DEFENSIE. een toekomstbeeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DEFENSIE. een toekomstbeeld"

Transcriptie

1 DEFENSIE een toekomstbeeld Marc Lambotte, CEO Agoria 13 februari 2015

2 Agoria groepeert en verdedigt ondernemingen in de technologische industrie, waaronder meerdere bedrijven die actief zijn in het domein van Aeronautics, Space, Security, Defence Technology. Met lidbedrijven is Agoria de grootste sectorfederatie van het land. Agoria Reyerslaan 80, 1030 Brussel Marc Lambotte, CEO Agoria,

3 INHOUDSTAFEL Context... 4 Synthese... 5 Heeft de Belgische samenleving nood aan een defensieapparaat in 2030?... 5 Kernopdrachten... 5 In welke zin dient de Belgische Defensie te evolueren, vertrekkend van de realiteit van vandaag?... 5 Nood aan een defensieapparaat... 6 Evolutie... 6 De opdrachten van Defensie... 6 Algemeen... 6 Mogelijke toekomst... 6 Industrieel canvas... 7 Defensiegerelateerde aspecten die voor de industrie belangrijk zijn... 8 Vitrine van Belgische knowhow... 8 Stabiliteit van de partnerlanden... 8 Veilige omgeving... 8 Samenwerking met Defensie... 8 Gebruik van nieuwe technologieën... 8 Security of Supply... 9 Conclusie... 9 Internationalisering van de industrie... 9 Nood aan fysieke tussenkomsten... 9 Burden sharing Risk sharing... 9 Nood aan sterkte op (middel)lange termijn... 9 Nood aan een defensieapparaat in Kernopdrachten Karakteristieken van kernopdrachten Nationale en internationale prioriteiten Nationale veiligheidsbelangen Specialiseren vs. dupliceren First in class Economische waarde Aspecten die voor de industrie belangrijk zijn Investeringen rentabiliseren Hoge toegevoegde waarde van de vereiste industriële processen Bereidheid tot internationale industriële samenwerking Conclusie Politiek kader Hoofdkarakteristieken van kernopdrachten Evolutie van de Belgische Defensie Huidige situatie ( As is ) Personeel Inlichtingen en veiligheid Operationele uitrusting Infrastructuur Budget Samenwerking met de industrie Mogelijke evolutie ( to be ) Concentratie van middelen Brede waaier van opdrachten Aspecten die voor de industrie belangrijk zijn Uitbesteding Security of Supply Economisch en wetenschappelijk potentieel Cybersecurity Belgische essentiële veiligheidsbelangen Conclusie Industriële bereidheid tot samenwerking Hoofdassen van de evolutie Timing

4 CONTEXT In zijn brief van 29 december 2014 legt Steven Vandeput, Belgisch minister van Defensie, drie vragen voor aan een wise pen team, met de bedoeling hun input in overweging te nemen bij het opstellen van een strategisch plan voor de Belgische Defensie. 1. Heeft de Belgische samenleving nood aan een defensieapparaat in 2030? 2. Zo ja, wat zouden de kernopdrachten dan moeten zijn? 3. In welke zin dient de Belgische Defensie dan te evolueren, vertrekkend van de realiteit van vandaag? Dit document behandelt deze vragen vanuit de invalshoek van de Belgische industrie. 4

5 SYNTHESE Heeft de Belgische samenleving nood aan een defensieapparaat in 2030? Vertrekkend van de redelijke veronderstelling dat België in 2030 nog zal bestaan, heeft ons land een eigen defensieapparaat nodig: als onderdeel van de instrumenten die de regering kan gebruiken om onze veiligheid en ons welzijn te verzekeren; om als volwaardig lid van de internationale gemeenschap zijn eerlijke bijdrage ( fair share ) te kunnen leveren bij interventies of als afschrikking ( deterrence ). Om in geval van nood een beroep te kunnen doen op de hulp van bevriende landen, moet België zijn internationale rol als volwaardige partner blijven vervullen. Kernopdrachten De specifieke kernopdrachten moeten aan een aantal gemeenschappelijke vereisten voldoen. Zij moeten omkaderd worden door een aangepast, relevant wettelijk kader zodat de Belgische essentiële nationale veiligheidsbelangen ingevuld kunnen worden. De verdediging van de Belgische economische belangen in het buitenland maakt deel uit van de onderliggende drijvende krachten die het beleid ondersteunen. De opdrachten moeten passen in een Europees kader, zodat België zich kan specialiseren in taken die het ook op langere termijn kan onderhouden. Elders beschikbare capaciteiten moeten door internationale samenwerking gebruikt worden om zo onnodige duplicatie te vermijden. Het belang van de Belgische bedrijven gaat meer uit naar de karakteristieken van de kernopdrachten dan naar de kernopdrachten zelf. In welke zin dient de Belgische Defensie te evolueren, vertrekkend van de realiteit van vandaag? Rekening houdend met de budgettaire beperkingen (zowel algemeen als op personeelsvlak), moet een hoge prioriteit worden gegeven aan de uitbesteding van zoveel mogelijk standaardtaken. Dankzij de schaalvoordelen die externe bedrijven kunnen realiseren, moet het mogelijk zijn om de behoefte aan eigen personeel bij Defensie te reduceren en zich toe te spitsen op kernvaardigheden die afgestemd zijn op het vervullen van de kerntaken. Op die manier kunnen de personeelskosten teruggedrongen worden en de functioneringskosten geoptimaliseerd. Door de kernopdrachten snel te bepalen en met een stevig wettelijk kader te ondersteunen, kunnen de prioritaire investeringsprogramma s geïdentificeerd en gerechtvaardigd worden (bv. vervanging van Air Combat Capability, vervanging van Surface Combat Ships, vervanging van Mine Counter Measures Vessels, etc.). 5

6 NOOD AAN EEN DEFENSIEAPPARAAT EVOLUTIE De overheid beschikt over een reeks middelen die ze kan aanwenden om de veiligheid en het welzijn van de bevolking te garanderen of op zijn minst te verhogen. Naast diplomatie, economische overeenkomsten, sociaal overleg, gebruik van media en vele andere gereedschappen moet Defensie een belangrijke rol spelen. In het verleden werd al aangetoond dat België een rol kan spelen, zowel in scenario s met interventies als in scenario s waarin afschrikking centraal stond. De focus die tot WO II op interventie lag, werd nadien verlegd naar afschrikking. Sinds het einde van de Koude Oorlog wordt weer vaker actief tussengekomen in conflicten terwijl een afschrikkingseffect behouden blijft door het signaal dat België in staat is om snel en doeltreffend tussen te komen wanneer het nodig is. DE OPDRACHTEN VAN DEFENSIE Algemeen De opdrachten van Defensie worden door de regering vastgelegd en kunnen binnen verscheidene contexten uitgevoerd worden: nationaal, Verenigde Naties, NAVO, Europese Unie, coalitie, humanitair, etc. Ook in het type activiteit zien we een grote verscheidenheid, in het militaire jargon vaak omschreven als Hulp aan de natie, Non-combatant Evacuation Operation (NEO), B-FAST, Peace Enforcement, Peace Keeping, Air Policing, etc. Mogelijke toekomst Het recente verleden heeft nog maar eens aangetoond dat een grote flexibiliteit nodig is om snel en doeltreffend nieuwe opdrachten te kunnen aangaan. De uitdagingen die Defensie hierbij het hoofd moet bieden, lopen gelijk met die van de industrie en het zakenleven in het algemeen. Er moet snel kunnen worden ingespeeld op nieuwe situaties door in te zetten op materieel, personeel, vorming, training, techniek en procedures die alle gekenmerkt worden door een grote mate van aanpasbaarheid. Rigide doctrines, tactieken en keuzes zijn niet meer geschikt voor de omgeving waarin een moderne Defensie moet kunnen functioneren. Europese initiatieven rond buitenlands beleid, defensie en veiligheid zullen een grote invloed hebben op de opdrachten die onze Belgische Defensie zal moeten kunnen uitvoeren (denk aan de Common Security and Defence Policy, de External Action Service etc.). 6

7 De evolutie van de rollen van de NAVO (strategisch concept, summits, emerging challenges, ) en de VN zal eveneens een grote invloed hebben op onze opdracht. Het is aan de regering om te bepalen welke rol België wil (blijven) vervullen binnen deze internationale organisaties en in welke mate onderdelen van de huidige Nationale Soevereiniteit eventueel zouden kunnen worden getransfereerd. Welke beslissingen ook genomen worden, het is belangrijk dat het volledige gamma van defensieopdrachten ter beschikking van de regering blijft onafhankelijk van welke organisatie ze in de feiten zal uitvoeren. INDUSTRIEEL CANVAS Exportgerichte industriële activiteit is de motor van onze economie. Zij zorgt ervoor dat belangrijke financiële middelen naar België vloeien, dat werkgelegenheid beschikbaar is en dat zich rondom de zuiver industriële bezigheden ook een intensieve dienstenmarkt kan ontwikkelen. 74% van de in België geleverde diensten zijn rechtstreeks afhankelijk van de industriële activiteiten. Meer dan 76.5% van wat we in de Belgische industrie produceren wordt geëxporteerd. De volgende kerngetallen geven een beeld van de Belgische industrie: BELGISCHE INDUSTRIE # BEDRIJVEN % SME 95% # WERKPLEKKEN % BELGIAN PRIVATE SECTOR 18% JAARLIJKSE OMZET (M ) OMZET TOT EXPORT (%) 76,5% Hoewel ons land voornamelijk uit kleine ondernemingen bestaat, zien we dat de export en de innovatiegerelateerde inspanningen die de basis vormen van onze toekomst, voornamelijk door (middel)grote ondernemingen geleverd worden. Het is dan ook van het allergrootste belang deze bedrijven in België te verankeren om onze welvaart te beschermen. 7

8 DEFENSIEGERELATEERDE ASPECTEN DIE BELANGRIJK ZIJN VOOR DE INDUSTRIE Een goed uitgebouwde Defensie kan ook haar steentje bijdragen tot de verdere ontwikkeling van de industriële activiteiten in België. Op die manier kan Defensie het industriële canvas dat voor de middelen zorgt waarmee de overheid onze welvaart ondersteunt en beschermt, op haar beurt een duwtje in de rug geven. Met andere woorden, Defensie kan er mee voor zorgen dat de Belgische export aangezwengeld wordt waardoor België over de middelen kan beschikken die maken dat België een land is waar het goed ondernemen en leven is. De volgende factoren zijn van belang. De opsomming heeft niet de intentie volledig te zijn, noch om een prioriteit toe te wijzen. Vitrine van Belgische knowhow Defensie kan de Belgische industrie helpen op internationale markten. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door de Belgische troepen met Belgische kwaliteitsproducten uit te rusten, in welk context (training, operaties) dan ook. Naast het vitrine -effect worden op die manier de verschillende kwaliteiten en kenmerken van het materieel (of de diensten) duidelijk en in een operationele omgeving gedemonstreerd. Buitenlandse troepen en verantwoordelijken zullen dan de Belgische knowhow in een realistische omgeving kunnen inschatten. Andere landen doen dit al. Stabiliteit van de partnerlanden Defensie kan bijdragen tot het bewaren van de stabiliteit in onze partnerlanden die een rol spelen als klant, leverancier of gastland voor buitenlandse vestigingen van Belgische bedrijven. Op die manier wordt een voorspelbaar klimaat gecreëerd dat het mogelijk maakt onze industriële activiteiten voort te zetten en uit te bouwen. Veilige omgeving Kunnen werken in een veilige omgeving is fundamenteel voor de ontwikkeling van onze bedrijven zowel in België als in het buitenland. De verbindingslijnen tussen de verschillende stappen in de waardeketens van de bedrijven moeten uiteraard ook veilig zijn. Samenwerking met Defensie Samenwerken in domeinen waar synergieën mogelijk zijn, lijkt een evidentie. Defensie kan haar expertise op het vlak van dreigingen delen met de industrie, die op haar beurt kennis over beschermende middelen ter beschikking kan stellen bijvoorbeeld op het vlak van cybercrime. Deze samenwerking kan snellere en diepgaandere innovatie stimuleren en zo de concurrentiële positie van onze Belgische producten verbeteren. Gebruik van nieuwe technologieën De aankoopprocedures zouden de keuze van de beste kwaliteit/prijs-verhouding moeten bevorderen. Momenteel is het aspect prijs zo doorslaggevend bij de uiteindelijke keuze, dat het risico op technologische stagnatie groot is. 8

9 Door de focus te leggen op de prijs van het aan te kopen product (of de te kiezen dienst) wordt al te vaak de volledige waardeketen uit het oog verloren. Ook heel wat bedrijven maken deze fout, vaak met ernstige financiële of zelfs nog ernstigere gevolgen. Security Of Supply De Belgische industrie moet kunnen blijven functioneren om de Belgische troepen te kunnen steunen en hun materieel te kunnen onderhouden in alle mogelijke omstandigheden, in zowel het binnen- als het buitenland. Conclusie Internationalisering van de industrie Onze industriële activiteiten zijn steeds meer afhankelijk van een groot aantal globale factoren zoals: beschikbaarheid van grondstoffen, transportinfrastructuur (zowel voor import als voor export), stabiliteit van de buitenlandse valuta, stabiliteit van de beurzen, betrouwbaarheid van de ICT-kanalen. Elke verstoring in deze globale keten kan onze welvaart ernstige schade toebrengen. Defensie moet een rol spelen bij de bescherming van de globale waardeketens. Nood aan fysieke tussenkomsten De sleutelfactoren uit het vorige punt zijn gevoelig voor allerlei risico s: natuurrampen, internationale criminaliteit (bv. piraterij), terroristische acties en nog vele andere. De industriële wereld beschikt niet over de mogelijkheid noch over het mandaat om fysiek in te grijpen wanneer dit nodig is. Het is aan de overheid om dergelijke storingen onder controle te houden ook internationaal. Burden sharing risk sharing Defensie heeft niet de mogelijkheid alle mogelijke opdrachten zelf uit te voeren. Het is daarom noodzakelijk dat België binnen het kader van internationale samenwerkingsverbanden een redelijke bijdrage kan leveren om zo ook te kunnen gebruikmaken van de taken die door andere landen uitgevoerd worden. Nood aan sterkte op (middel)lange termijn Verstoringen van de wereldorde hebben langdurige effecten die op hun beurt oplossingen vergen die voor een lange periode moeten uitgerold worden. Om deze oplossingen tot een goed einde te brengen, moeten we dus in staat zijn onze Belgische bijdrage tot het internationale samenwerkingsverband zowel betrouwbaar als bestendig te maken. Nood aan een defensieapparaat in 2030 Het antwoord op deze vraag is dus ongetwijfeld positief: onze economische activiteiten hebben nood aan voldoende globale stabiliteit en om die te kunnen verzekeren is een efficiënt defensieapparaat nodig. 9

10 KERNOPDRACHTEN KARAKTERISTIEKEN VAN KERNOPDRACHTEN Nationale en internationale prioriteiten Het bepalen van de kernopdrachten van Defensie moet gebeuren binnen het kader dat bepaald wordt voor de prioriteiten die België op het vlak van zijn binnenlands en buitenlands beleid wil stellen. Elke kernopdracht moet bijdragen tot minstens een van deze twee beleidsdomeinen. Nationale veiligheidsbelangen Een andere basisvoorwaarde om de kernopdrachten te kunnen identificeren, is de definitie van de Belgische essentiële veiligheidsbelangen. Elke kernopdracht moet een bijdrage kunnen leveren voor de verdediging van deze belangen. onnodig dubbel werk vermeden wordt (elimineren van duplicatie), een evenwicht bewaard wordt in de verdeling van de kosten onder de partners om te voorkomen dat iedereen zich toelegt op de minst dure delen van de totaaloplossing. Burden sharing en risk sharing zullen dus het onderwerp uitmaken van belangrijke onderhandelingen. De gemaakte keuzes kunnen echter ook een positieve impact hebben op het bedrijfsleven van sommige partners. Reward sharing zal dus even zwaar moeten wegen in de onderhandelingen. Specialiseren vs. dupliceren Door de focus te leggen op kernopdrachten, aanvaardt men dat andere taken niet noodzakelijk meer door de Belgische Defensie of zelfs met Belgische middelen uitgevoerd zullen worden. Men kiest met andere woorden voor het specialiseren van de Belgische Defensie en rekent erop dat andere taken door anderen zullen kunnen worden vervuld. First in class In een internationale context is het ondenkbaar dat een lid een capaciteit ter beschikking van zijn bondgenoten zou stellen zonder dat deze capaciteit van een zeer hoog kwaliteitsniveau is. De definitie van de kernopdrachten moet bijgevolg gepaard gaan met de garantie dat het gepaste kwaliteitsniveau kan worden verzekerd. In een internationale omgeving bestaat de kans dat andere landen dezelfde redenering zullen volgen en zich op hun eigen kernopdrachten zullen toespitsen. Het is niettemin van essentieel belang dat de uitvoering van alle nodige opdrachten mogelijk blijft (dus ook de opdrachten die door niemand als kernopdrachten beschouwd worden). Alle nodige middelen moeten dus ergens beschikbaar blijven onder aanvaardbare voorwaarden. De verdeling van alle nodige taken is dus een noodzakelijke voorwaarde voor landen die zich (i.c. hoofdzakelijk) willen toeleggen op hun kernopdrachten. Binnen een internationaal samenwerkingsverband zal het totaalplaatje steeds opnieuw bekeken moeten worden om ervoor te zorgen dat: Economische waarde Welke de gekozen kernopdrachten ook zijn, deze moeten economisch gezien zo kostenefficiënt mogelijk zijn. Beschikbare middelen moeten zo optimaal mogelijk gebruikt worden. Internationale samenwerking moet schaal- en scopevoordelen opleveren. Bij de evaluatie van de verschillende opties moet de ratio kost/doeltreffendheid determinerend zijn. Kost betekent hierbij de kostprijs voor de Belgische samenleving. Deze kostprijs kan sterk gereduceerd worden wanneer de economische gevolgen van een keuze positief zijn (bijvoorbeeld doordat Belgische innovatie gestimuleerd wordt, maar vooral als er in België werkgelegenheid mee gecreëerd wordt). 10

11 ASPECTEN DIE VOOR DE INDUSTRIE BELANGRIJK ZIJN Conclusie Investeringen rendabiliseren Om Defensie zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, en bijgevolg tot de Security of Supply te kunnen bijdragen, is het van belang dat het geheel (nationaal en internationaal) van de industriële activiteiten die de kernopdrachten ondersteunen een voldoende grote kritische massa heeft. Hoge toegevoegde waarde van de vereiste industriële processen Aangezien de Belgische industrie zich noodgedwongen door de hoge loonkosten op sectoren met hoge toegevoegde waarde richt, is het meer dan wenselijk dat een nauwe samenwerking tussen Defensie en het industriële canvas zich tot doel stelt de economische activiteit in deze sectoren te bevorderen. Bereidheid tot internationale industriële samenwerking Gelet op de te verwachten bereidheid van de Belgische Defensie om internationale samenwerkingsakkoorden aan te gaan, is het voor de Belgische industrie van groot belang dat ze nauw betrokken wordt bij alle internationale industriële samenwerkingsactiviteiten. Politiek kader Een eerste onontbeerlijke stap om kernopdrachten te kunnen bepalen, is het opstellen van een buitenlands beleid en van een wettelijke definitie van de gekozen Belgische essentiële veiligheidsbelangen. Op datum van januari 2015 bevat de wet geen dergelijke definitie. Hoofdkarakteristieken van kernopdrachten Eerder dan de op zich te definiëren kernopdrachten, bepalen we in dit document de hoofdkenmerken ervan. Deze kenmerken moeten tot een zo productief mogelijk effect (kost/doeltreffendheid) leiden. Coherentie met Belgisch buitenlands beleid en essentiële veiligheidsbelangen. Lage ratio kost/militaire doeltreffendheid. Hoge internationale toegevoegde waarde (geen duplicatie, hoge betrouwbaarheid). Excellentie van personeel, materieel en vaardigheden (aankoop, onderhoud, scholing, training). Lage behoefte aan logistiek op het terrein dankzij een goede samenwerking met de industrie. 11

12 EVOLUTIE VAN DE BELGISCHE DEFENSIE HUIDIGE SITUATIE ( AS IS ) Personeel Operationele uitrusting In de komende jaren zal een groot aantal ervaren medewerkers op natuurlijke wijze afvloeien. Over een periode van 5 jaar gaat het om mensen (26% van het effectief). De opvang van deze vertrekken vergt grote inspanningen op het vlak van aanwerving en vorming. De tijd dringt omdat naargelang van het vereiste niveau een inwerkperiode nodig is die kan oplopen tot enkele jaren. Pas na die tijd is voldoende impliciete kennis overgedragen zodat de rekruut een volwaardig Defensiemedewerker geworden is. Inlichtingen en veiligheid Elk van de vier machten gebruikt wapensystemen die een bepaalde levensduur hebben. We merken dat materieel door gebrek aan investeringen verouderd is terwijl de operationele capaciteit niettemin verzekerd moet worden. Infrastructuur Ondanks de saneringsacties van de jongste jaren blijft Defensie met een aanzienlijke achterstand kampen op het vlak van infrastructuur (bv. verouderde gebouwen) en oefenmogelijkheden (bv. simulatiemiddelen). Hoewel de verscheidenheid aan opdrachten al groot was, is ze recent nog verder toegenomen. Denk maar aan de sterk verhoogde dreiging rond cybersecurity. De beschikbare middelen om deze problemen aan te pakken zijn beperkt en een uitbreiding valt niet onmiddellijk te verwachten. Samenwerking met de industriële wereld kan een deel van de oplossing bieden (denk aan de samenwerking die momenteel gezocht wordt binnen het kader van de taken betreffende de bescherming van het economisch en wetenschappelijk potentieel). Budget De economische toestand heeft de regering tot drastische besparingsmaatregelen gedwongen. De eerder vermelde factoren (personeel, operationele uitrusting en infrastructuur) zetten veel druk op het bestaande budget. Om op langere termijn tot structurele en betekenisvolle besparingen te kunnen komen, zullen waarschijnlijk op korte en middellange termijn extra middelen beschikbaar gemaakt moeten worden om de noodzakelijke investeringen die leiden tot de besparingen te kunnen doen. 12

13 Samenwerking met de industrie Het relationeel model In tegenstelling tot andere landen (bv. Nederland), is de samenwerking tussen Defensie, kennisinstellingen en het bedrijfsleven in België suboptimaal. Er is zo goed als geen gouden driehoek. Toch zou een dergelijke samenwerking zowel tot een verbetering van de inzetbaarheid van Defensie als tot een kostenbesparing kunnen leiden. Elke partij van de driehoek zou immers een duidelijke en onderbouwde (middel)langetermijnstrategie kunnen ontwikkelen in perfecte harmonie met haar partners. Bestaande voorbeelden van dergelijke samenwerkingen tussen de Belgische overheid, de academische wereld en de industrie zijn de initiatieven rond Factories of the Future, Intelligent Transport Systems en Proton Therapy. Het wettelijk kader In een reactie op fouten uit het verleden heeft de wetgever de samenwerkingsmodaliteiten aan strikte banden gelegd. Het zou voor alle partijen waardevol kunnen zijn om die beperkingen te herzien. MOGELIJKE EVOLUTIE ( TO BE ) Er bestaan twee belangrijke opties voor de verdere evolutie van de Belgische Defensie: Concentratie van middelen Deze optie stemt overeen met specialiseren. Zoals eerder vermeld kan deze optie maar onder welbepaalde voorwaarden gekozen worden. Op lange termijn heeft ze vrijwel onomkeerbare gevolgen. Het is onrealistisch te veronderstellen dat deze optie op korte termijn gerealiseerd kan worden binnen de huidige internationale context. Een gefaseerde aanpak waarbij België instapt in internationale samenwerkingsakkoorden die leiden tot een begin van specialisering valt echter te overwegen. Hoe ver we dan staan in 2030 is de grote vraag. Externe factoren kunnen dit scenario zowel versnellen als vertragen. Brede waaier van opdrachten Deze optie gaat ervan uit dat geen specialisering mogelijk is op middellange termijn en dat bijgevolg de volledige waaier van opdrachten in de schoot van de Belgische Defensie moet behouden worden tot de internationale politieke toestand een evolutie naar verdere specialisering zou mogelijk maken. Rekening houdend met de realiteit van vandaag (zie as is ) zijn er dan wel drastische beslissingen nodig om het tekort aan personeel op te vangen en de noodgedwongen vervanging van verouderd materieel mogelijk te maken. ASPECTEN DIE VOOR DE INDUSTRIE BELANGRIJK ZIJN Uitbesteding Meer uitbesteden kan de personeelsproblematiek minstens gedeeltelijk aanpakken. Uitbesteding kan ook budgettaire voordelen hebben zij het dan enkel in domeinen waar schaalvoordelen spelen (bv. door gebruik te maken van diensten die nu al gebruikelijk zijn in de burgerwereld). 13

14 Security of supply Deel uitmaken van de Supply Chain van Defensie, al dan niet via OEM s, is van groot belang voor de Belgische industrie om haar internationale aanwezigheid te verstevigen. Gezonde, Belgische bedrijven in de eigen leveringsketen hebben, impliceert ook voordelen voor Defensie (meer soepelheid en hogere snelheid in de leveringen). De Belgische industrie kan haar steentje bijdragen aan zowel Maintenance/Repair/Overhaul (MRO) van wapensystemen als aan modernisering in alle domeinen (kwalificatie, gereedschappen, reserveonderdelen, simulatie & training, ). Conclusie Industriële bereidheid tot samenwerking De industrie is vragende partij om nauwer met Defensie samen te werken in alle domeinen waar industriële samenwerking tot het oplossen van de verschillende uitdagingen van Defensie kan bijdragen. Economisch en wetenschappelijk potentieel Een doorgedreven samenwerking tussen openbare diensten en industrie in het domein van de bescherming van het economisch en wetenschappelijk potentieel is per definitie een belangrijk aspect voor de industrie. Hoofdassen van de evolutie De hoofdassen van de evolutie zouden als volgt moeten zijn: het ontstaan van een Belgische gouden driehoek rond Defensie mogelijk maken, optimaal gebruikmaken van uitbesteding. Cybersecurity Doordat de cyberdreiging universeel is geworden, biedt het domein van cybersecurity één van de meest vanzelfsprekende samenwerkingsopportuniteiten. De in dit domein gebruikte technologieën zijn immers ook buiten Defensie van toepassing. Belgische essentiële veiligheidsbelangen Timing De timing van de verschillende actielijnen zou snel geregeld moeten worden om: besparingen zo vroeg mogelijk te realiseren, alle besparingen binnen Defensie te kunnen gebruiken om tot de voorspelbare meerkosten van de transitie bij te dragen. De wettelijke bepaling van welke de Belgische essentiële veiligheidsbelangen zijn is niet alleen nodig bij het bepalen van de kernopdrachten. Deze belangen zijn even belangrijk voor de industrie om er de industriële strategieën op af te stemmen. 14

15

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

Come home or go global, stupid

Come home or go global, stupid Come home or go global, stupid Een nieuwe toekomst voor de Noord Atlantische Verdragsorganisatie?! Drs. S.N. Mengelberg 1 De NAVO is een puur militaire organisatie! 2 De NAVO is niet langer de hoeksteen

Nadere informatie

Wat is de Cyberdreiging in Nederland?

Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de rol van Defensie? DS/Directie Plannen Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber 11 april 2014 Digitale omgeving 2 De veranderende informatiemaatschappij

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader Doel van de functiefamilie Leiden van een geheel van activiteiten en medewerkers en input geven naar het beleid teneinde een kwaliteitsvolle, klantgerichte dienstverlening te verzekeren en zodoende bij

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking

Centre of expertise. voor samenwerking. B&C Bout&Co. structuur in samenwerking B&C Bout&Co structuur in samenwerking Centre of expertise voor samenwerking Centre of expertise Bout & Co vergroot de performance door verbetering van de structuur in samenwerking tussen ondernemingen,

Nadere informatie

Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven

Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven Overzicht Stylized Facts Theoretisch kader Sterke en zwakke sectoren in Vlaanderen? De supersterren van de Vlaamse economie

Nadere informatie

Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag.

Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag. Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag. Let op: Alleen het gesproken woord geldt! De lancering

Nadere informatie

B².DNA. Strategische GedragsVerbetering

B².DNA. Strategische GedragsVerbetering Het begrip waarde is een modewoord. Maar wat waarde precies is weten maar weinigen. In dit artikel wordt het begrip overzichtelijk uit de doeken gedaan. Met concrete aanwijzingen voor de praktijk van de

Nadere informatie

betreffende het komen tot een energievisie en een energiepact en de rol daarin van het Vlaams Parlement

betreffende het komen tot een energievisie en een energiepact en de rol daarin van het Vlaams Parlement ingediend op 342 (2014-2015) Nr. 1 29 april 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Robrecht Bothuyne, Andries Gryffroy, Willem-Frederik Schiltz, Jos Lantmeeters, Valerie Taeldeman en Wilfried Vandaele

Nadere informatie

Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam

Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam Overzicht basisprincipes Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam De klant staat centraal in alles wat we doen. We zijn betrouwbaar voor

Nadere informatie

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT LETTER OF COMMITMENT BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT Vrijdag 2 oktober 2015, 2 e concept Leeswijzer en de relatie van dit document tot andere documenten 1. De afzender van een Letter of Commitment wordt aangeduid

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslag. Belgische voedingsindustrie Een samenvatting FEVIA-DUURZAAMHEID.BE

Duurzaamheidsverslag. Belgische voedingsindustrie Een samenvatting FEVIA-DUURZAAMHEID.BE Duurzaamheidsverslag Belgische voedingsindustrie 2014 Een samenvatting FEVIA-DUURZAAMHEID.BE 2 Een essentiële dialoog met de stakeholders Een verslag met een gestructureerde methodologie Het verslag 2014

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS Q1. Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de wereldpolitiek mengen? 1

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD tot wijziging en verlenging

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa

België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa Farmacijfers - december 2015 België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa Verantwoordelijke uitgever: Catherine Rutten, pharma.be, de Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep drugshandel Ontwerp-aanbeveling van de Raad over de noodzakelijke

Nadere informatie

HAAL INKOOP VAN ZIJN EILAND

HAAL INKOOP VAN ZIJN EILAND HAAL INKOOP VAN ZIJN EILAND Gerco Rietveld pleit voor nieuw inkoopparadigma Gerco Rietveld, auteur van Facilitair Inkoopmanagement, heeft een nieuw boek uit: Inkoop: Een Nieuw Paradigma. Inkoopafdelingen

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Afschakelplan en Stroomtekort 2014

Afschakelplan en Stroomtekort 2014 Afschakelplan en Stroomtekort 2014 Komt het tot afschakelen? Wat is het afschakelplan / Ben ik erbij betrokken? Verloop van het afschakelplan 2 13. 225 MW De afnamepiek op het net van Elia in 2013: 13.225

Nadere informatie

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck De potentiële verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 29.5.2012 2011/0299(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie industrie,

Nadere informatie

Advies. Tussentijds advies over het begrotingsbeleid van de Vlaamse gemeenschap

Advies. Tussentijds advies over het begrotingsbeleid van de Vlaamse gemeenschap Brussel, 16 juni 2009 160609_Begrotingsadvies 2009_ tussentijds Advies Tussentijds advies over het begrotingsbeleid van de Vlaamse gemeenschap 2009 2014 Inleiding Volgens de gebruikelijke procedure brengt

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

~LGEMEEN lliseheers~omite

~LGEMEEN lliseheers~omite ~LGEMEEN lliseheers~omite VOOR HET SOCIAAL STATUUT DER ZELFSTANDIGEN Opgericht bij de w et van 30 december 1992 Jan Jacobsplein, 6 1 000 Brussel Tel. :02 546 43 40 Fax : 02 546 2 1 53 ABC Verslag 2009/002

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Bevoorradingszekerheid

Bevoorradingszekerheid Bevoorradingszekerheid Commissies Bedrijfsleven en Binnenlandse Zaken van de Kamer van volksvertegenwoordigers 23.09.2014 23 september 2014 1 Meer over FEBEG Inhoud Niets nieuws onder de zon Veel partijen

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Stafmobiliteit gewikt en gewogen

Stafmobiliteit gewikt en gewogen Stafmobiliteit gewikt en gewogen Isabelle De Ridder Vlaamse Onderwijsraad Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) Strategische adviesraad voor het beleidsdomein onderwijs en vorming - Opdracht: o Adviezen op vraag

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Evaluatie van Open Bedrijvendag

Evaluatie van Open Bedrijvendag Evaluatie van Open Bedrijvendag Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel April 2011 Samenvatting De Open Bedrijvendag

Nadere informatie

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa consulting - sourcing - solutions Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa Marcel van Rijn Marco van Veen 9 januari 2014 Marcel van Rijn Mede oprichter Connect2Crowd Meer dan 15 jaar corporate

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 31 460 Project SPEER Nr. 36 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 5 november 2013 De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen

Nadere informatie

HEMPACORE. Passieve brandbeveiliging

HEMPACORE. Passieve brandbeveiliging HEMPACORE Passieve brandbeveiliging Duurzaamheid De sterkte van onze coatings minimaliseert het risico op beschadigingen tijdens transport, verwerking en blootstelling aan weersinvloeden. U kunt rekenen

Nadere informatie

Mijnheer de Voorzitter van het Vlaams ACV, Mevrouw de Nationaal Secretaris, Dames en heren,

Mijnheer de Voorzitter van het Vlaams ACV, Mevrouw de Nationaal Secretaris, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID ACV Studiedag Industrie 18 februari 2014 Mijnheer de Voorzitter

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties

Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties Nederlandse samenvatting (Summary in Dutch) Het managen van weerstand van consumenten tegen innovaties De afgelopen decennia zijn er veel nieuwe technologische producten en diensten geïntroduceerd op de

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Associatie KU Leuven: Sterke partners voor beter hoger onderwijs

Associatie KU Leuven: Sterke partners voor beter hoger onderwijs Associatie KU Leuven: Sterke partners voor beter hoger onderwijs Associatie KU Leuven: een netwerk van sterke partners Groep T, KHLeuven en KHLim bereiden een fusie voor Facts & figures 4% % 45% 49% 95.000

Nadere informatie

KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID

KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID Inleiding De KBC-groep wil een onafhankelijke bank-verzekeraar zijn voor particulieren en kleine en middelgrote ondernemingen in geselecteerde Europese

Nadere informatie

Recruitment Process Outsourcing

Recruitment Process Outsourcing Recruitment Process Outsourcing Whitepaper : Recruitment Process Outsourcing Auteur : Jacco Valkenburg RPO: Recruitment Process Outsourcing Nu organisaties weer aan groei durven denken kan het aantrekkelijk

Nadere informatie

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 ADVI ES191 GROENBOEK STAATSHERVORMI NG 28NOVEMBER2013 ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 GROENBOEK STAATSHERVORMING 2/7 INHOUD SAMENVATTING EXECUTIVE SUMMARY INLEIDING SITUERING ADVIES

Nadere informatie

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 1. OPDRACHTEN VAN HET OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN 1.1 Wettelijke basis De opdrachten van het Observatorium staan opgesomd

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Mijnheer de Schepen, Mijnheer Christiaens, Mijnheer Hellings, Dames en heren,

Mijnheer de Schepen, Mijnheer Christiaens, Mijnheer Hellings, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID Keppel-Seghers 28 maart 2011 Mijnheer de Schepen, Mijnheer

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

nr. 415 van MARTINE FOURNIER datum: 21 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS Openbare werken - Inkomenscompensatie

nr. 415 van MARTINE FOURNIER datum: 21 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS Openbare werken - Inkomenscompensatie SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 415 van MARTINE FOURNIER datum: 21 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Openbare werken - Inkomenscompensatie In het recentste

Nadere informatie

EU Defensieonderzoek in. perspectief

EU Defensieonderzoek in. perspectief EU Defensieonderzoek in * Research, innovation and technology perspectief Met de NIDV aan de RIT * Ron Nulkes, directeur NIDV 19 januari 2017 Wat volgt - WAT is/doet de NIDV - EU BELEIDSOMGEVING - EU Defensie

Nadere informatie

Acertys Technical Services. Tot uw dienst

Acertys Technical Services. Tot uw dienst Acertys Technical Services Tot uw dienst Service specialisten voor elk product Een uitgebreid team van vakbekwame en gemotiveerde technici staat tot uw dienst. Vandaag zijn dit meer dan 45 Service Engineers,

Nadere informatie

B1 - DESKUNDIGE LEIDINGGEVENDE

B1 - DESKUNDIGE LEIDINGGEVENDE B1 - DESKUNDIGE LEIDINGGEVENDE Competentieprofiel Waardegebonden competenties Klantgerichtheid De dienstverlening afstemmen op de gevoeligheden, behoeften en wensen van interne klanten en burgers, ook

Nadere informatie

Tweede adviesnota. van het STEM-PLATFORM. aan de stuurgroep. donderdag, 12 december Brussel, Koning Albert II - Laan.

Tweede adviesnota. van het STEM-PLATFORM. aan de stuurgroep. donderdag, 12 december Brussel, Koning Albert II - Laan. Tweede adviesnota van het STEM-PLATFORM aan de stuurgroep donderdag, 12 december 2013 Brussel, Koning Albert II - Laan Pagina 1 Beoordelingskader voor de subsidiëring van initiatieven ter ondersteuning

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

N Mensenrechten A Brussel, 15 december 2015 MH/JC/AS ADVIES. over HET VOORONTWERP VAN NATIONAAL ACTIEPLAN BEDRIJVEN EN MENSENRECHTEN

N Mensenrechten A Brussel, 15 december 2015 MH/JC/AS ADVIES. over HET VOORONTWERP VAN NATIONAAL ACTIEPLAN BEDRIJVEN EN MENSENRECHTEN N Mensenrechten A Brussel, 15 december 2015 MH/JC/AS 740-2015 ADVIES over HET VOORONTWERP VAN NATIONAAL ACTIEPLAN BEDRIJVEN EN MENSENRECHTEN Hoge Raad voor de Zelfstandigen en de KMO WTC III (17 e verd.)

Nadere informatie

Nog meer Limburgse bedrijven willen investeren 2 op 3 bedrijven heeft dit jaar concrete investeringsplannen

Nog meer Limburgse bedrijven willen investeren 2 op 3 bedrijven heeft dit jaar concrete investeringsplannen PERSBERICHT Hasselt, 13 april 2016 Tweede investeringsrapport UNIZO Limburg en VKW Limburg: Nog meer Limburgse bedrijven willen investeren 2 op 3 bedrijven heeft dit jaar concrete investeringsplannen Meeste

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap.

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap. Wij stellen u graag de nieuwste versie van de Talent Management Roadmap voor. Twee mindsets rond duurzaam HR werden toegevoegd: - Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - Business Model Aanvullende informatie

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ---------------------------------------------------------------------------------- CENTRALE RAAD VOOR HET BEDRIJFSLEVEN NATIONALE ARBEIDSRAAD ADVIES Nr. 1.402 Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

De farmaceutische sector in België :

De farmaceutische sector in België : FARMA CIJFERS 2015 De farmaceutische sector in België : Een hoeksteen van de Belgische economie, een laboratorium van hoop voor de patiënten De kerncijfers voor 2015 bevestigen de kracht van de farmaceutische

Nadere informatie

Medical Services Textile Services Logistic Services. Logistieke dienstverlening voor de medische industrie

Medical Services Textile Services Logistic Services. Logistieke dienstverlening voor de medische industrie Medical Services Textile Services Logistic Services Logistieke dienstverlening voor de medische industrie Facts & Figures Geïntegreerd procesmanagement STERIMA-VANGUARD wil de first in mind regionale en

Nadere informatie

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Industrie in Vlaanderen blijft belangrijk 40 % Vlaamse toegevoegde waarde (15% BBP) 70 % O&O uitgaven 80 % Vlaamse export

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

Zelfevaluatie-instrument in verband met belemmerende en bevorderende organisatiefactoren voor inclusie van personen met een handicap.

Zelfevaluatie-instrument in verband met belemmerende en bevorderende organisatiefactoren voor inclusie van personen met een handicap. Zelfevaluatie-instrument in verband met belemmerende en bevorderende organisatiefactoren voor inclusie van personen met een handicap Bea Maes, Claudia Claes, Karlien Deroover INSTRUCTIES 1. Inhoud van

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE VLAAMSE REGERING

MEDEDELING AAN DE VLAAMSE REGERING De minister president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Buitenlands Beleid en Onroerend Erfgoed en Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Inburgering, Wonen, Gelijke Kansen en armoedebestrijding

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

IPv6 Nieuwsbrief 29 november 2012

IPv6 Nieuwsbrief 29 november 2012 IPv6 Nieuwsbrief 29 november 2012 Deze nieuwsbrief mag gratis en onbeperkt verspreid worden, maar is in eerste instantie bedoeld om de IT-managers, projectleiders en netwerkverantwoordelijken van de Belgische

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Digital agenda Deel V. juli 2015

Digital agenda Deel V. juli 2015 Digital agenda Deel V juli 2015 Inhoudstafel Deel V - Bescherming en beveiliging van digitale gegevens... 1 V.1 Cybersecurity... 1 V.2 Beveiliging van betalingen... 3 V.3 Vertrouwen van de consumenten

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2 2 1.1. WAAROM DIT HANDBOEK? Internationale mobiliteit wordt steeds meer een absolute noodzaak op een arbeidsmarkt waar een sterke vraag heerst naar meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Een van de

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative Best Peter Sales Representative TH-SCI Sales Capability Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 03-09-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-07-2013. OVER DE SALES

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/3 over de overdracht van de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) naar Vlaanderen

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/3 over de overdracht van de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) naar Vlaanderen VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/3 over de overdracht van de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) naar Vlaanderen Vlaamse Ouderenraad vzw 18 december 2013 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel

Nadere informatie

1 Visie op de webpresentatie

1 Visie op de webpresentatie 1 Visie op de webpresentatie De gemeente Eindhoven gaat haar presentatie op het web verbeteren We spreken met opzet over presentatie omdat de vorm wat ons betreft nog open is. Concreet betekent dit dat

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning

Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning Managementsamenvatting Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning Ontdek hoe u scheepsproductiviteit maximaliseert en uw winstmarges optimaliseert MARITIEME PLANNING Vlootplanning en de uitvoering

Nadere informatie

Voorbeeld case: Gietstuk Bruijs/Hapam Stappenplan kostprijsreductie met aluminium Versie: april 2011

Voorbeeld case: Gietstuk Bruijs/Hapam Stappenplan kostprijsreductie met aluminium Versie: april 2011 Voorbeeld case: Gietstuk Bruijs/Hapam Stappenplan kostprijsreductie met aluminium Versie: april 2011 Stap 1_Verkennen Stap 2_Vergelijken Stap 3_Vinden Stap 4_Verifiëren Stap 1_Verkennen Omschrijf het oorspronkelijke

Nadere informatie

Veiligheidsbeleid: Gemeenschappelijk Globaal PreventiePlan 2020

Veiligheidsbeleid: Gemeenschappelijk Globaal PreventiePlan 2020 Veiligheidsbeleid: Gemeenschappelijk Globaal PreventiePlan 2020 Hoofdthema s Gemeenschappelijk Globaal Preventieplan Uitgangspunten Tot stand brengen van een gedragsverandering binnen de gehele operationele

Nadere informatie

van takendebat naar reorganisatie Gent Plus Netwerk Organisatiebeheersing 10 feb 2015

van takendebat naar reorganisatie Gent Plus Netwerk Organisatiebeheersing 10 feb 2015 van takendebat naar reorganisatie Gent Plus Netwerk Organisatiebeheersing 10 feb 2015 1 Introductie en situering takendebat fase 1: 2011 takendebat = ONDERZOEK takendebat fase 2: 2012 thematische analyses

Nadere informatie

EUROPEAN DISABILITY FORUM...

EUROPEAN DISABILITY FORUM... Deïnstitutionalisering en de rechten van personen met een handicap perspectief van Europese Unie... An-Sofie Leenknecht, EDF Human Rights Officer, Brussel, 26 november 2014 EUROPEAN DISABILITY FORUM Vertegenwoordigen

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5124/07 PESC 11 COEST 5 COSDP 3

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5124/07 PESC 11 COEST 5 COSDP 3 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5124/07 PESC 11 COEST 5 COSDP 3 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD houdende benoeming

Nadere informatie

De KMO en zijn import-export WORKSHOP. De KMO en zijn import--export in het Shortseagebied. in het Shortseagebied. (Europa) Maandag 27 oktober 2008

De KMO en zijn import-export WORKSHOP. De KMO en zijn import--export in het Shortseagebied. in het Shortseagebied. (Europa) Maandag 27 oktober 2008 WORKSHOP De KMO en zijn import-export in het Shortseagebied (Europa) Maandag 27 oktober 2008 De rol van de expediteur in de import-export van de KMO Spreker: Dhr. Marc Huybrechts Voorzitter VEA (Vereniging

Nadere informatie

Jom/HS/rb (OR. fl EUROPESE RAAD ROME, 14 EN 15 DECEMBER 1990 CONCLUSIES VAN HET VOORZITTERSCHAP

Jom/HS/rb (OR. fl EUROPESE RAAD ROME, 14 EN 15 DECEMBER 1990 CONCLUSIES VAN HET VOORZITTERSCHAP - 1 - Jom/HS/rb (OR. fl EUROPESE RAAD ROME, 14 EN 15 DECEMBER 1990 CONCLUSIES VAN HET VOORZITTERSCHAP ( Tweede dee l) inzake de betrekkingen met de Sovjet-Unie en de landen van Midden- en Oost-Europa SN/428/90

Nadere informatie

VOEDSELAUTHENTICITEIT GARANDEREN: 5 STAPPEN OM UW BEDRIJF TEGEN VOEDSELFRAUDE TE BESCHERMEN

VOEDSELAUTHENTICITEIT GARANDEREN: 5 STAPPEN OM UW BEDRIJF TEGEN VOEDSELFRAUDE TE BESCHERMEN VOEDSELAUTHENTICITEIT GARANDEREN: 5 STAPPEN OM UW BEDRIJF TEGEN VOEDSELFRAUDE TE BESCHERMEN Voedselauthenticiteit: 5 stappen om uw bedrijf te helpen zich tegen voedselfraude te beschermen Fabrikanten van

Nadere informatie

Regeerakkoord - Defensie

Regeerakkoord - Defensie 9 oktober 2014 Regeerakkoord - Defensie Hieronder vindt u de tekst uit het regeerakkoord die handelt over Defensie. 9.3 Defensie De machtsverhoudingen in de wereld zijn de laatste decennia sterk veranderd

Nadere informatie

BESCHIKKING van het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie met betrekking tot het grensoverschrijdend spoedeisend ambulancevervoer

BESCHIKKING van het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie met betrekking tot het grensoverschrijdend spoedeisend ambulancevervoer BESCHIKKING van het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie met betrekking tot het grensoverschrijdend spoedeisend ambulancevervoer Het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie,

Nadere informatie

PK Benelux BV. Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord ondernemen

PK Benelux BV. Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord ondernemen PK Benelux BV Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord ondernemen INLEIDING Dit Plan van aanpak gaat over maatschappelijk verantwoord onderrnemen en Maatschappelijk verantwoord inkopen (ook wel duurzaam

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie