Verslag Users Group 27/09/2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag Users Group 27/09/2012"

Transcriptie

1 Verslag Users Group 27/09/2012 Aanwezig: B. Gouverneur (Synergrid) S. Harlem (FEBEG) P. Lobé (EFET) B. De Wispelaere (FEBEG) H. Wyverkens (FEBEG) F. Van Gijzeghem (ODE) A. Vermeylen (BOP) P. Claes (FEBELIEC) M. Ceusters (FEBELIEC) S. Aerssens (FEBELIEC) N. Pierreux (Belpex) H. Vandersyppe (FEBEG) J. Hensmans (FOD Economie) T. de Waal (FEBEG) T. Deheegher (ODE) N. Laumont (EDORA) F. Vandenberghe, P. De Leener, W. Michiels, F. Wellens, P. Fonck, F. Dalle (Elia) J. Vandermeiren, H. Vandenbroucke, B. De Wachter, F. Carton, G. Kalfas (gedeeltelijk, Elia) Verontschuldigd: W. Gommeren (AGORIA) L. Hujoel (SIBELGA) B. Van der Spiegel (INFRABEL) B. Van Zeebroeck (EDORA) Agenda 1. Goedkeuring rapport vorige vergadering (24/05/2012) 2. WG System Operation a) Feedback WG 13/09 b) Bevoorradingszekerheid a. Incompressibiliteit b. Gevolgen sluiting D3 & T2 c) Bid ladder: Presentatie Kick-Off 3. WG EMD a) Geen feedback b) CACM Network Code Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 1/9

2 4. WG Belgian Grid a) Feedback WG b) Formele goedkeuring van Aanbeveling " Proces van capaciteitsreservering voor nieuwe productie-eenheden op het Elia-net met het oog op een herziening van de technische reglementen " c) Closed distribution systems : stand van zaken 5. Feedback ad-hoc Platform RES 6. Diversen Verslag: a) Sun forecast b) Klantendag c) Start onderzoek synergie cross-border balancing en reserves Nederland - België 1. Verwelkoming en inleiding door Jacques Vandermeiren, CEO Elia Group Jacques Vandermeiren, CEO van de Elia Group, verwelkomt de leden van de Users Group. Hij benadrukt het belang van dit platform speelt voor de goede werking van de markt en herbevestigd dat Elia de Users Group zal blijven ondersteunen en ontwikkelen. Hij verwijst naar de recente berichtgeving in de media over de bevoorradingszekerheid, een topic die Elia zeer aanbelangt. Indien hierdoor onduidelijkheid zou gecreëerd zijn over de verdeling van de verantwoordelijkheden, preciseert hij dat Elia verantwoordelijk is voor de ondersteunende diensten, maar dat de verantwoordelijkheid voor de bevoorradingszekerheid in België niet bij Elia ligt. Het structureel evenwicht tussen vraag en aanbod is immers overgelaten aan de marktwerking en de eindverantwoordelijkheid bij de minister. De elektriciteitswet verleent aan de bevoegde minister de mogelijkheid om tussen te komen, bijvoorbeeld door het lanceren van een tender bij onvoldoende verwachte productiecapaciteit. 2. Nieuwe leden Frank Vandenberghe verwelkomt Annemie Vermeylen die als secretaris-generaal van het Belgian Offshore Platform (BOP) de offshor e windmolenproducenten vertegenwoordigt en Jan Hensmans van de FOD economie. 3. Goedkeuring van het verslag van de vorige vergadering (24/05/2012) Het verslag van de vergadering van 24/05/2012 wordt zonder opmerkingen door de Users Group goedgekeurd. Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 2/9

3 4. Feedback WG System Operations De voorzitter van de WG System Operations geeft een overzicht over twee belangrijke onderwerpen. 1. Incompressibiliteit Pro-memorie wordt de term incompressibiliteit gebruikt om periodes te beschrijven waar door onvoorziene afwijkingen, de productie groter is dan het verbruik zonder dat dit overschot op de markt werd geplaatst en evenmin bijkomende afregelmogelijkheden via de intradaymarkt of de balancing nog beschikbaar zijn. Sinds de lente 2012 werden door Elia een aantal periodes gedetecteerd waar incompressibiliteit voorkwam. Het betrof voornamelijk weekend- en nacht-periodes in de zomer in aanwezigheid van sterke zon en/of wind. Een actieplan werd opgesteld, waaronder: - Sensibilisatie van de marktspelers (die o.m. meer t oeliet om gelimiteerd coördineerbare eenheden toch af te regelen); - Nieuwe incentives in onbalanstarief; - Aanpassingen in de IT-tools; - Mailing naar de ARPs (met CIPU-contract) op D-1 bij risico op incompressibiliteit met vraag om bijkomend afregelvolume aan te bieden; - De positieve reacties van de ARPs, het effect van de nieuwe tarifaire incentives alsook gunstige weersomstandigheden (weinig periodes met combinatie van veel wind en zon) en verlaagde nucleaire productie (verlengde stop van de eenheden Doel 3 en Tihange 2) hebben de problematiek van de incompressibiliteit minder scherp gesteld tijdens afgelopen zomer. Negatieve onbalansprijzen (MDP) werden ongeveer 15 keer waargenomen. Op 12/08/2012 werd een Balancing Warning gepubliceerd om het risico op incompressibiliteit op 13/08/2012 te voorkomen. Het risico op incompressibiliteit of gebrek aan flexibiliteit in het systeem zal in de toekomst blijven bestaan o.a. wegens de toenemende integratie van de hernieuwbare productie (zon en wind) met zijn typi sch volatiel karakter. Elia is bovendien september geconfronteerd geworden met incompressibiliteit op de import. Leden van de Users Group (o.m. vertegenwoordigers van FEBELIEC en EFET) vragen naar een meer uitgebreide communicatie in geval van beoogde incompressibiliteit: - Mailing naar alle ARPs; - Telefonische communicatie; Wim Michiels antwoordt dat specifieke telefonische communicatie praktisch niet haalbaar is maar dat andere systemen in de werkgroep System Operations kunnen besproken worden. Volgens vertegenwoordigers van FEBEG dient meer rekening gehouden te worden met de aanwezige fotovoltaïsche productie in de distributienetten om een correcte assessment van incompressibiliteitsperiodes te realiseren. Hierbij bevestigt Elia actief tools voor Sun Forecasing te ontwikkelen. De problematiek van de allocatie van de belasting door de DistributieNetwerkBeheerders in aanwezigheid van onvoorspelbare decentrale productie werd aangehaald. Deze maakt echter niet deel uit van huidig onderwerp. Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 3/9

4 2. Gevolgen van een eventuele sluiting van Doel 3 en Tihange 2 2 elementen beïnvloeden sterk de beschikbaarheid van het nucleaire productiepark in de komende maanden/jaren: - De beslissing van de regering om Doel 1 en 2 in 2015 te sluiten; - Het vaststellen van mogelijke anomalieën op de reactorvaten van Doel 3 en Tihange 2 waardoor de centrales voor een vandaag nog onbepaalde duur niet beschikbaar zijn; Elia heeft een studie verricht om de concrete gevolgen van deze sluitingen te kennen. Verschillende scenario s werden uitgewerkt, alle scenario s houden rekening met het behoud van de klassieke eenheden waarvan de sluiting reeds ingepland was. Hoewel de minister het in stand houden van deze eenheden aangekondigd heeft, dient dit nog concreet uitgewerkt te worden. De conclusies van de studies tonen aan dat de bevoorradingszekerheid in België mits specifieke maatregelen in normale omstandigheden gewaarborgd is. Enkel in uitzonderlijke omstandigheden (koudegolf, bijkomende langdurige onbeschikbaarheid van productie, ) verhoogt het risico dat bijkomende vraagbeperkende maatregelen dienen getroffen te worden. Op vraag van een vertegenwoordiger van FEBELIEC wordt bevestigd wat men dient te verstaan door uitzonderlijke omstandigheden : het zijn omstandigheden die boven het percentiel P95 gelegen zijn, met andere woorden komen deze omstandigheden gemiddeld één jaar om de 20 jaren voor. Verder bevestigt Elia rekening gehouden te hebben met haalbare importconfiguraties. De totale importcapaciteit van België is beperkt tot 3500 MW (in winteromstandigheden). Deze maximale waarde wordt bepaald door dynamische stabiliteitsfenomenen: boven deze waarde verhoogt het risico op spanningsinstabiliteit en is een instorting van het net mogelijk bij een eventueel bijkomend incident. Deze 3500 MW kan via een combinatie op de noord- en zuidgrens verdeeld worden. Ook met de huidige NTC waarde van 1401 MW op de noordgrens is het, via de marktkoppeling mogelijk om veel meer, en in specifieke omstandigheden zelfs tot 3500 MW, vanuit Nederland in te voeren: naast een rechtstreekse flow over de noordgrens, zal dan een deel van de flow via NL D FR B langs de zuidgrens vloeien. Een belangrijke voorwaarde is echter dat de biedingen van de Belgische marktspelers concurrentieel zijn ten opzichte van de Duitse en Franse marktspelers. In extreme omstandigheden (zoals langdurige koudegolf) kan het echter zijn dat het energie - aanbod in Europa beperkt is en dat de marktspelers niet de nodige deals kunnen afsluiten om hun portefeuille in evenwicht te houden: deze toestand wordt schaarste genoemd. Op welk manier is Elia voorbereid op situaties van plotse onevenwicht of aangekondigde schaarste? a) In geval van plotse fenomeen (frequentiedaling) Verscheidene procedures worden al dan niet automatisch opgestart, onder meer: Alarm Elia, Actie MW, Actie MVAr, Start Turbojets,. Als dit onvoldoende resultaten oplevert zullen afschakelingen volgens het afschakelplan manueel of automatisch (via activatie van frequentierelais) plaats vinden teneinde het evenwicht te herstellen en een verdere degradatie van het elektrisch systeem te vermijden. b) In geval van aangekondigde schaarste Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 4/9

5 Dit kan voorkomen onder verschillende vormen, bv.: vaststelling dat de avondpiek niet bevoorraad kan worden, buitendienstname (wegens defect) van een productie-eenheid voor een bepaalde duur, In dit geval wordt vastgesteld dat het aanbod onvoldoende zal zijn om de vraag te bevoorraden: de ARP(s) kunnen hun evenwichtsverplichting niet respecteren. In geval van schaarste kunnen de overheden beslissen om maatregelen te nemen en te implementeren ten einde de vraag te beperken: Elia zal maatregelen voorstellen maar de Minister beslist. De interactie tussen Elia en de federale overheid is beschreven in een proces. Er kunnen 3 niveaus van maatregelen onderscheiden worden: o Vraagbeperkende maatregelen via sensibilisatie. o Vermindering van het verbruik voor specifieke doeleinden zoals reclameverlichting, bepaalde industriële processen, o Selectieve afschakeling: deze afschakeling kan worden uitgevoerd in blokken van 500 MW geografisch gespreid over heel België, binnen 5 zones die ieder 100 MW vertegenwoordigen: het noordwesten, het noordoosten, het centrum, het zuidwesten en het zuidoosten. Wettelijke voorschriften bepalen welke klanten eerst worden afgeschakeld (landelijke gebieden) en welke prioritair moeten bevoorraad worden (Seveso bedrijven, ). Een vertegenwoordiger van FEBEG dringt aan dat de tools ter ondersteuning van de Day-Ahead markt stabiel dienen te werken, ook in geval van schaarste. Hierbij herhaalt zowel Elia als de vertegenwoordiger van Belpex dat het bieden van stabiele tools steeds een aandachtspunt is. Iedere ongewenste gebeurtenis in de IT-ondersteuning van de marktwerking geeft aanleiding tot een diepgaande analyse. Een vertegenwoordiger van FEBELIEC vreest dat een situatie van schaarste aanleiding kan geven tot gaming. Elia antwoordt hierop bijzonder nauwlettend toe te zien op crisisdagen en is bovendien in gesprek met de CREG over een eventuele bijkomende anti-gaming maatregel in het onbalanstarief analoog met wat voor incompressibiliteit gebeurd is in de zomer. Verder wordt bevestigd dat gedragsaanpassingen van partijen naar aanleiding van signalen die op de markten opgevangen worden, niet als gaming beschouwd kunnen worden. Dit gedrag kan een gunstig effect hebben voor het netwerk. De vertegenwoordiger van EFET vraagt een bevestiging dat de contractuele overeenkomsten degelijk voorzien zijn om de huidige onevenwichtstarieven verder te zetten na Elia zal dit onderzoeken. 5. Real Time Balancing Platform ( Bid Ladder ) Binnen de WG System Operations wordt er een Ad Hoc TaskForce opgestart via dewelke Elia zal starten met een bevraging in verband met de invoering van een "Balancing Platform". De context alsook de doelstellingen van deze TaskForce worden verduidelijkt. De partijen die wensen deel te nemen aan de TaskForce zullen de opportuniteit krijgen om zich kenbaar te maken. Een aantal reacties wordt reeds opgevangen: - Mogelijkheid tot neutralisatie van geactiveerde biedigen in de toegangsfacturen? - Industriële klanten zijn vragende partij. Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 5/9

6 - Zullen secundaire reserves ook op dit platform aangeboden worden? - Eenzelfde platform voor België en Nederland? Al deze vragen zullen via de TaskForce behandeld worden. Er werd in de marge van de presentatie over de "bid ladder" ook bevestigd dat Elia (zoals eerder aangekondigd) vanaf 01/10/2012 effectief start met een deelname aan igcc. Zie persbericht voor meer info. - Elia voorziet geen impact op de reservatie van secundaire reserves (zelfde volumes blijven gecontracteerd) - Transparantie, welke gegeven zullen gepubliceerd worden? De hoeveelheid energie, in het kader van igcc, geïmporteerd en/of geëxporteerd tussen Elia en andere deelnemende TSO's worden gepubliceerd. - Wat is de voorspelbaarheid van igcc? Aangezien het al dan niet netten van onevenwichten afhankelijk is van het onevenwicht binnen verschillende regelzone's is het niet mogelijk om dit te voorspellen. 6. Feedback WG EMD CACM Network Codes H. Vandenbroucke geeft een korte stand van zaken inzake de CACM Network Code (Capacity Allocation & Congestion Management). Op 25/9 heeft de General Assembly van ENTSO-E de draft CACM NC goedgekeurd. Op 27/9 is de CACM NC ingediend bij ACER voor een zgn. compliance review tegenover de CACM Framework Guidelines. ACER heeft 3 maanden om zich uit te spreken. Na positief advies van ACER kan de Comitology procedure bij de Europese Commissie opgestart worden. Deze procedure zou ongeveer 1 jaar in beslag nemen. De inwerkingtreding van de CACM NC wordt begin 2014 verwacht. De vertegenwoordiger van de FOD Economie verklaart steeds beschikbaar te zijn voor vragen of reacties tijdens de Comitology procedure. De heer De Wispelaere (FEBEG) vraagt of deze CACM NC ook praktische gevolgen zal hebben, met onder meer een mogelijke wijziging van het Federaal Technisch Reglement. De heer Vandenberghe bevestigt deze mogelijkheid. 7. Feedback WG Belgian Grid De voorzitter van de WG Belgian Grid geeft een stand van zaken van de besprekingen in de WG Belgian Grid. 1. Gesloten DistributieNetten De discussies binnen de werkgroep zijn afgerond. De werkgroep heeft zich akkoord verklaard met de aanpassingen van de contracten, meer bepaald met de nieuwe bijlage 14 van het toegangscontract. Elia heeft reeds informele besprekingen met de CREG en de VREG gevoerd over dit onderwerp. De eerste reacties zijn positief, beperkte aanpassingen in de contracten werden aangevraagd. Elia is nu klaar om de aanpassingen formeel bij de CREG in te dienen ter goedkeuring. Gegeven de stand van de wetgeving in Wallonië lijkt het voorbarig om reeds contact op te nemen men de CWAPE. Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 6/9

7 De CREG heeft onderlijnd dat een bewijs van goedkeuring door de Users Group het proces van goedkeuring van de contractuele aanpassingen kan versnellen vermits dan mogelijk geen consultatie nodig is. Elia vraagt dan ook de formele goedkeuring van de Users Group over de contractuele aanpassingen in het kader van CDS. Om aan de werkgroep de gelegenheid te geven om kennis te nemen van de laatste aanpassing in de contracten, delegeert de Users Group de formele goedkeuring aan de WG Belgian Grid. De formele goedkeuring van de contracten zal dus tijdens de volgende vergadering van de werkgroep plaats vinden (16/10/2012). Het beroep van de CREG bij het grondwettelijk hof zal vermoedelijk geen belemmering vormen voor een goedkeuring van de contracten. 2. Capaciteitsreservatie Een nota capaciteitsreservatie werd door de werkgroep opgesteld. Deze werd aan de leden van de Users Group verdeeld. De WG Belgian Grid vraagt de formele goedkeuring van de Users Group over de nota capaciteitsreservatie. Om toe te laten beperkte aanpassing door te voeren op de nota (niet inhoudelijke aanpassingen onder meer in de Nederlandstalige vertaling), delegeert de Users Group de formele goedkeuring aan de WG Belgian Grid. De formele goedkeuring van de nota zal dus tijdens de volgende vergadering van de werkgroep plaats vinden (16/10/2012). 8. Feedback ad-hoc Platform RES Support Mechanisms De voorzitter van het ad-hoc platform geeft een overzicht van de besprekingen die dit jaar hebben plaats gevonden op het overlegplatform. Zo werd er gekeken naar de verschillende supportmechanismen die in België en Europa gangbaar zijn, hun kenmerken, voor- en nadelen en de impact die verschillende mechanismen hebben op netontwikkeling en systeembeheer. Tevens werden er alternatieven voorgesteld en werd nagegaan hoe RES beter geïntegreerd kunnen worden in een elektrisch systeem. Verscheidene leden hebben tevens hun visie hieromtrent gepresenteerd. Momenteel zijn er geen verdere onderwerpen te behandelen. Indien er in de toekomst nieuwe onderwerpen aan de orde komen kan er een nieuwe samenkomst worden voorzien. Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 7/9

8 9. Varia Nieuwe toeslag van Elia voor openbare dienstverplichting in Wallonie Elia heeft een nieuw voorstel van toeslag voor openbare dienstverplichtingen in Wallonie ingediend bij de CREG. Deze is het gevolg van de forse stijging van aankoop van groene stroom certificaten aan de minimum gegarandeerde prijs. De CREG heeft het voorstel dat van kracht wordt op 1 oktober - goedgekeurd. De toeslag voor openbare dienstverplichting in Wallonië vervijfvoudigd tot bijna 6 /MWh Solar Forecasting De voorzitter van de WG System Operations stelt de stand van zaken in verband met Solar Forecasting voor. Een Solar Forecasting is reeds sinds 18/07 beschikbaar op de website van Elia. Dit tijdelijk systeem werkt niet real time (ex-ante). Vanaf 2013 zal een nieuw systeem ter beschikking worden gesteld. Het zal onder meer een real-time inschatting omvatten gebaseerd op metingen op +/ geografisch verspreide PV-installaties. Het systeem zal ook geografische informatie omvatten Klantendag De klantendag 2012 van Elia zal op 16/11 plaats vinden te Groot-Bijgaarden. Security op Supply zal een belangrijk onderwerk worden. Men verwacht dat minister Wathelet hiervoor aanwezig zal zijn. Andere belangrijke onderwerpen zijn: Gesloten DistributieNetten, offshore netwerk, Cross-Border balancing between Tennet and Elia. Een gezamelijke studie Elia-Tennet over cross-border balancing mechanismen wordt aangekondigd. Deze wordt uitgevoerd in samenwerking met KEMA. De studie heeft als doel mogelijke verdere stappen op vlak van internationale samenwerking te identificeren op over van balancing en reserves (o.a. verdere harmonisatie, synergiën op vlak van reserves, gemeenschappelijk balancingplatform, ). De studie zal in 2 fasen plaats vinden: een kwalitatieve fase dit jaar en een kwantitatieve fase in Het is de bedoeling in de kwalitatieve fase de interessante pistes te identificeren. Hierbij zullen ook de stakeholders worden geconsulteerd: een workshop zal hiervoor worden georganiseerd Personnalia Patrick De Leener, Head of Energy Management bij Elia, zal aan de raad van bestuur van Coreso worden voorgedragen als CEO van Coreso. * * * Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 8/9

9 Datums van de volgende vergaderingen in 2012 Elia, Keizerslaan 20, lokaal /12/2012, om 14.30u Users Group Verslag meeting 27 september 2012_Final 9/9

Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 24/09/2014

Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 24/09/2014 Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 24/09/2014 Aanwezig: C. Adams (FOD Economie-Energie) W. Aertsens (Infrabel) E. Brouwers (FEBELIEC) P. Claes (FEBELIEC) N. De Coster (ORES) A. Detollenaere (ODE)

Nadere informatie

Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 11/12/2014

Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 11/12/2014 Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 11/12/2014 Aanwezig: W. Aertsens (Infrabel) J.-P. Bécret (GABE) J.-P. Boydens (Cogen Vlaanderen) P. Claes (FEBELIEC) N. De Coster (ORES) B. De Wispelaere (FEBEG)

Nadere informatie

Consultatie volumebepaling strategische reserve

Consultatie volumebepaling strategische reserve Consultatie volumebepaling strategische reserve Samenvatting Een consultatie aangaande de volumebepaling in het kader van de strategische reserve is georganiseerd. Dit document omvat feedback van Elia

Nadere informatie

Afschakelplan en Stroomtekort 2014

Afschakelplan en Stroomtekort 2014 Afschakelplan en Stroomtekort 2014 Komt het tot afschakelen? Wat is het afschakelplan / Ben ik erbij betrokken? Verloop van het afschakelplan 2 13. 225 MW De afnamepiek op het net van Elia in 2013: 13.225

Nadere informatie

Verslag werkgroep System Operations 18/03/2010

Verslag werkgroep System Operations 18/03/2010 Verslag werkgroep System Operations 18/03/2010 Aanwezig: S. Harlem (FEBEG) M. Cailliau (FEBEG) F. Demaret (FEBEG) D. Hendrix (FEBEG) T. Waal (FEBEG) B. Larielle (FEBEG) H. Goris (EFET) B. Van der Spiegel

Nadere informatie

Stroomproblematiek winter 2014-2015. Katrien Moens Manager Belangenbehartiging

Stroomproblematiek winter 2014-2015. Katrien Moens Manager Belangenbehartiging Stroomproblematiek winter 2014-2015 Katrien Moens Manager Belangenbehartiging Probleem? Onevenwicht vraag productie Frequentie wijkt af van 50 Hz Black-out over grote delen van België / Europa Brown-out

Nadere informatie

FACTSHEET (04/10/2012)

FACTSHEET (04/10/2012) Evenwicht: een fysiek gegeven waarvan de frequentie de indicator is Elektriciteit kan niet worden opgeslagen. De hoeveelheid elektriciteit die op het net geïnjecteerd wordt (productie en invoeren) en de

Nadere informatie

Conferentie van Gouverneurs Bespreking van elektriciteitschaarste 3/9/2014. Frank Vandenberghe Tomas Gunst Christian Kerremans

Conferentie van Gouverneurs Bespreking van elektriciteitschaarste 3/9/2014. Frank Vandenberghe Tomas Gunst Christian Kerremans Conferentie van Gouverneurs Bespreking van elektriciteitschaarste 3/9/2014 Frank Vandenberghe Tomas Gunst Christian Kerremans Overzicht 1.De rol van de Transmissienetbeheerder 2.Afschakelplan 2 1. De rol

Nadere informatie

Strategische Reserve Voorstellen van wijzigingen ARP-contract. Elia Users Group 05/06/2014

Strategische Reserve Voorstellen van wijzigingen ARP-contract. Elia Users Group 05/06/2014 Strategische Reserve Voorstellen van wijzigingen ARP-contract Elia Users Group 05/06/2014 Wijzigingen ARP-contract (1/2) 1. Definities Hernemen producten SDR en SGR zoals ze momenteel bestaan Mogelijke

Nadere informatie

Verstoring van de elektriciteitsbevoorrading

Verstoring van de elektriciteitsbevoorrading Algemene Directie Crisiscentrum 25.09.2014 Verstoring van de elektriciteitsbevoorrading Wettelijk kader Beheer van incidenten binnen de elektriciteitsmarkt = verantwoordelijkheid van de ministers voor

Nadere informatie

Verstoring van de elektriciteitsbevoorrading. Pieter Wynant. Projectbeheerder Crisiscentrum

Verstoring van de elektriciteitsbevoorrading. Pieter Wynant. Projectbeheerder Crisiscentrum Verstoring van de elektriciteitsbevoorrading Pieter Wynant Projectbeheerder Crisiscentrum Wettelijk kader Beheer van incidenten binnen de elektriciteitsmarkt = verantwoordelijkheid van de ministers voor

Nadere informatie

Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 19/03/2015

Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 19/03/2015 Verslag Users Group Plenaire Vergadering van 19/03/2015 Aanwezig: J.-P. Bécret (GABE) J.-P. Boydens (Cogen Vlaanderen) P. Claes (FEBELIEC) N. De Coster (ORES) B. De Wispelaere (FEBEG) A. Detollenaere (ODE-VWEA)

Nadere informatie

Evolutie van de procedure die van toepassing is bij activering van het afschakelplan

Evolutie van de procedure die van toepassing is bij activering van het afschakelplan Evolutie van de procedure die van toepassing is bij activering van het afschakelplan Het transmissienet dient voor het vervoer van de elektriciteit die de in België actieve producenten/leveranciers produceren

Nadere informatie

Verslag werkgroep European Market Design 31/05/2013

Verslag werkgroep European Market Design 31/05/2013 Verslag werkgroep European Market Design 31/05/2013 Aanwezig: G. Landenne (FEBEG) K. Krastev (FEBEG) B. De Wispelaere (FEBEG) S. Harlem (FEBEG) N. Pierreux (Belpex) M. Noeninckx (FOD Economie) P. Fonck

Nadere informatie

ZORGNET Colloquium afschakelplan 19 november 2014

ZORGNET Colloquium afschakelplan 19 november 2014 ZORGNET Colloquium afschakelplan 19 november 2014 1. Elektriciteitsschaarste? Hoe is dit mogelijk? A. Algemene context B. Productiecapaciteit winter 2014/2015 C. Bevoorradingsproblematiek winter 2014/2015

Nadere informatie

Toepassing van groenestroomcertificaten voor offshore

Toepassing van groenestroomcertificaten voor offshore Toepassing van groenestroomcertificaten voor offshore Elia Users Group: discussieplatform RES 19 april 2012 elementen voor discussie Inhoud Context 3 Probleemstelling 4 Alternatieven 5 Feed-in tarief of

Nadere informatie

Consultatiedocument Elia Users Group met betrekking tot het voorstel van Elia tot wijziging van de tariefstructuur

Consultatiedocument Elia Users Group met betrekking tot het voorstel van Elia tot wijziging van de tariefstructuur Consultatiedocument Elia Users Group met betrekking tot het voorstel van Elia tot wijziging van de tariefstructuur Inhoud Inleiding... 2 I. Krachtlijnen van de ontwikkeling van het voorstel van Elia tot

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

De strategische reserve, een mechanisme om het structurele productietekort op te vangen

De strategische reserve, een mechanisme om het structurele productietekort op te vangen Balance De strategische reserve, een mechanisme om het structurele productietekort op te vangen Elia heeft de opdracht gekregen om een mechanisme voor strategische reserve op te zetten om het structurele

Nadere informatie

Informatie ten dienste van de markt

Informatie ten dienste van de markt Informatie ten dienste van de markt De elektronische publicatie van balancinggegevens: informatie ten dienste van de markt Om het evenwicht in zijn regelzone te kunnen handhaven, heeft Elia een balancingmechanisme

Nadere informatie

Goedkeuring plan Wathelet door kern

Goedkeuring plan Wathelet door kern Staatssecretaris voor Leefmilieu, Energie, Mobiliteit en Staatshervorming Secrétaire d Etat à l'environnement, à l'energie, à la Mobilité et aux Réformes institutionnelles Melchior Wathelet Goedkeuring

Nadere informatie

Sturen van energieverbruik Essenscia workshop Flexibiliteit en energie-efficiëntie

Sturen van energieverbruik Essenscia workshop Flexibiliteit en energie-efficiëntie Making Things Smart Sturen van energieverbruik Essenscia workshop Flexibiliteit en energie-efficiëntie 1 2 Uitdaging chemie 3 Uitdaging elektriciteitssysteem 4 Uitdaging elektriciteitssysteem 5 Uitdaging

Nadere informatie

Leveringszekerheid. Wat als morgen het licht uitgaat?

Leveringszekerheid. Wat als morgen het licht uitgaat? Leveringszekerheid Wat als morgen het licht uitgaat? Inhoudstafel Samenvatting Enkele definities Net voldoende aanbod Leveringszekerheid Wat kunnen wij doen? Wat kan u doen? Conclusie Samenvatting Een

Nadere informatie

Verslag van de consultatie door Elia van de Users Group met betrekking tot het voorstel van Elia tot wijziging van de tariefstructuur Inhoud

Verslag van de consultatie door Elia van de Users Group met betrekking tot het voorstel van Elia tot wijziging van de tariefstructuur Inhoud Verslag van de consultatie door Elia van de Users Group met betrekking tot het voorstel van Elia tot wijziging van de tariefstructuur Inhoud Inleiding... 2 Conclusie... 3 Reacties... 3 1. Hebt u opmerkingen

Nadere informatie

Users Group System Operation

Users Group System Operation Users Group System Operation Meeting Date: 20/06/2014 Organised by: Elia Participants Invited Company Present Excused Sandro Michetti FEBEG (ENI) Seth Spoelders EFET (Electrabel) Marc Malbrancke INTER-REGIES

Nadere informatie

VRIJSTELLING KOSTEN OP 5 MW ONEVENWICHT

VRIJSTELLING KOSTEN OP 5 MW ONEVENWICHT E VRIJSTELLING KOSTEN OP 5 MW ONEVENWICHT Bij elektriciteitshandel is er steeds kans op onevenwicht tussen injectie en afname van het net. Iedere ARP, of evenwichtsverantwoordelijke, moet de stroomafname

Nadere informatie

I. Algemene inleiding

I. Algemene inleiding Publieke consultatie Wijzigingen 2015 Toegangscontract 17/08/2015 14/09/2015 Toelichtingsnota van de door Elia voorgestelde wijzigingen aan het toegangscontract I. Algemene inleiding De door Elia voorgestelde

Nadere informatie

Winteractieplan. Stroomvoorziening in geval van energieschaarste

Winteractieplan. Stroomvoorziening in geval van energieschaarste Winteractieplan Stroomvoorziening in geval van energieschaarste Komt er een energieschaarste deze winter? Dalende productiecapaciteit Problemen met nucleaire centrales Invoercapaciteit is beperkt (investeringen

Nadere informatie

Gesloten distributienet aangesloten op het Elia-net: specifieke operationele processen in verband met toegang

Gesloten distributienet aangesloten op het Elia-net: specifieke operationele processen in verband met toegang Toegang Gesloten distributienet aangesloten op het Elia-net: specifieke operationele processen in verband met toegang Wanneer een netgebruiker die aangesloten is op het Elia-net beheerder wordt van een

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

Opslag van elektrische energie:

Opslag van elektrische energie: : Regelgevend kader Luc Decoster 17/02/2016 Gebruik van opslag Optimalisatie van het verbruik door de netgebruiker: Optimalisatie van het eigen verbruik In combinatie met lokale productie-installaties

Nadere informatie

Het CIPU-contract: een kader waarbinnen de netgebruiker kan deelnemen aan het beheer van het hoogspanningsnet

Het CIPU-contract: een kader waarbinnen de netgebruiker kan deelnemen aan het beheer van het hoogspanningsnet Ondersteuning net Het CIPU-contract: een kader waarbinnen de netgebruiker kan deelnemen aan het beheer van het hoogspanningsnet Om de veiligheid, doeltreffendheid en betrouwbaarheid van zijn net te vrijwaren,

Nadere informatie

Experts Group Implementation Network Codes Reactive Power Management & Voltage Control (sessie 1)

Experts Group Implementation Network Codes Reactive Power Management & Voltage Control (sessie 1) Experts Group Implementation Network Codes Reactive Power Management & Voltage Control (sessie 1) Datum: 25.02.2016 Plaats: Elia, Keizerslaan 20, 1000 Brussel Aanwezig Andreau Simon (BGA 1 ) Curvers Daan

Nadere informatie

Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke

Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke Inleiding Artikel 5 van de NC RfG betreft Determination of significance

Nadere informatie

Elia Systeem- en marktoverzicht 2012

Elia Systeem- en marktoverzicht 2012 Elia Systeem- en marktoverzicht 2012 Inhoudstafel A. Marktgegevens en systeem- en netbeheer I. Energie I.1 Energiebalans Elia-net 2012 01 I.2 Belasting van het Elia-net 02 I.3 Nettoafname 03 II. Vermogen

Nadere informatie

Blijft de elektriciteitsvooziening nog steeds verzekerd?

Blijft de elektriciteitsvooziening nog steeds verzekerd? Blijft de elektriciteitsvooziening nog steeds verzekerd? Inhoudstafel: Editoriaal, Jan Van Roost, Elia - National Control Center Bevoorradingszekerheid vanuit de Algemene Directie Energie, Eline Vanderspeeten,

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de middelen die moeten toegepast worden om de toegang tot het vraagbeheer (demand side flexibility) in België te faciliteren

Openbare raadpleging over de middelen die moeten toegepast worden om de toegang tot het vraagbeheer (demand side flexibility) in België te faciliteren Openbare raadpleging over de middelen die moeten toegepast worden om de toegang tot het vraagbeheer (demand side flexibility) in België te faciliteren Definities Vraagbeheer: het vermogen van een verbruiker

Nadere informatie

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE VREG Beleidsplatform Slimme Netten 12/11/2012 Tine Deheegher, ODE Francies Van Gijzeghem, ODE ODE Koepelorganisatie duurzame energie Vlaams Gewest

Nadere informatie

Bepaling van het primair, secundair en tertiair reservevermogen voor 2014

Bepaling van het primair, secundair en tertiair reservevermogen voor 2014 Bepaling van het primair, secundair en tertiair reservevermogen voor 2014 april 2013 Volgens artikel 233 van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer

Nadere informatie

Beheersing piekverbruik

Beheersing piekverbruik Beheersing piekverbruik Cis Vansteenberge Smart Building Congres 5 maart 2015 Beheersing piekverbruik 5/3/2015 1 Inhoud Inleiding Congestie Windprofiel Profiel zonne-energie Oplossingen DSM Opslag Besluit

Nadere informatie

STANDPUNT. Steven Harlem. steven.harlem@febeg.be. Inleiding

STANDPUNT. Steven Harlem. steven.harlem@febeg.be. Inleiding Raadpleging van de CREG over het voorstel van Elia betreffende de Onderwerp: werkingsregels voor de strategische reserve en over de ontwerpbeslissing van de CREG over dit voorstel van Elia Datum: 3 maart

Nadere informatie

Toepassing van tarieven voor injectie. op het distributienet

Toepassing van tarieven voor injectie. op het distributienet Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Toepassing van tarieven voor injectie op het distributienet Natalie Cornelis - Directie Controle prijzen en rekeningen 1 STUDIES VAN DE CREG

Nadere informatie

ADVIES DIENST REGULERING

ADVIES DIENST REGULERING DIENST REGULERING ADVIES DR-20060228-42 betreffende Het voorstel van uitbreiding van het nachttarief tot het weekend voor netgebruikers die zijn aangesloten op het laagspanningsnet vanaf 1 januari 2007

Nadere informatie

Het North Seas Countries Offshore Grid Initiative (NSCOGI) Brussel, 8 mei 2012

Het North Seas Countries Offshore Grid Initiative (NSCOGI) Brussel, 8 mei 2012 Het North Seas Countries Offshore Grid Initiative (NSCOGI) Brussel, 8 mei 2012 Jan Hensmans Senior policy Adviser Algemene Directie Energie Pentalaterale Ministeriële beslissing 12 juni 2009 Beslissing

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20130722-175) betreffende het verslag van de distributienetbeheerder SIBELGA over de niet-discriminerende praktijken

Nadere informatie

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

DE RENTABILITEIT VAN ELEKTRICITEITSOPSLAG IN BELGIE

DE RENTABILITEIT VAN ELEKTRICITEITSOPSLAG IN BELGIE DE RENTABILITEIT VAN ELEKTRICITEITSOPSLAG IN BELGIE KVAB Laurent Jacquet - Directeur 05-05-2015 INHOUDSOPGAVE 1. Context & doelstellingen van de studie 2. Huidige beschikbare opslagtechnologieën 3. Kosten

Nadere informatie

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Thierry Van Craenenbroeck First Belgian Smart Grid Day 18/10/2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Kader

Nadere informatie

Demand response: een opportuniteit voor professionele gebruikers. SGF Smart Energy Solutions BASF 22 January 2013

Demand response: een opportuniteit voor professionele gebruikers. SGF Smart Energy Solutions BASF 22 January 2013 Demand response: een opportuniteit voor professionele gebruikers SGF Smart Energy Solutions BASF 22 January 2013 Overzicht 1. Wie is EDF Luminus 2. De uitdaging 3. De oplossing Corporate Presentation -

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Dr. Walter Mondt, ECOREM 26 november 2013 1 Inhoud Voorstelling Ecorem NV Context van de studie Werkingsprincipe van het energieatol Opbouw van het energieatol

Nadere informatie

Biomassa, het nieuwe goud. Francies Van Gijzeghem projectleider Bio-Energie platform

Biomassa, het nieuwe goud. Francies Van Gijzeghem projectleider Bio-Energie platform Biomassa, het nieuwe goud Francies Van Gijzeghem projectleider Bio-Energie platform ODE-Vlaanderen Structuur Vlaams kwaliteitscentrum voor decentrale duurzame energie belsolar Werkgroep groene stroom 2

Nadere informatie

/21/ Eandis stelt toekomstvisie voor en lanceert communicatietools bij werken in de straat

/21/ Eandis stelt toekomstvisie voor en lanceert communicatietools bij werken in de straat /21/ Eandis stelt toekomstvisie voor en lanceert communicatietools bij werken in de straat Welkom Trefdag VVSG 16 oktober 2014 Toekomstvisie Eandis Communicatietools bij werken in de straat Walter Van

Nadere informatie

Elia: facilitator in de vrije elektriciteitsmarkt

Elia: facilitator in de vrije elektriciteitsmarkt Elia: facilitator in de vrije elektriciteitsmarkt energie in goede banen Vrije elektriciteitsmarkt: centrale rol van de netbeheerders De basisregels voor de werking van de elektriciteitsmarkt zijn vastgelegd

Nadere informatie

Feedback consultatie toegangscontract 16 mei 2014

Feedback consultatie toegangscontract 16 mei 2014 Feedback consultatie toegangscontract 16 mei 2014 Agenda Context en historiek VREG Aftoetsing voorstel toekomstige aanpak - VREG Consultatie toegangscontract: toelichting resultaten en voorstel netbeheerders

Nadere informatie

Seminar Third Energy Package

Seminar Third Energy Package Seminar Third Energy Package Standpunt van de leveranciers en de producenten van elektriciteit en gas Jan Herremans Directeur-generaal FEBEG 16.05.2011 FEBEG 6.09.2011 2 Belangrijkste punten van kritiek

Nadere informatie

Users Group Standpunt betreffende de omzetting van artikel 28 van de Europese Richtlijn 2009/72/EG ( 1 )

Users Group Standpunt betreffende de omzetting van artikel 28 van de Europese Richtlijn 2009/72/EG ( 1 ) Users Group Standpunt betreffende de omzetting van artikel 28 van de Europese Richtlijn 2009/72/EG ( 1 ) 1 Voorwoord De Users Group is een overlegorgaan dat door Elia als beheerder van het Belgische hoogspanningsnet

Nadere informatie

TARIEFSTRUCTUUR VOOR HET TRANSPORT VAN ELEKTRICITEIT

TARIEFSTRUCTUUR VOOR HET TRANSPORT VAN ELEKTRICITEIT TARIEFSTRUCTUUR VOOR HET TRANSPORT VAN ELEKTRICITEIT Omwille van de transparantie en om de nieuwe tarieven vanaf januari 2016 zo efficiënt mogelijk te kunnen toepassen, publiceert de CREG op 30 oktober

Nadere informatie

RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES. Over het voorontwerp actieplan Maatschappelijk verantwoord ondernemen in België.

RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES. Over het voorontwerp actieplan Maatschappelijk verantwoord ondernemen in België. RVV 373 RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES Over het voorontwerp actieplan Maatschappelijk verantwoord ondernemen in België. Brussel, 5 februari 2007 SAMENVATTING Via een brief van 10 juli 2006 heeft de Staatssecretaris

Nadere informatie

SEAGRIDS. Versterking van het elektriciteitsnet in de kustregio

SEAGRIDS. Versterking van het elektriciteitsnet in de kustregio SEAGRIDS Versterking van het elektriciteitsnet in de kustregio Versterking van het elektriciteitsnet in de kustregio Noodzaak van de Seagrids investeringsprojecten Aansluiting van de internationale, onderzeese

Nadere informatie

Patrick Backx 12 november 2014. Wat(t) als..

Patrick Backx 12 november 2014. Wat(t) als.. Patrick Backx 12 november 2014 Wat(t) als.. AC DC De elektriciteit, die wij uit het stopcontact halen, kan moeilijk in grote hoeveelheden opgeslagen worden. Als een verbruiker elektriciteit vraagt, moet

Nadere informatie

TARIEVEN VOOR OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN EN TAKSEN EN TOESLAGEN

TARIEVEN VOOR OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN EN TAKSEN EN TOESLAGEN TARIEVEN VOOR OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN EN TAKSEN EN TOESLAGEN De onderstaande tarieven voor openbare dienstverplichtingen en taksen en toeslagen zijn geldig vanaf 1 januari 2015 behalve anders vermeld.

Nadere informatie

Gezamenlijke mededeling van de energieregulatoren CREG, CWaPE en VREG. Liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau

Gezamenlijke mededeling van de energieregulatoren CREG, CWaPE en VREG. Liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau Gezamenlijke mededeling van de energieregulatoren CREG, CWaPE en VREG Liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau Inleiding De snelle liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau confronteerde

Nadere informatie

Experts Group Implementation Network Codes Significant Grid Users (sessie 3)

Experts Group Implementation Network Codes Significant Grid Users (sessie 3) Experts Group Implementation Network Codes Significant Grid Users (sessie 3) Datum: 25.02.2016 Plaats: Elia, Keizerslaan 20 1000 Brussel Aanwezig Andreau Simon (BGA 1 ) Curvers Daan (BGA) Dekinderen Eric

Nadere informatie

13 september 2012 Biomass possibilities for closing the loop on-site. Francies Van Gijzeghem

13 september 2012 Biomass possibilities for closing the loop on-site. Francies Van Gijzeghem 13 september 2012 Biomass possibilities for closing the loop on-site Francies Van Gijzeghem INHOUDSTAFEL 1. Wie is ODE 2. Hout is goed voor het klimaat 3. Biomassa-conversie voorbeelden van installaties

Nadere informatie

Voorspellingen en gerealiseerde productie PV 1 -zonnevermogen

Voorspellingen en gerealiseerde productie PV 1 -zonnevermogen Voorspellingen en gerealiseerde productie PV 1 -zonnevermogen Publicatie op de website Samenvatting Dit document beschrijft de gebruikte gegevens en hypotheses waarop de online publicatie van zowel de

Nadere informatie

De bijdrage van Elia op deze raadpleging dient niet als vertrouwelijk beschouwd te worden.

De bijdrage van Elia op deze raadpleging dient niet als vertrouwelijk beschouwd te worden. Bijdrage Elia aan de openbare raadpleging van de CREG inzake de maatregelen die moeten worden genomen om de toereikendheid van conventionele productiemiddelen van elektriciteit in België te waarborgen

Nadere informatie

ONTWERPBESLISSING (B)150129-CDC-1402

ONTWERPBESLISSING (B)150129-CDC-1402 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: +32 2 289 76 11 Fax: +32 2 289 76 09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS

Nadere informatie

Evolutie van de behoefte aan ondersteunende diensten voor de evenwichtsbewaking van de Belgische regelzone tot 2018

Evolutie van de behoefte aan ondersteunende diensten voor de evenwichtsbewaking van de Belgische regelzone tot 2018 Evolutie van de behoefte aan ondersteunende diensten voor de evenwichtsbewaking van de Belgische regelzone tot 2018 Mei 2013 Deze studie gaat na welke de behoeften aan ondersteunende diensten voor de evenwichtsbewaking

Nadere informatie

A forecast of security of supply in Belgium and the role of interconnections

A forecast of security of supply in Belgium and the role of interconnections A forecast of security of supply in Belgium and the role of interconnections IEEE Student Branch Leuven 29/10/2014 David Zenner Head of Customer Relations Overzicht 1.De rol van de netbeheerder 2.Recente

Nadere informatie

Uitdagingen en opportuniteiten in een smart grid omgeving Een zoektocht naar flexibiliteit? 13/10/2015 Helena Gerard

Uitdagingen en opportuniteiten in een smart grid omgeving Een zoektocht naar flexibiliteit? 13/10/2015 Helena Gerard Uitdagingen en opportuniteiten in een smart grid omgeving Een zoektocht naar flexibiliteit? 13/10/2015 Helena Gerard Inhoud Inhoud Deel I Deel II Deel III Deel IV EnergyVille Uitdagingen in onze huidige

Nadere informatie

STUDIE (F)110519-CDC-1047

STUDIE (F)110519-CDC-1047 Niet vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Smart Wind Farm ConTrol Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Eandis in de energiemarkt CREG / VREG Producenten elektriciteit Invoerders aardgas Elia Distributienetbeheerders Fluxys Leveranciers Klanten

Nadere informatie

Flexibiliteit als alternatief voor bijkomende capaciteit. Smart Energy Solutions 04/12/12

Flexibiliteit als alternatief voor bijkomende capaciteit. Smart Energy Solutions 04/12/12 Flexibiliteit als alternatief voor bijkomende capaciteit Smart Energy Solutions 04/12/12 Inhoud Netinvesteringen Netaansluitingen Gesloten distributienetten Directe lijnen Nettoegang Flexibiliteit VREG

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk.

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 70 van 12 december 2003 over voorstellen tot aanpassing

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST BESLISSING (BRUGEL-Beslissing-20150220-23) betreffende de aanpassing van de tarieven voor de doorrekening van de kosten voor het

Nadere informatie

Studie over de middelen die moeten worden toegepast om de toegang tot het vraagbeheer in België te faciliteren

Studie over de middelen die moeten worden toegepast om de toegang tot het vraagbeheer in België te faciliteren Studie over de middelen die moeten worden toegepast om de toegang tot het vraagbeheer in België te faciliteren Workshop 21 maart 2016 1 Onthaal (slides 1 tot 16) Aspect prijzen Agenda 11h 1. Modaliteiten

Nadere informatie

Black-outs: Achtergrond en de rol van decentrale energieopwekking

Black-outs: Achtergrond en de rol van decentrale energieopwekking Black-outs: Achtergrond en de rol van decentrale energieopwekking Agenda Achtergrondinformatie energiemarkt Decentrale energie-opwekking (Dieselgenerator, WKK, UPS): Helpen black-out te voorkomen Technisch:

Nadere informatie

NOTA (Z)150115-CDC-1395

NOTA (Z)150115-CDC-1395 Niet-vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART RV (14) 11 RV/G (14) 26 JWG (14) 22 14 februari 2014 Or. en fr/de/nl/en. Uniforme technische standaarden

CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART RV (14) 11 RV/G (14) 26 JWG (14) 22 14 februari 2014 Or. en fr/de/nl/en. Uniforme technische standaarden CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART RV (14) 11 RV/G (14) 26 JWG (14) 22 14 februari 2014 Or. en fr/de/nl/en COMITÉ REGLEMENT VAN ONDERZOEK WERKGROEP REGLEMENT VAN ONDERZOEK GEMEENSCHAPPELIJKE WERKGROEP

Nadere informatie

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME INHOUD Voorstelling van Synergrid en de rol van de netbeheerders Integratie van elektrische voertuigen

Nadere informatie

WKK en slimme netten

WKK en slimme netten WKK en slimme netten Veiligheid, netaansluiting, keuringen, Van den Bergh Rudy Activity Development Manager Brandstofcel Opladen fiets Thermische opslag 1 x Windturbines Woningen WKK Kantoren Centrale

Nadere informatie

PV IN VLAANDEREN Status en toekomst

PV IN VLAANDEREN Status en toekomst PV IN VLAANDEREN Status en toekomst Jo Neyens, PV-Vlaanderen Seminarie Mee met PV DuBo Limburg, Heusden-Zolder, 11 mei 2012 1 Twee weken van lokale acties voor promotie van zonne-energie www.solardays.be

Nadere informatie

System Operations. 18-mei-2016. Jaap Hagen

System Operations. 18-mei-2016. Jaap Hagen Jaap Hagen TenneT in één oogopslag Enige grensoverschrijdende netbeheerder in Europa Hoofdkantoren in Arnhem en Bayreuth (Duitsland) Leveringszekerheid 99,9975% Efficiënt Robuust netwerk Geïntegreerd netbedrijf

Nadere informatie

BESLISSING (B)140515-CDC-1331

BESLISSING (B)140515-CDC-1331 Niet-vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: +32 2 289.76.11 Fax: +32 2 289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

STUDIE (F)140908-CDC-1352

STUDIE (F)140908-CDC-1352 Niet-vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20150714-210) betreffende het verslag van de distributienetbeheerder SIBELGA over de niet-discriminerende praktijken

Nadere informatie

Student@Work. Presentatie van het project. 26/10/2011 Student@Work 1

Student@Work. Presentatie van het project. 26/10/2011 Student@Work 1 Student@Work Presentatie van het project 26/10/2011 Student@Work 1 Inhoudsopgave 1. RSZ 2. Algemene context 3. Werkgevers context 4. Studenten context 26/10/2011 Student@Work 2 De Rijksdienst voor Sociale

Nadere informatie

Febeliec represents the industrial consumers of electricity and natural gas in Belgium

Febeliec represents the industrial consumers of electricity and natural gas in Belgium Slim met energie opportuniteiten voor de industrie Smart Energy Solutions - 4 december 2012 Febeliec represents the industrial consumers of electricity and natural gas in Belgium FEBELIEC STELT ZICH VOOR

Nadere informatie

Energie & Vermogen. Kansen voor aangeslotenen. Martijn Ophuis. 26-mei-2015

Energie & Vermogen. Kansen voor aangeslotenen. Martijn Ophuis. 26-mei-2015 Kansen voor aangeslotenen Martijn Ophuis Onderwerpen Ancillary Services Kenmerken Make or Buy? Uitdagingen Systeemdiensten FCR - Primaire Reserve FRR Regel-, Reserve- en Noodvermogen Herstelvoorziening

Nadere informatie

RICHTLIJNEN BIJ HET OPSTELLEN VAN HET RAPPORTERINGMODEL EX POST VOOR DE BEHEERDER VAN HET ELEKTRICITEITSTRANSMISSIENET

RICHTLIJNEN BIJ HET OPSTELLEN VAN HET RAPPORTERINGMODEL EX POST VOOR DE BEHEERDER VAN HET ELEKTRICITEITSTRANSMISSIENET RICHTLIJNEN BIJ HET OPSTELLEN VAN HET RAPPORTERINGMODEL EX POST VOOR DE BEHEERDER VAN HET ELEKTRICITEITSTRANSMISSIENET 1. Het rapporteringmodel heeft als doel om via een standaardformaat zoveel als mogelijk

Nadere informatie

I. De tariefbepaling voor de toegang tot het net: de principes

I. De tariefbepaling voor de toegang tot het net: de principes Toegang Toegang tot het net: objectieve, transparante en gereguleerde tarieven De diensten voor toegang tot het net die Elia levert, omvatten de terbeschikkingstelling van de netinfrastructuur, het beheer

Nadere informatie

De plaats van de aansluitings- en interfacepunten wordt in het aansluitingscontract vastgelegd in overeenstemming met de gel-

De plaats van de aansluitings- en interfacepunten wordt in het aansluitingscontract vastgelegd in overeenstemming met de gel- Aansluiting De aansluiting op het Elia-net: een proces in verschillende stappen Sommige spelers op de Belgische elektriciteitsmarkt (producenten en industriële grootverbruikers) kunnen een aansluiting

Nadere informatie

Elektriciteitsmarkt nu en in de toekomst. Klaas Hommes Arnhem, 20 maart 2013

Elektriciteitsmarkt nu en in de toekomst. Klaas Hommes Arnhem, 20 maart 2013 Elektriciteitsmarkt nu en in de toekomst Klaas Hommes Arnhem, 20 maart 2013 Transitie Veranderingen in productie Veranderingen in balancering Nieuwe kansen Vergroening 20-03-2013 2 Agenda - TenneT - Energiemarkt

Nadere informatie

Persbericht. Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden

Persbericht. Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden Brussel, 30 april 2009 Persbericht Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden Vice-Eerste minister en minister van werk, Joëlle

Nadere informatie

VOORSTEL (C)060928-CDC-567

VOORSTEL (C)060928-CDC-567 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS VOORSTEL

Nadere informatie

WG Belgian Grid Feedback to Users Group. David Zenner 26/09/2013

WG Belgian Grid Feedback to Users Group. David Zenner 26/09/2013 WG Belgian Grid Feedback to Users Group David Zenner 26/09/2013 Meeting WG Belgian Grid 9/9/2013 Accès flexible Aspects techniques et opérationnels Révision FTR Organisation des travaux Gedeelde aansluitingen

Nadere informatie

Kernenergie: Kan België zonder?

Kernenergie: Kan België zonder? Kernenergie: Kan België zonder? Marktonderzoeks-, studie- & consultancy-bureau mbt hernieuwbare energie - Marktstudies over energiemarkten - Opleidingen over (hernieuwbare) energie - Haalbaarheidsstudies,

Nadere informatie

Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen

Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 02.08.2002 C(2002)2904 fin. Betreft: Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen Excellentie, Bij schrijven

Nadere informatie

Kwaliteits- en Capaciteitsdocument 2015

Kwaliteits- en Capaciteitsdocument 2015 Scenario s voor netberekeningen Gert van der Lee KCD scenario s: Nieuwe aanpak Verschuiving van voorspellende naar exploratieve varianten Voordeel: beter inzicht in effect individuele parameters voorkomen

Nadere informatie