Burgers voor Burgers. Welzijn Nieuwe Stijl vrijwilligers zijn netwerkcoach

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Burgers voor Burgers. Welzijn Nieuwe Stijl vrijwilligers zijn netwerkcoach"

Transcriptie

1 Burgers voor Burgers Welzijn Nieuwe Stijl vrijwilligers zijn netwerkcoach Dr. Martha van Biene & Alex de Veld 30 oktober 2012

2 Inhoudsopgave De Wmo werkplaatsen 3 Inleiding 5 Opzet module 6 Werkvorm 1 Kennismaking 8 Werkvorm 2 Netwerk in kaart 9 Werkvorm 3 Kwaliteit van het netwerk 10 Werkvorm 4 Van wens naar plan 11 Werkvorm 5 Sociale kaart 12 Werkvorm 6 Gesprekstechnieken 13 Werkvorm 7 Omgaan met grenzen 14 Literatuurlijst 15 Burgers voor Burgers Inhoudsopgave 2

3 De Wmo werkplaatsen Context: een paradigmawisseling in sociale dienstverlening Vergrijzing, ontgroening, toegenomen arbeidsparticipatie, individualisering, marktwerking en democratisering: deze en andere sociaal-maatschappelijke veranderingen hebben in het afgelopen decennium geleid tot ingrijpende veranderingsprocessen in zorg en welzijn. Niet langer staan diensten en producten centraal, maar de vraag van de cliënt / bewoner / burger en zijn of haar mogelijkheden om te participeren in de samenleving. Integrale sociale dienstverlening staat dicht bij de leefwereld van kwetsbare burgers. Interventies zijn erop gericht de zelfredzaamheid van kwetsbare burgers te versterken en hun sociale netwerken te activeren en te vergroten. Het vraagt van sociale professionals dat zij outreachend te werk gaan, samenwerken in ketens en netwerken en daarbij over de schotten van welzijn en zorg heen kijken. De invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in 2007 en de veranderingen in de AWBZ hebben dit veranderingsproces in een stroomversnelling gebracht. Centrale doelstellingen van de wet zijn: bevordering van zelfredzaamheid, participatie, actief burgerschap en sociale samenhang. In het veld wordt in dit verband gesproken over de noodzaak een kanteling (VNG-project) of een paradigmawisseling (Lectorenplatform Zorg en Welzijn) te realiseren. Een dergelijke omslag bij zowel instellingen en beroepskrachten als (gemeentelijke) overheden, is nodig om de doelstellingen van de wet te realiseren. Wat is een Wmo werkplaats? In september 2009 startten zes regionale Wmo-werkplaatsen in Nederland. Werkplaatsen zijn vanuit Hbo-instellingen ingericht met lectoren, die regionale samenwerkingsverbanden aangaan met organisaties welzijn en zorg en gemeenten. Werkplaatsen richten zicht op praktijkonderzoek, beroepsinnovatie en deskundigheidsbevordering op het terrein van de maatschappelijke ondersteuning. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport geeft deze werkplaatsen een stimuleringssubsidie. De werkplaats is een kennisnetwerk waarin een hogeschool, gemeenten, organisaties en beroepsbeoefenaren samenwerken aan onderzoek, methodiekontwikkeling en (regionale en landelijke) kennisverspreiding rond community care. In een Wmo-werkplaats staan ontwikkeling van praktijkkennis, prescriptieve kennis voor het handelen centraal. Empirisch onderzoek en professioneel handelen zijn met elkaar verbonden in een zogenaamde empirisch-regulatieve cyclus. De Wmo-werkplaats verbindt praktijkgericht onderzoek en beroepspraktijk en bevordert evidence- en practice-based werken in de sectoren wonnen, welzijn en zorg. Vragen van gemeenten, instellingen, burgers / cliënten sturen de onderzoeksactiviteiten, de praktijkontwikkeling en de scholing. Onderwijsmodules Drie jaar hebben de zes Wmo-werkplaatsen nieuwe werkvormen voor zorg en welzijn ontworpen en ontwikkeld en geëvalueerd. Op basis van deze praktijkervaringen en onderzoek, ontwikkelden de werkplaatsen onderwijsmodulen, die om niet ter beschikking gesteld worden aan gemeenten, organisaties in de zorg- en welzijnssector, opleiders en andere belangstellenden. In een onderwijsmodule staat een bepaald maatschappelijk vraagstuk centraal en daaraan gerelateerde methoden en technieken. Burgers voor Burgers De Wmo werkplaatsen 3

4 Deze onderwijsmodule is gratis digitaal toegankelijk en kan naar wens aangepast worden aan de lokale context. Ze mogen niet zonder voorafgaande toestemming voor commerciële doeleinden gebruikt worden. Vragen over inhoud en toepassing van deze specifieke onderwijsmodule en suggesties voor verbetering kunnen gestuurd worden aan t.a.v. dr. Martha van Biene of Alex de Veld De kennisproducten van de Wmo-werkplaatsen worden uitgegeven en beheerd door MOVISIE. Burgers voor Burgers De Wmo werkplaatsen 4

5 Inleiding Sociale netwerken zijn van essentieel belang voor iedereen. Toch lukt het niet elke burger een vitaal netwerk op te bouwen of te onderhouden. Door verschillende omstandigheden kunnen sociale netwerken onvoldoende opgebouwd zijn, verstoord of uit balans zijn (geraakt). Het benutten van de mogelijkheden van mensen om sociale relaties op te bouwen, te benutten en het netwerk te versterken staat centraal in deze module. Wmo Welzijn Nieuwe Stijl is gericht op het versterken van de eigen kracht van burgers. Ofwel, wat burgers zelf, of met hulp uit de directe sociale omgeving kunnen doen. Sociale netwerken in de eigen buurt en lokale vrijwilligers kunnen actief bijdragen aan het versterken van eigen kracht van burgers. In diverse publicaties zijn handreikingen uitgewerkt om sociale netwerken te versterken (Hofman, 2008; Lustman, 2009; Scheffer, 2010). Het is niet vanzelfsprekend dat vrijwilligers alle kwaliteiten in huis hebben als zij als netwerkcoach aan de slag gaan. Ondersteuning van vrijwilligers in de vorm van een training helpt om hen toe te rusten in het aanboren van de eigen kracht en deze in te zetten bij een burger met een vraag. De eigen krachtbenadering vraagt niet alleen van de vrijwilliger een oriëntatie op zijn rol en inzet. Ook vrijwilligersorganisaties en professionals dienen zich te verhouden tot een nieuwe werkelijkheid. Deze module geeft inzichten en inspiratie hoe professionals hun kracht kunnen inzetten zodat vrijwilligers burgers kunnen ondersteunen zelf problemen op te lossen met eigen mogelijkheden en waar wenselijk met behulp van het sociale netwerk van de burger. Indien nodig kan er sprake zijn van het opbouwen van een nieuw of aanvullend sociaal netwerk. De professional heeft in deze module de rol van trainer en schept voorwaarden zodat de kwaliteiten van vrijwilligers worden aangesproken en zij in de gelegenheid worden gesteld gesprekken te voeren met burgers, zodanig dat vrijwilligers hun enthousiasme en motivatie kunnen uitdragen (Poiesz, 1999). Deze module, bevat twee werkboeken een voor de vrijwilligers en een voor de trainers en is tot stand gekomen door Wmo Werkplaats Nijmegen in samenwerking met het centrum voor vrijwillige inzet in Ede, genoemd De Medewerker. Met dank aan de vrijwilligers die het ontwerp maakten voor deze training. Burgers voor Burgers Inleiding 5

6 Opzet module Doelgroep In deze module maken zorg- en welzijn professionals/studenten (verder te noemen professionals) kennis met mogelijkheden om als trainer vanuit een coachende benadering vrijwilligers te versterken. Doel Deze module is gericht op het leren toerusten van vrijwilligers, die thuis bij burgers in gesprek gaan over vragen en mogelijkheden die bijdragen aan kwaliteit van leven van die burger. Het doel is om kwaliteiten van vrijwilligers te versterken zodat zij op een passende manier met burgers in gesprek kunnen gaan (dialoog), een sociaal netwerk in kaart brengen en burgers coachen om tot een actieplan te komen waarmee het netwerk versterkt wordt. Het doel is tevens dat de getrainde vrijwilligers hun verworven kwaliteiten gaan inzetten in het trainen van andere vrijwilligers. Vrijwilligers worden in de gelegenheid gesteld zich te bekwamen als trainer. De module kan door professionals gebruikt worden als spiegel: Welke kwaliteiten moet ik als professional (door) ontwikkelen om vrijwilligers systematisch toe te rusten in het ondersteunen van burgers? Werkwijze Er is een Werkboek Burgers voor Burgers en een Werkboek Trainershandleiding samengesteld met nagenoeg de zelfde inhoud. Het enige verschil is dat er in de Trainershandleiding suggesties worden aangedragen die de trainer kan gebruiken als toelichting, aanwijzing of inspiratie. Het lesmateriaal gaat uit van een participatieve aanpak. Dit wil zeggen dat een groep vrijwilligers meebeslist over de invulling van de bijeenkomsten. De samenspraak over de invulling is van belang om te kunnen trainen vanuit gelijkgerichte trainingsdoelen en is van belang omdat bij een groep vrijwilligers sprake is van diverse en uiteenlopende ervaringen, kennis en vaardigheidsniveaus. De dialoog, het leren vragen stellen en doorvragen staan centraal in het leerproces. De trainer leert de vrijwilligers hoe zij onderling dialogen leren voeren en deze aanpak is eveneens wenselijk in gesprekken met burgers. Bij het voeren van dialogen gaat het er om dat je elkaar toelaat en openstaat om nieuwe ervaringen en kennis op te doen (Van Biene, 2005). Om een participatieve aanpak en een dialoog te faciliteren schept de trainer juiste voorwaarden zodat de groep vrijwilligers kan leren van- en met elkaar. Tevens is het voorwaarde dat de trainer, een coachende attitude aanneemt. Deze coachende attitude betekent; de ander helpen zichzelf verder te helpen. Ofwel, de trainer helpt de vrijwilligers de eigen kracht ontdekken met de bedoeling dat zij burger sin de gelegenheid stellen ook de eigen kracht te benutten. Natuurlijk is het onmogelijk om het coachen van een leerproces door middel van één module aan te leren. We lichten hoogstens een tipje van de sluier op, waardoor professionals en andere gebruikers van deze module meer grip krijgen op het toerusten van vrijwilligers.. Burgers voor Burgers Opzet module 6

7 De opzet van de werkvormen is gebaseerd op actief leren; al-doende-leren en al-lerende-doen. De leersituaties sluiten aan bij de praktijk van alle dag: het gesprek met de burger en het versterken van het sociale netwerk. Opzet bijeenkomsten Het lesmateriaal bevat zeven werkvormen die een essentiële rol spelen bij het versterken van sociale netwerken. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om stappen als een kennismaking, het netwerk in kaart brengen en een actieplan maken. Er zijn werkvormen uitgewerkt waarbij gespreksvaardigheden worden opgedaan, ook worden huiswerkopdrachten aangereikt. De keuze van de werkvormen wordt in samenspraak met vrijwilligers vastgesteld (participatieve aanpak). De training beat ook alternatieve werkvormen die kunnen worden aangeboden. De toepassing van de diverse werkvormen levert al-doende een leerzame training op. Evaluatie In de training Burgers voor Burgers wordt gebruik gemaakt van Ervaringenboxen. Met de ervaringenboxen leert de vrijwilliger reflecteren op wat hij heeft meegemaakt tijdens een bezoek aan een burger. Aan de vrijwilliger wordt gevraagd stil te staan bij de opgedane ervaringen en wat de vrijwilliger voor de burger heeft betekend. De ervaringsboxen kunnen evaluatief gebruikt worden in de vrijwilligersgroep. Ervaringenbox Burgers voor Burgers Naam Waar was je en wat kwam je tegen? Wat heb je gedaan? (eigen naam invullen) Wat was jouw toegevoegde waarde? Waar was je tevreden over (het gouden randje)? Het uitwisselen van de ervaringen van vrijwilligers opgetekend in de ervaringsbox - kunnen aanleiding zijn voor dialoog. In de werkmap zijn uitgewerkte voorbeelden te vinden (zie bijeenkomst 2 in het werkboek) die een beeld geven over de opgedane ervaring van de vrijwilliger. Tijdens de training Burgers voor Burgers zijn de ingevulde ervaringenboxen verzameld. De analyse van deze boxen leverde thema s op die aanleiding waren voor bijstelling van de training en behoefte voor vervolgtraining. Burgers voor Burgers Opzet module 7

8 Werkvorm 1 Kennismaking In de training leren vrijwilligers hoe zij met inviterende vragen kennismaken met de burger. We gaan uit van een kennismaking die uitnodigt tot het vertellen van verhalen. Dit geldt voor de vrijwilligers die de training volgen en voor (het eerste) contact met de burger. In het Werkboek (zie bijeenkomst 1 in het werkboek) is een werkvorm uitgewerkt die gericht is op het naar boven halen van het levensverhaal. Verhalen helpen ons de wereld te ordenen en maken zichtbaar welke indrukken bepaalde gebeurtenissen op ons hebben gemaakt (Bohlmeijer, 2007). Het levensverhaal verbindt verleden, heden en toekomst en de manier waarop de burger zijn sociale netwerk ervaart en beleefd kan hiervan een resultante zijn. De wijze waarop de burger denkt over zijn sociale netwerk kan gevolgen hebben voor de wijze waarop hij zijn sociale netwerk benut. In de bijeenkomst schept de trainer een open sfeer waarin de vrijwilligers zich uitgenodigd voelen om in gesprek te gaan om elkaar beter leren kennen. Vaak is het voeren van een gesprek (op basis van dialoog) een passende start om elkaar te leren kennen en vertrouwen op te bouwen. Het levensverhaal vertellen kan bijdragen in het elkaar leren verstaan. Er bestaan ook alternatieven voor de werkvorm met de levensfasen zoals deze in het Werkboek is te vinden is. Een alternatief is de Levenslijn Interview Methode (LIM) (Schroots, 2002). Dit instrument is gebaseerd op de bekende metafoor van de menselijke levensloop als voettocht, rivier of afwisseling van bergen en dalen. De gesprekspartner wordt gevraagd om letterlijk zijn leven, zowel verleden als toekomst, in kaart te brengen via het trekken van een lijn op een eenvoudig blaadje papier. Het resultaat is in eerste instantie een slingerende levenslijn. Vervolgens kan gevraagd worden om over de getrokken levenslijn te vertellen en leeftijd en gebeurtenissen toe te lichten: dit is het levensverhaal. Keuze voor een vorm van levensverhaal hangt af van de mogelijkheden van de vrijwilligers en kenmerken van de gesprekspartner. Bij de gesprekspartner die minder gericht is op emotionele maar meer op praktisch steun zal eerder gekozen worden om samen een activiteit te ondernemen om elkaar te leren kennen. Burgers voor Burgers Werkvorm 1 Kennismaking 8

9 Werkvorm 2 Netwerk in kaart Veel mensen hebben geen goed beeld van hun eigen netwerk. Door het netwerk in kaart te brengen krijg iemand niet alleen zicht op de mensen in het netwerk maar ook wie belangrijk is. Om een netwerk in kaart te brengen moeten er twee dingen gedaan worden. Enerzijds gaat het om het inventariseren met wie iemand contact heeft. Tevens gaat het erom deze mensen in een netwerkkaart (of ecogram) te plaatsen. Als alle contacten in kaart zijn gebracht dan vindt een gesprek plaats over de kwaliteit van het netwerk (zie bijeenkomst 3 in het werkboek). De wijze waarop iemand uitgenodigd wordt om contacten te inventariseren hangt sterk af van de vragen waarmee iemand daartoe uitgenodigd wordt. Belangrijk is om in de dialoog aan te sluiten op dagelijkse leven dat voor de ander vertrouwd is ( Bij wie gaat u wel eens op visite? Welke mensen staan in uw adresboek? ). De gesprekspartner kan zelf de contacten in de netwerkkaart verwerken. Dit vraagt een coachende benadering (zie werkvorm 6 Gesprekstechnieken). Het is ook mogelijk om het netwerk op een andere wijze te verwerken, bijvoorbeeld met een vriendenboek, een fotoreportage, een website, een collage, etc. De eigen keuze hierin versterkt het gevoel van eigenaarschap. Er zijn diverse vormen van netwerkkaarten. In het Werkboek (zie bijeenkomst 1 in het werkboek) is het Ecogram gebruikt zoals dat door Scheffers (2010) is uitgewerkt. Deze vorm is gekozen omdat deze eenvoudig is in te vullen. De keuzemogelijkheden zijn overzichtelijk: drie segmenten en drie zones van nabijheid. De netwerkkaart van Hofman (2008), Sterk sociaal netwerk! vraagt meer gedifferentieerde keuzes en kan van toepassing zijn als iemand daartoe uitgedaagd wil worden. Burgers voor Burgers Werkvorm 2 Netwerk in kaart 9

10 Werkvorm 3 Kwaliteit van het netwerk De ingevulde netwerkkaart geeft de mogelijkheid om een nieuwe kijk op het sociale netwerk te krijgen (zie bijeenkomst 3 in het werkboek). Door het bespreken van de netwerkkaart kan iemand zelf woorden geven wat het netwerk voor hem betekent. Wat zijn de sterke en minder sterke kanten van het netwerk? De sterke kanten komen tot uitdrukking bij een ieder die tot steun is én wat de persoon zelf bijdraagt aan het initiëren en onderhouden van contacten. De wensen die iemand heeft, hebben doorgaans te maken met de minder sterke kanten in het netwerk. De wensen kunnen ook te maken hebben met het tot stand brengen van wederkerigheid in contacten. De sterke kanten en de wensen voor verbetering van het netwerk gaan hand in hand bij het versterken van het netwerk. De bedoeling van het gesprek is om de ander te helpen om zijn eigen netwerk te verwoorden. Een coachende benadering is hierbij belangrijk (zie werkvorm 6 Gesprekstechnieken). Er zijn verschillende manieren om de netwerkkaart te bespreken; per taartpunt, van de binnencirkel naar buiten. Laat iemand hier zelf keuzes in maken. Het is belangrijk om af te tasten of de gesprekspartner er aan toe is om de overstap te maken naar een volgende fase in het gesprek. Burgers voor Burgers Werkvorm 3 Kwaliteit van het netwerk 10

11 Werkvorm 4 Van wens naar plan Wensen gaan vooraf aan een plan. Een plan helpt om tot actie te komen: wat is de eerste stap om tot verbetering te komen van het netwerk ( wat, wanneer, met wie? ) (zie bijeenkomst 4 en 5 in het werkboek). De wensen voor versterking van het sociale netwerk kunnen een verschillend karakter hebben: Contacten: behoefte aan contacten die emotioneel ondersteunend zijn; Dingen doen: bepaalde activiteiten willen gaan doen of weer oppakken; Praktische hulp: betreft praktisch zaken die iemand niet meer kan uitvoeren. Het karakter van de wensen bepaalt mede de concretisering van het plan. Concreet wordt wat de gesprekspartner gaat doen om tot verandering van zijn situatie te komen. Veranderingen in het sociale netwerk gaan niet zomaar. Dit vraagt tijd en aandacht. Essentieel hierbij is volgen van het tempo van de gesprekspartner. Het gevoel van eigenaarschap ( ik zet de stappen zoals het voor mij goed is ) is doorslaggevend om eigen kracht te kunnen ervaren. Zonder de ervaring van eigen kracht is het (duurzaam) onderhouden van het sociale netwerk minder goed mogelijk. Een coachende nadering is hierbij extra belangrijk. Burgers voor Burgers Werkvorm 4 Van wens naar plan 11

12 Werkvorm 5 Sociale kaart De sociale kaart van de eigen omgeving kan behulpzaam zijn om mogelijkheden voor het versterken van het netwerk in beeld te brengen. In de handleiding Een sterk sociaal netwerk! (Hofman, 2008) is een voorbeeld te vinden hoe een zogenaamde buurtkaart te maken is. Zie (p 34/35). Ook kan een sociale kaart nuttig zijn bij het zoeken naar praktische hulp. Er zijn diverse digitale sociale kaarten waarin mogelijkheden voor zorg- en dienstverlening te vinden zijn: en Verder is via de website Regelhulp (www.regelhulp.nl) een site van de overheid te vinden die verwijst naar zorg en ondersteuning. Burgers voor Burgers Werkvorm 5 Sociale kaart 12

13 Werkvorm 6 Gesprekstechnieken Er zijn diverse gesprektechnieken uitgewerkt. Luisteren, Samenvatten, Doorvragen (LSD); Structuur in een gesprek aan brengen; Rondje positief; Coachen. 1 Luisteren, Samenvatten, Doorvragen (LSD) (zie bijeenkomst 2 in het werkboek) Bij deze gesprekstechniek gaat het in eerste instantie om de kwaliteit van het actief luisteren. Hiermee wordt bedoeld dat luisteren meer is dan horen wat iemand zegt. Dit komt tot uitdrukking in de luisterhouding en door het reageren op hetgeen dat wordt gezegd. Luisteren bestaat voor een groot deel uit vragen stellen. Het stellen van vragen helpt om de dialoog op gang te brengen en de ander te leren begrijpen. Hierbij is het de bedoeling om vragen te stellen zonder vraagtekens te zetten, dit wil zeggen: vragen stellen en luisteren met een onbevooroordeelde en open houding. Samenvatten helpt om het gesprek te verduidelijken. Het is een check om te bepalen of verhaal van de gesprekspartner goed begrepen is. Een goede samenvatting nodigt de gesprekspartner uit om meer te vertellen over het onderwerp. Door middel van doorvragen kan een situatie of onderwerp (verder) verhelderd worden. 2 Structuur in een gesprek aan brengen (zie bijeenkomst 3 in het werkboek) Een gesprek met een duidelijke structuur helpt beide gesprekspartners om een bevredigend gesprek te hebben. Eenvoudigweg kan met behulp van de werkwijze kop, romp en staart een logische structuur worden aangebracht. 3 Rondje positief (zie bijeenkomst 3 in het werkboek) Het is niet voor iedereen gemakkelijk om de eigen kwaliteiten te benoemen of trots te zijn op eigen prestaties. Bij het ontdekken van de eigen kracht wordt een werkvorm aangeboden die erop gericht is om vanuit een positieve blik te kijken naar de mate van zelfwaardering en/of persoonlijke kwaliteiten. Een alternatieve werkvorm om de eigen (kern)kwaliteiten te ontdekken is mogelijk met behulp van het kernkwadrantenspel (Ofman, 2005). 4 Coachen (zie bijeenkomst 5 in het werkboek) Een coach helpt de ander zichzelf verder te helpen. De nadruk ligt erop dat de ander zelf verder komt met zijn probleem of vraag. De coach stelt vragen zodat de ander nadenkt en op een andere manier tegen zijn vraag of probleem aankijkt en in beweging komt/actie onderneemt. Coaching kan ook gericht zijn op knelpunten die een oplossing in de weg staan. De kwaliteit van het coachen is essentieel voor de eigen krachtaanpak. Burgers voor Burgers Werkvorm 6 Gesprekstechnieken 13

14 Werkvorm 7 Omgaan met grenzen Het leren ervaren van de eigen grenzen helpt de vrijwilligers om de juiste verwachtingen uit te spreken naar burgers waarmee zij het gesprek aangaan. Wat kan ik van mijzelf verwachten in de rol als netwerkcoach? Wat kan de burger van mij verwachten? Goed kunnen omgaan met grenzen is van waarde als het gaat om het behouden van het enthousiasme en de motivatie van de vrijwilligers. Vragen die behulpzaam kunnen zijn bij het omgaan met grenzen: Neem ik mezelf voldoende serieus? Is dit goed voor mij? De werkvorm die wordt gebruikt is het bespreken van de eigen ervaringen in het stellen van grenzen (zie bijeenkomst 6 in het werkboek). Burgers voor Burgers Werkvorm 7 Omgaan met grenzen 14

15 Literatuurlijst Adriaansen, M., Caris, J. (2011). Elementaire sociale vaardigheden. Bohn Stafleu van Loghem: Houten. Biene van, M.A.W. (2005). Wederkerig leren. Onderzoek naar georganiseerde leerondersteuning voor mensen met een verstandelijke beperking èn professionals. Eburon: Delft. Boekhorst, F. (2006). In Handboek Supervisie en Intervisie (red. Praag-van Asperen, H.M., Praag, Ph. H.). De Tijdstroom, Utrecht. Bohlmeijer, E.T., (2007). Het verhaal van mijn ouders Handleiding voor levensverhaal interviews. SU De Ronde Tafel: Zutphen. Hofman, E., Lustgraaf van de, M. (2008). Een sterk sociaal netwerk! Movisie en Philadelphia Support. Lustgraaf van de, M., (2009). Natuurlijk, een netwerkcoach. Mezzo: Bunnik. Machielse, A., (2003). Niets doen, niemand kennen. De leefwereld van sociaal geïsoleerde mensen. Elsevier Overheid: s Gravenhagen. Ofman, D. (2005). Kernkwadrantenspel. Servire Uitgevers: Utrecht. Penninx, K., Scholten, C., e.a. (2005). Werken aan Maatschappelijke ondersteuning. Een handreiking voor sociale professionals. NIZW/Lemma: Utrecht. Poiesz, T.B.C., (1999). Gedragsmanagement. Waarom mensen zich (niet) gedragen. Immerc bv.: Wormer. Scheffers, M. (2010). Sterk met een vitaal netwerk. Uitgeverij Coutinho: Bussum. Schroots, J.J. F. (2002). LIM. Lifeline Interview Method, Stichting ERGO: Amsterdam. Steyaert, J., Kwekkeboom, R. (2012) De zorgkracht van sociale netwerken. Movisie (te downloaden via en VWS, (2011), Welzijn Nieuwe Stijl, Uitgave van Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in samenwerking met MOgroep+, VNG: Den Haag. Burgers voor Burgers Literatuurlijst 15

E-learning-module Interculturele Sensitiviteit. Intercultureel Vakmanschap en Welzijn Nieuwe Stijl I

E-learning-module Interculturele Sensitiviteit. Intercultureel Vakmanschap en Welzijn Nieuwe Stijl I E-learning-module Interculturele Sensitiviteit Intercultureel Vakmanschap en Welzijn Nieuwe Stijl I Dr. Meike Heessels & Dr. Martha van Biene Mld. 22-10-2012 Inhoudsopgave De Wmo werkplaatsen 3 Inleiding

Nadere informatie

De opdrachten zijn allemaal in de je -vorm uitgewerkt. Lees hiervoor de u -vorm als dat van toepassing is. Veel plezier tijdens de training.

De opdrachten zijn allemaal in de je -vorm uitgewerkt. Lees hiervoor de u -vorm als dat van toepassing is. Veel plezier tijdens de training. Inleiding Voor u ligt de werkmap van de training Burgers voor Burgers. Het project Burgers voor Burgers is opgezet door het Lectoraat Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief van de Hogeschool van

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

De vrijwilliger en de Wmo. De betekenis van de transitie voor de vrijwilliger in de dagelijkse praktijk

De vrijwilliger en de Wmo. De betekenis van de transitie voor de vrijwilliger in de dagelijkse praktijk De vrijwilliger en de Wmo De betekenis van de transitie voor de vrijwilliger in de dagelijkse praktijk Jolanda Kroes 31 maart 2016 Inhoudsopgave De Wmo werkplaatsen 3 Inleiding 5 Opzet van de module 6

Nadere informatie

Module Samen met jongeren nadenken over werken en leren voor Sociale Wijkteams

Module Samen met jongeren nadenken over werken en leren voor Sociale Wijkteams Module Samen met jongeren nadenken over werken en leren voor Sociale Wijkteams Tijd: 2 ½ uur Sociale Wijkteam leden Een collectieve leerbijeenkomst staat in het teken van participatie van jongeren die

Nadere informatie

De opdrachten zijn allemaal in de je -vorm uitgewerkt. Lees hiervoor de u -vorm als dat van toepassing is.

De opdrachten zijn allemaal in de je -vorm uitgewerkt. Lees hiervoor de u -vorm als dat van toepassing is. Inleiding Voor u ligt de werkmap van de training Burgers voor Burgers. Het project Burgers voor Burgers is opgezet door het Lectoraat Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief van de Hogeschool van

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012. Overzicht. Aanleiding Wmo-werkplaatsen. Opzet, bevindingen en resultaten. Aanleiding Wmo-werkplaatsen

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012. Overzicht. Aanleiding Wmo-werkplaatsen. Opzet, bevindingen en resultaten. Aanleiding Wmo-werkplaatsen Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012 Opzet, bevindingen en resultaten Lies Korevaar, lector Rehabilitatie Overzicht Aanleiding Wmo-werkplaatsen Opzet Wmo-werkplaats Groningen- Drenthe Activiteiten

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers Wmo-werkplaats Twente Scholingshandleiding voor cursist en trainer Samenwerken met vrijwilligers De vrijwilliger als vanzelfsprekende partner in zorg en welzijnswerk juli 2011 Saxion. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Wmo-werkplaatsen: nieuwe werkvormen voor zorg en welzijn. Interventies, methodieken en onderwijsmodules

Wmo-werkplaatsen: nieuwe werkvormen voor zorg en welzijn. Interventies, methodieken en onderwijsmodules Wmo-werkplaatsen: nieuwe werkvormen voor zorg en welzijn Interventies, methodieken en onderwijsmodules Boeken Outreachend werkt! Outreachend werkt! Redactie: Lia van Doorn, Max A. Huber, Charlotte Kemmeren,

Nadere informatie

Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein VOOR GEMEENTEN DIE TRAININGSBUREAUS SELECTEREN

Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein VOOR GEMEENTEN DIE TRAININGSBUREAUS SELECTEREN Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein VOOR GEMEENTEN DIE TRAININGSBUREAUS SELECTEREN Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein Voor gemeenten

Nadere informatie

Betekenis voor beroepsonderwijs

Betekenis voor beroepsonderwijs Betekenis voor beroepsonderwijs Paul Vlaar Landelijk overleg Wmo-werkplaatsen Opbouw inleiding Transities sociale domein Wat zijn Wmo-werkplaatsen? Waar zitten werkplaatsen en wat doen zij? Urgentie van

Nadere informatie

Betekenis voor praktijk en onderwijs. Theo Roes

Betekenis voor praktijk en onderwijs. Theo Roes Betekenis voor praktijk en onderwijs Theo Roes Voorgeschiedenis 2005-2009 Lectoraten op stoom met praktijkonderzoek Beroepsgroepen (NVMW): meer onderzoek voor evidence/practisebased werken Onderwijs: meer

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe Afsluitende conferentie 28 juni 2012 Hanzehogeschool Groningen Introductie Wmo Met de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) vindt in de sector Zorg en Welzijn een ommekeer

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen Workshop Introductie Wmo Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 28 juni 2012 Lies Korevaar Lesprogramma Kennismaking en uitleg programma Wat is de Wmo? Doelen en uitgangspunten van de Wmo Uitwerking Wmo in de

Nadere informatie

Regionale kennisnetwerken in het sociale domein. Kansen voor Wmo-werkplaatsen

Regionale kennisnetwerken in het sociale domein. Kansen voor Wmo-werkplaatsen Regionale kennisnetwerken in het sociale domein Kansen voor Wmo-werkplaatsen Notitie van de gezamenlijke Wmo-werkplaatsen December 2014 Colofon Auteurs: Theo Roes Jean Pierre Wilken December 2014 Regionale

Nadere informatie

Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving?

Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving? Leer- en ontwikkeltraject Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving? Centrum voor Samenlevingsvraagstukken Marja Jager-Vreugdenhil & Eelke Pruim @SamenViaa Deze workshop: - Over Wmo-werkplaats

Nadere informatie

Eenzaam ben je niet alleen

Eenzaam ben je niet alleen 8-12-2015 Kennismaking Eenzaam ben je niet alleen Samen werken aan een nieuwe blik op eenzaamheid en sociaal isolement Eigen ervaring eenzaamheid, sociaal isolement? persoonlijk en/of professioneel. Waarom

Nadere informatie

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Onderzoek naar de wensen, behoeften en bijdragen van inwoners uit Padbroek, Cuijk Alex de Veld, Daniëlle Damoiseaux MSc., dr. Martha

Nadere informatie

Rehabilitatie (IRB) in de Wijk Participatiedoelen stel je zelf!

Rehabilitatie (IRB) in de Wijk Participatiedoelen stel je zelf! Rehabilitatie (IRB) in de Wijk Participatiedoelen stel je zelf! Een introductie Annemarie Zijlstra Januari 2016 Inhoudsopgave De Wmo werkplaatsen 3 Inleiding 5 Opzet van de module 7 Praktijk 9 Les 1 12

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

PROGRAMMA VRIJWILLIGERSACADEMIE NAJAAR 2014. Cursus Datum + tijd Locatie Aantal plekken Snelcursus

PROGRAMMA VRIJWILLIGERSACADEMIE NAJAAR 2014. Cursus Datum + tijd Locatie Aantal plekken Snelcursus Augustus PROGRAMMA VRIJWILLIGERSACADEMIE NAJAAR 2014 Cursus Datum + tijd Locatie Aantal plekken Snelcursus De Noordster EHBO Maandag 18-08 & 25-08 19.30u-21.30u Dinsdag 19-08 13.00u-14.30u Landsmeerstraat

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

Geef inhoud aan gemeentelijk beleid

Geef inhoud aan gemeentelijk beleid Geef inhoud aan gemeentelijk beleid met kennis, advies en trainingen van MOVISIE Decentralisatie van de jeugdzorg, de overheveling van de functie- begeleiding uit de AWBZ, de komst van de Wet Werken naar

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

Globaal project- en stappenplan WMO Werkplaats Noord

Globaal project- en stappenplan WMO Werkplaats Noord Globaal project- en stappenplan WMO Werkplaats Noord In dit stappenplan wordt het projectplan dat bij VWS is ingediend uitgewerkt in een stappenplan. Allerlei inhoudelijk beschrijvingen worden hier weggelaten.

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad

De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad September 2010 Doel van de Wmo: Participatie Iedereen moet op eigen wijze mee kunnen doen aan de samenleving 2 Kenmerken van de Wmo - De Wmo is gericht

Nadere informatie

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten)

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten) Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional in relatie tot de participatie van burgers met ernstige en langdurige beperkingen Welzijn nieuwe stijl vraagt om onderwijs nieuwe stijl Ontwikkelingen

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor consulenten in het sociaal domein om eigen initiatief

Nadere informatie

Social Work under construction: transformeren in onderwijs

Social Work under construction: transformeren in onderwijs Social Work under construction: transformeren in onderwijs Saxion, Lectoraat Community, Care & Youth, Ingrid Verbeek, Med Zuyd Hogeschool, Lectoraat Sociale Integratie, Drs. Peggy Duckers WELKOM Voorstellen

Nadere informatie

Handleiding Mijn Pad. Mijn pad, mijn leven, mijn toekomst Een routeplanner voor jongeren. praktijkgericht onderzoek. Rotterdam, maart 2015

Handleiding Mijn Pad. Mijn pad, mijn leven, mijn toekomst Een routeplanner voor jongeren. praktijkgericht onderzoek. Rotterdam, maart 2015 Handleiding Mijn Pad Mijn pad, mijn leven, mijn toekomst Een routeplanner voor jongeren I. Bramsen C.P. Willemse C.H.Z. Kuiper M. Cardol Rotterdam, maart 2015 praktijkgericht onderzoek Kenniscentrum Zorginnovatie

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Presentatie Natuurlijk, een netwerkcoach! Platform sociale netwerken 4 april 2014 Jeanet Moerings, Mezzo

Presentatie Natuurlijk, een netwerkcoach! Platform sociale netwerken 4 april 2014 Jeanet Moerings, Mezzo Presentatie Natuurlijk, een netwerkcoach! Platform sociale netwerken 4 april 2014 Jeanet Moerings, Mezzo 1 Programma Informatie over Mezzo. Wat is Natuurlijk, een netwerkcoach!? Onderzoek Hogeschool van

Nadere informatie

De Bakfiets. Jobcoaching. De Bakfiets. Onze dienstverlening. Coaching / Persoonlijke ondersteuning

De Bakfiets. Jobcoaching. De Bakfiets. Onze dienstverlening. Coaching / Persoonlijke ondersteuning Jobcoaching De Bakfiets Onze dienstverlening Coaching / Persoonlijke ondersteuning De Bakfiets Dit is de persoonlijke begeleiding van de werknemer. Afhankelijk van de het doel van de coaching vindt de

Nadere informatie

Aandachtsfunctionaris Academie

Aandachtsfunctionaris Academie Aandachtsfunctionaris Academie Waarom een Aandachtsfunctionaris Academie? De aandachtsfunctionaris is dé spil in elke organisatie die serieus werk maakt van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Nadere informatie

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015 Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief De stand van zaken medio 2015 AVI-toolkit 22 April 2015 Inhoudsopgave Onafhankelijke cliëntondersteuning... 3 1. Het belang van onafhankelijke

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Onderwerpen. Wat is kantelen? Waarom kantelen? Kantelen doen we samen Stip aan de horizon

Onderwerpen. Wat is kantelen? Waarom kantelen? Kantelen doen we samen Stip aan de horizon Onderwerpen Wat is kantelen? Waarom kantelen? Hoe gaan we kantelen Kantelen doen we samen Stip aan de horizon Wat is kantelen? Invoeren bedoeling Wmo: - Zelfredzaamheid en zelfstandigheid - Van zorg naar

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling.

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling. Welzijn nieuwe stijl in gemeente Apeldoorn. Maatschappelijk agenderen gericht op de kanteling van formele naar informele zorg en het versterken van de zelfredzaamheid bewoners. Wat is interessant aan deze

Nadere informatie

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug Dit beleid is in eerste instantie opgesteld voor intramurale cliënten van ISZ De Brug. De vertaalslag naar extramurale cliënten moet nog worden gemaakt. Inleiding

Nadere informatie

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Actuele ontwikkelingen zoals flexibilisering van arbeid, de noodzaak tot het vergroten van de in- en externe mobiliteit van de werknemer, maar ook wetswijzigingen zorgen

Nadere informatie

Startbijeenkomst Wmowerkplaats. 20 mei 2015. Wil van der Steuijt, VWS

Startbijeenkomst Wmowerkplaats. 20 mei 2015. Wil van der Steuijt, VWS Startbijeenkomst Wmowerkplaats Friesland 20 mei 2015 Wil van der Steuijt, VWS 3 Onderwerpen 1) Doel en achtergrond Wmo: 2) Hoe zit de Wmo in elkaar? 3) Wat betekent dit voor de opleiding en deskundigheid

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass o.l.v. Annet van Laar, voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start: 14 februari 2014 Introductieworkshop:

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

OPLEIDING TOT WKS-COACH

OPLEIDING TOT WKS-COACH AKS trainingen www.kleineschaars.com OPLEIDING TOT WKS-COACH Elk jaar starten we trainingen voor mensen die als WKS-coach in de eigen organisatie de taak krijgen om de implementatie van het model van Willem

Nadere informatie

Zorgvrijwilligers, hoe zet je ze op een verantwoorde manier in? Ilse de Bruijn 12 november 2013, Den Haag

Zorgvrijwilligers, hoe zet je ze op een verantwoorde manier in? Ilse de Bruijn 12 november 2013, Den Haag Zorgvrijwilligers, hoe zet je ze op een verantwoorde manier in? Ilse de Bruijn 12 november 2013, Den Haag Vrijwilligerswerk in zorg & ondersteuning Werk dat in enig georganiseerd verband, onverplicht en

Nadere informatie

Producten COiL. Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan:

Producten COiL. Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan: Producten COiL Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan: Voor zorgprofessionals en vrijwilligers 1. Trainingen Omgaan met levensvragen 2. Begeleide intervisie, moreel beraad 3. Train- de- trainers

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Noord. Terugblik. Uitkomsten innovatie

Wmo-werkplaats Noord. Terugblik. Uitkomsten innovatie Wmo-werkplaats Noord Terugblik Terugblik en vooruitblik: van Wmo-werkplaats naar Werkplaats Sociaal Domein Lies Korevaar Groningen, 3 December 2015 2 Uitkomsten innovatie Midden Drenthe: Het Gesprek Opsterland:

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start 30 maart 2012 Open Avond: 6 maart a.s. WAAROM EEN MASTERCLASS

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

Vrijwilligerscollege Roosendaal

Vrijwilligerscollege Roosendaal Vrijwilligerscollege Roosendaal Wie zijn wij? Wat doen wij? Wat kunnen wij voor jou betekenen? Wat is het vrijwilligerscollege? Onze missie en visie Het motto is leren van elkaar. Het vrijwilligerscollege

Nadere informatie

DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S.

DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S. DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S. Presentatie DAK bijeenkomst 16 juni 2014 Dr. Marina Jonkers ONDERWERPEN Wat doet LESI? Aanpak sociaal isolement in gemeenten Beleidsurgentie en

Nadere informatie

Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl. QueZ. Vragen naar zelfregie

Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl. QueZ. Vragen naar zelfregie Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl QueZ Vragen naar zelfregie Colofon Auteurs: Cora Brink, Anouk Poll en Petra van Leeuwen Met dank aan: Oda Berkhout (Beweging 3.0), Ieke Bron en Tineke van Dijk

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Trainingen Coaching Intervisie Supervisie. Voor de zorg

Trainingen Coaching Intervisie Supervisie. Voor de zorg Trainingen Coaching Intervisie Supervisie Voor de zorg Professioneel communiceren met 2013 Training Professioneel communiceren met Voor wie? De training is bedoeld voor mensen in de zorg die hun communicatie

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Wmo monitor 2011 - uw organisatie Vraag 1 Welk type organisatie vertegenwoordigt u? (meerdere antwoorden mogelijk) Professionele organisaties Welzijnsorganisatie Vrijwilligerscentrale

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar?

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Inleiding Traditioneel staat de decembermaand in het teken van jaaroverzichten en top 100 of top 2000 lijstjes. Allemaal bedoeld om terug te kijken op het afgelopen jaar.

Nadere informatie

OVERZICHT TRAININGEN

OVERZICHT TRAININGEN OVERZICHT TRAININGEN 2 INHOUD INLEIDING... 5 VISIE OP LEREN... 6 REFLECTIE IS HET HART VAN DE VRIJWILLIGERSACADEMIE... 6 TRAININGSAANBOD... 6 KWALITEIT... 7 LEERDOELEN EN DE PRAKTIJK... 7 OVERZICHT IN

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen.

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen. Informatie voor cliënten coachingstrajecten U wilt een coachingstraject volgen omdat u zichzelf op professioneel gebied en op persoonlijk gebied wilt ontwikkeling en verbeteren. U werkt als professional

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Zelfhulp: vat op eigen zorgen. Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo

Zelfhulp: vat op eigen zorgen. Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo Zelfhulp: vat op eigen zorgen Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo Zelfredzaamheid en eigen regie van burgers. Dat is het credo van de nieuwe Wmo. In zelfhulpgroepen helpen kwetsbare burgers

Nadere informatie

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Meer Mens Zorg voor kwaliteit van leven In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en

Nadere informatie

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Stappenplan HARRIE training 1 Inleiding Deze trainingsopzet voor de ondersteuning van HARRIE maakt onderdeel uit van de toolbox Autiproof werkt!. Het is opgesteld om

Nadere informatie

Onderwerpen. Sociale relaties en welzijn. Sociale kwetsbaarheid. Functies van sociale relaties. Vrouw, 64 jaar EENZAAMHEID BIJ OUDEREN

Onderwerpen. Sociale relaties en welzijn. Sociale kwetsbaarheid. Functies van sociale relaties. Vrouw, 64 jaar EENZAAMHEID BIJ OUDEREN EENZAAMHEID BIJ OUDEREN Vrouw, 64 jaar Ik ben helemaal geïsoleerd eigenlijk. Ik denk wel eens bij mezelf, ik kan gerust een week dood liggen in huis, maar de mensen merken niets. Dr. Anja Machielse Stichting

Nadere informatie

De paradox van de burger als uitgangspunt

De paradox van de burger als uitgangspunt GEMEENTE WINTERSWIJK De paradox van de burger als uitgangspunt De dialoog als methodiek Rhea M. Vincent 1-11-2013 In het nieuwe zorgstelsel staat de vraag van de burger centraal. De professional en de

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Gezondheid, Welzijn & Technologie

Gezondheid, Welzijn & Technologie Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Wmo werkplaats Twente, fase 2 Praktijk 2: Bundeling van diensten op het gebied van welzijn, informele zorg en formele zorg Toegang tot de Wmo Evaluatierapport

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Participatiewiel: een andere manier van kijken

Participatiewiel: een andere manier van kijken Participatiewiel: een andere manier van kijken Ideeën voor gebruik door activeerders en hun cliënten Participatiewiel: samenhang in beeld WWB Schuldhulpverlening Wajong / WIA / WW / WIJ AWBZ en zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Competentiemanagement in zorg en welzijn Als kwaliteit van medewerkers telt

Competentiemanagement in zorg en welzijn Als kwaliteit van medewerkers telt Competentiemanagement in zorg en welzijn Als kwaliteit van medewerkers telt potaard e Auteur: Annelies Kooiman Eindredactie: Afdeling communicatie Fotografie: istock Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie &

Nadere informatie

Oasis Training, april 2014 Trainingsprogramma

Oasis Training, april 2014 Trainingsprogramma O Oasis Training, april 2014 De Oasisgame, een unieke manier om samen met bewoners, andere professionals en vrijwilligers aan de slag te gaan in een wijk. Het doel van een Oasis game is het realiseren

Nadere informatie

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Sport werkt! Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Leer optimaal samenwerken, omgaan met stress en effectief communiceren Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij

Nadere informatie

TRAIN DE TRAINER EFFECTIEF EN RESULTAATGERICHT TRAINEN. Pieterman & Partners

TRAIN DE TRAINER EFFECTIEF EN RESULTAATGERICHT TRAINEN. Pieterman & Partners TRAIN DE TRAINER EFFECTIEF EN RESULTAATGERICHT TRAINEN Pieterman & Partners TRAIN DE TRAINER RESULTAAT Met succes een training ontwikkelen/aanpassen en het gewenste resultaat bereiken Een succesvolle presentatie,

Nadere informatie

Speel het spel. stimulansen

Speel het spel. stimulansen Speel het spel In een mix van hints, pictionary, ganzenbord en spijker slaan staan we stil bij belevingsgericht werken. In twee teams strijden we om de eer: wie is het meest belevingsgericht? Hierbij moeten

Nadere informatie

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk September 2015 Nieuwsbrief De eerste interne nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Vught. Deze brief verschijnt periodiek. Samenwerkende organisaties Samen Sterk in de Wijk

Nadere informatie

Bijlage Overzicht onderwerpen en thema s

Bijlage Overzicht onderwerpen en thema s Bijlage Overzicht onderwerpen en thema s Op basis van de werkplannen en voortgangsrapportages zijn de 133 onderwerpen thematisch te rangschikken onder de volgende 18 thema s: - Actief Burgerschap - Armoede

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Mobiliseren van mensen met levenservaring

Mobiliseren van mensen met levenservaring Mobiliseren van mensen met levenservaring Zo lang mogelijk je kennis, kunde en levenservaring inzetten. Dat is de beste manier om gezond en plezierig ouder te worden. Ook de samenleving vaart er wel bij

Nadere informatie

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Verenigingen, stichtingen en instellingen barsten doorgaans van de ambities en toekomstplannen. Maar om ze te realiseren heb je financiële middelen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Auteur(s) Datum MOVISIE Wendy Stubbe, Koos Berkelaar, Hanneke Mateman

Nadere informatie

Informatieblad voor zorglandbouwsector over de cliënt staat centraal

Informatieblad voor zorglandbouwsector over de cliënt staat centraal Informatieblad voor zorglandbouwsector over de cliënt staat centraal De cliënt staat centraal is een uitspraak die we breed in de maatschappij tegen komen. Soms iets anders verwoordt; bijvoorbeeld klant

Nadere informatie

Vrijwillige Professionals. Individueel Advies

Vrijwillige Professionals. Individueel Advies Vrijwillige Professionals Individueel Advies Wie zijn wij Kennisoverdracht is het sleutelwoord binnen het Gilde! Zo n 400 vrijwilligers van Gilde Den Haag zetten zich met hun kennis, kunde en (levens)

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie