3.14 Mededinging in de advocatuur: anders dan anders?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3.14 Mededinging in de advocatuur: anders dan anders?"

Transcriptie

1 boek advocatenstandaard :58 Pagina Mededinging in de advocatuur: anders dan anders? Mr. F.J. Leeflang * Inleiding Mededingingsrecht was zo n tien jaar geleden nog relatief onbekend in de advocatuur. Slechts een handjevol advocaten was gespecialiseerd in het Europese kartelrecht en bediende de Nederlandse markt bij voorkeur vanuit Brussel. Daar zetelt immers de Europese Commissie, de handhaver van het Europese Verdrag, dus daar werd het mededingingsrecht beoefend. Wel waren deze advocaten ingeschreven bij de balie ergens in Nederland, maar zij voerden (tijdelijk) de praktijk vanuit België. Hanteerden zij dezelfde professionele standaard en kernwaarden als hun beroepsgenoten die de praktijk in Nederland beoefenen, of waren zij toch anders? Misschien een beetje wel, al was het maar omdat zij met het begrip mededinging (zij het vanuit een juridisch perspectief) reeds bekend waren voordat hun beroepsgenoten in Nederland door hadden dat ook zij als vrije beroepsbeoefenaars enerzijds aan het mededingingsrecht onderworpen zijn en anderzijds met onderlinge mededinging te maken hebben. Immers, ook advocaten moeten concurreren op de markt en zij worden daarbij uit hoofde van het mededingingsrecht niet anders beoordeeld dan een onderneming. Dit illustreert meteen het dubbele karakter van het mededingingsrecht. Enerzijds is het gewoon een specialisme, net zoals bank- en effectenrecht, waarin een advocaat zich kan specialiseren. Elk advocatenkantoor dat zich richt op het bijstaan van ondernemingen, heeft inmiddels dan ook een mededingingsrechtspecialist in huis. Anderzijds is het mededingingsrecht bepalend geworden voor de wijze waarop de advocaat de advocatuur mag beoefenen, de Orderegels mag uitvaardigen en onder meer de vaste kerntaken worden ingevuld. 1 Inmiddels is het mededingingsrecht tot de vaste kern van specialismen in de Nederlandse advocatuur gaan behoren. Het handjevol specialisten heeft zich inmiddels verveelvoudigd en met de inwerkingtreding van de Mededingingswet in 1998 is Brussel als standplaats verlaten (op een enkele diehard na). Maar nog steeds zijn mededingingsrechtadvocaten een beetje anders en beoefenen ze de praktijk ook een beetje * Sinds 2002 als partner van de sectie EG & Mededingingsrecht verbonden aan het kantoor Boekel De Nerée te Amsterdam. 1 Vergelijk ook de discussie die ontstaan is naar aanleiding van het rapport van de Commissie Advocatuur waarin gepleit wordt voor de oprichting van een Regelgevende Raad, terwijl de Orde van mening is dat het mededingingsrechtelijk toezicht op de beroepsregels op goede gronden in handen van de NMa is en daar behoort te blijven. 181

2 boek advocatenstandaard :58 Pagina hoe ziet de professionele standaard voor de advocatuur eruit? anders dan andere advocaten. Daarmee wordt de kwaliteit van de beroepsuitoefening overigens geen geweld aangedaan. Sterker nog: de kwaliteit stelt juist specifieke eisen aan de specialist in het mededingingsrecht. In deze bijdrage zet ik uiteen waar de verschillen zitten. Daarbij komen drie terreinen in beeld. In de eerste plaats ga ik in op de vereiste kennis die een mededingingsrechtadvocaat moet bezitten. Ten tweede komen aan bod de kerntaken van de mededingingrechtsadvocaat en de wijze waarop hij daarbij invulling moet geven aan de kernwaarden zoals die door de Commissie Van Wijmen zijn geformuleerd. Als derde terrein bespreek ik de advocatuurlijke vaardigheden die de specialist in het mededingingsrecht moet meebrengen. Na bespreking van het mededingingsrecht als specialisme, ga ik in op een ander aspect van het mededingingsrecht in de advocatuur: de invloed van het mededingingsrecht op de vakbekwaamheidseisen van de hele beroepsgroep. Maar allereerst: om te kunnen begrijpen waarom de professionele standaard in het mededingingsrecht anders lijkt te zijn, is het nodig iets meer uit te weiden over het mededingingsrecht. De kern van het mededingingsrecht De kern is de Mededingingswet (Mw) die uit drie pijlers bestaat, te weten (i) het kartelverbod; (ii) het verbod op misbruik economische machtspositie en (iii) het concentratietoezicht. 2 De wet is van toepassing op ondernemingen en daarnaast op overheden voor zover deze economische activiteiten verrichten. De toezichthouder is de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), die de bevoegdheid heeft een inbreuk vast te stellen en aan ondernemingen daarvoor administratieve boeten op te leggen. Inmiddels mag de NMa ook boeten van maximaal gaan opleggen aan leidinggevenden aan een kartel. 3 Daarnaast is de burgerlijke rechter bevoegd om de Mw toe te passen en een schadevergoeding vanwege overtreding van de Mw toe te wijzen. De wet wordt dus zowel administratief als civielrechtelijk gehandhaafd. Kennis Naast kennis van de Mw is kennis van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering dus een absoluut vereiste. Het mededingingsrecht is voorts economisch georiënteerd, hetgeen betekent dat de materiële beoordeling steeds (meer) een economische is. De Mededingingswet zal gericht zijn op het tegengaan van de ongewenste economische effecten van concurrentiebeperkingen. In het voorstel van wet is het criterium voor het van toepassing zijn van de verbodsbepalingen 2 Het Europese Mededingingsrecht kent in het Europese Verdrag dezelfde pijlers (de Mededingingswet is daar immers op gebaseerd) en in een aparte Verordening het Europese concentratietoezicht. Voor deze bijdrage wordt het Europese mededingingsrecht echter buiten beschouwing gelaten. 3 Wijziging van de Mededingingsweg per 1 oktober

3 boek advocatenstandaard :58 Pagina mededinging in de advocatuur: anders dan anders? Leeflang dan ook niet de juridische vorm van de concurrentiebeperking, maar de inhoud daarvan. 4 Bij de materiële beoordeling van de overeenkomst of gedraging of toetsing van de voorgenomen concentratie, gaat het dus om de economische effecten. Er is eigenlijk geen juridisch toetsingskader. Bij de materiële beoordeling doen de volgende vragen zich voor: welke effecten heeft een bepaalde afspraak op de markt, is het effect merkbaar, wat zijn de concurrentieposities op de markt, zijn er toetredingsbarrières, hoe zit het met de fore closure effecten, zijn er alternatieve afzetkanalen, is er sprake van een verticale integratie, welke markten worden beïnvloed, zijn deze upstream of downstream, hoe zit het de consumer welfare, zijn het uitbuitings- of uitsluitingseffecten als gevolg van misbruikelijk gedrag van een dominante onderneming, is het een concentratie, is er gezamenlijke zeggenschap of alleenzeggenschap, is er sprake van unilaterale effecten of moeten we het collectief zien, hoe valt de overlap uit, zijn er remedies mogelijk, en ga zo maar door. Een doorgewinterde mededingingsrechtadvocaat zal zich over deze stortvloed aan vragen niet verbazen en weet ze ook nog in het juiste hokje te plaatsen. Een civilist pur sang zal je glazig aan kijken en zakt de moed in de schoenen als een (economische) self assessment is aangewezen om de wettelijke uitzondering op het kartelverbod 5 in werking te doen treden. Om over de vaststelling van de merkbaarheid (een norm die niet eens in de wettekst is opgenomen) nog maar te zwijgen. Hoe leg je deze begrippen en dit toetsingskader nu uit aan een onderneming of aan een beroepsgenoot zonder een gezonde dosis economische kennis en het vermogen om die economische begrippen (correct) binnen het recht te plaatsen? Beide zijn absoluut noodzakelijk en plaatsen de mededingingsrechtadvocaat buiten de klassieke advocatuur. Immers, het gaat niet alleen om toepassing van het recht, maar het gaat misschien nog wel veel meer om de toetsing van marktwerking en het begrijpen hoe markten opereren. Voor de materiële beoordeling van het recht is een mededingingsrechtadvocaat dus aangewezen op andere kennis dan alleen de juridische. Voor het begrip mededingingsbeperking bestaat bijvoorbeeld geen vaste definitie; het is een gevoel dat je moet ontwikkelen en alleen op basis van jarenlange ervaring kunt fijnslijpen. Uiteraard bestaan er allerlei (dure) economische onderzoeksbureaus die de advocaat bij die economische analyses kunnen ondersteunen, maar uiteindelijk zal de advocaat het bij NMa of rechter (begrijpelijk) over het voetlicht moeten kunnen brengen. 4 Citaat uit de Memorie van Toelichting op de Mededingingswet, Kamerstukken II 1995/96, , nr.3,p.9. 5 Artikel 6, lid 3 Mw. 183

4 boek advocatenstandaard :58 Pagina hoe ziet de professionele standaard voor de advocatuur eruit? Kerntaken en kernwaarden Dan de kerntaken van de mededingingsrechtadvocaat. Hoe wordt de rechtspositie van de cliënt gewaarborgd en hoe worden de vaste kernwaarden nageleefd? Opgemerkt zij dat de kerntaken mede worden gekleurd doordat het mededingingsrecht alleen van toepassing is op ondernemingen. De rechtzoekende is in feite altijd de onderneming en nooit een particuliere persoon. Dit wordt in de toekomst wellicht anders indien na de wetswijziging een leidinggevende aan een kartel persoonlijk beboet kan worden. Die leidinggevende kan zich dan naast de rechtspersoon ook tot een mededingingsrechtadvocaat wenden. De belangen zouden dan uiteen kunnen gaan lopen, terwijl de belangen van de rechtspersoon en de bestuurders vooralsnog in het mededingingsrecht nog steeds met elkaar stroken. Ten aanzien van de kernwaarde partijdigheid geldt dat deze in het mededingingsrecht niet zo anders zal worden beleefd dan in andere rechtsgebieden. Een mededingingsrechtadvocaat dient zich niet te laten leiden door andere belangen (zoals bijvoorbeeld het belang van de NMa bij opsporing van kartels of de economie bij een goede marktwerking), maar primair door het belang van de onderneming die wordt verdacht van deelname aan een kartel. Een passend voorbeeld hiervan is de bouwfraude. Hoewel juist de mededingingsrechtadvocaat weet dat vooroverleg bij aanbestedingen zoals destijds in de bouw volop gebeurde zeer schadelijk is voor een goede marktwerking, stond het belang van de onderneming in de bouwfraude voorop en niet het belang van de NMa of een goede marktwerking. De onafhankelijkheid van de mededingingsrechtadvocaat dient buiten kijf te staan. Er dient afstand tot de onderneming in acht te worden genomen en de advocaat dient een eigen koers te varen. Hoe kan een mededingingsrechtadvocaat anders goed adviseren over compliance binnen een bepaalde onderneming? Het is van groot belang dat bij de advisering van ondernemingen over de kartelinbreuken de advocaat niet naar het belang van de onderneming toe gaat adviseren en de onafhankelijkheid wordt bewaard. Immers, het vormen van een kartel wordt vaak geacht een geldelijk voordeel op te kunnen leveren. Indien ondernemingen besluiten om gezamenlijk de prijzen te verhogen, behoeft men op dat vlak minder te concurreren. Afspraken tussen concurrenten hebben tot gevolg dat de productiviteit achteruitgaat en de prikkel om te zoeken naar nieuwe en betere producten en diensten afneemt. Daarmee is de markt niet gediend, maar een kartel kan er wel beter van worden. Dat betekent dus dat een onderneming er een belang bij kan hebben dat een advocaat een bepaalde kant op adviseert, al is het alleen maar om intern de directie aldus te overtuigen. Daar moet een mededingingsrechtadvocaat ver van blijven. Eerder heb ik al vastgesteld dat het aantal specialisten in het mededingingsrecht aanzienlijk is toegenomen. Opvallend is echter dat een aantal van die specialisten de vereiste deskundigheid ontbeert. Dan gaat het met name over de specifieke economische kennis en het Fingerspitzengefühl dat noodzakelijk is om vast te kunnen stellen of iets 184

5 boek advocatenstandaard :58 Pagina mededinging in de advocatuur: anders dan anders? Leeflang een beperking van de mededinging oplevert, of op welke wijze markten opereren. Een aantal advocaten dat zich specialist in dit gebied noemt, oefent de praktijk uit zonder die vereiste kennis. Dat is kwalijk, met name omdat het mededingingsrecht nog een rechtsgebied in ontwikkeling is. Dat betekent dat bij de civiele rechter (nog wel eens) sprake is van een achterstand in kennis op dit gebied. Niet voor niets is er recent besloten om een expertgroep van rechters in het leven te roepen, die zich specifiek op het mededingingsrecht richt. Vanuit de doctrine bestaat kritiek op de civiele rechter en openlijk wordt er getwijfeld of de civiele rechter wel in staat is het mededingingsrecht en dan met name die economische analyses goed toe te passen. 6 Indien een advocaat, die de noodzakelijke kennis (en wellicht ook vaardigheden) voor het mededingingsrecht niet bezit, een gecompliceerde mededingingsrechtzaak behandelt, is de onderneming daar niet mee gediend. Overigens geldt dat ook voor de onderneming met wie het conflict is ontstaan. Niets is zo lastig als het procederen tegen een advocaat die de deskundigheid niet bezit (maar ik kan mij voorstellen dat dit eigenlijk wel geldt voor alle rechtsgebieden). Bovendien neemt het aantal kort gedingen waarin een beroep op het mededingingsrecht wordt gedaan, steeds meer toe. Dit zijn echter geen eenvoudige zittingen. Zittingen die de gehele dag in beslag nemen, waarbij de advocaat de rechter stap voor stap aan de hand neemt, zijn geen uitzondering. Regelmatig bedankt een rechter na afloop van een zitting de advocaten voor het college mededingingsrecht en de hoogstaande uiteenzetting. Juist dat maakt dat naar mijn idee eigenlijk alleen zeer gespecialiseerde advocaten zich in het mededingingsrecht moeten begeven. Ook vergt het bijzondere karakter van het mededingingsrecht ten aanzien van de kernwaarde vertrouwelijkheid een wat andere aanpak. Immers, de vraag op welke wijze de aandeelhoudersstructuur van een bepaalde vennootschap het best kan worden ingericht, of hoe een distributieovereenkomst moet worden opgezegd, is iets heel anders dan het verzoek om te adviseren over een geheim kartel. Wat te denken van een bestuurder van een beursgenoteerde vennootschap die te biecht gaat bij een mededingingsrechtadvocaat over geheime afspraken waarbij hij namens de onderneming betrokken is? Bijeenkomsten onder codenamen, afspraken in afgelegen hotels, gewiste bestanden, documenten die op zolder of bij schoonmoeder thuis bewaard worden: het doet zich allemaal voor. De bestuurder van een onderneming moet in alle vertrouwelijkheid dit soort kwesties kunnen bespreken. Hoe kan een advocaat anders tijdens een inval de risico s juist inschatten en vaststellen dat het van groot belang is om onmiddellijk een clementieverzoek in te dienen? Met name nu de NMa ook bestuurlijke boeten aan natuurlijke personen kan opleggen, is het van groot belang dat die vertrouwelijkheid tussen advocaat en cliënt bestaat. 6 Overigens ben ik het daar niet mee eens, maar deze kritiek wordt regelmatig geuit. 185

6 boek advocatenstandaard :58 Pagina hoe ziet de professionele standaard voor de advocatuur eruit? Het verschoningsrecht speelt in dat opzicht net zo n belangrijke rol als in het strafrecht. Immers, het kan heel wel zijn dat een bestuurder van een onderneming de inhoud van een doos met geheime informatie komt toelichten, waardoor het bewijs van een kartel bij de advocaat bekend is. In dit verband merk ik op dat ook een advocaat zich dient te realiseren dat deze ook zelf onder het mededingingsrecht valt en geconfronteerd kan worden met een inval van de NMa. Zo bestaat het voorbeeld van de Bredase notarissen 7, waarbij een inval plaatsvond in een notariskantoor in Breda vanwege het feit dat er onderlinge marktverdelingsafspraken zouden zijn gemaakt. De advocatuur staat hoog op de prioriteitenlijst van de NMa 8 en het is niet ondenkbaar dat er ooit (nog) een inval plaatsvindt bij de advocatuur zelf. En hoe om te gaan met integriteit? Een mededingingsrechtadvocaat dient zeer integer te zijn. Het komt namelijk wel eens voor dat een onderneming vraagt om de bewijsstukken van een bepaald kartel te bewaren op het kantoor van de advocaat. Het gaat dan bijvoorbeeld om aantekeningen over prijsverhogingen die zijn gemaakt tijdens een overleg met de concurrent en dus niet om de juridische adviezen van een advocaat die onder legal privilege vallen. Immers, indien een autoriteit een inval doet, heeft de NMa de bevoegdheid alle gegevens (ook digitale bestanden) in te zien. Wat is er dan veiliger dan het kantoor van je advocaat? Dat kan natuurlijk niet. Dat een advocaat adviseert over compliance en een onderneming uitlegt welke rechten de onderneming heeft tijdens een inval, is vanzelfsprekend toegestaan. Een advocaat mag echter niet de grens overschrijden en adviseren op welke wijze de afspraken tussen twee concurrenten kunnen worden vastgelegd zonder dat een autoriteit daar achter komt. Een advocaat dient zich in deze volstrekt neutraal op te stellen en zijn integriteit te bewaken. De mate van publieke verantwoordelijkheid die een mededingingsrechtadvocaat in acht heeft te nemen, wordt hoofdzakelijk bepaald door het feit dat het mededingingsrecht ziet op gedragingen van ondernemingen. De goede rechtsbedeling komt niet snel in gevaar omdat ondernemingen wellicht sneller de hulp van een (goede) mededingingsrechtadvocaat inroepen dan een particulier. Niettemin heeft ook de mededingingsrechtadvocaat wel een taak om bij te dragen aan de handhaving van de rechtsorde, en dus handhaving van het mededingingsrecht. De publieke verantwoordelijkheid van een mededingingsrechtadvocaat lijkt mij echter minder ver te gaan dan die van een strafrechtadvocaat. Advocatuurlijke vaardigheden Het mededingingsrecht vereist ook specifieke advocatuurlijke vaardigheden. Als adviseur dient een mededingingsrechtadvocaat te beschikken over een pragmatische 7 Besluit NMa van 26 november 1998, zaak 952, afspraken tussen notarissen te Breda. 8 Vergelijk ook de aandacht van de NMa voor de vrije beroepen en de discussie over no cure no pay. 186

7 boek advocatenstandaard :58 Pagina mededinging in de advocatuur: anders dan anders? Leeflang aanpak en de competentie om doelgericht te kunnen adviseren. De mededingingsrechtadvocaat moet geen wetenschappelijke aanpak hanteren. Ellenlange adviezen, procederen om jurisprudentie te maken of uitgebreide procedures leiden vaak niet tot het gewenste resultaat. Wat wil de onderneming bereiken? Dat betekent resultaatgericht adviseren en pragmatisch handelen. Want wat doe je als advocaat als je door een onderneming bij een inval van de NMa wordt geroepen? Wat zeg je dan tegen de NMa, die zich allerlei bevoegdheden toe-eigent en hoe ga je om met de cliënt die kennelijk toch enige informatie verborgen houdt in zijn bureaulade? Dan helpt het recht je niet, maar moet je pragmatisch en doelgericht handelen. Als procesvertegenwoordiger dient een mededingingsrechtadvocaat onder meer ingewikkelde economische analyses op heldere en toegankelijke wijze te kunnen uitleggen. Juist nu het rechtsgebied nog in ontwikkeling is en de civiele rechter niet altijd voldoende kennis heeft van het mededingingsrecht of een economische achtergrond ontbeert, is die vaardigheid noodzakelijk. Ooit heb ik in de bundel Wat maakt een goed jurist? over de academische vorming en het recht mijn ontwikkeling tot academicus beschreven. De vraag daarbij was welke competenties juristen tot goede juristen maken. Ook in die bundel beschreef ik dat vanuit het perspectief van een mededingingsrechtadvocaat. Daarin schreef ik het volgende: Een echte blauwdruk voor een goede jurist valt natuurlijk niet te geven. Een scherp analytisch inzicht stelt je echter wel in staat om met het recht en de materie te spelen. Combineer dat met uitmuntende juridische kennis, een economische achtergrond, creativiteit, een heldere pen en een pragmatische aanpak en je bent een heel eind op weg. 9 Indien een mededingingsrechtadvocaat als zelfstandige ondernemer werkzaam is, of binnen een advocatenkantoor als compagnon (of tegenwoordig als aandeelhouder van een nv), kan dat het kantoor alleen maar ten goede komen. Immers, de mededingingsrechtadvocaat begrijpt uit zijn professie hoe markten opereren, hoe ondernemingen zich op een markt kunnen positioneren en wat concurrentie is. Kortom, waarin moet je als ondernemer excelleren en hoe kun je op doeltreffende wijze de concurrentie aangaan? Dat zijn aspecten die niet elke advocaat beheerst. Die commerciële vaardigheden leert een mededingingsrechtadvocaat spelenderwijze simpelweg vanwege het feit dat een mededingingsrechtadvocaat zich steeds moet verdiepen in nieuwe markten, nieuwe producten, nieuwe concurrentieposities en het mededingingsproces tussen ondernemingen. Die vaardigheden zijn zeer eigen aan mededingingsrechtadvocaten. 9 Citaat uit de bijdrage De goede advocaat van mr. F.J. Leeflang, verschenen in de bundel Wat maakt een goed jurist over de academische vorming en het recht, p. 93, Den Haag: Boom Juridische uitgevers, ISBN I,

8 boek advocatenstandaard :58 Pagina hoe ziet de professionele standaard voor de advocatuur eruit? Vakbekwaamheid en marktwerking Het mededingingsrecht speelt nog een andere rol voor zover het de vakbekwaamheid van de advocaat aangaat. In dit verband wordt gewezen op de aanbevelingen van de Commissie Advocatuur over de kernwaarden in diens rapport. De kernwaarden van de advocatuur, te weten onafhankelijkheid, partijdigheid, integriteit, vertrouwelijkheid, deskundigheid en publieke verantwoordelijkheid voor de goede rechtsbedeling, dienen als toetsingskader in de Advocatenwet te worden vastgelegd voor de beroepsuitoefening, de beroepsregulering, de toelating tot het beroep en de bevordering van de goede marktwerking waar nodig en mogelijk. 10 Kennelijk worden de kernwaarden door de Commissie als essentieel beschouwd voor de toelating tot het beroep en de bevordering van de goede marktwerking. Tevens wordt gewezen op hoofdstuk 3 van het rapport. De Commissie beveelt aan de verplichte procesvertegenwoordiging en het procesdomein (tezamen: procesmonopolie) te behouden ondanks de mogelijke nadelen voor de concurrentie op de markt en het mogelijk drukkende effect op de prijsstelling van de advocatuur. Geheel anders wordt geredeneerd in een artikel van Baarsma en Felsö. 11 Vanuit een puur economisch perspectief redeneren zij dat het procesmonopolie en de hoge toetredingsbarrières die door de Orde zijn ingesteld, er juist toe leiden dat de markt voor juridische bijstand wordt verstoord als gevolg van deze twee elkaar versterkende factoren. Om een efficiënte rechtspraak te waarborgen en om onmondige klanten te beschermen, geldt voor de civiele procedures bij de rechtbank (zijnde niet bij de sector kanton) verplichte vertegenwoordiging. Van oudsher hebben advocaten een monopolie op dit domein. De toelatingseisen voor de advocatuur (zoals de verplichte beroepsopleiding en de eisen bij het toelaten van advocaten in loondienst van niet-advocaten) en de verplichte education permanente zijn mede bedoeld om te garanderen dat advocaten over de specifieke kennis en vaardigheden beschikken die nodig zijn voor het voeren van procedures. Deze eisen, die de beroepsgroep aan zichzelf stelt, staan in combinatie met het wettelijk procesmonopolie een meer gediversifieerd aanbod van procesvertegenwoordiging in de weg, waardoor concurrentie op de markt voor juridische bijstand vooralsnog geen drukkend effect heeft op de prijsstelling van (procederende) advocaten. 10 Citaat uit het rapport van de Commissie Advocatuur Een maatschappelijke orde,p Citaat uit Een economische blik op het procesmonopolie van de advocatuur van B. Baarsma en F. Felsö in ESB , p

9 boek advocatenstandaard :58 Pagina mededinging in de advocatuur: anders dan anders? Leeflang Opvallend is dat Baarsma en Felsö ook de toelatingseisen als mededingingsbeperkend beschouwen. Deze zijn zoals ook de auteurs overwegen bedoeld om te garanderen dat advocaten over de specifieke kennis en vaardigheden beschikken om procedures te kunnen voeren. Het zijn nou juist die kennis en die vaardigheden die, naast de kernwaarden, de vereisten vormen voor de vakbekwaamheid van een advocaat en door de Commissie van belang voor een goede marktwerking. In de visie van de auteurs leiden het procesmonopolie en die toelatingseisen er echter toe dat er geen concurrentie op de markt voor de juridische bijstand is en daarnaast het prijsdrukkend effect op de tarieven volstrekt afwezig is. En dan wijs ik nog op de volgende passage uit het betreffende artikel over de gevolgen van de door Orde ingestelde toetredingsbarrières: Het gevolg van het ingrijpen is dat de prijzen hoger liggen dan in een situatie zonder wettelijk monopolie en dat er nauwelijks prikkels zijn om te innoveren. Zo is het aantal ict-toepassingen in de procespraktijk laag, wordt nauwelijks standaardisatie toegepast en is het taalgebruik zeer ouderwets. Verder is de productiviteit in termen van het aantal burgerlijke rechtszaken per advocaat vrijwel gelijk gebleven: in 1963 was het aantal afgehandelde burgerlijke rechtszaken per advocaat 58 en in 2004 lag dit aantal op 59. Kortom, advocaten zijn te duur, innoveren niet, gebruiken nauwelijks ict-toepassingen en blijven hangen in ouderwets taalgebruik. En wat wellicht nog veel erger is: we zijn in het geheel niet productief. Kennelijk staat dit alles een goede marktwerking in de weg. Deze visie staat (gelukkig) haaks op de aanbevelingen van de Commissie 12 ten aanzien van de handhaving van het procesmonopolie en het streven naar een wettelijke verankering van de kernwaarden in de advocatuur (ondanks de negatieve economische effecten en mogelijk drukkende prijsstelling). Mededingingsrechtadvocaten begrijpen dit soort tegenstellingen. Vanuit een puur economisch perspectief zou afschaffing zeer gewenst (kunnen) zijn en leiden tot een toename van marktwerking en een drukkend effect op de tarieven. Economisch onderzoek wijst dat uit. Uitgaande van de vereiste vakbekwaamheid van een advocaat is afschaffing juist niet gewenst. Mededingingsoverwegingen moeten echter niet altijd een overheersende rol spelen. Zo oordeelde het Hof van Justitie EG in de Wouterszaak 13 dat de Samenwerkingsverordening van de Orde niet in strijd was met het Europese mededingingsrecht, aangezien de Orde zich redelijkerwijs op het standpunt mocht stellen dat deze regeling, niettegenstaande de daaruit voortvloeiende mededingingsbeperkende gevolgen, noodzakelijk was voor de goede uitoefening van het 12 Overigens was het enige lid van de Commissie dat niet voor behoud van het procesmonopolie van de advocatuur was, het commissielid prof. dr. R.J. van den Berg, hoogleraar Rechtseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. 13 Hof van Justitie EG, zaak C-309/99, Wouters, Jur. 2002, I

10 boek advocatenstandaard :58 Pagina hoe ziet de professionele standaard voor de advocatuur eruit? beroep van advocaat. Zie hier de botsing tussen het mededingingsrecht en de deontologische regels die noodzakelijk zijn voor de goede uitoefening van het beroep van advocaat. Het mededingingsrecht dient dan een ondergeschikte rol te spelen. Illustratief is dat economische analyses aantonen dat de vakbekwaamheidvereisten voor advocaten (met name ten aanzien van de juridische kennis en de advocatuurlijke vaardigheden) zich niet altijd verdragen met het mededingingsrecht. Echter, het zijn nu juist díe regels die noodzakelijk zijn voor de goede uitoefening van het beroep van advocaat. Ik durf daaraan toe te voegen dat ook de kerntaken van de advocaat in de rechtsstaat en de kernwaarden die in dat opzicht zijn geformuleerd, te weten onafhankelijkheid, partijdigheid, integriteit, vertrouwelijkheid, deskundigheid en publieke verantwoordelijkheid voor de goede rechtsbedeling, absoluut noodzakelijk zijn voor de goede uitoefening van het beroep van advocaat. Binnen die kernwaarden zou echter wel de vrijheid moeten blijven bestaan voor de verschillende specialisten om daaraan een eigen invulling te geven. Bij de handhaving van een nieuwe verordening op de vakbekwaamheid wordt hopelijk dan ook aandacht geschonken aan het specifieke rechtsgebied waarin de betreffende advocaat werkzaam is en hoe de kernwaarden daarin tot uiting komen. De vakbekwaamheid van een advocaat wordt immers gevormd door het recht waarbinnen hij of zij actief is. Indien die vrijheid wordt gegund, loopt het waarschijnlijk ook wel los met de marktwerking in de advocatuur. Conclusie Aan de mededingingsrechtadvocaat worden specifieke eisen gesteld wat betreft kennis, invulling van kernwaarden en advocatuurlijke vaardigheden. Naast kennis van het rechtsgebied is een fikse dosis economische kennis een basisvereiste. Bij de invulling van de kernwaarden ligt voor de mededingingsrechtadvocaat een zwaar accent op deze deskundigheid. De onafhankelijkheid, de vertrouwelijkheid en de integriteit vergen eveneens bijzondere aandacht in het licht van het feit dat het mededingingsrecht uitgaat van een verbodsstelsel met de mogelijkheid van (persoonlijke) beboeting. Bij de advocatuurlijke vaardigheden staan een pragmatische aanpak en het vermogen om helder te communiceren voorop. De vakbekwaamheidsvereisten voor advocaten lijken soms op gespannen voet te staan met de regels van een vrije marktwerking, maar zijn een absoluut vereiste voor de kwaliteit van het beroep. Als alle advocaten dus niet alleen mededingingsrechtadvocaten zich aan die kernwaarden houden en deze ook conform een mogelijke nieuwe verordening op de vakbekwaamheid van de advocaat gehandhaafd gaan worden, zal dat de marktwerking binnen de advocatuur juist ten goede komen. De Commissie Advocatuur heeft dat wellicht nog niet zo slecht gezien. 190

STRIKT VERTROUWELIJK EN GEPRIVILEGIEERD HANDLEIDING HOE TE HANDELEN BIJ EEN INVAL VAN DE AUTORITEIT CONSUMENT EN MARKT (ACM) OF DE EUROPESE COMMISSIE

STRIKT VERTROUWELIJK EN GEPRIVILEGIEERD HANDLEIDING HOE TE HANDELEN BIJ EEN INVAL VAN DE AUTORITEIT CONSUMENT EN MARKT (ACM) OF DE EUROPESE COMMISSIE HANDLEIDING HOE TE HANDELEN BIJ EEN INVAL VAN DE AUTORITEIT CONSUMENT EN MARKT (ACM) OF DE EUROPESE COMMISSIE Opgesteld door: Ploum Lodder Princen Michel Jacobs: 010-440 6435 06 2248 1779 m.jacobs@ploum.nl

Nadere informatie

Mededingingsrecht in de kunstgrasbranche

Mededingingsrecht in de kunstgrasbranche Mededingingsrecht in de kunstgrasbranche De rol van de concurrentiespelregels bij samenwerking bij een aanbesteding Mr. Claudia Bruins, Nationaal Sportvelden Congres 2012 Inleiding Waarom bestaat er mededingingsrecht?

Nadere informatie

Misbruik van een economische machtspositie

Misbruik van een economische machtspositie Mededingingswet Misbruik van een economische machtspositie Nederlandse Mededingingsautoriteit Mededingingswet Misbruik van een economische machtspositie De Mededingingswet stelt regels ten aanzien van:

Nadere informatie

De zorgmakelaar: begeleiding van onderhandelingen tussen fysiotherapeuten en zorgverzekeraars

De zorgmakelaar: begeleiding van onderhandelingen tussen fysiotherapeuten en zorgverzekeraars De zorgmakelaar: begeleiding van onderhandelingen tussen fysiotherapeuten en zorgverzekeraars Marktwerking Als gevolg van de door de overheid gewenste marktwerking in de zorg is de regierol van de zorgverzekeraars

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 1627 / 55 Betreft zaak: Drost vs Nederlandse Orde van Advocaten Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit op het bezwaar

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

Knipperlichten. Mededingingsrecht. Milena Varga 20 februari 2014

Knipperlichten. Mededingingsrecht. Milena Varga 20 februari 2014 2014 Knipperlichten Mededingingsrecht Milena Varga 20 februari 2014 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be Overzicht I. Basisbegrippen II. Knipperlichten

Nadere informatie

VERSCHONINGSRECHT COHEN-ADVOCAAT

VERSCHONINGSRECHT COHEN-ADVOCAAT VERSCHONINGSRECHT COHEN-ADVOCAAT MR. M.M. (MAÏTE) OTTES, 28 MAART 2013 INHOUD Algemene beginselen Uitspraken HvJ EG, Akzo Nobel/Commissie, C-550/07 P Rechtbank Groningen, LJN: BV7149 Hoge Raad, LJN: BY6101

Nadere informatie

Track Record EU en mededinging

Track Record EU en mededinging EU en mededinging EU en mededinging Kennedy Van der Laan s EU- en mededingingsrechtadvocaten adviseren cliënten over de mededingingsrechtelijke aspecten in brede zin van het ondernemen. Wij vertegenwoordigen

Nadere informatie

Uitspraak 201405096/1/A2

Uitspraak 201405096/1/A2 Uitspraak 201405096/1/A2 Datum van uitspraak: Tegen: Proceduresoort: Rechtsgebied: 201405096/1/A2. Datum uitspraak: 21 januari 2015 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK woensdag 21 januari 2015 Uitspraak op het

Nadere informatie

ZIJN ZORGINSTELLINGEN AANBESTEDINGSPLICHTIG?

ZIJN ZORGINSTELLINGEN AANBESTEDINGSPLICHTIG? ZIJN ZORGINSTELLINGEN AANBESTEDINGSPLICHTIG? Door mr. A.A. (Ali) Rassa Over de vraag of zorginstellingen aanbestedingsplichtig zijn heeft lange tijd onduidelijkheid bestaan. Gelet op de huidige stand van

Nadere informatie

de Rechtspraak Raad voor de rechtspraak Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG

de Rechtspraak Raad voor de rechtspraak Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG Ministerie van Veiligheid en Justitie mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 ER DEN HAAG Directie Strategie en Ontwikkeling bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik 10 augustus 2015

Internetconsultatie Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik 10 augustus 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik 10 augustus 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

NMa werkwijze analoog & digitaal rechercheren: een bestendige regeling gevonden? mr. drs. B.M.M. Reuder, advocaat Houthoff Buruma

NMa werkwijze analoog & digitaal rechercheren: een bestendige regeling gevonden? mr. drs. B.M.M. Reuder, advocaat Houthoff Buruma NMa werkwijze analoog & digitaal rechercheren: een bestendige regeling gevonden? mr. drs. B.M.M. Reuder, advocaat Houthoff Buruma Analoog en digitaal onderzoek: vogelvlucht Analoog Zoeken in bepaalde kamers

Nadere informatie

Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. Zaaknummer 1139/CSS-CCN I. MELDING 1. Op 10 november 1998

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2004.2196 (047.04) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 576 Wijziging van de Advocatenwet, de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere wetten ter versterking van de cassatierechtspraak (versterking

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN

MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN Aanpassing van de Advocatenwet, de Wet op de rechtsbijstand en de Wet tarieven in burgerlijke zaken in verband met de positie van de advocatuur in de rechtsorde MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN 1. Inleiding

Nadere informatie

VDB advocaten NOTARISSEN. zo zien wij het. Over de organisatie

VDB advocaten NOTARISSEN. zo zien wij het. Over de organisatie VDB advocaten NOTARISSEN. zo zien wij het. Over de organisatie Hoe SCHERP mag advies zijn? VDB Advocaten Notarissen. Zo zien wij het. Onze juridische adviezen geven scherp aan wat de grenzen van het speelveld

Nadere informatie

PLECHTIGE ZITTING HOF VAN BEROEP ANTWERPEN 03/09/2012 EEDAFLEGGING ADVOCATEN-STAGIAIRS TOESPRAAK EERSTE VOORZITTER M. ROZIE VAN MASTER TOT MEESTER

PLECHTIGE ZITTING HOF VAN BEROEP ANTWERPEN 03/09/2012 EEDAFLEGGING ADVOCATEN-STAGIAIRS TOESPRAAK EERSTE VOORZITTER M. ROZIE VAN MASTER TOT MEESTER PLECHTIGE ZITTING HOF VAN BEROEP ANTWERPEN 03/09/2012 EEDAFLEGGING ADVOCATEN-STAGIAIRS TOESPRAAK EERSTE VOORZITTER M. ROZIE VAN MASTER TOT MEESTER Enkele maanden geleden behaalde u het diploma van Master

Nadere informatie

Gevoegde zaken C-18 0/98 C-184/98. P. Pavlov e.a. tegen Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten

Gevoegde zaken C-18 0/98 C-184/98. P. Pavlov e.a. tegen Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten Gevoegde zaken C-18 0/98 C-184/98 P. Pavlov e.a. tegen Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten (verzoek van het Kantongerecht te Nijmegen om een prejudiciële beslissing) Verplichte deelneming in

Nadere informatie

Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht

Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht Een schending van het mededingingsrecht kan ernstige gevolgen hebben, zoals boetes die kunnen oplopen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet, individuele sancties

Nadere informatie

BESLUIT. Openbaar. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Openbaar. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 2247 / 44 Betreft zaak: Griffioen/ De Boer Unigro Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot ongegrondverklaring van

Nadere informatie

1. Inleiding en procedure

1. Inleiding en procedure Advies in zaaknr. 3938-570 Minerva Beheer Oss B.V. Subcommissie van de Adviescommissie bezwaarschriften Mededingingswet bestaande uit: mr R.E. Bakker (voorzitter), prof dr E.E.C. van Damme en mr H.H.B.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2008 2009 31 385 Wijziging van de Advocatenwet en de Wet op het notarisambt in verband met het verruimen van de mogelijkheden tot het spoedshalve tuchtrechtelijk

Nadere informatie

Aansprakelijkheid commissarissen

Aansprakelijkheid commissarissen 1 november 2012 Aansprakelijkheid commissarissen Suzan Winkels-Koerselman Turnaround Advocaten Een klein, modern en gespecialiseerd advocatenkantoor Digitaal dossier Wij bieden de inzet van ervaren onafhankelijke

Nadere informatie

REGLEMENT 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE

REGLEMENT 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE Vastgesteld bij collegebesluit van 19 juni 2007, nr. 6a. Datum bekendmaking: 27 juni 2007. Datum inwerkingtreding: 28 juni 2007. Gemeenteblad

Nadere informatie

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) vergroot het vertrouwen in de Nederlandse rechtspraak door het waarborgen van een constante hoge

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Aan de brochure kunnen geen rechten worden ontleend.

Aan de brochure kunnen geen rechten worden ontleend. De Mededingingswet stelt regels ten aanzien van: concurrentiebeperkende afspraken; misbruik van een economische machtspositie; concentraties van ondernemingen. Deze brochure bevat een toelichting op het

Nadere informatie

Gedragscode mededingingsrecht DEX

Gedragscode mededingingsrecht DEX Gedragscode mededingingsrecht DEX Uitgangspunt Deze gedragscode beschrijft de manier waarop DEX omgaat met de regels van het mededingingsrecht. Hij is bedoeld als leidraad voor iedereen die betrokken is

Nadere informatie

e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel

e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel Agenda 1. Introductie mededingingsrecht 2. Verbod op concurrentiebeperkende afspraken (kartelverbod) a. Horizontale

Nadere informatie

VAKBESCHRIJVING KLEIN KEUZEVAK BURGERLIJK RECHT: MEDEDINGINGSRECHT

VAKBESCHRIJVING KLEIN KEUZEVAK BURGERLIJK RECHT: MEDEDINGINGSRECHT VABESCHRIJVING LEIN EUZEVA BURGERLIJ RECHT: MEDEDINGINGSRECHT PLAATS IN DE OPLEIDING Het vak Mededingingsrecht maakt deel uit van de leerlijn Burgerlijk recht. Het is een klein keuzevak (een vak met drie

Nadere informatie

Koppelen wonen en zorg

Koppelen wonen en zorg Koppelen wonen en zorg Ledenbijeenkomst ActiZ 25 oktober 2012 Eric Janssen Koppelen van wonen en zorg Extramuralisering De koppeling van zorg en verblijf wordt vervangen door een afzonderlijke huurovereenkomst

Nadere informatie

Werkplan 2015 College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten

Werkplan 2015 College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten Werkplan 2015 College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten Postbus 97862 2509 GH Den Haag 070 335 35 05 www.collegevantoezichtnova.nl

Nadere informatie

Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging

Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging NEVI Zorgcongres Jeroen Braaksma & Marie-Louise Leijh-Smit Senior Inspecteurs, Directie Mededinging, Cluster Zorg Inhoud 1. Introductie NMa 2. Inkoopzijde

Nadere informatie

Dawn Raid: de eerste dag. Jolling de Pree 11 mei 2011

Dawn Raid: de eerste dag. Jolling de Pree 11 mei 2011 Dawn Raid: de eerste dag Jolling de Pree 11 mei 2011 Te behandelen punten Waarnaar zoekt de Commissie/NMa? Wat gebeurt er als sprake is van een overtreding van de mededingingsregels? Wat gebeurt er in

Nadere informatie

Rolnummer 2485. Arrest nr. 84/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T

Rolnummer 2485. Arrest nr. 84/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T Rolnummer 2485 Arrest nr. 84/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende de wet van 4 juli 2001 tot wijziging van artikel 633 van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord Afkortingen. vn xix

Inhoudsopgave. Voorwoord Afkortingen. vn xix Voorwoord Afkortingen vn xix Hoofdstuk 1 1.1 Aanleiding 1.2 Probleemstelling 1.3 Relevantie 1.4 Methode van onderzoek 1.5 Afbakening 1.6 Begripsbepalingen 1.7 Relevante regelgeving 1.8 Opbouw van het boek

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van de Mededingingswet. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 3938_777/7 Betreft zaak: B&U Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van

Nadere informatie

Compliance Mededingingsrecht

Compliance Mededingingsrecht Compliance Mededingingsrecht Boekel De Nerée N.V. Maart 2010 1 Inhoud Introductie 3 Voordeel 4 Doel 5 Standaard onderdeel 6 Extra onderdeel 7 Tijd en kosten 8 2 Introductie Een goed corporate governance

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau enz. enz. enz. Wijziging van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, in verband met de omzetting van Richtlijn 2014/104/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 november

Nadere informatie

EFFECTENREChT. Ons Banking & Finance team: adviseert over compliance- en toezichtvraagstukken. Wij adviseren nationale en internationale

EFFECTENREChT. Ons Banking & Finance team: adviseert over compliance- en toezichtvraagstukken. Wij adviseren nationale en internationale & Banking & Finance Wij staan met ons Banking & Finance team nationale en internationale (financiële) ondernemingen van uiteenlopende aard en omvang bij. Wij bieden u specialistische up-to-date kennis

Nadere informatie

Omgevingsrecht. Laat u tijdig en deskundig adviseren over ruimtelijke ordening, milieurecht en natuurbeschermingsrecht. EEN VERTROUWD ADRES.

Omgevingsrecht. Laat u tijdig en deskundig adviseren over ruimtelijke ordening, milieurecht en natuurbeschermingsrecht. EEN VERTROUWD ADRES. Omgevingsrecht Laat u tijdig en deskundig adviseren over ruimtelijke ordening, milieurecht en natuurbeschermingsrecht. GRATIS SPREEKUUR Maandag: 12.00 tot 14.00 uur Woensdag: 17.00 tot 18.00 uur EEN VERTROUWD

Nadere informatie

Beoogd effect Argumenten

Beoogd effect Argumenten Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Zaaknummer: 1096711 Sliedrecht, 29 oktober 2013 Onderwerp: Drank- en Horecaverordening Gemeente Sliedrecht. Beslispunten 1. De bijgevoegde tekst van

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Uw kenmerk 2014Z17589 Betreft

Nadere informatie

Speech Gerbrandy-debat

Speech Gerbrandy-debat Speech Gerbrandy-debat Goedemiddag allemaal, Woorden doen ertoe. Vandaag en toen. De woorden van premier Gerbrandy hebben een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse geschiedenis. Via de radio sprak

Nadere informatie

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL )

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Eggens Instituut Module 3: Goed Bestuur Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Module

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

GEZAMENLIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN

GEZAMENLIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN GEZAMEIJKE VERKLARING VAN DE RAAD EN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE WERKING VAN HET NETWERK VAN MEDEDINGINGSAUTORITEITEN "1. De vandaag vastgestelde verordening betreffende de uitvoering van de mededingingsregels

Nadere informatie

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg IIMIM III III II III IIII BM1401251 De raad van de gemeente Steenbergen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 juni 2014; gelet op: gelet op de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet,

Nadere informatie

Betreft: conceptwetsvoorstel vereenvoudiging en digitalisering procesrecht in hoger beroep en cassatie

Betreft: conceptwetsvoorstel vereenvoudiging en digitalisering procesrecht in hoger beroep en cassatie (7) ' 000 111111111111111111111111111111 (.0 1-.^1 21:a. Aan de Minister van Veiligheid en Justitie De heer mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Cr) LA) Den Haag, 27 juni 2014 Dossiernummer:

Nadere informatie

Brochure. klachten, tips, signalen en besluitaanvragen

Brochure. klachten, tips, signalen en besluitaanvragen Nederlandse Mededingingsautoriteit NMa Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen NMa oktober 2009 1 Inhoudsopgave 1. WAAROVER KAN IK KLAGEN BIJ DE NMA? 3 2. WAT KAN DE NMA DOEN? 3 3. DOET DE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 382 Aanpassing van de Advocatenwet, de Wet op de rechtsbijstand en de Wet tarieven in burgerlijke zaken in verband met de positie van de advocatuur

Nadere informatie

MEDEDINGINGSRECHT VOOR OVERHEDEN. 22 Maart 2007 Prof. dr. Bart Hessel b.hessel@law.uu.nl

MEDEDINGINGSRECHT VOOR OVERHEDEN. 22 Maart 2007 Prof. dr. Bart Hessel b.hessel@law.uu.nl MEDEDINGINGSRECHT VOOR OVERHEDEN 22 Maart 2007 Prof. dr. Bart Hessel b.hessel@law.uu.nl EG-MEDEDINGINGSRECHT Europees mededingingsrecht voor ondernemingen: betreft het verbieden van mededingingsbeperkend

Nadere informatie

Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen

Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen NMa maart 2007 Inhoudsopgave 1 WAAROVER KAN IK KLAGEN BIJ DE NMA? 3 2 WAT KAN DE NMA DOEN? 3 3 DOET DE NMA ONDERZOEK NAAR ÁLLE OVERTREDINGEN VAN DE

Nadere informatie

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels Samenvatting Kort overzicht Dit proefschrift gaat over de economische theorie van kartels. Er is sprake van een kartel wanneer een aantal bedrijven, expliciet of stilzwijgend, afspreekt om de prijs te

Nadere informatie

de Koning > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Directie Financiele Markten

de Koning > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Directie Financiele Markten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag de Koning Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl Uw brief (kenmerk) Datum 24 september 2015 Betreft Nader rapport

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509 LP Den Haag

Nadere informatie

ACM Werkwijze geheimhoudingsprivilege advocaat 2014

ACM Werkwijze geheimhoudingsprivilege advocaat 2014 ACM Werkwijze geheimhoudingsprivilege advocaat 2014 Autoriteit Consument en Markt ; Gelet op de artikelen 5:17 en 5:20, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht, de artikelen 51 en 89 van de Mededingingswet,

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van de Mededingingswet. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 3938_432/13 Betreft zaak: B&U Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van

Nadere informatie

BESLUIT. file://e:\archief1998\besluiten\bcm\bcm0094-9804.htm

BESLUIT. file://e:\archief1998\besluiten\bcm\bcm0094-9804.htm pagina 1 van 5 BESLUIT Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. Nummer: 94/13.B91 Betreft: Zaaknummer 94/Econosto

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

Integraal mededingingsrecht

Integraal mededingingsrecht Integraal mededingingsrecht Verzameling van in Nederland geldende nationale en Europese regelgeving inzake kartelrecht en concentratiecontrole Samengesteid door: mr. P.B. Gaasbeek prof. mr. B.MJ. van der

Nadere informatie

&BRANCHETEAM AUTOMOTIVE

&BRANCHETEAM AUTOMOTIVE &BRANCHETEAM AUTOMOTIVE Ons brancheteam Automotive is op de hoogte van de actualiteiten in de branche. Daarbij strekt onze kennis verder dan louter die van de juridische aspecten. Onze grote betrokkenheid

Nadere informatie

Complianc T e OOLBOX

Complianc T e OOLBOX TOOLBOX Compliance Inleiding De Toolbox Compliance is een hulpmiddel dat u in staat stelt de Mededingingswet correct na te leven. In de Toolbox wordt ten aanzien van de meest gangbare gedragingen uiteengezet

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

Knipperlichten. EU Mededingingsrecht. Filip Tuytschaever 20 februari 2013

Knipperlichten. EU Mededingingsrecht. Filip Tuytschaever 20 februari 2013 2013 Knipperlichten EU Mededingingsrecht Filip Tuytschaever 20 februari 2013 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be Overzicht I. Basisbegrippen II.

Nadere informatie

U I T S P R A A K 1 4-3 0 5

U I T S P R A A K 1 4-3 0 5 U I T S P R A A K 1 4-3 0 5 van het College van beroep voor de examens van de Universiteit Leiden inzake het beroep van [naam], appellante tegen het Bestuur van de Faculteit Campus Den Haag, verweerder

Nadere informatie

Datum 24 april 2015 Onderwerp Antwoorden kamervragen over de rol van advocaten en accountants bij fraudeonderzoeken

Datum 24 april 2015 Onderwerp Antwoorden kamervragen over de rol van advocaten en accountants bij fraudeonderzoeken 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Nederlands Instituut van Psychologen 070-8888500. inzagerecht testgegevens

Nederlands Instituut van Psychologen 070-8888500. inzagerecht testgegevens POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN Nederlands Instituut van Psychologen

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Camera-toezicht op de werkplek

Camera-toezicht op de werkplek Camera-toezicht op de werkplek december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld

Nadere informatie

Datum 9 februari 2010 Onderwerp Kamervragen van het lid Gerkens (SP) inzake de praktijken van letselschadebureaus

Datum 9 februari 2010 Onderwerp Kamervragen van het lid Gerkens (SP) inzake de praktijken van letselschadebureaus > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

MEDEDINGINGSBELEID RECHTSGRONDSLAG DOELSTELLINGEN

MEDEDINGINGSBELEID RECHTSGRONDSLAG DOELSTELLINGEN MEDEDINGINGSBELEID Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) bevat in de artikelen 101 tot en met 109 regels voor de mededinging op de interne markt. Deze bepalen dat concurrentiebeperkende

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld in artikel 62 van de Mededingingswet. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 5358-28.BT761 Betreft zaak: Kabel- & Leidingwerken Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) als bedoeld

Nadere informatie

ACCOUNTANTSKAMER. BESLISSING ex artikel 38 Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) in de zaak met nummer 15/352 Wtra AK van 20 juli 2015 van

ACCOUNTANTSKAMER. BESLISSING ex artikel 38 Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) in de zaak met nummer 15/352 Wtra AK van 20 juli 2015 van ACCOUNTANTSKAMER BESLISSING ex artikel 38 Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) in de zaak met nummer 15/352 Wtra AK van 20 juli 2015 van mr. X, wonende en kantoorhoudende te [plaats1], K L A G E R,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 980 Uitvoering van het op 19 oktober 1996 te s-gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning,

Nadere informatie

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht?

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal

Nadere informatie

Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet

Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet drs. P.J. (Pieter Jan) Stokhof Pieter Jan Stokhof ondersteunt als Register Strateeg ondernemers in de zorg en in andere sectoren. Dat doet hij vanuit

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012 Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen 7 mei 2012 Voorwoord Onderwerp: resultaten onderzoek Controle en Vertrouwen Geachte heer, mevrouw, Hartelijk dank voor uw medewerking aan het onderzoek naar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet)

Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) VOORSTEL VAN WET Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

Bezwaar en beroep Jeugdwet Betekenis voor gemeenten

Bezwaar en beroep Jeugdwet Betekenis voor gemeenten Bezwaar en beroep Jeugdwet Betekenis voor gemeenten versie 1.0 K2 Brabants Kenniscentrum Jeugd Jos Janssen, Mei 2014 1 Bezwaar en Beroep Jeugdwet Van recht op zorg naar jeugdhulpplicht In het wetsvoorstel

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 De Staatssecretaris van Economische Zaken Mw. S.A.M. Dijksma Postbus 20410 2500 EK Den Haag Afdeling Strategie bezoekadres Kneuterdijk 1 2514 EM Den Haag correspondentieadres Postbus 90613 2509 LP Den

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten?

Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSAFDELING C: BURGERRECHTEN EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten? SAMENVATTING

Nadere informatie

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Beste relatie, Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze speciale nieuwsbrief over personentoetsingen is opgesteld

Nadere informatie

MEINDERT OOSTERHOF, in zijn hoedanigheid van gerechtsdeurwaarder, kantoorhoudende te Drachten,

MEINDERT OOSTERHOF, in zijn hoedanigheid van gerechtsdeurwaarder, kantoorhoudende te Drachten, Vonnis RECHTBANK LEEUWARDEN Sector kanton Locatie Heerenveen zaak-/rolnummer: 371218 CV EXPL i 1-5231 vonnis van de kantonrechter d.d. 14 maart 2012 inzake X wonende te eiser. procederende met toevoeging.

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 19/11/2015

Datum van inontvangstneming : 19/11/2015 Datum van inontvangstneming : 19/11/2015 Vertaling C-538/15-1 Zaak C-538/15 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 15 oktober 2015 Verwijzende rechter: Juzgado de Primera Instancia

Nadere informatie

Voorwaarden gestructureerde feedback 2010

Voorwaarden gestructureerde feedback 2010 Voorwaarden gestructureerde feedback 2010 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Voorwaarden en puntenaantal... 3 2.1 Intervisie... 3 2.2 Collegiale toetsing... 3 3. Toelichting... 4 3.1 Algemeen... 4 3.2

Nadere informatie

Mededingingsrecht NMa beboet Wegener en feitelijk leidinggevenden voor 20 miljoen

Mededingingsrecht NMa beboet Wegener en feitelijk leidinggevenden voor 20 miljoen mr. S.M.M.e. Vinken en mr. D.T.A. Noordeloos' Mededingingsrecht NMa beboet Wegener en feitelijk leidinggevenden voor 20 miljoen 43 1. Inleiding Op 14juli 2010 heeft de Nederlandse Mededingingsautoriteit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 Nr. 93 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN

Nadere informatie

Regeling melden (vermoedens) van misstanden

Regeling melden (vermoedens) van misstanden Regeling melden (vermoedens) van misstanden 1. Doel van de regeling en toepassingsgebied 1.1 Deze regeling geeft de wijze aan waarop een medewerker (vermoedens van) een misstand kan melden. Cosun moedigt

Nadere informatie