De prins op het witte paard is een loverboy!!!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De prins op het witte paard is een loverboy!!!"

Transcriptie

1 Themamap Loverboys De prins op het witte paard is een loverboy!!! CMO Groningen Provinciaal Centrum voor Maatschappelijke Ontwikkeling Groningen Postbus CG Groningen Tel Marjolijne Vinkenborg, adviseur

2 April 2007 INHOUD Pagina 1. INLEIDING 3 2. LEESWIJZER THEMAMAP 4 3. ACHTERGRONDINFORMATIE 6 Bijlagen Bijlage 1: Voor docenten - Aanbod CMO Groningen in Overzicht organisaties en websites 15 - Literatuur en training voor docenten 17 Bijlage 2: Voor de lessen - Introductieles 22 - Vervolgactiviteiten 25 - Suggesties rollenspel 27 - Suggesties stellingenspel 28 - Signaleringskaart / contactkaart 29 - Romans (voor leerlingen) 30 - Film en documentaires 32 - Lespakketten 33 - Theaterproducties 34 - Weerbaarheidstraining 35 - Workshop 37 Bijlage 3: Materiaal ter inzage en te leen - Rol Informatie Centrum Gezondheid 39 - Beschikbaar materiaal ICG 40 Bijlage 4: Hoe te handelen - Voorbeeldprotocol 45 Colofon 46 2

3 1. Inleiding CMO Groningen heeft in januari 2006 van de provincie Groningen de opdracht gekregen om een project te ontwikkelen rond loverboyproblematiek voor de provincie Groningen, uitgezonderd de gemeente Groningen. Een van de onderdelen van het project is deze themamap. Deze map is tot stand gekomen in samenwerking met de projectleider van Lekker in je schoolvel van Welnis preventie (voorheen centrum preventieve GGz), de programmacommissie Lekker in je schoolvel van C.S.G. Augustinus College in Groningen, de stedelijke loverboywerkgroep van de GGD en het Informatie Centrum Gezondheid (ICG) De map is gemaakt voor het Voortgezet Onderwijs en is zowel bestemd voor scholen die met loverboyproblematiek te maken hebben, als om preventief het thema te benaderen. Voorkomen is tenslotte nog altijd beter dan genezen. Naast (achtergrond)informatie bevat de map (les)materiaal om het thema bespreekbaar te maken. Voor wie is de map bedoeld De themamap is met name bedoeld voor docenten die nadrukkelijk met problematiek van leerlingen te maken kunnen krijgen; zoals mentoren, de zorgcoördinator, leerlingbegeleiders en vertrouwenspersonen. Daarnaast is de preventie-unit/ het zorgadviesteam een belangrijke doelgroep voor deze themamap. Overigens kunnen docenten maatschappijleer het thema in hun lessen behandelen en dus ook belang hebben bij deze map. 3

4 2. Leeswijzer themamap De themamap is opgebouwd uit een deel met achtergrondinformatie en een aantal bijlagen. De achtergrondinformatie bestaat uit: - Wat kan de school doen met loverboyproblematiek - Achtergrondinformatie over loverboyproblematiek Het onderdeel wat kan de school doen met loverboyproblematiek geeft suggesties over wat de school op het gebied van informatie en voorlichting, scholing van personeel en beleid kan doen op het terrein van loverboyproblematiek. De achtergrondinformatie over loverboyproblematiek is bedoeld om de kennis over het onderwerp te vergroten en basisinformatie te geven aan docenten die het onderwerp willen behandelen. De bijlagen bevatten de volgende onderdelen: Bijlage 1 richt zich specifiek op docenten. In deze bijlage vindt u het aanbod van CMO Groningen, zoals ondersteuning bij het voorbereiden en uitvoeren van gastlessen, maar ook hoe de school gebruik kan maken van een stimuleringssubsidie. Ook treft u er een overzicht van websites van diverse organisaties die zich bezig houden met loverboyproblematiek. Op diverse websites treft u uitgebreide informatie over het onderwerp. Met name de websites (onder thema s : seksueel geweld, loverboys) en zijn zeer informatief, vervolgens treft u een literatuurlijst en als laatste onderdeel een beschrijving van de training Alert en Alarm rond loverboys. Bijlage 2 biedt allerlei handvatten om het onderwerp onder de aandacht te brengen in de lessen. Hier treft u een voorbeeld voor een introductieles en worden er suggesties gedaan voor vervolgactiviteiten. Daarnaast is een overzicht opgenomen van bruikbare films en documentaires, lesmaterialen en literatuur. Theaterproducties zijn over het algemeen ook erg geschikt om een thema bespreekbaar te maken. Er bestaan diverse producties over loverboys. Een beschrijving hiervan, van een weerbaarheidstraining en van een workshop rond loverboys treft u in deze bijlage aan. In bijlage 3 wordt beschreven wat de rol van het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD kan zijn als het om loverboyproblematiek gaat. U treft er ook een overzicht aan van het materiaal dat u er kunt inzien en lenen. In bijlage 4, de laatste bijlage, treft u een voorbeeldprotocol aan over hoe de school kan handelen in situaties waarin bijvoorbeeld huiselijk geweld of loverboyproblematiek speelt. 4

5 Als uw school gebruik wil maken van een van de theaterproducties en/of de workshop en weerbaarheidstraining loverboys, kunt u in 2007 in aanmerking komen voor stimuleringssubsidie vanuit het provinciale loverboyproject. Hiervoor moet de school aan een aantal criteria voldoen, die ook zijn opgenomen in de map. Ook biedt CMO Groningen scholen de gelegenheid gebruik te maken van ondersteuning bij het ontwikkelen en/of geven van een introductieles. 5

6 3. Achtergrondinformatie Wat kan de school doen met loverboyproblematiek? Het doel van deze themamap is scholen te stimuleren om het onderwerp loverboyproblematiek onder de aandacht te brengen. Enerzijds is het belangrijk dat het personeel (zowel docenten als ondersteunend personeel) op de hoogte is van de problematiek en weet hoe te handelen als deze problematiek gesignaleerd wordt. Anderzijds is het van belang het onderwerp met leerlingen te bespreken en te behandelen. Ook de ouders moeten niet vergeten worden. Rol docenten en ondersteunend personeel De themamap is met name bedoeld voor docenten die nadrukkelijk met problematiek van leerlingen te maken kunnen krijgen; zoals mentoren, de zorgcoördinator, leerlingbegeleiders en vertrouwenspersonen. Daarnaast is ook het zorgadviesteam en/of de preventie-unit een doelgroep. Overigens kunnen docenten maatschappijleer het thema in hun lessen behandelen en dus ook belang hebben bij deze map. Daarnaast is het belangrijk dat alle andere docenten en het ondersteunend personeel op de hoogte zijn van de problematiek en dat zij weten naar wie zij kunnen verwijzen. Een conciërge kan vaak een belangrijke rol spelen als het gaat om signaleren. Loverboyproblematiek kan als apart thema behandeld worden, maar kan natuurlijk ook behandeld worden binnen bredere thema s of projecten; zoals veiligheid, relatievormen, risico s waar jongeren mee te maken krijgen, life-style, seksualiteit en grensoverschrijdend gedrag. Informatie en voorlichting, scholing, beleid De school kan op diverse terreinen actie ondernemen als het gaat om loverboyproblematiek. Het betreft zowel voorlichting en informatie als scholing en het ontwikkelen van beleid. Informatie en voorlichting - Het personeel informeren over loverboyproblematiek. - Leerlingen informeren en voorlichten over de problematiek (zie pagina 22 en verder). - Ouders informeren over loverboyproblematiek en de visie van de school hierin laten zien. Dit kan o.a. door het organiseren van een ouderbijeenkomst over dit thema. Bij CMO Groningen kan uw school een handleiding, voor het opzetten en inhoud geven van een dergelijke bijeenkomst, lenen. Scholing - Het personeel instrueren met betrekking tot signalering en bespreekbaar maken (zie pagina 17 scholingsaanbod voor docenten). 6

7 Beleid - Per 1 januari 2007 zijn scholen verplicht om een veiligheidsbeleid in te stellen. Hierin kan ook loverboyproblematiek worden opgenomen. In het kader van het convenant De veilige school kan de school een beroep doen op de plaatselijke of regionale politie als loverboys zich in de omgeving van school ophouden. De politie kan gevraagd worden om regelmatig te surveilleren in de schoolomgeving. - Een (handelings)protocol ontwikkelen met betrekking tot vermoedens/signalen van loverboyproblematiek. Neem dit op in een breder protocol waarin ook kwesties als huiselijk geweld, verwaarlozing en seksueel misbruik zijn opgenomen ( zie pagina 45 voorbeeldprotocol). - Zorgen voor een veilige schoolomgeving door goed toezicht te houden op het schoolplein en de omgeving. Hierbij kan heel goed de conciërge ingeschakeld worden. - Alert zijn op veranderingen in gedrag, uiterlijk enz. van leerlingen en hen hierop aanspreken (zie pagina 9 signalen). - Eerst het zorgteam of de preventie-unit inzetten bij loverboyproblematiek, voordat instanties benaderd worden. - Duidelijke afspraken maken over waar zowel het personeel als de leerlingen terecht kunnen met vermoedens en signalen van loverboyproblematiek. - Voor slachtoffers van loverboyproblematiek moet helder zijn dat dit bespreekbaar is op school en bij wie zij terecht kunnen. 7

8 Wat is een loverboy? Loverboys zijn Nederlandse jongemannen, tussen de 20 en 30 jaar oud, die meisjes ronselen om voor hen in de prostitutie werken. Over het algemeen hebben loverboys een allochtone achtergrond, een laag opleidingsniveau en een crimineel verleden. Ze zijn uit op macht en veel geld; hebben weinig respect voor vrouwen en weinig inlevingsvermogen ten aanzien van de meiden waarmee ze een relatie onderhouden. Loverboys zijn sociaalvaardig, zijn meesters in het manipuleren en hebben geen schuldgevoelens. Ze hebben hun werkterrein in steden en verstedelijkte gebieden, maar ook op het platteland. Zij benaderen meisjes op scholen, in uitgaansgelegenheden, maar ook op drukbezochte internetsites. In Nederland komen jaarlijks ongeveer 1500 minderjarige meisjes in de gedwongen prostitutie terecht. Werkwijze loverboy De werkwijze van een loverboy bestaat uit een zevental stappen. 1. De ontmoeting De loverboy gaat op zoek naar meisjes. Hij doet dit op plekken waar veel meisjes rondhangen, zoals op scholen. Dit ronselen gebeurt in alle delen van het land. 2. Indruk maken De jongen maakt indruk door bijvoorbeeld met een mooie auto op school te verschijnen. Hij is erg aardig voor het meisje, verwent haar met cadeautjes. Zo zorgt hij dat het meisje verliefd om hem wordt. 3. Relatie aangaan Het meisje vindt al deze aandacht geweldig, (zeker als ze dat thuis heeft moeten missen) wordt verliefd op de jongen en gaat een relatie met hem aan. 4. Seksueel contact De relatie is in eerste instantie goed en de loverboy gaat al snel met het meisje naar bed. Bij sommige allochtone meisjes is er zelfs sprake van verkrachting / ontmaagding, om zo de weg naar huis af te snijden. 5. Grenzen verleggen Door het meisje aan te zetten tot seks met vrienden verlaagt de loverboy de drempel tot prostitutie. Vaak wordt ook het gebruik van soft- en harddrugs gestimuleerd. 6. Aanzet tot prostitutie Het meisje wordt gedwongen om in de prostitutie te gaan werken. 7. Exploitatie Als het meisje eenmaal in de prostitutie werkt, wordt ze scherp in de gaten gehouden. Weigeren van werk kan mishandeling of bedreiging (ook van de familie) betekenen. 8

9 Slachtoffers van een loverboy In principe loopt ieder meisje in de middelbare schoolleeftijd het risico om slachtoffer te worden van een loverboy. Er zijn echter categorieën meisjes die een extra risico lopen. Uit onderzoek blijkt een aantal kenmerken van slachtoffers. 1. Meisjes die om verschillende redenen tijdens de pubertijd in conflict komen met hun ouders, zonder dat er sprake is van ernstige ouderproblematiek. Bijvoorbeeld ontworstelen aan overmatige bescherming, ontmoeting foute vrienden, tweede/derde generatie problematiek e.d. 2. Zeer beïnvloedbare meisjes, als gevolg van verstandelijke beperking of een psychiatrisch beeld. 3. Meisjes met een (ernstige) traumatische ervaring, als gevolg van verwaarlozing, mishandeling of seksueel misbruik. 4. Multi-problem-meisjes, als gevolg van ernstige gezinsproblematiek. 5. AMA-meisjes vormen een categorie die eveneens aandacht verdient. Welke signalen geeft het slachtoffer af? Als een meisje onder invloed staat van een loverboy, kan zij op verschillende manieren signalen afgeven. - Het meisje heeft thuis veel problemen, loopt van huis weg. - Ze gaat onregelmatig naar school, spijbelt, heeft slechte schoolprestaties, haar toekomst laat haar koud. - Ze ziet er anders uit dan voorheen, bijvoorbeeld qua kleding en make-up. - Ze ziet er vermoeid uit, is vermagerd en kan sporen tonen van lichamelijk geweld. - Ze gebruikt veelvuldig alcohol en/of drugs. - Ze gaat extreem vaak uit, ze hangt veel op straat rond. - Ze draagt dure kleding en sieraden, beschikt dikwijls over veel geld. - Ze verkeert in een andere vriendenkring, die zich onder andere kenmerkt door dure/opzichtige auto s, gouden sieraden en merkkleding. - Ze vertoont emotioneel wisselend gedrag en heeft plotselinge huilbuien en woede-uitbarstingen. - Ze vertoont uitdagend en seksueel gedrag. - Ze is niet aanspreekbaar op gedrag. (Zie ook in bijlage 2 op pagina 29 de signalerings- en contactkaart). 9

10 Hoe kan de school met het slachtoffer omgaan? Begeleiding Docenten, mentoren, coördinatoren en leerlingbegeleiders kunnen de meisjes aanspreken op hun afwijkend gedrag. Indien nodig kunnen ze hen informeren over loverboys en hun praktijken en aan de meisjes vragen of ze zich hierin herkennen. Slachtoffers van loverboys durven er meestal niet direct over te praten, maar ze geven wel signalen af dat er iets aan de hand is. Signaleren Leerlingbegeleiders, mentoren en docenten kunnen signalen krijgen, die er op kunnen wijzen dat een meisje slachtoffer is van een loverboy. Meisjes veranderen hun gedrag, hebben last van sterke stemmingswisselingen, veranderen hun uiterlijk en kleedstijl. Ze pronken met dure kleding, sieraden en mobiele telefoons, ze vallen buiten de groep. Daarnaast hebben ze concentratieproblemen, kelderende resultaten, zijn slaperig of ze spijbelen. Ouders geven aan hun dochter niet meer te kunnen bereiken, dat haar vriendenkring veranderd is, of zelfs dat hun kind is weggelopen. Praten met het meisje Signalen kun je alleen toetsen door er met het meisje in kwestie over te praten. De eerste stap is een gesprek aangaan met het betreffende meisje om je zorgen met haar te bespreken. Zeker in de beginfase is het meisje meestal nog goed te benaderen. Eenmaal in de prostitutie kan zij een muur om zich heen optrekken en is het veel moeilijker om tot haar door te dringen. In het gesprek komen in eerste instantie de concrete zorgen aan de orde: wat valt aan haar op. Het kan zijn dat het meisje een andere verklaring voor haar veranderde gedrag heeft en dat blijkt dat zij niet onder invloed is van een vriendje. Maar het kan ook zijn dat het vermoeden na het gesprek blijft bestaan of zelfs wordt versterkt. De volgende tips kunnen helpen om een gesprek met het meisje te voeren. Deze tips kunnen beroepskrachten ook aan ouders geven die zich zorgen maken over hun dochter. ( Zie ook bijlage 2 op pagina 29 de signalerings- en contactkaart) - Maak geen verwijten, het meisje is slachtoffer. - Nooit haar vriendje afkraken; hij is haar identiteit geworden. - Houd rekening met wisselende gevoelens en beslissingen. - Beloof nooit iets, dat je niet kunt waarmaken. - Toon respect, ook al keur je alles af wat zij heeft gedaan. - Toon geduld en geef haar de ruimte zelf te beslissen. - Accepteer dat ze niet meteen met je wil praten. - Het meisje heeft meestal heel veel meegemaakt, accepteer dat je het vaak niet begrijpt. - Probeer contact met haar te houden, houd de communicatie open. - Schrik niet van leugens of manipulatief gedrag. Dat heeft zij nodig om te overleven in de prostitutiewereld. 10

11 Gesprek met ouders Een gesprek met ouders is cruciaal. Zij behoren meestal tot de eersten die doorhebben dat er iets mis is met een meisje en zijn essentieel in de aanpak van het probleem. Ook het gesprek met de ouders gaat over wat er aan hun kind opvalt en waarom er zorgen zijn. Ouders kunnen daarvoor wellicht een verklaring geven of hebben zelf nog andere zorgen. Het is belangrijk om te horen wat ouders te melden hebben en om hun zorgen serieus te nemen. Beroepskrachten moeten ervoor waken ouders gerust te stellen door die zorgen af te doen als faseproblematiek. Ze moeten ouders serieus nemen, vertellen wat loverboyproblematiek inhoudt en hen vertellen dat ze een cruciale rol kunnen spelen om hun dochter weer uit het circuit te halen. Overleg met collega s Een andere stap die een beroepskracht kan nemen, is met collega s bespreken of zij de zorgen delen. Dit overleg is bedoeld om vermoedens bij anderen te toetsen, maar ook om eventuele emoties te spuien en om zo nodig samen na te denken over oplossingen. Overleg met beroepskrachten buiten de eigen werkkring Overleg met andere beroepskrachten kan incidenteel plaatsvinden of via structurele contacten; bijvoorbeeld binnen de zorgstructuur of de preventie-unit van de school, of in een samenwerkingsverband zoals een buurtnetwerk. In sommige gevallen zal dit anoniem gebeuren; de naam van het meisje wordt dan niet genoemd. De politie inschakelen en aangifte doen Seks met een minderjarige die zich in de prostitutie aanbiedt, is in Nederland in alle gevallen strafbaar. Dit geldt ook voor gedwongen prostitutie, los van de vraag of het slachtoffer minder- of meerderjarig is. Strafbaar zijn vormen van bemiddeling bij of exploitatie van prostitutie die gepaard gaan met bedreiging, geweld, misbruik van overwicht of misleiding (Terpstra e.a., 2003). Een meisje moet zelf aangifte tegen haar vriendje doen, of wanneer zij minderjarig is doen haar ouders dat. Maar de bereidheid om aangifte te doen is gering onder deze meisjes. Het is emotioneel moeilijk om je (ex- )geliefde aan te geven bij de politie. Bovendien spelen gevoelens van schaamte en schuld een belangrijke rol: net als bij andere traumatische gebeurtenissen duurt het soms jaren voor een meisje afstand kan nemen van het gebeurde en ze erover kan praten. Ouders en anderen kunnen wel bij de politie melden dat zij vermoeden dat een meisje in handen van een pooier (loverboy) is gevallen. Preventielessen Jonge meisjes moeten gaan inzien dat ze risico lopen om in verkeerde relaties te stappen. Hierdoor lopen ze het gevaar dat ze gemanipuleerd worden om als prostituee te gaan werken. Door middel van voorlichting en preventielessen (zie bijlage 2) kunnen meisjes bewust worden van de gevaren van loverboys en nadenken over hun eigen opvattingen rondom relaties en seksualiteit. Daarnaast is het goed dat onderwijspersoneel op de hoogte is van de problemen. Vroegtijdig signaleren kan erger voorkomen. 11

12 Geraadpleegde literatuur bij de achtergrondinformatie: L. Terpstra en A. van Dijke. Loverboys, een publieke zaak. Tien portretten (2005) A. van Dijke, L. Terpstra, M. Berger en E. Geurts. De betovering verbroken. Methodiek preventie en aanpak meisjesprostitutie Websites: (onder thema s : seksueel geweld, loverboys) 12

13 Bijlage 1: Voor docenten Aanbod CMO Groningen in 2007 Training Alert en Alarm rond loverboys (voor beroepskrachten) In opdracht van de stedelijke loverboywerkgroep heeft het Alfa-college een training ontwikkeld rond loverboyproblematiek. Deze training is voor beroepskrachten uit het onderwijs en anderen die met de problematiek te maken (kunnen) krijgen. Deze training wordt verzorgd door ervaren docenten van het Alfa-college. CMO Groningen heeft bijgedragen in de ontwikkelkosten van deze training en kan daardoor deze training in het schooljaar 2007/2008 aanbieden. De training wordt 1 á 2 keer kosteloos aangeboden. U krijgt hier t.z.t. informatie over. Een beschrijving van de training treft u aan op pagina 21. Introductieles CMO Groningen kan een aantal scholen ondersteuning bieden bij de voorbereiding, ontwikkeling en uitvoering van een introductieles/voorlichtingsles. Ook kan in samenwerking met de betreffende docent een gastles gegeven worden. Hiervoor kunt u contact opnemen met CMO Groningen. Voorwaarde is dat er altijd een docent bij de les aanwezig is. Theaterproducties Er bestaan diverse theaterproducties rond het thema loverboys (zie pagina 32). Om scholen te stimuleren gebruik te maken van een dergelijke productie, komen scholen in aanmerking voor een stimuleringssubsidie. Wilt u in aanmerking komen voor deze stimuleringssubsidie dan moet u voldoen aan een aantal criteria. Deze treft u aan op pagina 34. Weerbaarheidstrainingen De trainersgroep weerbaarheid heeft zowel een workshop als een training ontwikkeld met betrekking tot loverboyproblematiek. Voor een beschrijving van zowel de weerbaarheidstraining als de workshop verwijs ik u naar pagina 35 en 37. Ook scholen die gebruik van de workshop of weerbaarheidstraining willen maken, kunnen in aanmerking komen voor een stimuleringssubsidie. Wilt u in aanmerking komen voor deze stimuleringssubsidie dan moet u voldoen aan een aantal criteria. Deze treft u aan op pagina 14. Informatie Centrum Gezondheid Bij het Informatie Centrum Gezondheid (ICG) van de GGD kunnen scholen terecht voor het inzien of lenen van literatuur, lespakketten en beeldmateriaal. Het ICG is op werkdagen bereikbaar tussen uur en uur. Bezoekadres: Hanzeplein 120 in Groningen. Telefoon:

14 Website ICG: (onder informatievoorziening loverboys ). Het overzicht van materialen is ook te vinden in de bijlage beschikbaar materiaal Informatie Centrum Gezondheid van de GGD op pagina Nadere informatie vindt u in bijlage 3, vanaf pagina 39. Criteria stimuleringssubsidie CMO Groningen Criteria om in aanmerking te komen voor een stimuleringssubsidie voor een theatervoorstelling, weerbaarheidstraining of workshop in CMO Groningen mag van de provincie Groningen in 2007 een deel van het activiteitenbudget van het loverboyproject inzetten als stimuleringssubsidie. Hiervoor gelden een aantal criteria. - Alle scholen binnen het Voortgezet Onderwijs in de provincie Groningen, uitgezonderd in de gemeente Groningen, kunnen gebruik maken van het aanbod. - Aanvragen bij CMO Groningen, Provinciaal Loverboyproject De prins op het witte paard is een loverboy! Marjolijne Vinkenborg, of - Na de aanvraag bij CMO Groningen kunt u zelf contact opnemen met de aanbieder van de theaterproductie, de weerbaarheidstraining of de workshop. - Voor een theatervoorstelling en/of weerbaarheidstraining ontvangt de school een stimuleringssubsidie van 500,-. Voor een workshop 100,-. - Verwacht wordt dat er in een introductieles/voorlichtingsles aandacht besteed wordt aan het thema loverboys (bijvoorbeeld met een documentaire of film met nabespreking). Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van het ondersteuningsaanbod van CMO Groningen. - Binnen de school moeten afspraken gemaakt zijn dat signalen en vermoedens met betrekking tot loverboyproblematiek terecht komen bij het zorgadviesteam/de preventie-unit. - Na afloop van de activiteit wordt een evaluatieformulier ingevuld. - De school betaalt de theatervoorstelling, weerbaarheidstraining of workshop. Vervolgens kan een rekening voor het toegezegde bedrag ingediend worden bij CMO Groningen met daaraan toegevoegd een kopie van de rekening van het theatergezelschap en het evaluatieformulier. 14

15 Overzicht organisaties en websites Transact Informatiepunt Jeugdprostitutie, Loverboyproblematiek Het informatiepunt Jeugdprostitutie is bedoeld voor hulpverleners, beleidsmakers, politie en justitie die te maken hebben met de aanpak en preventie van jeugdprostitutie. Het accent ligt op de loverboyproblematiek, minderjarige slachtoffers van vrouwenhandel en jongensprostitutie. Telefoon: Website: Pretty Woman Pretty Woman geeft zorg op maat in hulpverlening, voorlichting of deskundigheidsbevordering over loverboys. Telefoon: Website: (onder diensten: Pretty Woman) Beware of Loverboys! Beware of loverboys! is een landelijk preventieproject van het Scharlaken Koord voor meisjes van jaar. Telefoon: (ma-vr uur) Website: Zwolse loverboyproject Integraal project rond loverboys, dat niet alleen voorlichting geeft, maar ook hulp aan slachtoffers, opsporing van verdachten en vervolging van daders. Website: Asja Leeuwarden Asja is een opvangvoorziening voor meisjes en jonge vrouwen die de (gedwongen) prostitutie willen verlaten. Naast informatie voor meiden is er op de website informatie voor ouders en voor professionals te vinden. Telefoon: Website: Prostitutie Maatschappelijk Werk (PMW) Hulpverleners, politie en andere betrokkenen op het gebied van signalering en doorverwijzing. Telefoon: Website: 15

16 Zorgconcept Adviesbureau inzake het opzetten van een integrale en eenduidige aanpak van het probleem loverboy, waaronder ook de aanpak van verdachten. Telefoon: Website: Stichting ambulante FIOM Zelfhulpgroep voor ouders van kinderen die slachtoffer zijn (geweest) van loverboys. Telefoon: (landelijk) Website: Website VNG De VNG website heeft onder andere de loverboys-informatiemap: een inventarisatie van de problemen rond loverboys in gemeenten. Website: (Kijk bij menu beleidsvelden onder: Jeugd, Onderwijs & Cultuur) Politie Site met algemene preventieve informatie over loverboys. Website: Blixum Informatieve jongerensite van de provincie Zuid-Holland, met informatie en verwijzing rondom loverboys. Website: (onder thema s seksueel geweld loverboys) 16

17 Literatuur en training voor docenten De betovering doorbroken (2006) Methodiek (werkboek) preventie en aanpak meisjesprostitutie Anke van Dijke, Linda Terpstra, Marianne Berger, Edith Geurts. ISBN , 2006 NIZW jeugd. Steeds meer ouders, scholen, hulpverleners en politiefunctionarissen signaleren de problematiek van meisjes die worden gedwongen tot prostitutie, maar weten vaak niet wat ze in zo n situatie moeten of kunnen doen. Dit werkboek brengt hier verandering in door het bundelen van kennis en expertise die de afgelopen jaren over meisjesprostitutie zijn opgebouwd. Het geeft iedereen die in de praktijk met dit vraagstuk te maken heeft niet alleen praktische aanwijzingen, maar het bevat ook theoretische achtergrondinformatie. Pretty Woman Praktijkvoorbeeld voor de aanpak van meisjes prostitutie Karen Schwarze, Marianne Berger, Edith Geurts. ISBN 10: , 2006 NIZW jeugd. Politie, scholen en welzijnswerk zijn in toenemende mate geconfronteerd met meisjes die in de prostitutie gelokt worden, die met valse papieren een lening afsluiten of die drugs smokkelen. Vaak zijn dit meisjes die een relatie hebben met vriendjes die geld aan hen willen verdienen, ook wel bekend als loverboys. De auteurs maken in dit boek de werkwijze duidelijk en geven een theoretische onderbouwing om de methodiek overdraagbaar te maken. De publicatie is bestemd voor onder andere leerkrachten die meer willen weten over deze unieke methodiek. Loverboys: docenten handboek Jorien Benthem. ISBN X, Groningen, Alfa-college, Dit handboek beschrijft vier lessen, gericht op meiden vanaf 15 jaar. Het is de bedoeling om middels spel en oefeningen op interactieve wijze meiden te laten nadenken, hen een aantal vaardigheden te leren en informatie te geven. Loverboys, een publieke zaak: 10 portretten Anke Van Dijke, Linda Terpstra, Frans Brinkman. ISBN , Amsterdam: SWP Gesprekken met 10 jongemannen die vastzitten vanwege het aanzetten tot prostitutie en het exploiteren van jonge meisjes. Loverboys, feiten en cijfers, een Quick scan Anke Van Dijke, Linda Terpstra, Frans Brinkman. ISBN , Amsterdam: SWP Cijfermateriaal over de criminele carrière van loverboys, die jonge vrouwen via een liefdesrelatie aanzetten tot prostitutie. 17

18 Informatiemap loverboys De VNG heeft een informatiemarkt samengesteld over loverboys en hoe het probleem kan worden aangepakt. Te downloaden op Gevaarlijke liefde De strip Gevaarlijke liefde vertelt het verhaal van Natasja, die door haar vriend wordt gedwongen met een andere jongen naar bed te gaan. Natasja geeft in de eerste instantie toe, maar voelt zich daarna vies en misbruikt. Ze praat erover met haar vriendin en hakt gelukkig snel de knoop door: dumpen die loverboy! Het stripboekje Gevaarlijke liefde is ontwikkeld door Humanitas Rotterdam, Prostitutie Maatschappelijk Werk. Een exemplaar van de strip zit ook in deze themamap, bij pagina

19 Strip Gevaarlijke liefde Het stripboekje is op internet te bestellen (tot 50 stuks gratis) via: en 19

20 Brochure radeloos verliefd niet redeloos verloren Deze brochure is ter beschikking gesteld door het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD. 20

21 Training Alert en Alarm Deze training is ontwikkeld door het Alfa-college in opdracht van de stedelijke loverboywerkgroep. De training bestaat uit twee middagen en is erop gericht om de problematiek van loverboys (eerder) te herkennen en signalen met slachtoffers te bespreken. Door praktische opdrachten zullen deelnemers in korte tijd helder krijgen wat mogelijkheden en knelpunten zijn rond het signaleren van loverboys. De training biedt handvatten om in eigen werk nader vorm te geven. Daarnaast is de training een plek om ervaringen met collega s uit verschillende organisaties te delen en een netwerk op te bouwen. Toelichting bij de trainingsdagdelen Eerste middag: - Zicht krijgen op de problematiek rond loverboys; - Aan de slag met mogelijke signalen van slachtoffers; - Bewustwording van visie en werkwijze van eigen instelling; - Zicht krijgen op mogelijkheden en grenzen in eigen werk of functie. Tweede middag: - Oefenen met gesprekstechnieken richting slachtoffers en daders; - Zicht krijgen op persoonlijke stijl en benadering van de problematiek; - Diverse soorten gesprekken leren kennen en kiezen. Uitgangspunten bij de training: - We hebben gekozen voor beknopte en selectieve informatieverstrekking, omdat de training gericht is op praktische uitwisseling en kennisvergroting. - Door verwijzingen naar literatuur, internet en andere media kunnen deelnemers hun eigen interesses en invalshoeken nader onderzoeken. - De informatie in de werkmap zal worden gebruikt en verwerkt bij de werkvormen tijdens de training. - De kracht van de training is de interactie en uitwisseling van bestaande kennis; deelnemers delen ervaringen en scherpen gezamenlijk hun eigen werkwijze aan. Alfa-college, unit Educatie, Annet Steenbruggen & Marieke Lindeboom,

22 Bijlage 2: Voor de lessen Introductieles Vooraf: Docenten hebben te maken met leerlingen die persoonlijke problemen hebben en die hun docent hierover in vertrouwen willen nemen. Alle scholen hebben een zorgstructuur waar leerlingen en docenten terechtkunnen met vragen die de zorg van een leerling betreffen. Deze zorgstructuur dient ervoor te zorgen dat de leerling de aandacht en zorg krijgt die nodig is om op school goed te functioneren. Verwijzing naar professionele hulpverlening is onderdeel van de zorgstructuur. Voordat u van start gaat met een introductieles over loverboyproblematiek is het belangrijk dat duidelijk is waar leerlingen terecht kunnen met hun verhaal als dat nodig mocht zijn (mentor, vertrouwenspersoon,???). Deze introductieles kan gebruikt worden om informatie te geven aan leerlingen met betrekking tot loverboyproblematiek. Het is een voorbeeldles die u zelf natuurlijk aan kunt passen. Het is van belang dat u eerst de achtergrondinformatie uit deze themamap hebt gelezen, zodat u in de discussie en nabespreking informatie kunt geven. Uitgangspunten voor voorlichting over loverboys zijn: - Het moet behapbaar zijn voor school. Dus aansluiten bij bestaande school- en lesprogramma s, concreet en op lichte en creatieve wijze uitgevoerd. - Voorlichting afstemmen met de aanwezige zorgstructuur op school. - De betrokken docenten (mentoren en counselors) toerusten om (signalen van) loverboyproblematiek bespreekbaar te maken. - Ouders via de reguliere kanalen informeren over de voorlichting. Het thema loverboys kan behandeld worden als apart thema, maar ook als onderdeel van bredere projecten of onderwerpen; zoals omgaan met elkaar, relatievorming, leefstijlen, verliefdheid, seksualiteit, veiligheid enz. Scholen die gebruik maken van het project Lekker in je schoolvel kunnen een thema als loverboys hier ook in opnemen. Materiaal Deze les is opgebouwd rond een film of documentaire over loverboyproblematiek. U kunt daarvoor een van de video s of dvd s gebruiken die genoemd worden in de bijlage lespakketten (pagina 33). Bij het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD kunt u de film Loverboy (video) of de DVD Jong lenen. Loverboy is een speelfilm die ongeveer 80 minuten duurt. Als u deze film gebruikt en nabespreekt, heeft u dus meer dan 1 lesuur nodig. Jong is een korte documentaire van ongeveer een half uur. 22

23 Korte beschrijving van Loverboy en Jong - "Loverboy" L. Crijns (regie) Denise (17) wordt ingepakt door de charmante Michael (19), die haar verwent met dure cadeaus, complimentjes en luxe uitjes. Hij spiegelt haar een leven voor waarvan ze alleen kon dromen. Hij doet dit zo geraffineerd dat Denise volledig voor hem valt en uiteindelijk besluit ze de prostitutie in te gaan als de ideale manier om hun welvarende sprookjesleven voort te zetten. Maar dan wordt Michael écht verliefd Met onder jongeren bekenden als Monique v/d Werf (Onderweg Naar Morgen), Bouchra (K-Otic), Philip Ivanov (GTST), Chantal Janzen (Volle Maan), Dragan Bakema is de loverboy. Deze Tele-film is uitgezonden op 12/4/2003 door de VPRO. - Jong Jong is een documentaire waarin meisjes vertellen over hun ervaring als slachtoffer van een loverboy. Stappenplan voor docent: a) Inleiden van de film of documentaire Vertel in de inleiding dat u deze film of documentaire laat zien om te praten over loverboys. Leerlingen op uw school kunnen het slachtoffer worden van een loverboy, of vrienden, vriendinnen en medeleerlingen kunnen dit signaleren. b) Brainstorm Teken een gedachtewolkje op het bord met het woord loverboy. Vraag de leerlingen waar ze aan denken bij dit woord. c) Kijkopdracht U kunt de leerlingen eventueel een kijkopdracht meegeven. Bijvoorbeeld waarom het meisje verliefd wordt op de loverboy, hoe pakt de loverboy het meisje in, waarom is dit een loverboy en niet een gewoon vriendje. d) Tonen van de film of documentaire e) Nabespreking Reacties Laat de leerlingen eerst eens reageren op de film/documentaire. Wat vinden ze ervan? Heeft u geen kijkopdracht gegeven, vraag dan wat de leerlingen gezien hebben en wat hen is opgevallen. f) Discussie Ga vervolgens met de leerlingen in discussie. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. Probeer de discussie zo te sturen dat jongeren zich bewust worden dat een relatie met een loverboy geen normale relatie is en waarom dat zo is. 23

24 g) Terugkomen op de kijkopdracht Als u een kijkopdracht hebt gegeven, kom hier op terug. Wat hebben de leerlingen gezien? h) Terugkomen op de brainstorm U komt terug op wat er in de brainstorm is genoemd en of leerlingen dit terug hebben gezien in de film/documentaire. Klopt de film/documentaire met wat de leerlingen in de brainstorm dachten? Teken een nieuw gedachtewolkje op het bord met het woord oplossing. Laat de leerlingen noemen aan welke oplossingen zij denken als ze te maken krijgen met een meisje van school dat slachtoffer is of dreigt te worden van een loverboy. Maak duidelijk dat ze vooral moeten praten. Praten met iemand die je kent en vertrouwt, bijvoorbeeld een goede vriend, de buurvrouw, de vertrouwenspersoon op school of een leraar. NB. Geef aanvullend informatie over de werkwijze van de loverboy en hoe je kunt zien dat een meisje misschien een relatie heeft met een loverboy. Hiervoor kunt u ook gebruik maken van de strip Gevaarlijke liefde (zie bijlage 1 pagina 19). U kunt deze brochure uitdelen in de klas. Meerdere exemplaren van deze brochure zijn te bestellen bij Humanitas Prostitutie Maatschappelijk Geweld ( of i) Wat kun je doen? Bespreek na de discussie met elkaar wat je kunt doen als je ziet dat een meisje van jullie school slachtoffer wordt of lijkt te worden van een loverboy. Bespreek ook wat je kunt doen als je zelf het slachtoffer dreigt te worden van een loverboy. Het belangrijkste is dat jongeren weten dat praten helpt. Praten met een persoon die ze kennen en vertrouwen: bijvoorbeeld de vertrouwenspersoon op school, de mentor, een leraar, maar misschien ook een goede buurvrouw of de eigen huisarts. j) Vervolgactiviteiten Voorlichting werkt het beste wanneer het onderwerp een aantal keren terugkomt. Daarom geeft deze handleiding een aantal suggesties voor vervolgactiviteiten (pagina 25). U kunt ervoor kiezen leerlingen dezelfde opdracht te geven of u laat de leerlingen zelf een opdracht kiezen. Ook is het mogelijk meerdere lessen aan deze opdracht te besteden. 24

25 Vervolgactiviteiten Collage Laat leerlingen een collage maken op A3-papier. Leerlingen kunnen de collage vullen met woorden, foto s, plaatjes, tekeningen die hun doen denken aan huiselijk geweld. Vraag in de volgende les om toelichting op de collage. Schrijven Vraag de leerlingen voor de volgende les te schrijven over de loverboy in de vorm van: - Een gedicht - Een krantenbericht - Een verhaal - Anders:. Toneel Laat leerlingen in groepjes van drie een toneelscène opzetten met drie rollen: - De loverboy - Het slachtoffer van de loverboy - Een vriend of vriendin van het meisje Hiervoor kan ook gebruik gemaakt van de beschrijving van een rollenspel (pagina 27). Theaterproductie U kunt met één of meerdere klassen kijken naar een van de theaterproducties die genoemd worden in de bijlage lesmaterialen onder theaterproducties. De meeste gezelschappen verzorgen ook een nabespreking. (Een overzicht van theaterproducties is te vinden op pagina 34). Stellingenspel Aan de hand van stellingen kunt u met de leerlingen in gesprek gaan over loverboys. Op pagina 28 treft u voorbeelden van een aantal stellingen. Boekbespreking Laat de leerlingen een boek lezen over loverboys. In deze themamap worden vanaf pagina 30 diverse boeken genoemd over loverboys. Vraag ze een kort verslag te maken waarin ze de volgende vragen beantwoorden: - Beschrijf kort waar het boek over gaat. - Waarom gaat het verhaal over een loverboy? - Hoe zou jij je voelen als je in de schoenen van het meisje stond? - Wat zou je doen als jij het meisje was? In een volgende les komt u hier op terug. 25

26 Nieuws Laat leerlingen een week lang het nieuws (lokaal/nationaal) volgen: journaal, krant of internet. En vraag ze de volgende les in te brengen welk nieuws volgens hen te maken had met huiselijk geweld en waarom. Vraag eventueel wat ze van het nieuws vonden. Weerbaarheidstraining Trainersgroep Weerbaarheid heeft een weerbaarheidstraining ontwikkeld voor meiden, om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van loverboys. Meer informatie over de training treft u aan op pagina 35. Workshop loverboy Trainersgroep Weerbaarheid heeft een workshop ontwikkeld over loverboys. Een beschrijving van deze workshop treft u aan op pagina

27 Suggesties rollenspel Er worden een aantal situaties aan de leerlingen voorgelegd waarvan de afloop anders is dan de leerlingen denken of willen. Dit moet dan leiden tot discussies waarop de leerlingen zelf kunnen spelen hoe de personen in de situatie zouden moeten reageren. Eerst legt u het spel uit en licht u het toe. Daarna legt u de leerlingen een situatie voor en vraagt u naar de mening van de leerlingen. Deze en enkele alternatieven kunnen door de leerlingen worden uitgespeeld. Rollenspel: Bij een rollenspel vormt een realistische situatie het uitgangspunt en het kader van een spel. Het spel wordt gebruikt als middel om zicht te krijgen op het effect van bepaald gedrag. Het leren over je eigen gedrag en de wisselwerking met anderen staat centraal. Bij een rollenspel zijn de spelsituatie en een of meerdere rollen omschreven. Voorwaarde hierbij is dat de spelinhoud in eerste instantie overeenkomt met de realiteit en daarbij voldoende leermogelijkheden biedt. Door de situatie na te spelen word het probleem veel concreter en kan er meer begrip voor opgebracht worden. Bovendien kun je meteen ander gedrag laten uitproberen of van rol wisselen, zodat een leerling de situatie van een andere kant leert bekijken. Spelsituaties: 1. Anja heeft een leuke jongen, Rafael, ontmoet. Hij geeft haar bij het eerste afspraakje al een dure mobiele telefoon. Het is alleen wel de bedoeling dat deze telefoon is om hem te bellen en zodat hij haar kan bereiken. Nummers van andere mensen mag ze niet in de telefoon opslaan. Anja is helemaal blij dat ze zomaar een telefoon krijgt en vindt dit prima. 2. Anja heeft nu al twee maanden iets met Rafael. Dan geeft hij aan dat hij geld nodig heeft om een schuld af te betalen. Rafael stelt voor dat Anja met een kennis/vriend naar bed gaat. Dan kan de schuld worden afgelost. Anja houdt veel van Rafael en wil hem graag helpen. Hoewel ze eigenlijk niet met die kennis wil slapen doet ze dit toch. Want Anja heeft alles over voor Rafael. N.B. Bij deze situatie is het belangrijk dat Rafael (de loverboy) vasthoudend is. Hij wil dat Anja naar bed gaat met die kennis 3. Anja is met de kennis van Rafael naar bed geweest. Ze voelt zich vies en is hierdoor ongelukkig. Anja lucht haar hart hierover bij haar vriendin, Laura. Laura reageert boos op het verhaal van Anja. Ze vindt het stom wat ze gedaan heeft en maakt Anja uit voor hoer. Ze krijgen ruzie en spreken niet meer met elkaar. (Het rollenspel is onderdeel van een lespakket, ontwikkeld door Frouke Nijdam en Marloes Zwaferink in het kader van hun afstudeeropdracht van de opleiding Sociale Studies aan de Hanzehogeschool in 2006) 27

28 Suggesties stellingenspel - Stelling 1: Een meisje kiest er zelf voor om de prostitutie in te gaan. - Stelling 2: Als vriendin kun je niets doen. - Stelling 3: Slimme meisjes worden geen slachtoffer van een loverboy. - Stelling 4: Ik (loverboy) geef ze toch dure cadeaus? Voor wat, hoort wat! - Stelling 5: Prostitutie is toch legaal in Nederland? Ik doe niets fout! (Het stellingenspel is onderdeel van een lespakket, ontwikkeld door Frouke Nijdam en Marloes Zwaferink in het kader van hun afstudeeropdracht van de opleiding Sociale Studies aan de Hanzehogeschool in 2006) 28

29 Signaleringskaart/contactkaart De signalerings-/contactkaart is ter beschikking gesteld door het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD. 29

30 Romans (voor leerlingen) Loverboy & girl (2005) Joost Heyink. ISBN Fanny heeft na werktijd afspraakjes met de knappe, charmante Jeff. Zij weet dat hij een loverboy is die probeert meisjes in zijn macht te krijgen. Een vriendin van Fanny is slachtoffer geworden van een loverboy. Fanny is vastbesloten om andere meiden te waarschuwen. Zij raakt verstrikt in een gevaarlijk dubbelspel: hoe ver kan ze gaan? Het aardige van dit boek is dat het zich afspeelt in Groningen. Doelgroep: leeftijd vanaf 14 jaar Glazen Hart, verhaal over een loverboy (2004) Femke Deen. ISBN Maartje is voor het eerst in haar leven écht verliefd. Illias is knap, lief en attent, in één woord perfect. En hij is ook verliefd op Maartje, dat moet wel. Anders zou hij haar toch niet overstelpen met cadeautjes? Maar dan begint Illias wel erg veel van Maartje te vragen. Ze ziet kanten van hem die ze eigenlijk niet wil zien. Voor dat ze er erg in heeft zit ze diep in de nesten. De vraag is of ze zich hieruit kan redden. En of ze het wil. Want Illias is alles voor haar. Toch? Doelgroep: leeftijd vanaf 14 jaar Loverboys (2005) Helen Vreeswijk. ISBN Twee doodgewone meisjes ontmoeten een ongewone jongen, Mo. Ze worden smoorverliefd op Mo en dat is precies wat hij wil. Mo is namelijk een loverboy. Hij speelt de twee vriendinnen tegen elkaar uit. Door toedoen van Mo komen ze in de prostitutie terecht. Dan volgt er een harde strijd om te ontsnappen aan zijn terreur. Doelgroep: leeftijd vanaf 15 jaar Mooi meisje, verliefd op een loverboy (2005) Marian Hoefnagel, uitgeverij Eenvoudig Communiceren, Reality Reeks. Mooi meisje gaat over Laura. Laura woont met haar opa op een boerderij, ver buiten de stad. Tijdens een feestje wordt Laura verliefd op Abdul. Hij neemt steeds cadeautjes voor haar mee. Maar is Abdul wel verliefd op Laura? Doelgroep: leeftijd: jongeren van jaar uit praktijkonderwijs, speciaal onderwijs en vmbo (onderbouw/iwoo) Loverboy Theo Hoogstraten. ISBN In een toeristenhotel wordt in een bad het naakte lijk gevonden van een meisje. Rond de school van Marlène hangt een loverboy rond die meisjes weet over te halen tot ritjes in zijn snelle auto. Marlène vraagt zich af of er misschien een verband bestaat tussen de loverboy en het dode meisje in het hotel. Doelgroep: leeftijd vanaf 15 jaar 30

31 Verliefd, verleid, verkocht (2003) Fouchina Catherina. ISBN Een aangrijpend verhaal over wat er gebeuren kan als je verliefd wordt op een loverboy. Iris wist nooit goed wat ze later wilde worden, maar ze heeft nooit gedroomd van een baan in de prostitutie. En toch zat ze op een gegeven moment achter het raam Doelgroep: leeftijd vanaf 14 jaar Loverboy (2005) René Appel. ISBN Psychologische Thriller Yoka schrijft misdaadromans en werkt aan een verhaal waarin Anouk, een privédetective, een weggelopen tienermeisje moet zien te vinden. Intussen vermoedt Yoka dat haar eigen man vreemdgaat. Yoka treedt in Anouks voetsporen als ze zijn gangen probeert na te gaan. Dan beginnen fantasie en werkelijkheid op een gevaarlijke manier door elkaar te lopen. Dodelijk verliefd Gerry Velema. ISBN Dodelijk verliefd vertelt een verhaal van Benny, een stoer meisje van 15 jaar, dat haar eigen gang gaat. Ze heeft twee goede vriendinnen, Lia en Nora. Wanneer haar vriendin Nora verliefd wordt op Johnny, snapt Benny er niets van. Benny raakt haar vriendinnen kwijt en weet niet wat ze moet doen. Als Lia dan ook nog eens niet meer op school komt, maakt ze zich echt zorgen. Als ze haar hart uitstort bij haar oude vriendin Jeanne, gaat Jeanne op zoek naar hulp. Maar komt de hulp wel op tijd? Doelgroep: leeftijd vanaf 15 jaar 31

32 Film en documentaires Film Loverboy (2003) Regie: L. Crijns Uitgezonden door de VPRO op en daarna meerdere keren herhaald. Denise (17) wordt ingepakt door de charmante Michael (19) die haar verwent met dure cadeaus, complimentjes en luxe uitjes en haar een droomleven voorspiegelt. Hij doet dit zo geraffineerd dat Denise volledig voor hem valt en uiteindelijk besluit de prostitutie in te gaan. (Te leen bij het Informatie Centrum Gezondheidszorg) Documentaires (2001 & 2003) Jong Jongerenprogramma van de EO; afleveringen en Per aflevering vertellen 2 meisjes over hun ervaringen met gedwongen prostitutie. De video is te bestellen bij EO verkoop: of via (Te leen bij het Informatie Centrum Gezondheidszorg) Heilig vuur (2001) Actualiteitenprogramma van de NCRV, uitzending van Hierin vertellen twee meisjes, die in het opvanghuis voor jongerenprostituees Asja verblijven, over de manier waarop zij in de prostitutie gingen werken. Vanwege anonimiteit minder aansprekend voor jongeren. Met medewerking van Asja, Terres des Hommes. (Video te bestellen via NCRV, ) 32

33 Lespakketten Lespakket preventie Scharlaken Koord heeft een lespakket ontwikkeld voor scholen. Vanwege de grote vraag naar preventielessen ontstond het idee om scholen zelf materiaal in handen te geven, waarmee ze aan de slag kunnen. Het materiaal is ontwikkeld vanuit de ervaring die de medewerkers opdeden in het straat- en preventiewerk. Het pakket bestaat uit - Een handboek voor de docent - Werkboeken voor de leerlingen - Een dvd met vier ervaringsverhalen - Voor iedere leerling het boekje Verliefd, Verleid, Verkocht. Achtergrondinformatie en protocol Het handboek bevat achtergrondinformatie, tips en adviezen over de organisatie en uitvoer van de lessen en lesmateriaal. Tevens is een protocol opgenomen: hoe te handelen bij het vermoeden van contacten met een loverboy. Lespakket Lang leve de liefde Veel scholen willen lessen wijden aan het thema loverboys. Daarom heeft SOA Aids Nederland het lespakket Loverboys ontwikkeld. Het pakket sluit aan bij de methode Lang leve de liefde, de meest gebruikte lesmethode op het gebied van relaties en seksualiteit. Het pakket richt zich niet alleen op het vergroten van de kennis over het fenomeen loverboys, maar vooral op het versterken van de weerbaarheid van de leerlingen en het kunnen maken van eigen keuzes om te voorkomen dat leerlingen in de gevarenzone (dreigen te) komen. Ook wordt stilgestaan bij de vraag wat een leerling kan doen met het vermoeden dat een vriend of vriendin of zijzelf/hijzelf met de praktijken van een loverboy te maken heeft. Samenstelling pakket Het pakket bestaat uit een leerlingenbrochure, een rap, een handleiding voor docenten en een poster. In de docentenhandleiding wordt een uitgewerkte lesopzet gegeven met verschillende werkvormen. Het bevat werkbladen met opdrachten die voor leerlingen kunnen worden gekopieerd, instructies om raps over loverboys te maken en een overzicht met websites en boeken/artikelen. Ook bevat de handleiding pedagogischdidactische tips hoe je het onderwerp loverboys op een veilige manier bespreekbaar kunt maken in de klas. NB beide lespakketten zijn in te zien/te leen bij het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD. 33

34 Theaterproducties WOW Klassekunst biedt de interactieve theatervoorstelling WOW het raffinement van loverboys aan voor de 2 e en 3 e klas in het voortgezet onderwijs (van vmbo tot gymnasium). Op invoelbare wijze zien we hoe een meisje verstrikt raakt in een illusie van de ware liefde. Kosten De 1 e voorstelling kost 850,- de 2 e 350,- en de 3 e ook 350,- mits ze worden uitgevoerd op één dag. Dit is exclusief BTW. De voorstelling kan bezocht worden door maximaal 50 personen. Telefoon: Hoezo, lover boys? Theater A la Carte presenteert het voorlichtingsproject Hoezo, lover boys?. In dit confronterende project worden leerlingen gewaarschuwd voor de werkwijze van loverboys.'hoezo, lover boys?' is bedoeld voor VMBO scholen, ROC s en het SVO. Interactieve voorlichting wordt afgewisseld met een indringende voorstelling over een meisje dat via haar vriendje in de prostitutie belandt. Telefoon: Interactief toneel Theatergroep Steil verzorgt workshops op school over loverboys in de vorm van interactief toneel. Per workshop kiest Steil in overleg met de school vier tot vijf scènes die zij na de introductiescène uitvoeren. Deze scènes komen voort uit verschillende motieven/aandachtspunten die aan bod komen bij loverboys en verleiding door loverboys. Telefoon: Wat zeur je nou? Theater Thot speelt de theaterproductie Wat zeur je nou?. De productie bestaat uit een voorstelling en een verwerking. Het doel is om meiden van jaar preventief voor te lichten over het fenomeen loverboys. Het geheel duurt 2 lesuren. Telefoon: Liefde is kouder dan de dood rzpkt speelt de voorstelling Liefde is kouder dan de dood. Het is parallelvertelling van 2 jongens en 2 meisjes. De meisjes belanden in de prosititutie door toedoen van loverboys. Telefoon:

35 Weerbaarheidstraining Weerbaarheidstraining gericht op het voorkomen dat meisjes slachtoffer worden van loverboys. Doel van de training Het doel van de training is de weerbaarheid van de meisjes te vergroten, zodat ze kunnen voorkomen dat ze in een bedreigende situatie/relatie komen. Daarnaast leren ze beter voor zichzelf opkomen als ze toch in een lastige of bedreigende situatie/relatie zitten. Ze leren verbaal voor zichzelf op te komen en zonodig ook fysiek. Door de training gaan de meiden positiever naar zichzelf kijken, worden steviger en krijgen meer zelfvertrouwen. Inhoud van de training In de trainingen willen we -door middel van spel, video, gesprek en fysieke oefeningenmeisjes laten nadenken over wanneer ze verkering willen, wat ze belangrijk vinden in een relatie/verkering en wat seks en liefde daarin voor hun betekenen. Verwachtingen die jongens en meisjes van elkaar hebben, en bij elkaar scheppen, komen aan de orde. We besteden aandacht aan het aangeven van je wensen en aan wanneer en waardoor het moeilijk is om je grenzen aan te geven en hoe je dat toch overtuigend kan doen. Aandacht voor lichaamstaal, uitstraling en stemgebruik zijn daarbij heel belangrijk. Ze leren verbaal voor zich op komen in een relatie, maar ook ten opzichte van leeftijdgenoten die zich seksueel intimiderend gedragen. Ook risico s en intimidatie via chat/msn komen aan de orde. Ze krijgen informatie over de werkwijze van loverboys en leren herkennen wanneer een relatie niet gezond voor hun is, bijvoorbeeld als er sprake is van geweld en/of intimidatie. We besteden aandacht aan wat je kan doen als je in een bedreigende relatie zit en hoe je hulp kan krijgen. Naast het verbaal je grenzen leren stellen, leren ze hoe ze zich zonodig fysiek kunnen verdedigen. Bijvoorbeeld als er niet naar hun nee geluisterd wordt, of als ze geslagen of aangerand worden. Natuurlijk komen wel/niet aangifte doen aan de orde. Door de eigen kracht te vergroten krijgen de meisjes meer zelfvertrouwen. Ze kunnen hun grenzen beter aangeven en daardoor vaker voorkomen dat ze in een vervelende of bedreigende situatie/relatie terechtkomen. Thema's die aan de orde kunnen komen - grenzen stellen met leeftijdgenoten - grenzen van anderen respecteren - seksuele intimidatie/seksueel misbruik - relatiegeweld - loverboys - risico s van moderne media: internet/msn - mishandeling - hulp vragen 35

36 Op maat De training is op maat en sluit aan bij het niveau, beleving en cultuur van de meisjes. Ook kunnen thema s aan de orde komen die op school actueel zijn. Werkwijze De training bestaat uit 8 tot 12 lessen van 1 a 1 ½ uur en vindt plaats in de gymzaal. De training kan aan een hele klas gegeven worden, maar ook als keuzevak in een keuzeuur of aan een groep leerlingen, aangewezen door bijvoorbeeld de mentor. Een teambijeenkomst en/of ouderavond rondom weerbaarheid is wenselijk. Kosten Afhankelijk van het schooltype (regulier, speciaal, zmlk), het aantal lessen en de lesduur zal de training tussen de 700,- en 1500,- kosten. 36

37 Workshop Achtergrond In de overgangsperiode tussen jeugd en volwassenheid gaat het niet alleen om de lichamelijke veranderingen, maar ook om de veranderende rol in de samenleving: van afhankelijk kind naar zelfstandige volwassene. Jongeren voelen zich regelmatig onzeker over hun uiterlijk, hun relaties en hun seksueel gedrag. En juist deze zaken spelen een belangrijke rol in de onderlinge omgang tussen jongeren. Alles is nieuw en daagt uit om te experimenteren. En dan is er ook nog die belangstelling van oudere jongens dan jijzelf Veel meiden vinden het moeilijk om hun grenzen aan te geven in de omgang met leeftijdgenoten. Ze beginnen met seks terwijl ze er nog niet aan toe zijn en/of ze doen dingen op het gebied van seks die ze eigenlijk niet willen. Ze doen dit om er bij te horen, omdat ze denken dat iedereen dat doet of omdat ze onder druk worden gezet. Ze doen het omdat ze dat in videoclips of op televisie zien of omdat ze op zoek zijn naar genegenheid, liefde of waardering. Meiden weten soms niet meer wat ze wel en wat ze niet willen. Of ze weten wel dat ze iets niet willen, maar durven of kunnen niet overtuigend NEE zeggen. Hierdoor zijn ze soms een makkelijk slachtoffer voor een loverboy. Doelgroep Meisjes in de leeftijdscategorie jaar Duur Minimaal 1 dagdeel, uit te breiden naar 3 dagdelen Aantal deelnemers 8 tot 14 meisjes Doel De weerbaarheid van meisjes vergroten. De meiden inzicht geven in wat ze wel en niet willen in de omgang met leeftijdgenoten en verkering. Ze leren gevaarlijke relaties herkennen en voorkomen. Ze leren hun grenzen herkennen en aan te geven. Daarbij kunnen ze hun houding, stem en uitstraling gebruiken. Ze leren zonodig hoe ze zich fysiek kunnen verdedigen. Ze leren hulp te vragen als ze in een onveilige en /of gevaarlijke situatie zitten. Inhoud van de workshop Door middel van een spel bespreken we welke eigenschappen je belangrijk vindt van een jongen (of meisje). Ook komt in het spel aan de orde hoe je reageert op zaken als vreemd gaan van je vriendje, gedwongen worden tot seks of een tik van hem krijgen. De meiden krijgen inzicht in wat ze wel willen in een relatie en hoe ze hun grenzen kunnen herkennen en daarvoor op kunnen komen. 37

38 Er wordt niet alleen gepraat; door middel van oefeningen met houding, uitstraling en stemgebruik worden daadwerkelijk vaardigheden aangeleerd om je grenzen duidelijk te kunnen aangeven. In rollenspelen worden concrete situaties nagespeeld. Door middel van de profielen van de jongens in het bovengenoemd spel komt ook de loverboy ter sprake. Besproken wordt hoe een jongen een meisje stap voor stap in zijn ban kan krijgen. In een vervolgspel moeten meiden met elkaar nadenken over hoe ze kunnen reageren in verschillende situaties in de verschillende fases van de relatie met een potentiële loverboy en bij wie ze hulp kunnen vragen. Tot slot leren de meiden een aantal zelfverdedigingstechnieken. Ze leren niet alleen hoe ze zich daadwerkelijk kunnen verdedigen, maar ervaren vooral hun kracht en merken dat ze veel sterker zijn dan ze denken. Zelfverdediging vergroot dan ook vooral de mentale weerbaarheid. Je kunt makkelijker NEE zeggen als je weet dat je wat achter de hand hebt. Daarnaast heeft het een preventieve kant; een stevige uitstraling verkleind de kans om slachtoffer te worden. Kosten 190,- euro per dagdeel, exclusief reiskosten 38

39 Bijlage 3: materiaal ter inzage en te leen Rol Informatie Centrum Gezondheid (ICG) in het kader van loverboyproblematiek Vanaf 1 oktober 2006 fungeert het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD als vraagbraak op het terrein van loverboyproblematiek. Het ICG is een informatiecentrum waar u terecht kunt met al uw vragen over gezondheid, gezondheidszorg en ziekten. De medewerkers van het ICG proberen uw vraag zo goed mogelijk te beantwoorden en verwijzen u zo nodig door naar de juiste persoon of instantie. Het ICG is er voor iedereen: voor hulpverleners en andere professionals, maar ook voor burgers (jong en oud) die vragen hebben op het gebied van gezondheid. Voor wat betreft de loverboyproblematiek kunt u bij het ICG terecht voor: - Brochures, zowel voor verwijzers als slachtoffers - Preventiemateriaal, zoals folders, boeken en beeldmateriaal - Lesmateriaal voor op school of voor buitenschoolse voorlichting - Advies, over bijvoorbeeld geschikt preventiemateriaal De beschikbare materialen zijn bij het ICG in te zien en te leen. Over het algemeen is dit gratis, in sommige gevallen betaalt u een beperkte vergoeding. Het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD Groningen is op de werkdagen bereikbaar tussen uur. Het bezoekadres is: Hanzeplein 120 te Groningen. Telefoon:

40 Beschikbaar materiaal ICG Boeken Publiek geheim: jeugdprostitutie: negen portretten L. Terpstra, A. van Dijke. Amsterdam: SWP, p.: ill. ISBN Class.code: Trefwoorden: Jeugdigen, prostitutie, loverboys Loverboys, een publieke zaak: tien portretten L. Terpstra, A. van Dijke, M. van San. Amsterdam: SWP, p.: ill. foto's. ISBN Class.code: Trefwoorden: Seksualiteit, mishandeling, loverboys Loverboys: feiten en cijfers: een quick scan A. van Dijke, L. Terpstra. -1e druk- Amsterdam: SWP, p. ISBN Class.code: Trefwoorden: Seksualiteit, mishandeling, loverboys De betovering verbroken: methodiek preventie en aanpak meisjesprostitutie A. van Dijke,... [et. al.]. Utrecht; etc. : NIZW; etc., p. ISBN Class.code: Trefwoorden: Prostitutie, preventie, meisjes, loverboys Pretty woman: praktijkvoorbeeld voor de aanpak van meisjesprostititie K. Schwarze, M. Berger, E. Geurts. Utrecht; Amsterdam: NIZW; SWP, p. ISBN Class.code: Trefwoorden: Loverboys, prostitutie, hulpverlening, seksueel geweld Mooi meisje: verliefd op een loverboy M. Hoefnagel. -2e druk- Amsterdam: Eenvoudig communiceren, p. (Reality Reeks) Class.code: Trefwoorden: Loverboys, seksueel geweld Verslingerd aan een man G. Velema-Drent. Amsterdam: vereniging tot heil des volks; Buijten & Schipperheijn, p. ISBN Class.code: Trefwoorden: Seksualiteit, mishandeling, loverboys, prostitutie 40

41 Video Loverboy [s.l.] : [s.n.], video; 80 minuten. Class.code: Trefwoorden: Loverboys, films, video's, prostitutie, seksueel geweld Opmerkingen: speelfilm Loverboy met o.a. Dragan Bakema, Monique van der Werf, Chantal Janzen. Dvd Jong: over loverboys Evangelische Omroep Hilversum: EO, 2001 & min. uitzendingen van en Trefwoorden: Seksualiteit, loverboys, mishandeling, prostitutie 41

42 Lesmateriaal Lef in de liefde: trainingsmodule over loverboys & prostitutie Y. van 't Oever - Amsterdam: SAMAH; BLinN; Humanitas; NOVIB, lesmateriaal. Class.code: Trefwoorden: Loverboys, prostitutie, vluchtelingen, jongeren [Loverboys] het gaat hier [niet] om echte liefde... [loverboys]... daar gaat het een loverboy [niet] om I. van Gameren, J. van Marle. - Zwolle: GGD Regio IJssel-Vecht, spel. Class.code: Trefwoorden: Loverboys, seksueel geweld, zelfbeeld, intermenselijke relaties, weerbaarheid Beware of loverboys Scharlakenkoord - Amsterdam: Stichting tot Heil des Volks, lespakket. Class.code: Trefwoorden: Loverboys, seksualiteit Lessen over loverboys (aansluitend bij lespakket Lang leve de liefde) s.l. : Soa Nederland, 2005 Trefwoorden: Seksualiteit, mishandeling, loverboys, prostitutie 42

43 Folders Gevaarlijke liefde... Stichting Humanitas Thuiszorg, Maatschappelijke Dienstverlening, Afdeling Prostitutie Maatschappelijk Werk - Rotterdam : [s.n.], p. loverboys Trefwoorden: Seksueel geweld, jongeren, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. Opvanghuis Asja: voor jeugdige prostituees Vrouwenopvang Fryslan - Leeuwarden: Vrouwenopvang Fryslan, [2005] - 2 p. Trefwoorden: Seksueel geweld, prostitutie, seksuele hulpverlening, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. Opvanghuis Asja: voor jeugdige prostituees: folder voor verwijzers Vrouwenopvang Fryslan - Leeuwarden: Vrouwenopvang Fryslan, [2005]. - 2 p. Trefwoorden: seksueel geweld, prostitutie, seksuele hulpverlening, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. Groep voor ouders: van slachtoffers van seksuele uitbuiting Vrouwenopvang Fryslan, Asja: nieuw leven - Leeuwarden: Vrouwenopvang Fryslan, [2005]-2 p. Trefwoorden: Seksueel geweld, ouders, zelfhulpgroepen, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. Groepen voor meiden: tien bijeenkomsten voor meiden die met andere meiden willen kletsen over verschillende onderwerpen Vrouwenopvang Fryslan, Asja: nieuw leven - Leeuwarden : Vrouwenopvang Fryslan, [2005] - 2 p. Trefwoorden: Zelfhulpgroepen, meisjes, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. Lotgenoten Asja: voor meiden die te maken hebben gehad met gedwongen prostitutie of met loverboys Vrouwenopvang Fryslan, Asja: nieuw leven - Leeuwarden: Vrouwenopvang Fryslan, [2005]. - 2 p. Trefwoorden: Zelfhulpgroepen, meisjes, prostitutie, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. Verwerkingsgroepen seksueel misbruik Base Groep - Groningen: Base Groep, p. Voor kinderen en jongeren van 4 t/m 16 jaar en hun (pleeg)ouders en meiden en jongens van 16 t/m 24 jaar en hun (pleeg)ouders en/of netwerk. Trefwoorden: Seksueel geweld, therapieën, jeugdhulpverlening, loverboys Opmerking: opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik. 43

44 Verwerkingsgroepen seksueel misbruik: (pleeg)ouderfolder Base Groep - Groningen : Base Groep, p. Trefwoorden: Seksueel geweld, ouders, loverboys Opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik Opmerkingen: Vakgroep seksueel misbruik van de Base Groep. Verwerkingsgroepen seksueel misbruik: meidenfolder Base Groep - Groningen: Base Groep, p. Trefwoorden: Seksueel geweld, ouders, loverboys Opgenomen in publieksmap Geweld & Misbruik Opmerkingen: Vakgroep seksueel misbruik van de Base Groep. Beware of loverboys: preventieproject voor meiden van jaar Scharlaken Koord - Amsterdam: Scharlaken Koord, p.: ill. Folder over het preventieproject "Beware of loverboys" Trefwoorden: Loverboys, onderwijsleermateriaal, meisjes Opmerkingen: Project is uit te voeren door hulpverleners en docenten. Beware of loverboys: informatiebrochure voor docenten, ouders, politie en hulpverleners Scharlaken Koord - Amsterdam: Scharlaken Koord, p. : ill. Folder over het het preventiepoject "Beware of loverboys" Trefwoorden: Loverboys Loverboy-checklist Scharlaken Koord - Amsterdam: Scharlaken Koord, p. : ill. Checklist om loverboys te herkennen in de vorm van een ansichtkaart. Trefwoorden: Loverboys 44

45 Bijlage 4 Hoe te handelen Voorbeeldprotocol Voor het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs. Vermoeden van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing, seksueel misbruik en loverboys. 45

46 Projectinformatie Themamap Loverboys, De themamap is een onderdeel van het provinciale loverboyproject De prins op het witte paard is een loverboy!!! Dit wordt uitgevoerd wordt door CMO Groningen in het kader van het speerpunt Huiselijk Geweld van de Provincie Groningen. De map is tot stand gekomen in samenwerking met de projectleider van Lekker in je schoolvel van Welnis preventie (voorheen centrum preventieve GGz), de programmacommissie Lekker in je schoolvel van C.S.G. Augustinus College in Groningen, de stedelijke loverboywerkgroep en het Informatie Centrum Gezondheid van de GGD Groningen. Met dank aan Frouke Nijdam en Marloes Zwaferink voor het gebruik van het rollen- en stellingenspel. Geraadpleegde literatuur - L. Terpstra en A. van Dijke. Loverboys, een publieke zaak. Tien portretten (2005) - A. van Dijke, L. Terpstra, M. Berger en E. Geurts. De betovering verbroken. Methodiek preventie en aanpak meisjesprostitutie Geraadpleegde websites (onder thema s: seksueel geweld, loverboys) Colofon Tekst Lay-out tekst Vormgeving map Drukwerk Marjolijne Vinkenborg, CMO Groningen Nienke Sijtzema, CMO Groningen Kragtvorm, Groningen Drukkerij de Marne, Leens 46

De prins op het witte paard is een loverboy!

De prins op het witte paard is een loverboy! De prins op het witte paard is een loverboy! Plan van aanpak Loverboyproblematiek in de provincie Groningen in het kader van het provinciale speerpuntproject Huiselijk Geweld Marjolijne Vinkenborg, adviseur

Nadere informatie

Jeugdprostitutie en loverboys

Jeugdprostitutie en loverboys Jeugdprostitutie en loverboys Loverboys dat zijn toch die jongens die meisjes versieren en ze dan later verkopen? Loverboys zijn jongens die meisjes dure cadeaus geven en ze daarna tot hoer maken Bron:

Nadere informatie

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Overzicht van preventieactiviteiten op het gebied van loverboyproblematiek, weerbaarheid en seksueel grensoverschrijdend gedrag Samen werken aan gezondheid Voorwoord

Nadere informatie

Loverboys en grensoverschrijdend seksueel gedrag Hoe herken je signalen en wat te doen?

Loverboys en grensoverschrijdend seksueel gedrag Hoe herken je signalen en wat te doen? Loverboys en grensoverschrijdend seksueel gedrag Hoe herken je signalen en wat te doen? West-Brabant 0800 2000 (gratis) veiligthuiswestbrabant.nl Loverboys Hoe herken je signalen en wat te doen? In principe

Nadere informatie

Preventie Scharlaken Koord

Preventie Scharlaken Koord Preventie Scharlaken Koord Inhoud - platenset internet werkwijze loverboys blz. 2 - platenset klassieke werkwijze loverboys blz. 3 - presentatie beware of loverboys (jongeren) blz. 4 - presenttaie beware

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Preventieplan Loverboys 2013

Preventieplan Loverboys 2013 Preventieplan Loverboys 2013 Onderdeel van: Zwolse Aanpak Loverboys Preventie slachtoffers Voorkomen dat Loverboys slachtoffers maken GGD IJsselland, mei 2012 Inhoudsopgave 1 INLEIDING _3 1.1 DOELSTELLING

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

PRODUCTENGIDS. Seksuele gezondheid

PRODUCTENGIDS. Seksuele gezondheid PRODUCTENGIDS Seksuele gezondheid SEKSUELE GEZONDHEID BELANGRIJK? JAZEKER! Een aantal feiten* op een rij: Seksueel actieve jongeren communiceren onvoldoende over gebruik van condooms. Een kleine groep

Nadere informatie

Pretty Woman is een samenwerking tussen U Centraal en De Rading

Pretty Woman is een samenwerking tussen U Centraal en De Rading Wat is de handelswijze van een loverboy? Een loverboy hanteert doelbewust een aantal technieken, zoals manipulatie, dwang en geweld, om het meisje uiteindelijk te dwingen om voor hem te gaan werken en

Nadere informatie

Weerbaarheid: opkomen voor jezelf Cursus MEE Zuidoost-Brabant? Opkomen voor jezelf Training Samenwerking van GGD BZO, OCGH Advies en GGZ Oost-Brabant

Weerbaarheid: opkomen voor jezelf Cursus MEE Zuidoost-Brabant? Opkomen voor jezelf Training Samenwerking van GGD BZO, OCGH Advies en GGZ Oost-Brabant (4-12) Lentekriebels Aandacht voor normen en waarden rondom relaties en Les programma's GGD BZO (4-12) Uitleenmaterialen Smoor! Een interactieve, muzikale theatervoorstelling Aandacht voor normen en waarden

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2014-2015

Menukaart Gezonde School 2014-2015 Menukaart Gezonde School 2014-2015 Gezondheidsaanbod in het mbo Deze menukaart geeft een overzicht van het gezondheidsaanbod voor het middelbaar beroepsonderwijs. Wilt u op uw school met een thema aan

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Over: www.bewareofloverboys.nl

Over: www.bewareofloverboys.nl 1 Naam: www.bewareofloverboys.nl Voordat je begint met de opdrachten? Lees dit door: Als je je niet prettig voelt bij het lezen van bepaalde dingen: Stop met het lezen van deze site. Praat erover met iemand

Nadere informatie

De aanpak en de resultaten in 2007

De aanpak en de resultaten in 2007 Wethouder van Onderwijs, Jeugdzaken en Sport S. Dekker Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12 600, 2500 DJ Den Haag Aan de voorzitter van de Commissie Jeugd en Burgerschap Uw brief van Uw kenmerk Ons

Nadere informatie

De Rotterdamse aanpak van jeugdprostitutie

De Rotterdamse aanpak van jeugdprostitutie De Rotterdamse aanpak van jeugdprostitutie Klaas Ridder ketenregisseur jeugdprostitutie Overzicht Introductie / begrippenkader Situatie vóór 2004 2004 een initiatief voor een ketenaanpak 2005 de inrichting

Nadere informatie

Actieplan verslavingspreventiebeleid. Gemeente Valkenswaard

Actieplan verslavingspreventiebeleid. Gemeente Valkenswaard Actieplan verslavingspreventiebeleid Gemeente Valkenswaard 2014-2015 - 2 - Inhoudsopgave Inleiding p. 4 Het plan p. 5 Het actieprogramma p. 6 1. Ouder/kind avond p. 6 2. Voorlichting vierde klas p. 7 3.

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Werktitel: Kindermishandeling.signaleren vermoedens en dan?

Werktitel: Kindermishandeling.signaleren vermoedens en dan? Werktitel: Kindermishandeling.signaleren vermoedens en dan? Door: Drs. A.M.J.M. Donkers, orthopedagoog en docent bij Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (Fontys/OSO) te Tilburg. Eerder werkzaam geweest

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school!

Discriminatie? Niet in onze school! Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies voortgezet onderwijs Hé homo, doe s normaal! Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o.

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. Ingrijpende gebeurtenissen Geldig t/m 31/07/2017 INHOUD Samenvatting : Protocol ingrijpende gebeurtenissen Stichting Katholiek Onderwijs Echt

Nadere informatie

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 1. Morele dilemma discussie methode 50 minuten Maximale groepsgrootte: 15 leerlingen Benodigdheden: klaslokaal of andere ruimte, stoelen in kring, ruimte in

Nadere informatie

Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling

Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling Cijfers huiselijk geweld en kindermishandeling In Nederland heeft 40% van de bevolking ooit te maken gehad met huiselijk geweld Jaarlijks 200.000 mensen in Nederland slachtoffer van huiselijk geweld In

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Vragenlijst themacertificaat Relaties en seksualiteit Voortgezet onderwijs

Vragenlijst themacertificaat Relaties en seksualiteit Voortgezet onderwijs Vragenlijst themacertificaat Relaties en seksualiteit Voortgezet onderwijs Handig om bij de hand te hebben: Beleidsdocument Gedragsregels Beleid 1. Heeft uw school een visie op hoe zij wil bijdragen aan

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen

Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies. basisscholen Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies basisscholen Zíj zijn stom, gemeen, lelijk Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

INFORMATIE EN ADVIES GEDWONGEN IN DE PROSTITUTIE DOOR LOVERBOYS & SUIKEROOMS. Hoe signaleert u en verwijst u door? Meldpunt Loverboys

INFORMATIE EN ADVIES GEDWONGEN IN DE PROSTITUTIE DOOR LOVERBOYS & SUIKEROOMS. Hoe signaleert u en verwijst u door? Meldpunt Loverboys Voor informatie, advies en adressen voor hulp en opvang voor jongeren van 12 t/m 25 > Jongeren Informatie Punt (JIP) JIP Den Haag Amsterdamse Veerkade 17a Den Haag 070 365 59 30 www.jipdenhaag.nl info@jipdenhaag.nl

Nadere informatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie Format werkplan maatschappelijke organisatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) In Veilige Handen 2. Korte omschrijving De zorg voor een veilige omgeving is essentieel

Nadere informatie

GEMEENTE VAL KENSWAARD

GEMEENTE VAL KENSWAARD V GEMEENTE VAL KENSWAARD de Hofnar 15 Postbus 10100 5550 GA Valkenswaard T (040) 208 34 44 F (040) 204 58 90 gemeente@valkenswaard.nl www.valkenswaard.nl Aan de leden van de raad van de gemeente Valkenswaard

Nadere informatie

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen.

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Sinds juli 2013 is het onderwijs wettelijk verplicht om op scholen met de Meldcode

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Rechtshandhaving en Criminaliteitsbestrijding Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Grenzen stellen, 'nee' durven zeggen Theater Helder Theater

Grenzen stellen, 'nee' durven zeggen Theater Helder Theater (4-12) Week van de Lentekriebels Aandacht voor normen en waarden rondom relaties en Les programma's GGD BZO (4-12) (8-12) Uitleenmaterialen Smoor! Een interactieve, muzikale theatervoorstelling Aandacht

Nadere informatie

Pestprotocol Prakticon

Pestprotocol Prakticon Pestprotocol Prakticon Pesten op school Hoe ga je er mee om? Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien en op onze school serieus aan willen pakken.

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Inleiding Agenda van vandaag

Inleiding Agenda van vandaag Inleiding Agenda van vandaag Werkgebied GGD Deelname aan het ZAT Afname KIVPA vragenlijst Jongerenspreekuur op aanvraag (per mail aangevraagd) overleg mentoren, zorg coördinator en vertrouwenspersoon Preventief

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

Pestprotocol. Basisschool Kerensheide Stein

Pestprotocol. Basisschool Kerensheide Stein Pestprotocol Basisschool Kerensheide Stein Schooljaar 2016-2017 1 THEORETISCHE VERANTWOORDING Doelstelling: Wij, leerkrachten, leerlingen en ouders van basisschool Kerensheide, streven naar een pestvrije

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Geweld is niet oké. Het kan stoppen.

Mishandeling en seksueel. Geweld is niet oké. Het kan stoppen. Mishandeling en seksueel misbruik Geweld is niet oké. Het kan stoppen. Alles over mishandeling en seksueel misbruik Hulplijn 1712 www.1712.be tel. 1712 Voor geweld, misbruik en kindermishandeling. Elke

Nadere informatie

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Gebruik deze toelichting om uw keuze te bepalen en als hulp bij het invullen van het keuzemenu. U kunt een aanvraag doen van 7 oktober tot 29 november 2013 via het

Nadere informatie

PESTPROTOCOL. Zaanlands Lyceum

PESTPROTOCOL. Zaanlands Lyceum PESTPROTOCOL Zaanlands Lyceum Zaandam, 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Pesten 2.1 Wat is pesten? 2.2 Hoe wordt er gepest? 2.3 De gepeste leerling 2.4 De pester 2.5 De meelopers en andere leerlingen 2.6 Het

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

Door wie? - Henk den Ouden (zorgcoördinator) en Corine Lagendijk (schoolmaatschappelijk werker).

Door wie? - Henk den Ouden (zorgcoördinator) en Corine Lagendijk (schoolmaatschappelijk werker). Bijlage Pestprotocol Wat is het? - Een protocol met uitleg, regels en afspraken die leiden tot een veilige schoolomgeving waarin pestgedrag wordt tegengegaan. Dit is belangrijk gezien gepest worden één

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Protocol omgaan met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor vrijwilligersorganisaties

Protocol omgaan met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor vrijwilligersorganisaties Protocol omgaan met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor vrijwilligersorganisaties 2 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Contactpersoon binnen de vrijwilligersorganisatie 6 3. Protocol Omgaan met

Nadere informatie

Werken aan sociale veiligheid

Werken aan sociale veiligheid Toolkit Workshop: 17 juni 2013 Train-de-trainer: najaar 2013 Werken aan sociale veiligheid voor organisaties die zorg bieden aan mensen met een (verstandelijke) beperking U werkt met mensen met een verstandelijke

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

ANTI-PESTPROTOCOL ISW IRENESTRAAT

ANTI-PESTPROTOCOL ISW IRENESTRAAT ANTI-PESTPROTOCOL ISW IRENESTRAAT POELDIJK, 2014 Inhoud 1. Inleiding 2. Pesten 2.1 Wat is pesten? 2.2 Hoe wordt er gepest? 2.3 De gepeste leerling 2.4 De pester 2.5 De meelopers en andere leerlingen 2.6

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Sociale veiligheid op school

Sociale veiligheid op school Sociale veiligheid op school 1 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd worden op t Kofschip met betrekking tot de sociale veiligheid. Het is een weerslag

Nadere informatie

PESTPROTOCOL AUGUSTINIANUM

PESTPROTOCOL AUGUSTINIANUM PESTPROTOCOL AUGUSTINIANUM PESTPROTOCOL AUGUSTINIANUM INHOUD Inhoud pagina 1 Inleiding pagina 2 Wat is pesten? De visie van school pagina 3 De preventieve aanpak op school pagina 4 - mentorles - gastles

Nadere informatie

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden?

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden? De interculturele aanpak van huiselijk en seksueel geweld Wat heeft TransAct u te bieden? Huiselijk en seksueel geweld komt in alle lagen van de Nederlandse samenleving voor, onder autochtonen en allochtonen.

Nadere informatie

Thomas Wormgoor (Transvisie Zorg), Ruth Kaufman (Tranvisie Zorg) en Hanneke Felten (Movisie), 2015

Thomas Wormgoor (Transvisie Zorg), Ruth Kaufman (Tranvisie Zorg) en Hanneke Felten (Movisie), 2015 Naam-titel Oefenen met casuïstiek Te gebruiken bij Handvatten bieden voor hulpverlening Inleiding Door te werken met casussen krijgen studenten inzicht in hun vaardigheid en houding m.b.t. de ondersteuning

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Grensoverschrijdend gedrag. Sociale veiligheid binnen Lang Verblijf. Woonzorg en dagbesteding

Grensoverschrijdend gedrag. Sociale veiligheid binnen Lang Verblijf. Woonzorg en dagbesteding Grensoverschrijdend gedrag Sociale veiligheid binnen Lang Verblijf Woonzorg en dagbesteding Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wat is grensoverschrijdend gedrag? 4 2.1 Verschillende vormen 5 2.2 Verschillende

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO)

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Protocol seksueel misbruik door beroepskracht Route bij grensoverschrijdend gedrag tussen

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid.

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Een onderwijsprotocol tegen pesten houdt in dat door samenwerking het probleem van het pestgedrag bij kinderen wordt aangepakt. Hiermee willen

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders U kunt deze brochure bestellen via www.movisie.nl Juli 2008 MOVISIE, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling Auteurs: Bert Vissers

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

1. Voorwaarden voor het aanpakken van pesten.

1. Voorwaarden voor het aanpakken van pesten. Protocol pesten 1 Voorwoord Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010

Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Pestprotocol OBS Mathenesse Januari 2010 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

In de klas: De Vloer Op Jr.

In de klas: De Vloer Op Jr. In de klas: De Vloer Op Jr. Leeftijd: 9-12 jaar, 13-15 jaar Niveau: bovenbouw basisonderwijs, onderbouw voortgezet onderwijs Tijd: circa 3u (of in blokken van 45 minuten) Benodigdheden: beamer of digibord,

Nadere informatie

Pestprotocol de Esdoorn

Pestprotocol de Esdoorn Pestprotocol de Esdoorn Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen November 2009 Door regels en

Nadere informatie

KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING

KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING Compleet voorlichtingspakket Het voorlichtingspakket Veilig vrijen & seks bestaat uit: 1. Krasloten 2. Jongerenboekje SEKS&ZO 3. Handleiding met

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol Pagina 1 Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Nadere informatie

Tijd voor weerbaarheid Verslag bijeenkomst Jongeren en seksuele weerbaarheid woensdag 5 juni 2013

Tijd voor weerbaarheid Verslag bijeenkomst Jongeren en seksuele weerbaarheid woensdag 5 juni 2013 Tijd voor weerbaarheid Verslag bijeenkomst Jongeren en seksuele weerbaarheid woensdag 5 juni 2013 Fotografie: Caro Bonink Cartoons: Maarten Wolterink/Het Bouwteam Tekst: Stadsdeel Zuid & Laura Jansma/Het

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlage 20. Inleiding 3. Nuttige websites 27. Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5

Inhoudsopgave. Bijlage 20. Inleiding 3. Nuttige websites 27. Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5 Inhoudsopgave Inleiding 3 Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5 Bijlage 20 Nuttige websites 27 Literatuurlijst 28 Lesdag 1: Les 1 Zakgeld 6 Les 2 Besteding zakgeld en

Nadere informatie