België - Belgique P.B Gent X P /6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Afstandstolken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Afstandstolken"

Transcriptie

1 België - Belgique P.B Gent X P /6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Afstandstolken jaargang 88 - nummer 1 tweemaandelijks januari-februari

2 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties - Jaargang NATIONAAL SECRETARIAAT Fevlado vzw Stropkaai Gent Tel.: 09/ Fax: 09/ Fevlado-Diversus vzw Stropkaai Gent Tel. 09/ Fax: 09/ FEVLADO- LEDEBEWEGING: AFDELINGEN EN AANGESLOTEN ORGANISATIES: Vlaamse DovenVerenigingen Jong-Fevlado Fevlado-senioren Fevlado Helen Kellerclub (HKC) Fevlado-Ontspanning Stropkaai Gent Tel.: 09/ Fax: 09/ Vlaamse Doven Sportbond vzw (VDSB) GSM Verantwoordelijke uitgever: Andre Lathouwers Eindredactie: Nick Mouton Redactie: Nick Mouton, Filip Verstraete, Ilse Wouters, Pascal Mollet, Ludwina Degryse, Natalie Lefevre Lay-out: Ludwina Degryse Administratie abonnementen: Martine Gilen Abonnement: Leden Fevlado: abonnement inbegrepen bij lidgeld. Lidgeld Fevlado is 22 Euro en 15 Euro vanaf het 2de lid van hetzelfde gezin. Niet-leden Fevlado: abonnement 15 Euro Buitenlandse abonnees krijgen Dovennieuws in pdf via mail. Verzending naar het buitenland enkel mogelijk op kosten van abonnee. Reknr: KBC Contact: AANGESLOTEN DOVENVERENIGINGEN AALST HOOP IN DE TOEKOMST Contact : Roger Van Impe Calloystraat Teralfene, fax 053/ ANTWERPEN MADOSA Lokaal en secretariaat: Haantjeslei Antwerpen Tel/Fax: Afdelingen: Sportafdeling Dosporta Jeugdclub De Vlinder Damesclub Dodocan Ontspanningsclub Dovca 50-plussers Dosena Toneelclub Andothe Motoclub Domocan MTC Holebiworld Pink BRUGGE NOWEDO Lokaal en secretariaat: Polderstraat 76a 8310 Brugge St-Kruis Fax: 050/ Afdelingen: Sportvereniging KSKD Brugge Mountainbike Club MV Nowedo Kinderafdeling De Dolfijntjes & Jeugdclub De witte doordrijvers Cultuuren ontspanning De zeester Damesclub Ladies Only!? Kompas 55 plussers Nowedo-senioren Kon. Brugse dovenverenigingen Brugse Gebarenkring BRUSSEL TRED Secretariaat: Steven Verbeeck - Goudenregenstraat Mechelen Contact: voorzitter: of secretaris: - EEKLO DE MEETJESLANDSE DOVENVRIENDEN Lokaal: Balgerhoeke Eeklo Contact: Raf Reyniers, Urseldorp 6 B Ursel - GENT GTG Lokaal: Stropkaai Gent Fax: 09/ Secretariaat: Chantal Roose Begonialaan Zomergem Afdelingen: Sportclub KSKD Surdac Gent Kinderclub DoCoclub Jeugdclub De joker Damesclub Gentse damesclub ter doven - Cultuur en Vorming Manillenkaarters Gentse Gebarenkring GENT - Ledeberg DE VRIENDEN VAN PRIESTER DE L EPEE Lokaal: Van den Heckestraat 39, 9050 Gent-Ledeberg Contact: Thierry Bekaert- Stijn Streuvelslaan 63, 9800 Deinze of per mail: - HASSELT LIMBURGIA Lokaal en secretariaat: Rechterstraat Kuringen-Hasselt Tel/Fax: 011/ Afdelingen: Sportvereniging Lido-sport Ontspanningsclub De Stille Genieters 55 plussers Limburgia Senioren KORTRIJK DE HAERNE CLUB Lokaal en secretariaat: Kortrijksestraat Heule Tel/Fax: 056/ Afdelingen: Sportclub Kaartersclub - Kinderclub Dobbelsteentjes Jongerenwerking Ontspanningsclub Toneelclub Niemand Perfect Kortrijkse Gebarenkring KGK Stil en Blij Ieper KORTRIJK DE GETROUWE VRIENDEN Contact : Freddy Haghebaert - Toekomststraat Avelgem - afdelingen : De Vurige Manillers - De Levensgenieters - De Orde van den Vlaschaard NINOVE DE DENDERVRIENDEN Contact : Ann Baten - Affligemstraat Ternat - fax: 053/ SINT-NIKLAAS DE WAASVRIENDEN Contact : Rony Mets, Wijnstraat Sint-Pauwels fax: 03/ TURNHOUT PIRAMIME Lokaal en secretariaat: H. Consciencestraat Turnhout Tel/Fax: 014/ Afdelingen: Sportvereniging Kedosport Kaartersclub Kedoka - Biljartclub Kebildo Vissersclub Kedovis Kinderclub Kedokids Jeugdclub De Kempen Cultuur- en ontspanningsvereniging Kemados Bezigheidsclub ZOTTEGEM DE EGMONTSVRIENDEN Lokaal: Ontmoetingscentrum Leeuwergem Gentsesteenweg Leeuwergem - Copyright : Overname van artikels is enkel toegestaan na toestemming van de uitgever, en met bronvermelding

3 Beste lezers, Op het moment dat ik dit voorwoord schrijf kent Fevlado vzw een heel drukke periode, zowel binnen de dagdagelijkse werking van Fevlado (wat positief is) maar ook op bestuursniveau (wat minder positief is). Interne tegenstellingen, wantrouwen en foute informatie die wordt verspreid binnen de dovengemeenschap zorgt voor veel energieverspilling. Die energie zou naar de goede werking van Fevlado moeten gaan, naar onze missie voor de Dovengemeenschap, onze doelstellingen, Nu echter kruipt die energie in persoonlijke discussies. Hopelijk zal dit in het belang van Fevlado en de Dovengemeenschap snel achter de rug zijn. Maar ondanks de stormachtige tijden wordt er ook hard gewerkt en kan Fevlado toch terugkijken op een vruchtbaar jaar Door de niet aflatende druk van onze cel Belangenbehartiging, van de ouders, van de dovengemeenschap zelf (dank zij de sociale media!) konden we verkrijgen dat het pakket tolkuren in het onderwijs een héél grote sprong vooruit heeft gemaakt nu moeten we dit nog decretaal vastleggen. Ook in de media is VGT door onze volgehouden druk steeds meer aanwezig. Karrewiet op Ketnet wordt nu getolkt door een dove tolk en de nieuwsuitzendingen op de VRT worden sinds 3 december ook getolkt. Dit zijn slechts enkele resultaten maar er zijn er nog veel meer. Daarnaast werden in 2012 diverse projecten opgestart zoals bewustmaking van de doven rond het afstandstolken met de steun van CERA, het project rond informatie voor ouders van dove baby s met de steun van de minister van Gelijke Kansen, het project Gemeenschapsmedia van Visual Box in samenwerking met Fevlado dat gesponsord werd door de minister van Media en waarvan u het mooie resultaat ongetwijfeld al gezien hebt, Rond de hervorming van de wet van 1987 (tegemoetkomingen personen met een handicap) kon Fevlado samen met veel andere organisaties ook een belangrijke inbreng doen en we hopen dat er met onze wensen rekening zal gehouden als de nieuwe wet geschreven wordt. Nu de medewerkers van Fevlado-Passage overgedragen zijn aan het Algemeen Welzijnswerk (CAW) zal Fevlado dit jaar ook meer aandacht besteden aan het luik Welzijn en Zorg voor onze Dovengemeenschap. En ook de activiteiten van de zuster-vzw Fevlado-Diversus zoals VGT Doe mee en de Werelddovendag te Leuven waren telkens een schot in de roos en kenden zeer veel belangstelling. Voor het jaar 2013 ligt er weer een pak werk op de plank maar we zullen er klaar voor zijn. We hebben al een stevige begroting opgesteld voor 2013 en ook weer een begroting in evenwicht! Ook het jaarplan 2013 bevat veel prioriteiten maar ditmaal op een duidelijke, overzichtelijke wijze. En goed nieuws ook Fevlado krijgt voor de jaren 2013, 2014 en 2015 een extra personeelslid doordat de minister van Cultuur ons aanvraagdossier voor een startsubsidie als erkende vereniging goedkeurde. Zo willen we het verenigingsleven verder uitbouwen, zowel qua aanbod als qua kwaliteit. We willen ook meer advies geven aan de clubs voor een betere werking. Samen staan we sterk. Op 30 december 2012 werden alle aangesloten dovenclubs hierover ingelicht en werden er afspraken gemaakt om van het jaar 2013 een prima werkjaar te maken. Onze nieuwe website is nu ook al een tijdje online we gaan dit kanaal ook meer gebruiken om verder met onze leden en onze partners in contact te blijven. Fevlado evolueert mee met de nieuwe tijden en misschien hebben we nog een paar leuke verrassingen in petto voor het jaar Namens het bestuur en ons personeel : het allerbeste voor het jaar 2013 we zullen ons blijven inspannen voor de Vlaamse Dovengemeenschap en rekenen op jullie steun en medewerking. Andre Lathouwers Voorzitter Fevlado vzw VOORWOORD Inhoud Thema: afstandstolken...2 Het belang van VGT in de opvoeding van dove kinderen...9 Project: Gelijke kansen voor dove baby s: recht op volledige informatie voor de ouders...10 Studievoormiddag: leren visueel communiceren in vgt met dove baby s en peuters Toegankelijke computercursussen Lezing Christine Coco Roschaert - 01/12/ Vgt Doe Mee...16 Dove senioren...17 Ledenbeweging...18 Familienieuws Dovennieuws 2013 nr.1 1

4 Thema: AFSTANDSTOLKEN Voor Fevlado vzw is afstandstolken Vlaamse Gebarentaal al enkele jaren een prioriteit. Dankzij de financiële steun van Cera kon Fevlado in 2011 een vooronderzoek uitvoeren en ook vele instanties sensibiliseren over het bestaan van afstandstolken. Dat leidde in 2012 tot de oprichting van een experimentele afstandstolkendienst en een tweede Cera-project voor Fevlado. Zo kan Fevlado de gebruikers van het afstandstolken informeren en ook de afstandstolken trainen. Nu is binnen het afstandstolken het informeren en bewust maken van de dove gebruikers de prioriteit. Gebruikers kunnen er zelf voor zorgen dat de kwaliteit van hun ervaring met afstandstolken verbetert, door enkele aandachtspunten te volgen. De belangrijkste worden hieronder beschreven. Dovennieuws sprak ook met enkele personen die belangrijk zijn voor het afstandstolken in Vlaanderen. Een interview met hen kan je in deze Dovennieuws lezen. Aandachtspunten voor gebruikers Om ervoor te zorgen dat je de best mogelijke dienstverlening krijgt, houd je rekening met de volgende aandachtspunten als je gebruik maakt van het afstandstolken: Positie De dove persoon zit recht (frontaal) voor het scherm. Indien de gebaarder niet frontaal in beeld komt, is het aflezen voor de tolk moeilijker. De horende persoon zit best achter het beeldscherm zodat de dove persoon zowel de tolk als de spreker tegelijk kan zien. Als je een smartphone gebruikt, zorg dan dat je gebaren op het scherm passen. Achtergrond Zorg ervoor dat de achtergrond niet afleidt: Ga voor een muur of scherm staan (een effen achtergrond). De muur of het scherm heeft het best een effen kleur want sommige kleurpatronen kunnen het moeilijk maken voor de afstandstolk om je goed te zien. Zorg ervoor dat er niemand achter je in beeld loopt of zit, ook geen huisdier. Zorg ervoor dat er geen televisie of lamp achter je aanstaat. Als de afstandstolk je vraagt om ergens anders te gaan voor het gesprek omdat de achtergrond storend is, volg haar raad dan op. 2 Dovennieuws 2013 nr.1 Als je buiten gebruik maakt van het afstandstolken, zorg dat er geen vlag, boom of plant achter jou staat als er veel wind is. Verlichting De belichting moet goed zijn om de gebaren vlot te kunnen aflezen: Zorg ervoor dat er genoeg licht is. Steek de lichten in de kamer aan als het nodig is, zodat de afstandstolk je duidelijk kan zien. Vermijd sterk tegenlicht (dus licht die van achter de gebaarder komt). Sluit de gordijnen als er een venster achter jou is. Als je een licht aansteekt, is dat best een licht dat zich voor en zeker niet achter de gebaarder bevindt. Gebaren Het tolken kan iets trager verlopen bij het afstandstolken in vergelijking met het live tolken door het vertragend karakter van de technologie. Gebruikers moeten hier bewust van zijn en hun tempo aanpassen. Vingerspel trager en dichter bij het lichaam om een wazig beeld bij de afstandstolk te vermijden. Draai je hand zodat de handvorm beter zichtbaar is voor de camera en het dus gemakkelijker af te lezen is voor de afstandstolk. Als je meerdere gebaren voor hetzelfde begrip hebt, kies voor

5 het gebaar dat best binnen het scherm past. Een voorbeeld hiervan is het gebaar voor wie. Het gebaar met de wijsvinger naast de mond is duidelijker in 2D dan de horizontale W- hand. Als je een reeks letters of nummers gebaart, doe dat dan traag en duidelijk zodat de afstandstolk zeker niets mist. Indien de reeks heel lang of ingewikkeld is, herhaal alles. De (vaak lokale, soms zelfs persoonlijke) gebaren die je gebruikt voor zaken zoals winkels, snelwegen, steden, personen, enzoverder kunnen voor de afstandstolk onbekend zijn. Vingerspel deze gebaren de eerste keer dat je ze gebruikt in een gesprek. Als de tolk jou toch nog niet kan begrijpen, dan kan je typen via de tekstfunctie. Telefoneren Tot nu toe was telefoneren onmogelijk voor dove personen, zij hebben dus geen telefooncultuur en zijn dan ook niet vertrouwd met de gebruiken als men telefoneert: Als je iemand opbelt, stel jezelf eerst voor (voornaam en familienaam), en als het de eerste keer is dat je deze persoon opbelt, zeg dat je doof bent en via een afstandstolkendienst Vlaamse Gebarentaal belt (horende personen begrijpen anders niet waarom een mannennaam een vrouwenstem heeft). Vraag met wie je spreekt voordat je begint uit te leggen waarvoor je belt. Als de opnemer zijn of haar naam niet meteen noemt, vraag met wie je spreekt. Houd pen en papier bij de hand en schrijf de naam van de persoon op. Zeg wie je belt en waarom je belt: Jij wilt weten met wie je spreekt, maar de ander wil natuurlijk weten wie je bent en waarom je belt. Vertel de reden en wacht daar niet mee totdat de ander erom vraagt. Zorg ervoor alle noodzakelijke gegevens bij de hand te hebben. Denk ook aan een pen en papier. Anders is de kans groot dat je namen, datum, modelnummers, telefoonnummers, adressen en dergelijke niet meer uit elkaar kunt houden als je alles probeert te onthouden. Zorg dat je weet wie je waarvoor moet hebben. Informeer of het uitkomt: Begin een gesprek altijd met de vraag of het past dat je belt. Als dat niet het geval is, bied dan aan om later terug te bellen. Houd de gesprekken zo kort als de relatie en de omstandigheden het toelaten. Het moet duidelijk zijn voor je gesprekspartner wanneer je het gesprek wil afsluiten. Sluit het gesprek goed af: bedank de ander voor het gesprek, neem afscheid en hang op. Als je zelf opgebeld wordt, neem dan zo vlug mogelijk de telefoon op en antwoord met: Goedemiddag, u spreekt met. De horende persoon kan je immers niet zien. Als je een bericht op een antwoordapparaat achterlaat, vergeet dan niet om ook je naam en telefoonnummer te geven zodat ze je eventueel kunnen terugbellen. Meer aandachtspunten, video s ter illustratie en de vertaling in VGT vind je terug op de website: NIEUWE WEBSITE OVER AFSTANDSTOLKEN Op deze website vind je meer uitleg over de nood aan afstandstolken, over hoe afstandstolken nu precies werkt, maar ook de volledige aandachtspunten voor gebruikers en aandachtspunten voor afstandstolken. Deze informatie wordt voor een groot deel ook in VGT aangeboden en er staan veel video s op ter illustratie. Dovennieuws 2013 nr.1 3

6 Interview met Filip Verstraete, cel Belangenbehartiging Fevlado Dovennieuws: Filip, jij volgt als medewerker van Fevlado het dossier Afstandstolken op. Nu is er ondertussen al een experiment gestart. Ben je tot nu tevreden over de evolutie en de stand van zaken? Filip: Jazeker, ik vind dat Fevlado mooie resultaten behaald heeft, dit ook dankzij een goede samenwerking met veel verschillende partners. Ik denk bijvoorbeeld aan Johan Verstraete: hij maakte na zijn studies in de VS Fevlado ervan bewust dat afstandstolken belangrijk is voor de integratie van dove mensen in de horende maatschappij. Hij bracht ons ervan op de hoogte dat de kansen van dove mensen hierdoor verbeterd konden worden en dat wij niet mochten wachten om te lobbyen bij de overheid. Een partner waaraan we ongelofelijk veel te danken hebben is Cera. Cera keurde twee projecten van Fevlado goed. Het eerste project was een vooronderzoek naar de mogelijkheden van afstandstolken in Vlaanderen. Daardoor konden wij een goed dossier met duidelijke aanbevelingen aan de Vlaamse overheid overhandigen. Dankzij dit dossier en de inspanningen van de VDAB, het VAPH, het Kabinet Welzijn en het CAB is er nu een subsidie voorzien voor 2 jaar voor een experimentele afstandstolkendienst. Enkele maanden geleden startte de afstandstolkendienst bij het CAB. De afstandstolkendienst wordt mee gecoördineerd door een stuurgroep met vertegenwoordigers van het CAB, Fevlado, de VDAB, het VAPH en het KOC. We werken allemaal goed samen! Dus ik kan besluiten dat er een goede evolutie is tot nu en dat in deze tijden van economische crisis. DN: Wat moeten volgens jou de prioriteiten omtrent afstandstolken zijn voor Fevlado in de volgende jaren? Filip: Er is nog heel veel werk te doen. Het bestuur heeft beslist dat dit één van de prioriteiten van Fevlado blijft voor Ik geef een paar aspecten: Nadenken op lange termijn 1. Het experiment duurt maar twee jaar, hé. Een afstandstolkendienst is zeker niet goedkoop, wat zal er na die 2 jaar gebeuren? Ik wil dat de Dovengemeenschap hier niet hetzelfde moet ervaren als in Canada. Daar was er ook een proefperiode. De Canadese Dovengemeenschap was heel tevreden hierover. Maar toen de proefperiode voorbij was, werd het niet verdergezet omdat men blijkbaar geen oplossing vond. Canadese doven zijn nu heel geërgerd. Dus wij moeten nu reeds goed voorbereiden voor later na het experiment Financiële tussenkomst voor de gebruiker 2. Onderhandelen met de overheid over een tussenkomst voor de aankoop van een beeldtelefoon, software, De Vlaamse overheid is nu bereid een tussenkomst te subsidiëren alleen voor de software. Maar een gemiddelde dove persoon heeft een beeldtelefoon, software, een mobiele beeldtelefoon (zoals bv ipad), een smartphone, nodig. Ik begrijp wel dat de overheid liever afwacht tot na het experiment en daarna kunnen wij samen zien met welke tussenkomst de overheid dove personen kan steunen. Fevlado stelt het voorzien van een forfaitair bedrag voor. Sociaal tarief internet 3. We moeten ook bekijken of doven beter een sociaal tarief voor het internet krijgen. Om via afstandstolken vlot te kunnen communiceren, heb je een goede internetverbinding (dus hoge kwaliteit en voldoende snelheid) nodig. Als blijkt dat de goedkoopste internetverbinding onvoldoende is en dat doven dus duurdere internetabonnementen moeten nemen, dan zal Fevlado ervoor pleiten dat doven net zoals horende burgers een internetabonnement betalen maar dat ze geen duurder abonnement moeten betalen voor een betere internetverbinding. Dus 4 Dovennieuws 2013 nr.1 hierover zullen we ook moeten onderhandelen met de overheid. Doven bewust maken 4. Voor veel doven is afstandstolken uiteraard totaal nieuw, daarom is er nog veel sensibilisering nodig. Dankzij het 2e project via Cera-subsidie geven wij lezingen bij dovenclubs en wij hebben ook een nieuwe website gelanceerd, nl. Het is heel belangrijk dat de doven effectief gebruik maken van het afstandstolken en dat zoveel mogelijk. Als na het experiment blijkt dat de doven er heel weinig gebruik van maken en hiervoor geen goede reden is, dan zal de overheid wellicht bedenkingen hebben of zij dit verder wil subsidiëren. DN: Vanaf 2013 is er een nieuw project in ziekenhuizen. Kan je hierover meer vertellen? Filip: Ik ben heel blij dat de FOD Volksgezondheid en het UZ Gent veel inspanningen doen om in ziekenhuizen een afstandstolkendienst voor dove patiënten te installeren. Doven kunnen naast live tolken nu ook op een afstandstolkendienst rekenen wanneer het nodig is. Sinds deze maand is er een tolk VGT gevestigd bij het UZ Gent, en een tiental Vlaamse ziekenhuizen en huisartspraktijken kunnen via afstandstolken ook beroep doen op deze tolk. De FOD, de ziekenhuiskoepel Zorgnet Vlaanderen, Fevlado, moeten alle andere ziekenhuizen aanmoedigen om hierbij ook aan te sluiten. Dus het systeem en de apparatuur moet daar ook geïnstalleerd worden, zodat men toegankelijker wordt voor dove patiënten of bezoekers. Er is nog veel sensibilisering nodig. DN: Zijn er nog andere toekomstwensen? Filip: Jazeker, er zijn er nog veel. Hier een paar voorbeelden - De afstandstolkendienst bij het CAB, bij Directeye en bij de ziekenhuizen hebben allemaal een verschillend systeem en zij zijn niet allemaal compatibel. Dat kan toch niet! Horende mensen kunnen elkaar bellen via verschillende telefoonmaatschappijen, verschillende merken van toestellen, Het maakt niet uit. Het wordt hoog tijd dat doven elkaar kunnen bellen met gelijk welk softwareprogramma of toestel Afstandstolkendiensten in het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten werken af en toe samen, bijvoorbeeld als er een wachtrij is. Dan wordt automatisch doorverbonden en doorgeschakeld naar een ander afstandstolkendienst. Dus het zou mogelijk zijn dat bijvoorbeeld CAB en Directeye gaan samenwerken zodat er een minder lange wachtrij is. Ik weet wel dat dit nu momenteel bij de EUD besproken wordt en dat er nieuwe richtlijnen worden gemaakt en voorgesteld aan de Europese Unie.

7 - Johan Verstraete, een dove ondernemer, heeft veel inspanning gedaan voor zijn bedrijf. Ik hoop dat dit bedrijf verder blijft groeien. Hij is zoals andere dove zelfstandigen een rolmodel voor jonge doven, die interesse hebben om als zelfstandige aan de slag te gaan. - Momenteel gebruiken ongeveer 750 unieke dove gebruikers Teletolk en 1500 unieke doven tolken. Ik hoop dat deze 1500 doven allen ook de afstandstolkendienst gaan gebruiken. Dus zij moeten zeker eerst bewust gemaakt worden van het belang en de voordelen van afstandstolken. Dove mensen zijn ook niet gewoon om te telefoneren, dus ze moeten eerst nog telefoonbewust gemaakt worden. - Via Teletolk kunnen horende mensen niet bellen naar doven, dus er is maar communicatie in één richting. Ik hoop dat horende mensen later ook weten dat ze zelf naar dove mensen kunnen bellen via afstandstolken! Interview met Johan Verstraete, DirectEye Johan Verstraete was de eerste persoon die met het idee van afstandstolken in Vlaanderen kwam aanzetten. Nu is hij zaakvoerder van DirectEye, een sociale onderneming die afstandstolken in VGT (DirecTolk) en LSFB (DirectInterprète) aanbiedt. Dovennieuws: Johan, hoe kwam je voor het eerst in aanraking met afstandstolken? Johan: Ik leerde het systeem kennen toen ik in de Verenigde Staten studeerde. Daar hebben dove en slechthorende mensen meer recht op videotolkminuten voor toegankelijke telecommunicatie. Dit alles wordt gefinancierd door de telecombedrijven. Dus zonder overheidssubsidies. Dat is toch een mooi voorbeeld hoe bedrijven en diensten zichzelf toegankelijk maken uit respect voor personen met een handicap. DN: Wat vond je zo fantastisch aan afstandstolken? Johan: Het gaf me eindelijk de vrijheid om zelf te communiceren via telecommunicatie. Altijd en overal, wat vroeger onmogelijk was. DN: Hoe kwam je op het idee om ook werkelijk een afstandstolkendienst op te richten in Vlaanderen? Johan: Toen ik terug kwam van de Verenigde Staten miste ik die vrijheid die ik kende. En dus wou ik het zelf proberen en gelukkig heb ik een goed team die me al lang steunt zoals Glen Gross die ons al bijna 3 jaar belangeloos adviseert, meedenkt, meewerkt aan het project. En ook niet te vergeten Benoit Seutin en Jeremy Miesse die me ondersteunen voor Wallonië. We zijn allemaal doven. En ja, DirectEye opereert nationaal. Het AWIPH in Wallonië heeft onze beeldtelefoon VidEye en onze Direct- Work videotolk minuten abonnement goedgekeurd omdat we in Wallonië hiervoor wel een erkenning gekregen hebben. In Vlaanderen gaat het wat moeilijker, want alle ogen staan nu gericht op het CAB die dankzij Europese en Vlaamse subsidies gratis kan werken tijdens een testperiode van 2 jaar. Ik vraag me enkel af wat er gaat gebeuren na 2 jaar? Moeten de doven en slechthorenden dan toch zelf betalen? DirectEye kiest voor een ander systeem, namelijk dat de bedrijven en openbare diensten zelf verantwoordelijk moeten zijn voor toegankelijkheid zodat doven niet uitgesloten worden van deze dienstverlening (zoals het gevraagd wordt in het VN Verdrag inzake rechten van personen met een handicap) DN: Hoe ben je er dan aan begonnen? Johan: Ik deed eerst onderzoek in het buitenland waar deze diensten al bestonden zoals in de Verenigde Staten, Zweden, Frankrijk en Engeland. Na lang onderzoeken beslisten we om samen te werken met een kwaliteitsvolle en bekende provider Meer info kan je vinden op DirecTolk (VGT) callcenter is open : Dinsdag : 9:00-12:00 Woensdag : 9:00-12:00 Donderdag : 9:00-12:00 Naargelang er klanten bijkomen zullen die uren uitgebreid worden. We voorzien binnenkort een verhoging naar 20 uren per week. Hoe meer klanten er intekenen hoe meer uren bereikbaarheid we kunnen inzetten van onze dienst DirecTolk. Je moet je niet inschrijven voor DirectWeb, je kan bedrijven bellen via een hyperlink. De bedrijven moet dan wel klant zijn bij ons. Vraag je bank, telecomprovider, verzekeringsmaatschappij, gemeente, ziekenhuis, openbare dienst, dokter, enz. om toegankelijk te zijn via DirectWeb. Voor DirectWork moet je werkgever bij ons inschrijven. Je kan het inschrijvingsformulier bij downloaden. Dovennieuws 2013 nr.1 5

8 in Frankrijk het was wel niet de goedkoopste maar we kozen bewust voor kwaliteit omdat de doven daar veel beter mee geholpen zijn. Die provider werkt met veel bekende callcenters over heel Europa en de Verenigde Staten. Zij werken volgens de goedgekeurde standaard van ITU en EC namelijk de ETSIstandaard. Bij DirecTolk hanteren we zeer hoge standaarden en verzekeren we dat we enkel en alleen met de beste afstandstolken werken. DN: Gebruik je zelf vaak afstandstolken? Johan: Zoveel als ik kan, maar nog niet zoveel als ik zou willen. Ons budget is zeer beperkt want we krijgen geen financiële steun van de Europese of Vlaamse overheden zoals het CAB. DN: Met welke aandachtspunten moeten dove gebruikers zeker rekening houden zodat het afstandstolken zo vlot mogelijk verloopt? Johan: Ze moeten de tolk informeren, ze moeten duidelijk vertellen wie ze gaan opbellen en uiteraard vertellen wie ze zijn. Kijk ook naar het licht, de lichtbron mag niet schijnen in de camera. En je draagt best een neutraal T-shirt, hemd, trui of jurk. Iets met een druk bloemenmotief zou alleen maar storend zijn. Heel belangrijk is dat je je moet voorbereiden op het gesprek, schrijf even op wat je zeker wilt weten of zeggen. DN: Wat zijn de grootste fouten die dove gebruikers maken als ze beroep doen op een afstandstolk? Johan: Zichzelf niet voorstellen, zo weet de andere kant niet met wie ze te maken hebben. De dove persoon moet eraan denken dat de horende persoon aan de telefoon hem niet kan zien (de tolk kan hem wel zien) dus de dove persoon moet meer informatie geven aan de telefoon via de tolk. DN: Bedankt voor dit interview Johan: Graag gedaan! Interview met Dennis Deschildre, CAB afstandstolkendienst Het CAB begon in oktober een afstandstolkendienst Vlaamse Gebarentaal. Met de steun van het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Departement Welzijn, kan het CAB tijdens bepaalde uren enkele afstandstolken ter beschikking stellen van de Vlaamse doven. Deze afstandstolkendienst is experimenteel, wat betekent dat dit project na 2 of 3 jaren geëvalueerd zal worden en dat de overheid dan hopelijk gestructureerde financiering zal voorzien. Het CAB kon binnen dit project ook een dove medewerker aanstellen. Dennis Deschildre is de contactpersoon voor de afstandstolkendienst. Hij is nu al enkele maanden aan het werk, dus wou Dovennieuws hem graag enkele vragen stellen. Dovennieuws: Dennis, wat is precies jouw taak bij de afstandstolkendienst van het CAB? Dennis: Ik ben aangeworven als ICT medewerker en coördinator van de afstandstolkendienst. Mijn jobinhoud is dus het opvolgen van deze dienst. Ik zorg voor de inschrijving van de gebruikers: ze krijgen een login en wachtwoord, zodat ze gebruik kunnen maken van de afstandstolkendienst. Wanneer de gebruiker problemen ondervindt, bied ik ook de nodige support. Dit kan via en oovoo. Voor sommige problemen, moet ik ter plaatse gaan, bv. bij moeilijkheden met de firewall van grote instellingen. De financiële coördinatie tenslotte gebeurt door de directie van het CAB. DN: Wat zijn de vaakst voorkomende vragen die je van dove klanten krijgt? Dennis: Er is niet echt 1 vraag die er uitspringt. De enige vraag die ik dagelijks hoor, is de vraag om deel te kunnen nemen aan het project. DN: Is het een voordeel voor deze job dat je ook doof en gebarentalig bent? Appreciëren de mensen dit? Dennis: Dit is een groot voordeel! Op het CAB werkten tot nu toe enkel horende personeelsleden en een slechthorend personeelslid. Dirk De Witte, de directeur, kent wel Vlaamse Gebarentaal. Door mijn aanwerving maakt het CAB zijn dienstverlening ook toegankelijker voor de dovengemeenschap. Ik heb dagelijks contact met de gebruikers van de afstandstolkendienst. Omdat ze met mij kunnen communiceren in Vlaamse Gebarentaal, zijn er ook voor hen geen communicatiebarrières. 6 Dovennieuws 2013 nr.1 DN: Wist je voordat je aan deze job begon al iets over afstandstolken? Dennis: Ik had vernomen dat deze dienst in Vlaanderen zou opgericht worden en volgde alle ontwikkelingen hierover op de voet, via Fevlado en tolken. Ik wist dat men in de Scandinavische landen al langer bezig waren met afstandstolken en dat deze dienst veel meer voordelen bood dan bijvoorbeeld Teletolk. DN: Wat vind je zelf het grootste voordeel aan afstandstolken? Dennis: Het grootste voordeel is natuurlijk de toegankelijkheid van informatie. Alle horende mensen kunnen via de telefoon op een vlotte en efficiënte manier informatie inwinnen. Voor het bestaan van de afstandstolkendienst, moesten wij beroep doen op Teltolk of op verkeer. Deze manier van communicatie is voor ons niet zo efficiënt, omdat ze via geschreven communicatie gebeurt. Je moet ook via vaak langer wachten op een antwoord. Via de afstandstolkendienst kunnen wij nu ook communiceren in onze moedertaal, via een tolk VGT. Een bijkomend voordeel is natuurlijk ook dat je voor een gesprek van 10 tot 30 minuten niet meer op zoek moet gaan naar een live-tolk, maar dat je gewoon gebruik kan maken van de afstandstolken dienst. DN: Gebruik je zelf vaak een afstandstolk?

9 Dennis: Ik maak dagelijks gebruik van een afstandstolk. Vroeger gebruikte ik sporadisch de dienst Teletolk, maar de afstandstolkendienst biedt een grote meerwaarde ten opzicht van Teletolk. Ik besef ook heel goed dat alle informatie nu voor ons Doven toegankelijk wordt. We kunnen net als alle andere burgers gewoon telefonisch contact opnemen met bedrijven, privé personen, een helpdesk, DN: Wat vind je de belangrijkste aandachtspunten waarop dove gebruikers zeker moeten letten? Dennis: Er zijn een aantal aandachtspunten. Ten eerste moet de gebruiker zorgen voor een webcam van goede kwaliteit en een goede internetverbinding. Hij moet ervoor zorgen dat hij goed in beeld zit wanneer hij gebaren maakt, zodat hij goed zichtbaar is voor de tolk. Om deze zichtbaarheid te verzekeren is ook voldoende belichting nodig. Dit zijn aandachtspunten voor de technische kant van de zaak. Daarnaast is het ook heel belangrijk om de horende persoon waarmee je contact opneemt bewust te maken van het feit dat je gebruik maakt van een afstandstolk om te telefoneren. Wanneer je een gesprek start, stel je je dus best even voor en zeg je dat je belt via een tolk Vlaamse Gebarentaal. Op die manier creëer je een groter bewustzijn bij je horende contactpersoon en zal de communicatie enkel verbeteren, aangezien hij dan meer begrip heeft voor de situatie en dus geduldiger zal zijn. Hij zal begrijpen dat er een tolkproces aan de gang is. DN: Er is momenteel een grote vraag naar tolken VGT in het onderwijs, hoe kunnen tolken overtuigd worden om met afstandstolken te beginnen? Wat zijn de voordelen om aan de slag te gaan als afstandstolk? Dennis: Een afstandstolk komt dagelijks in contact met de gebruikers. Dat betekent dat de tolk op korte tijd heel wat ervaring kan opbouwen. Dit houdt in dat de tolkvaardigheid zal stijgen, zowel wat betreft gebaren-als stemtolken. Een afstandstolk heeft ook als voordeel dat hij geen tijd meer verliest door zich te moeten verplaatsen van de ene naar de andere opdracht. Bovendien hebben afstandtolken een flexibel werkschema. DN: Wat kan er volgens jou nog verbeteren aan de huidige afstandstolkendienst? Dennis: De afstandstolkendienst in Vlaanderen staat nog in zijn kinderschoenen. We moeten nog door een leer-en groeiproces en al de kinderziektes overwinnen. We moeten ervoor zorgen dat we nu een mooie basis leggen om de dienst in de toekomst verder te kunnen uitbouwen. Voor mij persoonlijk is het natuurlijk een streefdoel om de openingsuren uit te breiden. Zorgen dat er een verhoogde permanentie is van de tolken, zodat de dienst van maandag tot vrijdag geopend kan zijn en naar de toekomst toe ook s avonds en in het weekend. DN: Bedankt voor het interview! Interview met afstandtolken Zowel het CAB als DirectEye kan beroep doen op een aantal afstandstolken Vlaamse Gebarentaal. Deze tolken zijn nu al een aantal maanden aan de slag als afstandstolken en ze hebben er ook een opleiding door buitenlandse experten opzitten. Reden genoeg om hen enkele vragen voor te schotelen. Interview met Ann Smets, afstandstolk Dovennieuws: Sinds wanneer ben je actief als afstandstolk? Ann: In april 2011 ben ik gestart in het eerste project rond afstandstolken van Fevlado en Cera. Het project voorzag een testgroep met een 10-tal dove gebruikers. Iedere donderdagnamiddag was ik beschikbaar in het callcenter zodat de Dove gebruikers gebruik konden maken van de service. DN: Waarom heb je besloten om ook als afstandstolk te werken? Ann: In eerste instantie was het een samenwerking tussen Fevlado, het CAB en DirectEye. Ik werd als instanttolk ingeschakeld om mee te werken als afstandstolk. In april 2012 startte het CAB een testgroep op voor een tweetal weken. Ik heb mij onmiddellijk kandidaat gesteld om aan dit project mee te werken omdat ik al een positieve ervaring had bij het eerste project. DN: Wat vind je zelf de voordelen van het afstandstolken voor een tolk VGT? Ann: Een van de voordelen is dat je je niet moet verplaatsen. Een ander voordeel is dat je een hele dag andere gezichten ziet en verschillende onderwerpen mag tolken. In tegenstelling tot het live-tolken tolk je hier ook af en toe gezellige familiepraatjes. Als afstandstolk heb je vaste uren, wat zeer aantrekkelijk is. Je bent zeker dat je maandelijks kan rekenen op een vast inkomen. DN: Wat raad je andere tolken VGT aan die erover twijfelen om als afstandstolk te werken? Ann: Een leuke job met veel afwisseling en een vast inkomen zijn zeer aantrekkelijk. Er is veel meer interactie tussen de klant en de horende partij, terwijl je bij het live tolken vaak in de situatie komt dat het bijna enkel gebarentolken is. Bij het afstandstolken komen ook de vaardigheden van stemtolken aan bod. Ook alle kleine aspecten zoals kleine geluiden die de horende partij maakt in je mimiek weergeven zijn belangrijk. DN: Wat zijn de nadelen voor de tolk bij het afstandstolken? Ann: Dat de dove gebruikers nog niet goed weten hoe ze moeten omgaan met het afstandstolken: Bijvoorbeeld eerst zichzelf voorstellen, korte info doorgeven over wat het gesprek zal gaan en bij het effectieve telefoongesprek hun naam vermelden. Als tolk mag je je enkel toespitsen tot het vertalen, terwijl er eigenlijk nog veel feedback gegeven moet worden aan de dove gebruiker hoe het werkt. Dit is niet echt een nadeel, maar het vergt toch een zekere extra inspanning. DN: Wat zijn de belangrijkste aandachtspunten waarop een dove gebruiker zeker moet letten om de kwaliteit van het afstandstolken te verbeteren? Ann: Zich niet in een drukke plaats begeven. Achtergrondlawaai is zeer hinderlijk om kwalitatief te kunnen vertalen. Drukke achtergronden (flikkerlichten, tv op de achtergrond, ) kunnen ook best vermeden worden. Een dove gebruiker moet zelf eerst zijn naam vermelden als hij in contact komt met de horende partij en erbij vermelden dat hij via een tolk VGT belt. DN: Onlangs volgden jullie een training georganiseerd door Fevlado en gegeven door Deense experts. Wat zijn de belangrijkste punten die je voor jezelf hebt onthouden? Ann: Dat we goed bezig zijn in Vlaanderen!!! We hebben er wel veel van bijgeleerd. Bijvoorbeeld onze houding, hoe je concentratie verbeteren, stemgebruik, standaardzinnen gebruiken, Dovennieuws 2013 nr.1 7

10 DN: Er is momenteel een grote vraag naar tolken VGT in het onderwijs, hoe kunnen tolken overtuigd worden om met afstandstolken te beginnen? Ann: Tolken in het onderwijs is natuurlijk ook zeer belangrijk, maar enkele tolken meer bij het afstandstolken zou ook zeer nuttig zijn. We streven naar een goede dienstverlening die toegankelijk is op alle werkdagen tijdens de kantooruren. Een avond per week is de dienst van het CAB ook geopend. Later kan dit nog uitgebreid worden. DN: Bedankt voor dit interview! Interview met enkele afstandstolken DN: Waarom hebben jullie besloten om ook als afstandstolk te werken? Afstandstolk: Toen het CAB op zoek ging naar tolken voor dit project was ik vrij om me hiervoor te engageren. Daar bovenop vond ik het ook zeer interessant om mee te werken aan een nieuw project. Het idee om te kunnen tolken voor verschillende mensen in verschillende settings vond ik zeker een pluspunt. Het biedt de mogelijkheid om veel te groeien als tolk op een korte tijd. Het is dus op hetzelfde moment een mooie kans en een uitdaging. DN: Wat vind je zelf de voordelen van het afstandstolken voor een tolk VGT? Afstandstolk: Het feit dat de verplaatsing zich beperkt tot het heen en weer rijden naar de afstandstolkendienst is positief, geen files, geen stress om op tijd op de volgende opdracht te geraken, Daarnaast ben je ook zeker van een vast maandelijks inkomen. Geen annulaties of wisselende uren. Je hebt contact met een zeer diverse groep gebruikers en je komt ook in aanraking met een ruime setting. DN: Wat raad je andere tolken VGT aan die erover twijfelen om als afstandstolk te werken? Afstandstolk: we denken dat het belangrijk is dat de tolken de kans krijgen om het eens te proberen. Dit al dan niet onder begeleiding zodat men iemand heeft om op terug te vallen. Sla niet in paniek als het niet van de eerste keer lukt, uiteindelijk is er een reden waarom men in Denemarken eerst een opleiding van 1 week heeft voordat men start met afstandstolken. DN: Wat zijn de nadelen voor de tolk bij het afstandstolken? Afstandstolk: Ik zie het niet echt als een nadeel maar het is wel belangrijk dat je als tolk ook de live settings blijft tolken, dit om meer ervaring op te doen en als extra oefening want afstandstolken is toch iets helemaal anders dan live tolken. Doordat de gebruikersgroep erg divers is kan het gebeuren dat je niet iedereen kent. Dit vraagt dan ook even wat inwerktijd en kan in het begin wat onduidelijkheden geven maar dat loopt meestal snel los. DN: Wat zijn de belangrijkste aandachtspunten waarop een dove gebruiker zeker moet letten om de kwaliteit van het afstandstolken te verbeteren? Afstandstolk: De website die reeds voorzien is is zeer duidelijk en omvattend. Het is dus belangrijk dat de gebruikers op de hoogte zijn van alle zaken die hierop vermeld staan. Daarnaast gebeurt het wel vaker dan de gebruiker zich vergeet voor te stellen of vergeet te vermelen dat het gesprek via een afstandstolk loopt. Dit kan problemen geven die vermeden kunnen worden. Het is wel een begrijpelijke fout aangezien dit allemaal nieuw is, werken met het systeem, een tolk op het scherm, telefoneren, DN: Onlangs volgden jullie een training georganiseerd door Fevlado en gegeven door Deense experts. Wat zijn de belangrijkste punten die je voor jezelf hebt onthouden? Afstandstolk: Zij wisten ons er vooral op te wijzen dat dit helemaal niet gemakkelijk is en gaven ons enkele tips om dit op lange termijn vol te kunnen houden. Of je nu de ene oproep na de andere hebt of een rustige dag, beide zijn erg vermoeiend want je moet er wel zijn en je moet alert blijven. Men gaf ons ook de tip om niet in te gaan op persoonlijke gesprekken tijdens wachttijden om zo niet te vermoeid te geraken voor de opdracht nog moet beginnen. Algemene tip: denk aan je gezondheid! DN: Er is momenteel een grote vraag naar tolken VGT in het onderwijs, hoe kunnen tolken overtuigd worden om met afstandstolken te beginnen? Afstandstolk: we denken dat iedere tolk dit voor zichzelf moet uitmaken maar ik zou zeggen probeer het gewoon eens. We merken dat alle tolken die hier werken het wel erg graag doen en dat is voor mij de beste referentie aangezien het gaat om een diverse groep tolken. DN: Bedankt voor dit interview! Vanaf januari afstandstolken VGT beschikbaar in een aantal ziekenhuizen en huisartspraktijken Vanaf januari 2013 zal een tolk Vlaamse Gebarentaal aan de slag gaan in het UZ Gent. Deze tolk zal via afstandstolken ook ter beschikking staan van bepaalde andere ziekenhuizen en huisartspraktijken in Vlaanderen. De deelnemende ziekenhuizen zijn UZ Gent; ZNA Antwerpen; Sint Lucas, Gent; AZ Groeninge, Kortrijk; AZ Sint Jan, Brugge; CHU Brugmann, Brussel; CHU Saint-Pierre, Brussel; UZ Gasthuisberg, Leuven. De deelnemende huisartspraktijken zijn Huisartsenpraktijk Heirnis, Gent; Medikuregem, Brussel; MH Colin, Antwerpen; PC Sint Jozef, Kortenberg; UG Nieuw Gent; WGC De Sleep, Gent. De bedoeling is dat later ook andere ziekenhuizen uit heel Vlaanderen en Brussel bij deze afstandstolkendienst zullen aansluiten. Fevlado juicht dit initiatief, gesubsidieerd door de FOD Volksgezondheid, en ook de inspanningen van het UZ Gent toe. Deze instanties en Fevlado zullen nu samen verder overleggen over de aanpak van de sensibilisatie van dove mensen en ook van andere ziekenhuizen. Binnenkort staat er meer informatie over de procedure voor de tolkaanvraag en andere interessante informatie op de website van Fevlado en de website van de ziekenhuizen die toegankelijk zullen zijn via afstandstolken VGT. 8 Dovennieuws 2013 nr.1

11 Het belang van VGT in de opvoeding van dove kinderen De cel belangenbehartiging van Fevlado start dit jaar met een project rond informatie voor ouders van dove kinderen. In januari heeft een studiedag plaats rond visuele communicatie met dove baby s. Meer hierover vind je elders op deze pagina s. In 2012 publiceerden we al 2 gesprekken met onderzoekers die rond dit thema werken tijdens hun doctoraat Stefan Hardonk en Liesbeth Matthijs - en in deze editie vind je het derde in de reeks. Kimberley Mouvet presenteerde haar onderzoek al tijdens de workshop die de Taalgroep VGT van de Lessius hogeschool in Antwerpen in 2012 organiseerde rond bilingualisme en ook tijdens de studiedag van Fevlado-Diversus vorig jaar over dove ouders met horende kinderen en VGT als thuistaal. Haar doctoraatsonderzoek is nog niet afgewerkt, maar de cel belangenbehartiging vroeg toch al naar haar bevindingen tot nu toe. DN: Hoe kwam je in aanraking met VGT en hoe leidde dit tot je onderzoek? Kimberley: Ik kwam tijdens mijn studies Taal- en Letterkunde aan de universiteit van Gent in contact met VGT via de introductielessen van Mieke Van Herreweghe. Na mijn studies startte ik mijn doctoraat waarin ik meewerk aan het onderzoek Wat met gebarentaal? Een longitudinaal onderzoek naar de intersubjectieve ontwikkeling en taalontwikkeling bij jonge dove kinderen met een CI. In dit onderzoek wordt bekeken hoe de communicatie tussen moeder en kind verloopt. Ook Liesbeth Matthijs werkt hier aan mee: zij richt zich op de kwaliteit van de interactie tussen moeder en kind en de rol van visuele communicatiestrategieën hierin, ik bestudeer de invloed van communicatie op de taalontwikkeling van het kind. Ik plan het einde van mijn doctoraat in oktober DN: Wat onderzoek je dan precies? Kimberley: Ik bestudeer de taalontwikkeling, zowel van het Nederlands als van VGT, van jonge dove kinderen met (meestal) een CI. Ik bekijk die taalontwikkeling als een wederzijds proces tussen moeder en kind; de taal ontwikkelt zich in en door interactie tussen die 2. En dan is het dus belangrijk te kijken welk taalaanbod een doof kind krijgt en welke invloed dat heeft op zijn of haar taalontwikkeling. Ik ging er in het begin van uit dat moeders kozen voor Nederlands óf VGT in de communicatie met hun dove kind. Maar tijdens het onderzoek bleek al snel dat de horende moeders een soort tussentaal hanteren omdat ze ofwel onvoldoende VGT beheersen ofwel niet helemaal overtuigd zijn hoe VGT te gebruiken in interactie met een doof kind. Die tussentaal noemen we communicatie met visuele elementen. DN: En wat wil je met dit onderzoek aantonen? Kimberley: Ik wil bekijken of visuele communicatie een positieve invloed heeft op taalontwikkeling, zowel van het Nederlands als van VGT. Visuele communicatie wordt daarbij heel breed bekeken: het gaat over communicatie waar in een zekere mate gebruik wordt gemaakt van visueel-gestuele modaliteiten. Nederlands en VGT zijn gelijkwaardige talen, maar er is een verschil in hoe ze gewaardeerd worden, welke status ze hebben. Dat verklaart ook waarom meertaligheid bij gesproken talen gewaardeerd wordt en geen probleem vormt, en meertaligheid gesproken taal/gebarentaal steeds opnieuw in vraag wordt gesteld. DN : Hoe ga je te werk? Kimberley: 14 jonge dove kinderen worden op de leeftijd van 6, 9, 12, 18 en 24 maanden gefilmd in interactie met hun moeder. Daarnaast wordt ook op elk van die momenten een interview afgenomen van de moeder. Vanaf 9 maanden krijgt die ook een lijst waarop ze zelf de vooruitgang van het taalgebruik Nederlands en VGT - moet invullen. Zo probeer ik na te gaan wat de rol van visuele communicatie nu exact is voor jonge dove kinderen met een cochleaire inplant. De groep is zeer divers samengesteld : er zijn kinderen met weinig en veel gehoorverlies, met en zonder CI, ouders die geen VGT willen gebruiken, ouders die een cursus VGT hebben gevolgd, DN: En hoe ver staat je onderzoek? Kimberley: Er zijn al 3 deelonderzoeken klaar waarvan de resultaten binnenkort worden gepubliceerd. Een eerste betreft een casestudie: Een mama communiceert met haar doof kind zowel in het Nederlands als met visuele elementen, tot het kind 10 maanden oud is en geïmplanteerd wordt. Vanaf dan spreekt de mama haar kind veel meer toe en vermindert ze het gebruik van visuele elementen drastisch. Op de leeftijd van 18 maanden blijkt uit de testen dat de taalontwikkeling sterk vertraagt, maar dat de VGT toch sneller doorgroeit en groter wordt dan het Nederlands. In de casestudie gaat de mama dus van bimodale communicatie naar monomodale communicatie. Maar dan merkt ze dat de interactie met haar kind vermindert, er weinig dialoog en connectie meer is, en ze schakelt opnieuw over op bimodale communicatie. We zien dus dat er rond het tijdstip van implantatie een verandering optreedt in communicatiepatronen. Maar die lijken zich wel te herstellen na verloop van tijd. Toch blijkt dat het kind daardoor een achterstand oploopt in woordenschatontwikkeling (zowel voor VGT als voor Nederlands). DN: Wat houdt het tweede deelonderzoek in? Kimberley: Dat is een vergelijking tussen 2 ouders, één van de 2 is de mama uit de net besproken casestudie. De 2e ouder heeft geen communicatie met haar doof kind tot het moment van implantatie. Ze verwacht dat haar kind met een CI horend is en gebruikt vanaf de implantatie enkel Nederlands. De communicatie verloopt zeer slecht en de moeder verlaat het kind op het moment dat dat 18 maanden oud is. Wanneer de interactiepatronen werden vergeleken met wat deze mama s vertelden tijdens het interview, bleek dat de verandering in de interactie (1ste mama naar meer monomodale interactie; 2de mama naar interactie) samen voorkwam met een sterkere nadruk van het medische discours in hun eigen verhaal. Deze studie toont duidelijk aan dat artsen goed moeten beseffen welke invloed ze hebben op de manier waarop ouders hun kind bekijken, er mee communiceren en dus op de taalontwikkeling van het doof kind. DN: Dus de manier waarop de moeder denkt over VGT bepaalt mee de communicatiewijze met haar kind? Kimberley: Ja, uit de interviews, waarin onder andere gepeild wordt naar hoe de moeder de doofheid van haar kind beleeft, kan je afleiden wat de status van VGT is in dat gezin. Een moeder die zegt dat ze verwacht dat haar kind zal horen na de implementatie, herhaalt wat de arts haar verteld heeft, en ziet dus ook absoluut het nut niet in van het gebruik van VGT. Moeders Dovennieuws 2013 nr.1 9

12 die in de gesprekken aangeven geen VGT te willen gebruiken, gebruiken wel communicatie met visuele elementen. Je kan je afvragen waarom? Is het Nederlands dan toch niet voldoende? DN: En merk je soms een evolutie binnen die houding ten aanzien van VGT? Kimberley: Vanaf 9 maanden krijgen de moeders een lijst waarop ze zelf de vooruitgang van het taalgebruik Nederlands en VGT - moeten invullen. Voor het Nederlands vullen alle ouders die in, het gedeelte dat te maken heeft met VGT wordt door de moeders die geen VGT gebruiken opengelaten of soms zelfs doorstreept. Bij sommigen zie je daar een evolutie in en vullen ze ook na verloop van tijd toch het gedeelte met betrekking tot VGT in. Je kunt je afvragen waarom ze dat doen. Merken de moeders dat gebaren toch bijdragen aan een betere interactie met hun doof kind? Nederlands en VGT zijn gelijkwaardige talen, maar er is een verschil in hoe ze gewaardeerd worden, welke status ze hebben. Dat verklaart ook waarom meertaligheid bij gesproken talen gewaardeerd wordt en geen probleem vormt, en meertaligheid gesproken taal/gebarentaal steeds opnieuw in vraag wordt gesteld. DN: En wat houdt het derde deelonderzoek in? Kimberley: Dat zijn video-analyses; in de filmopnames wordt gekeken hoe moeder en kind om de beurt communiceren en hoeveel keer na elkaar. Het blijkt dat moeders die geen visuele elementen gebruiken kortere periodes van beurtwisseling hebben met hun kind. Moeders die wel visuele elementen gebruiken, slagen er in om de periodes van beurtwisseling langer aan te houden; de communicatie lijkt daar dus intenser. Dus het lijkt er op dat, als je communicatie met visuele elementen gebruikt, dat positief is voor de duur van de gezamenlijke betrokkenheid en voor de totale communicatieproductie van het kind. Dus meer visueel communiceren levert langere dialogen op, meer communicatie en dus meer interactie tussen moeder en kind. DN: Wat zijn tot nu toe voor jou de belangrijkste conclusies uit je onderzoek? Kimberley: Wel, we weten dat taalontwikkeling een wederzijds proces is en dat een vlotte band ontwikkelen met je kind een vlotte taalontwikkeling in de hand werkt: ouder en kind werken samen aan die band. We weten ook dat taalontwikkeling een lang proces is, maar dat een goede basis verdere taalontwikkeling echt wel in de hand werkt. Kinderen leren in verschillende situaties, dus is die basis en de goede band van belang, niet zozeer het altijd 100% perfecte voorbeeld geven. Maar we weten ook dat taalontwikkeling vrij complex is als de gehoorstatus van moeder en kind niet overeenkomt. Toch kunnen we nu al wel besluiten dat communicatie met een visueel element gedeelde aandacht én communicatieve productie in zowel gesproken als gebarentaal in de hand werkt en ze zeker niet belemmert. Een goede interactie is dus zeer belangrijk om de taalontwikkeling in goede banen te leiden. DN: Bedankt voor dit gesprek Kimberley! En ook nog Kimberley Mouvet werkt nu samen met Stefan Hardonk aan een nieuw deelonderzoek: ze willen nagaan of de manier waarop ouders over doofheid denken, zich weerspiegelt in de manier waarop ze communiceren met hun dove kind. Later daarover meer. Project: Gelijke kansen voor dove baby s: recht op volledige informatie voor de ouders De cel belangenbehartiging van Fevlado start een nieuw project rond het recht op volledige informatie voor horende ouders van dove baby s. Dit project wordt gesubsidieerd door de Vlaamse overheid, cel Gelijke Kansen in Vlaanderen, en zal zes maanden duren (december 2012 mei 2013). De VUB onderzoeksgroep Interpersoonlijke, Discursieve en Narratieve Studies in Psychologie en Educatiewetenschappen (IDNS-PE) zal als partner de wetenschappelijke omkadering voorzien. Het doel van het project is het sensibiliseren en bewust maken van horende ouders en professionelen over de voordelen van het vroeg aanleren van Vlaamse Gebarentaal en het tweetalig en bi-cultureel opvoeden van dove baby s. Ouders baseren hun opvoedingskeuze vaak op de eenzijdige informatie die ze vanuit de medische wereld krijgen, en die zich voornamelijk op het gehoorverlies focust. Ze krijgen echter weinig of geen informatie over de meerwaarde van Vlaamse Gebarentaal en de Dovengemeenschap in de opvoeding van hun dove kind. Fevlado wil via dit project het belang van het geven van volledige informatie over doofheid vanuit een sociale, culturele en linguïstische dimensie aankaarten. Via getuigenissen van dove jongeren en ouders van dove kinderen over de waarde van Vlaamse Gebarentaal en Dovencultuur in hun leven zal die informatie op een toegankelijke manier verspreid worden. Meer informatie over dit project vind je op Studievoormiddag: Leren Visueel Communiceren in VGT met Dove Baby s en Peuters Wat? Deze studievoormiddag wordt georganiseerd naar aanleiding van de publicatie van de nieuwe cursus Leren Visueel Communiceren in VGT met Dove Baby s en Peuters. Het boek en de materiaalkoffer die bij de cursus horen worden gepresenteerd. Waar? Vrije Universiteit Brussel Wanneer? 25 januari 2013 Wie? Georganiseerd door de Vrije Universiteit Brussel, vzw t Signaal en Fevlado Programma? Naast de voorstelling van het boek en de materiaalkoffers, zal dr. Margaret Harris (UK) een overzicht geven van het wetenschappelijk onderzoek naar het gebruik van visuele communicatiestrategieën en gebarentaal in de vroegtijdige moeder-kindinteractie. Meer over deze studiedag en hoe je je kan inschrijven vind je op 10 Dovennieuws 2013 nr.1

13 Gent - JC De Joker website: Lokaal: Dovenclub Gent Stropkaai Gent Kortrijk - JW De Haerne website: lokaa: Clubhuis De Haerne Kortrijksestraat Kortrijk - Heule Brugge - JW Dewitte s Doordrijvers website: Lokaal: DOC Effeta Polderstraat 76a 8310 St Kruis Brugge Antwerpen - JC De Vlinder website: Lokaal: Madosa Haantjeslei Antwerpen. Tunhout - JC De Kempen website: Lokaal: Sociaal - Cultureel Centrum Piramime Hendrik Consciencestraat Turnhout Bestuur Jong-Fevlado 2013: Er zijn 2 nieuwe kandidaten bijgekomen, het bestuur ziet er als volgt uit: Voorzitter: Hannes De Durpel Ondervoorzitter: Sammy Van Landuyt Secretaris: Dennis Deschildre Schatbewaarder: Yves Van Acker Verslaggever: Dora Moens Bestuursleden: Marieke Kusters, Sara Van Leuven en Davy Van Landuyt. In deze jongerenkrant: Actieplan jaar Jong-Fevlado Sfeerbeelden WIE ZIJN WE? Voorzitter Hannes De Durpel - verantwoordelijk voor leiden van vergaderingen, contacten met binnen- en buitenland - Ondervoorzitter Sammy Van Landuyt - verantwoordelijk voor overname van afwezigheid voorzitter - Secretaris Dennis Deschildre - verantwoordelijk voor back-up administratie, opvolgen en contacten met binnen- en buitenland - Schatbewaarder Yves Van Acker - verantwoordelijk voor financiën en sensibilisatie (website) - Verslaggever Dora Moens - verantwoordelijk voor verslaggeving van vergaderingen - Bestuursleden Marieke Kusters - Sara Van Leuven - Davy Van Landuyt - verantwoordelijk voor activiteiten e.a. Dovennieuws 2013 nr.1 Jongerenkrant 11

14 Actieplan 2013 Interne activiteiten Jaarlijks organiseren we 10 bestuursvergaderingen. Daarnaast wonen wij ook de General Assembly van EUDY in Berlijn in de maand mei bij. Zoals elk jaar betalen we een vergoeding aan WFDYS en EUDY voor ons lidmaatschap. Met het oude bestuur van 2012 gaan we jaarlijks uit eten. Daarnaast zal er ook een teambuildingsweekend georganiseerd worden voor het bestuur. In 2012 hebben we een nieuwe koepel, WGDY (West-German Deaf Youth), opgericht in samenwerking met de Nederlandse, Waalse en Ierse jongerenfederatie en deze is ook van toepassing voor Duitsland, Engeland, Oostenrijk, In 2013 is er voorzien dat we een seminarie zullen organiseren in Gent in de zomervakantie. Dit is nog niet 100% zeker maar deze seminarie is bedoeld om de doelen van WGDY meer uit te werken en is ook bedoeld voor netwerking tussen de verschillende internationale jongerenfederaties. Tussenactiviteiten Met tussenactiviteiten bedoelen we enkel de activiteiten in samenwerking met de lokale jongerenwerkingen/jeugdclubs. We zullen begin 2013 een teambuildingsweekend organiseren met alle bestuursleden van de jeugdclubs. Dit zorgt voor meer samenwerking en overleg. Tijdens deze teambuilding zal er ook nagedacht worden over het aantal tornooien georganiseerd door de jeugdclubs, een betere reclameverspreiding via Jong-Fevlado, een geïntegreerde kalender op de website van Jong- Fevlado, Uiteraard worden er ook 2 jeugdraden voor de jeugdclubs alleen en een AV voor alle leden georganiseerd. De AV zal in 2013 in Brugge doorgaan in samenwerking met JWDWD. Daarnaast zal er een avond georganiseerd worden waarbij alle kinderclubs worden uitgenodigd zodat Jong-Fevlado kan bekijken wat wij als organisatie voor deze groepen kunnen doen. Dit is vrijblijvend: het is aan de kinderclubs om te beslissen of ze bij ons willen aansluiten. Dit zal vermoedelijk al in januari/februari 2013 gebeuren. Externe activiteiten Jaarlijks organiseren we aan het einde van de zomer een kamp en dat is voor 2013 van toepassing. Aldus zullen we ook tijdens de WereldDovenDag in Oostende meer actief zijn, op vraag van de jeugdclubs. We hebben vorig jaar ons kandidaat gesteld om in 2014 een EUDY Junior (van 13 tot 17 jaar) Camp te organiseren, in samenwerking met FFSB-Jeunes. Tegen eind december 2012 moet er een COC (Camp Organising Comitee) opgericht worden die deze kamp intens en specifiek zal voorbereiden. 2 mensen van het bestuur zullen leidinggevende functies krijgen binnen de COC. Dora Moens is namens Jong-Fevlado verantwoordelijk voor deze COC. 12 Dovennieuws 2013 nr.1 Jongerenkrant

Toegankelijkheid van ziekenhuizen voor dove personen. Filip Verstraete vzw Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties

Toegankelijkheid van ziekenhuizen voor dove personen. Filip Verstraete vzw Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties Toegankelijkheid van ziekenhuizen voor dove personen Filip Verstraete vzw Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties De dovengemeenschap: heel verschillend De dovengemeenschap bestaat uit verschillende groepen:

Nadere informatie

DOVENNIEUWS. Beste wensen voor. THEMA: verenigingsleven. verslag WFD congres in Sydney. Lesico Internationale Conferentie voor gebarentalige lesgevers

DOVENNIEUWS. Beste wensen voor. THEMA: verenigingsleven. verslag WFD congres in Sydney. Lesico Internationale Conferentie voor gebarentalige lesgevers België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X 2 Beste wensen voor 0 22 144 00 1 4 1 DOVENNIEUWS THEMA: verenigingsleven verslag WFD congres in Sydney Lesico Internationale Conferentie

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Mijn baby is doof

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Mijn baby is doof België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Mijn baby is doof jaargang 88 - nummer 5 tweemaandelijks september-oktober 2013 5 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van Fevlado vzw

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Tolken voor senioren

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Tolken voor senioren België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Tolken voor senioren jaargang 88 - nummer 4 tweemaandelijks juli-augustus 2013 4 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van Fevlado vzw

Nadere informatie

DOEL. Informatie en weetjes over tweetalig en bicultureel opgroeien. Ontmoeting tussen ouders.

DOEL. Informatie en weetjes over tweetalig en bicultureel opgroeien. Ontmoeting tussen ouders. DOEL Informatie en weetjes over tweetalig en bicultureel opgroeien. Ontmoeting tussen ouders. INHOUD Kennismaking Speeddate Voorstelling Fevlado, het participatieproject en het onderwijsproject Workshop

Nadere informatie

COMMUNICATIE- EN OMGANGTIPS

COMMUNICATIE- EN OMGANGTIPS COMMUNICATIE- EN OMGANGTIPS Om de communicatie tussen dove en horende personen vlotter te laten verlopen, vindt u hieronder een aantal praktische tips. Voor wie? Voor dove personen en hun omgeving. We

Nadere informatie

2/2014 DOVENNIEUWS. THEMA: Dovengeschiedenis. Belgian Deafsport Awards 2013. DovenActie in Vlaanderen

2/2014 DOVENNIEUWS. THEMA: Dovengeschiedenis. Belgian Deafsport Awards 2013. DovenActie in Vlaanderen België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X Madosa (Antwerpen) werd opgericht op 11 februari 1894 DOVENNIEUWS THEMA: Dovengeschiedenis Belgian Deafsport Awards 2013 DovenActie

Nadere informatie

Altijd en overal bellen en gebeld worden KPN Teletolk. Ook als u een auditieve beperking of spraakbeperking heeft

Altijd en overal bellen en gebeld worden KPN Teletolk. Ook als u een auditieve beperking of spraakbeperking heeft Altijd en overal bellen en gebeld worden KPN Teletolk Ook als u een auditieve beperking of spraakbeperking heeft Snel starten 1. Download bij een van de aanbieders de Total Conversationsoftware op uw smartphone,

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Corpus Vlaamse Gebarentaal

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Corpus Vlaamse Gebarentaal België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Corpus Vlaamse Gebarentaal jaargang 88 - nummer 3 tweemaandelijks mei-juni 2013 3 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van Fevlado vzw

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Dove Ouders

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Dove Ouders België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Dove Ouders jaargang 87 - nummer 3 tweemaandelijks mei-juni 2012 3 FEVLADO Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties vzw AANGESLOTEN

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Vrijwilligerswerk

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Vrijwilligerswerk België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Vrijwilligerswerk jaargang 87 - nummer 2 tweemaandelijks maart-april 2012 2 FEVLADO Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties

Nadere informatie

We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten.

We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten. We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten. We helpen je bij het verbeteren van je contacten met

Nadere informatie

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Stel je je vragen bij je huidige job? Evolueert je loopbaan niet in de juiste richting? Overweeg je een heroriëntatie? Zoek je ondersteuning bij het solliciteren?

Nadere informatie

Evolutie in het. Studiedag VGTC Hilde Nyffels 08 november 2008 Lessius Hogeschool, Antwerpen

Evolutie in het. Studiedag VGTC Hilde Nyffels 08 november 2008 Lessius Hogeschool, Antwerpen Evolutie in het lesgeven van VGT Studiedag VGTC Hilde Nyffels 08 november 2008 Lessius Hogeschool, Antwerpen Ervaring evolutie Nmg VGT April 1994 : Fevlado Vrije gebarencursus 1994 : studieweek Bristol

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Werk

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Werk België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Werk 1 FEVLADO Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties vzw AANGESLOTEN DOVENVERENIGINGEN NATIONAAL SECRETARIAAT Fevlado vzw

Nadere informatie

Geniet in alle rust van je baby.

Geniet in alle rust van je baby. Geniet in alle rust van je baby. Volle Maan. De dienst kraamzorg van Familiehulp. Kraamzorg Volle Maan. Extra thuiszorg voor jou en je baby. Ben je in blijde verwachting? Of ben je net de trotse ouder

Nadere informatie

Filip Verstraete. Adviescommissie Vlaamse Gebarentaal Fevlado vzw

Filip Verstraete. Adviescommissie Vlaamse Gebarentaal Fevlado vzw Filip Verstraete Adviescommissie Vlaamse Gebarentaal Fevlado vzw Wat willen dove leerlingen? Toegang tot de lessen Onderwijs van een goed niveau Een diploma Vlotte sociale contacten Wat is het aanbod?

Nadere informatie

Skype. Praktische informatie over Skype

Skype. Praktische informatie over Skype April 2015 Auteur: E.C.Bliek Skype Praktische informatie over Skype Dit bestand omvat een introductie over het programma Skype. Functies, gebruik en een gebruiksinstructie worden behandeld. ICT&Onderwijs

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. ontwikkelingssamenwerking

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. ontwikkelingssamenwerking België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS ontwikkelingssamenwerking jaargang 88 - nummer 2 tweemaandelijks maart-april 2013 2 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van Fevlado

Nadere informatie

MDT TER KOUTER- CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Ter Kouter

MDT TER KOUTER- CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Ter Kouter MDT TER KOUTER- CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Aaltersesteenweg 2 9800 Deinze Tel. 09/386.38.90 - Fax : 09/386.82.72 E-mail : info@terkouter.be HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair

Nadere informatie

Het hele verhaal in Gebarentaal

Het hele verhaal in Gebarentaal Het hele verhaal in Gebarentaal Nederlandse gebarentaal voor iedereen Werkboek niveau 2 Iris Wijnen en Tom Uittenbogert Broek in Waterland, 2015 Het hele verhaal in Gebarentaal Werkboek niveau 2 Auteurs:

Nadere informatie

TELEFONEREN NAAR DE BIBLIOTHEEK

TELEFONEREN NAAR DE BIBLIOTHEEK Patrick studeert aan de universiteit. Hij zoekt een rustige plaats om te studeren. Hij wil in de bibliotheek gaan studeren. In de bibliotheek kan je ook de computers. Hij weet niet wanneer de bibliotheek

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. foto: Laura Hudepohl. Deaf History

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. foto: Laura Hudepohl. Deaf History België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS foto: Laura Hudepohl Deaf History jaargang 87 - nummer 5 tweemaandelijks sept. - okt. 2012 5 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van

Nadere informatie

4/2015 DOVENNIEUWS. THEMA: VGT voor horenden/vgt voor doven. Ledenbeweging. Column: Fanny Vervaecke

4/2015 DOVENNIEUWS. THEMA: VGT voor horenden/vgt voor doven. Ledenbeweging. Column: Fanny Vervaecke Dovengeschiedenis Vlaanderen en Kompas: uitstap herinnering aan De Groote Oorlog DOVENNIEUWS THEMA: VGT voor horenden/vgt voor doven Ledenbeweging Column: Fanny Vervaecke 4/2015 jaargang 90 - nummer 4

Nadere informatie

Inleiding...1. Correctie Terminologie...2. Vlaamse Gebarentaal...3. Belangrijke woorden...4. Tips voor de leerkracht...7. Tips voor trainer/coach...

Inleiding...1. Correctie Terminologie...2. Vlaamse Gebarentaal...3. Belangrijke woorden...4. Tips voor de leerkracht...7. Tips voor trainer/coach... Inhoudstafel Inleiding...1 Correctie Terminologie...2 Vlaamse Gebarentaal...3 Belangrijke woorden...4 Tips voor de leerkracht...7 Tips voor trainer/coach...9 Tips voor tijdens een wedstrijd...10 Tolk...11

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

PERSMAP VIJFTIEN VINGERS EN TWEE HOOFDEN DVD MET KINDERRIJMPJES EN LIEDJES IN VLAAMSE GEBARENTAAL

PERSMAP VIJFTIEN VINGERS EN TWEE HOOFDEN DVD MET KINDERRIJMPJES EN LIEDJES IN VLAAMSE GEBARENTAAL PERSMAP VIJFTIEN VINGERS EN TWEE HOOFDEN DVD MET KINDERRIJMPJES EN LIEDJES IN VLAAMSE GEBARENTAAL 24 SEPTEMBER 2014 14U30-15U30 BIBLIOTHEEK PERMEKE DE CONINCKPLEIN 25-26 2060 ANTWERPEN Inhoud persmap Programma

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Dove Ouders Vlaanderen DOV

Dove Ouders Vlaanderen DOV Dove Ouders Vlaanderen DOV WAT? WIE? WAAROM? Vereniging dove ouders met dove en/of horende kinderen 5 Vrijwilligers Ouders hebben rechten! (recht op informatie, participatie, ) Ontmoetingsdagen 1 ste :

Nadere informatie

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Deaflympics

België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148. afgiftekantoor GENT X NIEUWS. Deaflympics België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X NIEUWS Deaflympics jaargang 88 - nummer 6 tweemaandelijks november-december 2013 6 DOVENNIEUWS - Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie

Nadere informatie

Doven nieuws Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties Stropkaai 38-9000 Gent

Doven nieuws Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties Stropkaai 38-9000 Gent België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X Doven nieuws Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties Stropkaai 38-9000 Gent jaargang 86 - nummer 4 tweemaandelijks

Nadere informatie

Vormingsmomenten voor kinderbegeleiders

Vormingsmomenten voor kinderbegeleiders Vormingsmomenten voor kinderbegeleiders Vormingsmoment voor kinderbegeleiders Kinderopvang is volop in beweging. Vanuit het Steunpunt Kinderopvang van de VVSG en Diverscity willen we mee invulling geven

Nadere informatie

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 COORDINATEN VAN DE GDT : GDT van de regio: oostende Adres :Hospitaalstraat

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Doven nieuws Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties Stropkaai 38-9000 Gent

Doven nieuws Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties Stropkaai 38-9000 Gent België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X Doven nieuws Tijdschrift van Fevlado vzw Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties Stropkaai 38-9000 Gent jaargang 86 - nummer 3 tweemaandelijks

Nadere informatie

5/2014 DOVENNIEUWS. THEMA Het Vlaams. Dovenparlement. Op wereldreis met VGT Doe Mee en Kedokids. WereldDovenDag 2014

5/2014 DOVENNIEUWS. THEMA Het Vlaams. Dovenparlement. Op wereldreis met VGT Doe Mee en Kedokids. WereldDovenDag 2014 België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X DOVENNIEUWS THEMA Het Vlaams Dovenparlement Op wereldreis met VGT Doe Mee en Kedokids WereldDovenDag 2014 5/2014 jaargang 89 - nummer

Nadere informatie

Prof. Mieke Van Herreweghe

Prof. Mieke Van Herreweghe Kansen en valkuilen in het onderwijs aan dove en slechthorende kinderen en jongeren in Vlaanderen Prof. Mieke Van Herreweghe Prof. Mieke Van Herreweghe, Vakgroep Taalkunde Situatie in Vlaanderen Orale

Nadere informatie

HULPMIDDELENINFO COMMUNICEREN MET DOVEN EN SLECHTHORENDEN COMMUNICATIETIPS EN HULPMIDDELEN

HULPMIDDELENINFO COMMUNICEREN MET DOVEN EN SLECHTHORENDEN COMMUNICATIETIPS EN HULPMIDDELEN HULPMIDDELENINFO COMMUNICEREN MET DOVEN EN SLECHTHORENDEN COMMUNICATIETIPS EN HULPMIDDELEN JANUARI 2011 Een beschrijving van een hulpmiddel of een aanpassing in deze tekst wil niet zeggen dat het hulpmiddel

Nadere informatie

Activiteiten ter verbetering van de. maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op. een grotere integratie van (vroeg)doven

Activiteiten ter verbetering van de. maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op. een grotere integratie van (vroeg)doven Activiteiten ter verbetering van de maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op een grotere integratie van (vroeg)doven in de horende maatschappij: actieplan. April 1998 Auteurs

Nadere informatie

21/01 Fevlado vzw & Fevlado-Diversusvzw Verschillende visies op doofheid Dovengemeenschap Dovencultuur Communicatietips Oefeningen

21/01 Fevlado vzw & Fevlado-Diversusvzw Verschillende visies op doofheid Dovengemeenschap Dovencultuur Communicatietips Oefeningen Fevlado-Diversus vzw 21/01/2014 VORMING STARTDAG FRACARITA Inhoud 21/01 Fevlado vzw & Fevlado-Diversusvzw Verschillende visies op doofheid Dovengemeenschap Dovencultuur Communicatietips Oefeningen Inleiding

Nadere informatie

wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol?

wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol? Is de Vlaams-Belgische Gebarentaal wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol? April 1998 Auteurs: Myriam Vermeerbergen Mieke Van Herreweghe Voorafgaande opmerking Deze tekst werd geschreven in de

Nadere informatie

Bent u ontevreden? Laat het ons weten. Wij luisteren naar u

Bent u ontevreden? Laat het ons weten. Wij luisteren naar u Bent u ontevreden? Laat het ons weten Wij luisteren naar u Uw bank, uw partner Uw partner voor al uw projecten voor nu en straks Wij luisteren naar u Als klant van BNP Paribas Fortis kiest u voor een bank

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

OP WEG NAAR WERK: opportuniteiten en valkuilen. 29-11-2012 Seminarie VLOR - Brussel 1

OP WEG NAAR WERK: opportuniteiten en valkuilen. 29-11-2012 Seminarie VLOR - Brussel 1 OP WEG NAAR WERK: opportuniteiten en valkuilen 1 2 OVERZICHT GTB Algemeen Personen met een Arbeidshandicap (PmAH) Begeleiding naar werk Bijzondere TewerkstellingsOndersteunende Maatregelen (BTOM) Doven

Nadere informatie

1/2015 DOVENNIEUWS THEMA WERK. Nieuw bestuur. Seniorenfeest/Seniorenuitstap

1/2015 DOVENNIEUWS THEMA WERK. Nieuw bestuur. Seniorenfeest/Seniorenuitstap Seniorenuitstap: bezoek aan de Tiense Suikerraffinaderij DOVENNIEUWS THEMA WERK Nieuw bestuur Seniorenfeest/Seniorenuitstap 1/2015 jaargang 90 - nummer 1 tweemaandelijks januari - februari 2015 Gent X

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk leven

Voorstelling Onafhankelijk leven Voorstelling Onafhankelijk leven Inhoudsopgave 1. Wat is Onafhankelijk leven?... 3 2. Waarom is Onafhankelijk Leven belangrijk?... 4 3.1. Met een persoonlijk assistentie budget (PAB) kan je onafhankelijk

Nadere informatie

Basishandleiding voor de leerlingen (en hun ouders) in het secundair onderwijs die een login en paswoord hebben

Basishandleiding voor de leerlingen (en hun ouders) in het secundair onderwijs die een login en paswoord hebben Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven, vzw Dendermondesteenweg 449, 9070 Destelbergen tolkaanvraag@cabvlaanderen.be - www.cabvlaanderen.be 09/228 28 08 * 09/228 18 14 * 0476/22 91 75 * Nood

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

VOORWOORD. Inhoud. Dovennieuws 2012 nr.6 1. Beste lezers,

VOORWOORD. Inhoud. Dovennieuws 2012 nr.6 1. Beste lezers, VOORWOORD Beste lezers, Het zijn drukke maanden geweest voor het personeel van Fevlado en Fevlado-Diversus. Het was voor de nieuwe directeur, de nieuwe coördinator en de nieuwe teamleden van Fevlado-Diversus

Nadere informatie

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer MDT - HET VEER - CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Kazernestraat 35 A 9100 Sint-Niklaas Tel. 03/776.63.19 - Fax : 03/760.48.71 E-mail : revalidatiecentrum@hetveer.be Riziv : 9.53.406.07 HOE KAN ONS MDT U

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie

Inspirerende cases. CASE 11 Voxtron bij Medisch Labo Medina

Inspirerende cases. CASE 11 Voxtron bij Medisch Labo Medina Inspirerende s CASE Voxtron bij Medisch Labo Medina Voxtron bij Medisch Labo Medina Medisch Labo Medina, opgericht in 1978, is een medisch diagnostisch laboratorium, actief in de eerstelijns gezondheidszorg.

Nadere informatie

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN?

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? INHOUD Wil je je inschrijven bij het VAPH? In deze brochure lees je hoe het multidisciplinair team (MDT) je hiermee kan helpen. De VAPH-experten

Nadere informatie

Sollicitatiegesprek? Haal jouw droomjob binnen met deze tips. www.ago.jobs Al meer dan 25 jaar de beste weg naar passend werk!

Sollicitatiegesprek? Haal jouw droomjob binnen met deze tips. www.ago.jobs Al meer dan 25 jaar de beste weg naar passend werk! Sollicitatiegesprek? Haal jouw droomjob binnen met deze tips www.ago.jobs Al meer dan 25 jaar de beste weg naar passend werk! GRONDIGE VOORBEREIDING Je bent uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Proficiat!

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

Sollicitatiegesprek? Haal jouw droomjob binnen met deze tips. www.ago.jobs Al meer dan 25 jaar de beste weg naar passend werk!

Sollicitatiegesprek? Haal jouw droomjob binnen met deze tips. www.ago.jobs Al meer dan 25 jaar de beste weg naar passend werk! Sollicitatiegesprek? Haal jouw droomjob binnen met deze tips www.ago.jobs Al meer dan 25 jaar de beste weg naar passend werk! GRONDIGE VOORBEREIDING KEN HET BEDRIJF KEN JE GESPREKSPARTNER Je bent uitgenodigd

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw

Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw Waarvoor staat Onafhankelijk Leven vzw? 1. Visie Onafhankelijk Leven vzw gaat met volle kracht voor een samenleving waar alle personen met beperking controle hebben

Nadere informatie

Introducties telefonisch interview

Introducties telefonisch interview Introducties telefonisch interview Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins

Nadere informatie

Informatie voor ouders, pleegouders en hulpverleners

Informatie voor ouders, pleegouders en hulpverleners Informatie voor ouders, pleegouders en hulpverleners Als ouders een tijdje niet zelf voor hun kinderen kunnen zorgen Het kan dat ouders door omstandigheden in moeilijkheden verkeren, of dreigen te komen,

Nadere informatie

Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier

Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier Wat kunnen wij nu al zeggen? een beslissing over jullie aanvraag moet eerst besproken worden, maar er zijn wel enkele zaken die wij op voorhand kunnen vertellen:

Nadere informatie

3/2014 DOVENNIEUWS. THEMA: VGT aan de universiteit. COLUMN : Nell. De Getrouwe vrienden Kortrijk worden 100 jaar!

3/2014 DOVENNIEUWS. THEMA: VGT aan de universiteit. COLUMN : Nell. De Getrouwe vrienden Kortrijk worden 100 jaar! België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X DOVENNIEUWS THEMA: VGT aan de universiteit COLUMN : Nell De Getrouwe vrienden Kortrijk worden 100 jaar! 3/2014 jaargang 89 - nummer

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

De VDAB ook. voor personen met een arbeidshandicap

De VDAB ook. voor personen met een arbeidshandicap De VDAB ook voor personen met een arbeidshandicap Onze dienstverlening op een rijtje Je bent werkzoekend, werknemer of zelfstandige en je hebt een langdurige beperking van fysieke, verstandelijke, psychische,

Nadere informatie

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen 11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen Iedereen met een website komt er vroeg of laat mee in aanraking. Hoe verander ik meer bezoekers in klanten? Met conversie dus. Conversie optimalisatie

Nadere informatie

Opleiding. Tolk Vlaamse Gebarentaal. Code + officiële benaming van de module. Module Vlaamse Gebarentaal B. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Tolk Vlaamse Gebarentaal. Code + officiële benaming van de module. Module Vlaamse Gebarentaal B. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Tolk Vlaamse Gebarentaal Code + officiële benaming van de module Module Vlaamse Gebarentaal B Academiejaar 2015-2016 Semester 2 Studieomvang 9 studiepunten Totale studietijd 180 Aantal lestijden

Nadere informatie

En wat kunnen wij voor u doen?

En wat kunnen wij voor u doen? En wat kunnen wij voor u doen? Afspraken over de Brummense dienstverlening En wat kunnen wij voor u doen? Servicenormen Gemeente Brummen "En wat kunnen wij voor u doen"? Kenmerk : INT14.2537 Versiedatum

Nadere informatie

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen Iedereen online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. 96 Telenet Jaarverslag 2012 Duurzaamheid Telenet Foundation Telenet Foundation

Nadere informatie

Dirk De Witte, directeur Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven vzw

Dirk De Witte, directeur Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven vzw 1 Colofon Verantwoordelijke uitgever: Filip Verstraete Voorzitter Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties vzw Stropkaai 38 9000 Gent Jaar van uitgave: 2011 Redactie: Adviesgroep Afstandstolken Dirk De

Nadere informatie

Administratie. Communicatie. Medische opvolging. Sportieve opvolging. Het online werkkader voor elke medewerker van de voetbalclub

Administratie. Communicatie. Medische opvolging. Sportieve opvolging. Het online werkkader voor elke medewerker van de voetbalclub s ccer nline Het online werkkader voor elke medewerker van de voetbalclub Administratie Aanwezigheden, rapporten, busregeling, terrein- en kleedkamerregeling, spelersfiches Smartphone Communicatie, kalender,

Nadere informatie

Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. wat nu?

Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. wat nu? Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. wat nu? Proficiat & bedankt! Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. Fantastisch dat je je zo wil engageren om samen met ons kwetsbare

Nadere informatie

Beroepsprofiel Schrijftolk

Beroepsprofiel Schrijftolk Inleiding Dit beroepsprofiel is geldig voor schrijftolken in Nederland. Dit beroepsprofiel is geschreven door de werkgroep beroepscode en beroepsprofiel van de Nederlandse Schrijftolken Vereniging (NSV).

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

dienstencheques sector (PC 322.01)

dienstencheques sector (PC 322.01) 1 dienstencheques sector (PC 322.01) ONTHAAL IN MIJN ONDERNEMING www.accg.be 2 inhoud 3 Edito 4 Een woordje uitleg bij de CAO onthaal 7 CAO www.accg.be 3 dienstencheques sector ONTHAAL IN MIJN ONDERNEMING

Nadere informatie

Herziening PAB. Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg

Herziening PAB. Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg Herziening PAB Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg www.onafhankelijkleven.be donderdag

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

Hij ontmoette twee dove meisjes en hij leerde hen een gebarentaal.

Hij ontmoette twee dove meisjes en hij leerde hen een gebarentaal. Fragment 2 Gebarentaal TWEEDE GRAAD Lichaamstaal is niet weg te denken als we spreken. Onze mimiek, onze handen vertellen vaak meer dan woorden. Maar als je alleen je handen en je mimiek hebt om je uit

Nadere informatie

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Steunpunt Inclusief hoger Onderwijs Sint-Jorisstraat 71 8000 Brugge Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Het Steunpunt Inclusief Hoger

Nadere informatie

Handleiding maatschappelijke stage

Handleiding maatschappelijke stage Handleiding maatschappelijke stage Christiaan Huygens College Broodberglaan Voorwoord Het 3e jaar ga je een maatschappelijke stage lopen. Dat is een andere stage dan de arbeidsoriëntatie stage, waar je

Nadere informatie

Het Netwerk Boek. Zakelijk Netwerken. Wie Wat Waar Waarom Hoe. Social Media Personal Branding Tips

Het Netwerk Boek. Zakelijk Netwerken. Wie Wat Waar Waarom Hoe. Social Media Personal Branding Tips Het Netwerk Boek Netwerk Boek Rob B. Tol Wie Wat Waar Waarom Hoe Zakelijk Netwerken Social Media Personal Branding Tips Success Stories Interviews Do s & Don ts Cases Voorbeelden Oefeningen Tests 3 Inhoud

Nadere informatie

verzekering vrijwilligerswerk

verzekering vrijwilligerswerk verzekering vrijwilligerswerk Inleiding Vrijwilligerswerk is niet weg te denken uit onze samenleving. Het vult het werk van beroepskrachten perfect aan en het verhoogt de onderlinge solidariteit in de

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van ik kan me niet concentreren ik heb geen zin ik ben de helft weer vergeten ik snap er niets van Maar al te vaak hoor je dergelijke verzuchtingen van mensen die boven hun studieboeken gebogen zitten. Al

Nadere informatie

Solliciteren via de uitzendsector DECEMBER 2014

Solliciteren via de uitzendsector DECEMBER 2014 Solliciteren via de uitzendsector DECEMBER 2014 algemeen 2 Algemene principes 3 PARTIJEN BIJ UITZENDARBEID Volwaardig werk = rechten en plichten Werk zoeken via uitzend? Snel, ervaring, CV, korte opeenvolgende

Nadere informatie

4/2014 DOVENNIEUWS. THEMA VGT op de VRT: achter de schermen. WDD 2014 in Antwerpen. De Dove Trekvogels in Amerika

4/2014 DOVENNIEUWS. THEMA VGT op de VRT: achter de schermen. WDD 2014 in Antwerpen. De Dove Trekvogels in Amerika België - Belgique P.B. 9000 Gent X P702024 3/6148 afgiftekantoor GENT X DOVENNIEUWS THEMA VGT op de VRT: achter de schermen WDD 2014 in Antwerpen De Dove Trekvogels in Amerika 4/2014 jaargang 89 - nummer

Nadere informatie

3/2015 DOVENNIEUWS. THEMA: Afstandstolken. Nieuw Bestuur. Column: Jean-Pierre Fauconnier

3/2015 DOVENNIEUWS. THEMA: Afstandstolken. Nieuw Bestuur. Column: Jean-Pierre Fauconnier DOVENNIEUWS THEMA: Afstandstolken Nieuw Bestuur Column: Jean-Pierre Fauconnier 3/2015 jaargang 90 - nummer 3 tweemaandelijks mei - juni 2015 Gent X - P702024 Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties - Stropkaai

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Verandering in de Raad van Bestuur van Oikonde

Verandering in de Raad van Bestuur van Oikonde Nieuwsbrief nummer 12 2015 Inleiding Met veel spijt namen we op 1 januari 2014 afscheid van de collega s van Pleegzorg. Ondertussen zijn we meer dan een jaar verder. Pleegzorg ging zijn eigen weg en het

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Omgaan met mensen met een beperking

Omgaan met mensen met een beperking Omgaan met mensen met een beperking makkelijker dan u denkt! Gebruik de juiste woorden! Het is belangrijk dat we iedereen respectvol benaderen en mensen niet reduceren tot hun beperking. Vandaar de termen

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap Het Vlaams Parlement, gelet op 1 artikel 13 van de geconsolideerde versie van het Verdrag tot oprichting van

Nadere informatie