingscriteria Bachelor s Award 2014 Beste studenten, Welkom bij de speciale jubileumeditie van de Voedingscentrum Bachelor s Award. Slepen jullie straks

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Green Deal Groencertificaten

Green Deal Groencertificaten Green Deal Groencertificaten biobased economy energie water bouw grondstoffen klimaat mobiliteit voedsel biodiversiteit Aanleiding groeimarkt voor`kunststoffen, chemicaliën op basis van duurzame biomassa

Nadere informatie

Minder dierlijke producten, meer verantwoord. EVA vzw St.-Pietersnieuwstraat 130, 9000 Gent info@vegetarisme.be 09/329.68.51 - www.vegetarisme.

Minder dierlijke producten, meer verantwoord. EVA vzw St.-Pietersnieuwstraat 130, 9000 Gent info@vegetarisme.be 09/329.68.51 - www.vegetarisme. Minder dierlijke producten, meer verantwoord EVA vzw St.-Pietersnieuwstraat 130, 9000 Gent info@vegetarisme.be 09/329.68.51 - www.vegetarisme.be Inhoud Even over EVA Het globale plaatje De milieucrisis

Nadere informatie

krachten achter Een krachtenanalyse van productie, consumptie en duurzaamheid wereldwijd Carin Rougoor Emiel Elferink (CLM)

krachten achter Een krachtenanalyse van productie, consumptie en duurzaamheid wereldwijd Carin Rougoor Emiel Elferink (CLM) Carin Rougoor Emiel Elferink (CLM) De drijvende krachten achter het eiwit m.m.v. Martijn Jonker Jonathan Malmberg Jeroen van der Laan (Ecorys) Een krachtenanalyse van productie, consumptie en duurzaamheid

Nadere informatie

Sud'n'Sol Kerstomaat 1kg

Sud'n'Sol Kerstomaat 1kg SUD'n'SOL Product verkregen door gedeeltelijk drogen van kerstomaten, gemengd met licht gezouten en gekruide plantaardige olie EAN: 3585510014350 (CE), 23585510014354 (HE) Basisgegevens Commerciële naam

Nadere informatie

Naar een gezond en duurzaam voedselpatroon

Naar een gezond en duurzaam voedselpatroon Naar een gezond en duurzaam voedselpatroon een verkenning naar potenties en dilemma s Mari Marinussen 1 Hans Blonk 1 Corné van Dooren 2 1 Blonk Milieu Advies BV, Gouda 2 Voedingscentrum, Den Haag richting

Nadere informatie

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25%

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Inleiding Deze bijlage bevat de effecten van een mogelijke verhoging van de energiebelasting (EB) op aardgas in de

Nadere informatie