Daglicht, gebouwen en mensen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Daglicht, gebouwen en mensen"

Transcriptie

1 Daglicht, gebouwen en mensen NSVV Nationaal Lichtcongres 29 januari 2015 Prof. Dr.-Ing. A.L.P. Rosemann Dr. ir. M.B.C. Aries

2 Natuurlijke verlichting Gebouwen: beschutting voor weersomstandigheden Voorkeur voor daglicht en lucht van buiten Source: Google

3 Gezonde verlichting Licht dat zowel aan de visuele als niet visuele behoefte van mensen voldoet, zonder visueel discomfort te veroorzaken (Aries, 2005) Source: Google

4 Motivatie daglichtgebruik Verlichtings en psychologische aspecten Psychologische motivatie Uitzicht Comfortabele helderheid Gezondheidsaspecten / ergonomische aspecten / prestatie Energiebesparing Kostenbesparing / Built Environment

5 Principes gezonde verlichting Dagelijkse dosis in Westerse landen waarschijnlijk te laag Gezonde verlichting -> gezonde duisternis Biologische stimulering: voldoende golflengten in gebied gevoeligheid niet-visuele systeem Juiste lichtdosis: licht op het oog (direct via lichtbron of reflectie) Timing lichtblootstelling beïnvloedt effect dosis Natuurlijke verlichting = daglicht Veitch, J.A., (2004), Highlights of IE TC6-11 s Forthcoming Report, NRCC-46749

6 Vind de juiste balans

7 Motivatie Daglicht tijdens werktijd Lokale tijd in h 93 % Maanden

8 Parameters van invloed op lichtenergie Lampen Ballasten Type verlichting Aanwezigheidssensoren Electrische verlichting Armaturen Geometie Controle systemen Daglichtafhankelijke controle Ruimte Lichtreflecties Daglicht Klimaat, Locatie Buiten condities Gevel

9 Energiegebruik in een gebouw Totale vraag Deel 1 Air conditioning Deel 6 Ruimte vraag Deel 2 Ventilatie technieken Deel 3 Warm water Deel 8 Verlichting Deel 4 Grenswaarden Deel 10 Verwarming Deel 5 Gecombineerde generatoren Deel 9 Koeling Deel 7 Bron: DIN

10 Relatieve jaarlijkse bruikbare lichtdosis verlichtingssterkte H a,ut Onderhoudswaarde verlichtingssterkte t rel,a,ut tijd

11 System potentiaal H rel,a,bruik H rel,a,bruik t rel,a,bruik

12 Europese methodologie Geïnstalleerde electrische verlichting Gebruikstijd Daglicht zone/ Geen-daglicht zone Regelingen Aan- en afwezigheids sensoren Daglichtafhankelijke regeling

13 Canadese methodologie Geïnstalleerde electrische verlichting Gebruikstijd Daglicht zone/ Geen-daglicht zone Regelingen Aan- en afwezigheids sensoren Daglichtafhankelijke regeling Persoonlijke regeling

14 Persoonlijke regelingen Dimmingsregelingen voor individuele werkplekken Gebruikers hebben de mogelijkheid om het lichtniveau van hun werkplek aan te passen aan hun persoonlijke behoeften Studies hebben laten zien dat deze regelingen het energiegebruik met 10% kunnen reduceren

15 Energie voor verlichting Huidige standaardisatie activiteiten Nationaal Europese Noord-Amerkiaanse Internationaal Formatie van een Joint Technical Committee Energy Performance of Lighting in Buildings CIE TC 3-52 ISO TC 274 / Built Environment

16 Gebouwde omgeving Daglichtopening Energie Ghisi & Tinker (2005):

17 Gebouwde omgeving Daglichtopening Energie Gezondheid/comfort (Uitzicht) Comfort & gezondheid: randvoorwaarde voor energiebesparing! Ochoa et al. (2012):

18 Optimum Minste energie en hoogste comfort Oplossingsruimte Noord Visueel acceptabel Viseel niet acceptabel Minste energie Energieverspilling

19 Resultaten Aanbevolen openingsgrootte per orientatie: Noord 70% Zuid 60% Oost en west 60% Source: Google

20 Resultaten Aanvullende zon/helderheidswering nodig Kwaliteiten (dynamiek, spectrum, uitzicht, etc.) bewaren

21 Natuurlijke verlichting Kwaliteit van natuurlijke omgeving binnen brengen ± 80% informatie via het oog (uitzicht) Dynamisch Verlaging energiegebruik mogelijk Vol spectrum Source: Google

22 Dynamiek Kennis over daglichtritmes zullen grotere daglichtbenutting in gebouwen mogelijk maken Inzicht in de dynamiek van het daglicht in relatie tot menselijke behoeften Source: Google

23 Synergie effecten Kwaliteit van de ruimte Conventionele systeme Innovatieve daglicht systemen Gebruikersacceptatie Controle systemen voor electrische verlichting, daglicht en zonnestraling Integrale systemen gebaseerd op gebruikers eisen Energiebesparing

24 VOORBEELDEN / Built Environment

25 LESO auto-adaptieve regelingen Project: LESO- BP (Solar Energy Research Institute) Foto: David Lindeloef - Licht- en zonweringssystemen met auto-adaptieve regelingen en manuele overruling

26 Studie met thermochrome beglazing Project: Onderzoeksproject aan de Technische universiteit van München (1999) Project manager: Helge Hartwig Foto's: Helge Hartwig, TU Munich

27 National Art Gallery, Ottawa, ON Heldere hemel Bewolkte hemel Project: National Art Gallery, Ottawa, Canada (1988) Architect: Moshe Safdie Foto s: A. Rosemann

28 ARTHELIO Project: Demonstratie project in het Semperlux gebouw, Berlijn, Duitsland (2000) Project management: Technische Universiteit Berlin Foto s : A. Rosemann Integratie van daglicht en kunstverlichting (sulfur lamp)

29 Verplaatsbare test Faciliteit op het UN World Urban Forum 2006

30 UBC Solar Canopy Illumination System Verlichtingsconditie: Buiten - zonnig Light pipe - uit Geen raam Raam open

31 UBC Solar Canopy Illumination System Verlichtingsconditie: Buiten - zonnig Light pipe - zon Geen raam Raam open

32 UBC Solar Canopy Illumination System Verlichtingsconditie: Buiten - zonnig Light pipe - elektrisch Geen raam Raam open

33 Meetkop voor een adaptieve RGB-regeling Kleursensor Sensor electronicia Microcontroller Driving electronicia RGB-armatuur

34 Implementatie Kunstverlichtingsinstallatie Aanwezigheidssensor en verlichtingssterktesensor Daglichtsysteem

35 Daglichtafhankelijke lichtregeling Zone voor visuele taak Energetische aspecten Daglicht aanbod Taak verlichting Verblindingseffecten Aanwezigheid Taak Gebruikersaspecten: Visueel comfort Gezondheid

36 100% 90% 80% 70% 60% 50% X-Achse 40% 40% 30% 50% Daglichtontwerp Y-Achse Materiaal Meting van materiaaleigenschappen Simulatie van daglichtsystemen Design Tool Daglicht ontwerp Daglichtsysteem Meting van systeemeigenschappen Verlichtingssterkte Verdeling over het werkvlak Luminantie Verdeling over het daglichtsysteem Daglichtsysteem Metingen in een testruimte Resultaten Beleuchtungsstärke in lx 1,20E+05 1,00E+05 8,00E+04 6,00E+04 4,00E+04 2,00E+04 Daglicht data 1,20E+03 1,00E+03 8,00E+02 6,00E+02 4,00E+02 2,00E+02 Bestrahlungsstärke in W/m2 Evg Evg_West Evg_Süd Evg_Ost Evg_Nord Eeg 0,00E+00 03:35 04:25 05:15 06:05 06:55 07:45 08:35 09:25 10:15 11:05 11:55 12:45 13:35 14:25 15:15 16:05 16:55 17:45 18:35 19:25 20:15 Ees 0,00E+00 Zeit (WOZ)

37 Conclusies Meerdere criteria Alleen energiebesparing geen visueel comfort en aandacht voor gezondheid Alleen visueel comfort en aandacht voor gezondheid energieverspilling Source: Google

38 Conclusies De mens is geevolueerd met het daglicht Daglicht is dynamisch Dynamisch daglicht essentieel voor mensen (in gebouwen) Gezond en comfortabel daglicht in gebouwen begint bij een goed ontwerp voor de daglichtopening (en voorkomt energieverspilling!) Source: Google

39 Conclusies Daglicht verrijkt: Overdag is het gratis Overdag houdt het je actief Source: Google en dan kun je s nachts dus slapend rijk worden!

40 Dank u voor uw aandacht Daglicht, gebouwen en mensen NSVV Nationaal Lichtcongres 29 januari 2015 Prof. Dr.-Ing. A.L.P. Rosemann Dr. ir. M.B.C. Aries Source: Google

Onderzoek werpt nieuw licht op de zaak

Onderzoek werpt nieuw licht op de zaak Onderzoek werpt nieuw licht op de zaak Dr. ir. (Myriam) M.B.C. Aries TU/e Department of the Built Environment Unit Building Physics and Systems Building Lighting group LED event 17 september 2015 Verlichting

Nadere informatie

Gezonde verlichting in gebouwen

Gezonde verlichting in gebouwen Gezonde verlichting in gebouwen Dr. ir. M.B.C. Aries BPS Building Lighting group Intelligent Lighting Institute CIE info dag 19 oktober 2015 Gezonde verlichting in gebouwen Gezonde verlichting Gebouwen

Nadere informatie

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe 1 Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering Wouter Beck Hunter Douglas Europe 2 Onderwerpen Zonlicht de grootste vrije energiestroom op aarde Invloed van zonlicht op comfort,

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR

PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR 2 PULSE VTL 3 V I S U E E L E M O T I O N E E L LICHT B I O I S C H L O G De dimensies van licht: licht stelt ons in staat om onze omgeving waar te

Nadere informatie

Frisse School Verlichting,

Frisse School Verlichting, Frisse School Verlichting, Fris licht stimuleert leerling en docent Dr ir Ellie de Groot Ir Nancy Westerlaken Drs Laurens Zonneveldt 1 Doelstelling Verlichting voor optimale prestatie van leerling en docent

Nadere informatie

Effecten van verlichting

Effecten van verlichting Effecten van verlichting Whitepaper Inleiding Zonder dat we er ons bewust van zijn, heeft licht effect op uiteenlopende processen in ons lichaam. Zonder licht kunnen we niets waarnemen en daarnaast hebben

Nadere informatie

Inhoud van de presentatie

Inhoud van de presentatie Inhoud Inhoud van de presentatie Duurzaam bouwen met staal Concepten voor energiebesparend bouwen met lichtgewicht constructies Toepassing PCM in vloeren, wanden en plafonds Energieconcept Wilo in Zaandam

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630 7S630 Laurens Zonneveldt Mariëlle Aarts Doel van het college Gereedschap bieden om via een doordacht PvE tot het gewenste doel te komen Opzet Hoe kom je tot eisen, wat speelt een rol Zoeken naar oplossingen

Nadere informatie

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen IBE-BIV 18 oktober 2012 Arnaud Deneyer, ir Laboratorium Licht en Gebouw Afdeling Energie & Gebouw WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum

Nadere informatie

Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler

Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler Context 40% van alle energie wordt in de westerse wereld gebruikt in gebouwen [1] Elektriciteit is een duurzame energie drager Een nieuw type elektriciteitsnet

Nadere informatie

energiecoach verlichting

energiecoach verlichting LAMPEN Puntverlichting Hebt u uw gloeilampen al vervangen door spaarlampen? Spaarlampen zijn vier tot vijf keer efficiënter dan gloeilampen en gaan 9 tot 13 keer langer mee. Bijgevolg is de winst dubbel:

Nadere informatie

Duurzame bouw door zonregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe

Duurzame bouw door zonregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe Duurzame bouw door zonregulering Wouter Beck Hunter Douglas Europe Duurzame bouw door zonregulering 1. Uitdagingen in de gebouwde omgeving 2. De kracht van de zon 3. Energie 4. Comfort Binnenklimaat Trend:

Nadere informatie

Inhoud. Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving

Inhoud. Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving ir. H.IJ. (Hester) Hellinga Faculteit Bouwkunde, Leerstoel Bouwfysica 17-04-2008 NVvA Symposium, Zeist Inhoud 02 1. Onderwerp van het onderzoek

Nadere informatie

Wat is de ideale raamafmeting gelet op visueel comfort en energie verbruik?

Wat is de ideale raamafmeting gelet op visueel comfort en energie verbruik? 22 2 2011 Bouwfysica www.nvbv.org Op zoek naar het ideale Nederlandse raam Wat is de ideale raamafmeting gelet op visueel comfort en energie verbruik? Bij de meeste kantoorgebouwen worden er voor de verschillende

Nadere informatie

CLIMATE ADAPTIVE BUILDING SHELLS EEN VOORONDERZOEK

CLIMATE ADAPTIVE BUILDING SHELLS EEN VOORONDERZOEK CLIMATE ADAPTIVE BUILDING SHELLS EEN VOORONDERZOEK Leo Bakker 1, Bart de Boer 2, Pieter de Wilde 3 Marinus van der Voorden 1 1 TNO Bouw en Ondergrond, Delft, Nederland 2 Energieonderzoek Centrum Nederland,

Nadere informatie

Daglicht in geventileerde dubbele gevels

Daglicht in geventileerde dubbele gevels Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf http://www.wtcb.be Daglicht in geventileerde dubbele gevels Het Berlaymont gebouw 28 November 2007 Arnaud Deneyer, ir Laboratorium Licht en Gebouw

Nadere informatie

Daidalos bouwfysisch ingenieursbureau

Daidalos bouwfysisch ingenieursbureau Invloed van zonwering op de daglichttoetreding in kantoren project: studie van de invloed van een zonwering het visueel comfort in kantoren in samenwerking met Amber Imaging (programmatuur interface) opdrachtgever:

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 1.4 Comfortcriteria LENTE 2013 Stéphan Truong Beheerder van de opleiding voor rekening van Leefmilieu Brussel TRAINING.IBGEBIM@ecorce.be 2

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Wouter Ryckaert Wouter.Ryckaert@kuleuven.be 09 265 87 13 24 oktober 2013 Belgische Vereniging voor Arbeidshygiëne Belgian Ergonomics Society Verlichtingsontwerp

Nadere informatie

Verlichting door de ogen van de gebruiker

Verlichting door de ogen van de gebruiker Kwaliteit van installaties in de utiliteitsbouw: Verlichting door de ogen van de gebruiker Dr. ir. H.IJ. (Hester) Hellinga Themabijeenkomst Kwaliteit van Installaties door DEKRA en UNETO-VNI 29 maart 2017

Nadere informatie

- Goed meten: herleidbaarheid

- Goed meten: herleidbaarheid Echte lumens Herleidbare metrologie als basis voor betrouwbare LED metingen Marijn van Veghel VSL Themadag Optica 18 oktober 2012 Inhoud - Goed meten: herleidbaarheid - LED metrologie - EMRP project Metrology

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE Opleiding Energie in duurzame gebouwen Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES Fiorenzo NAMECHE LIGHT TO LIGHT Lighting design & engineering LIGHT TO LIGHT Onafhankelijk studie en ontwerpsbureau

Nadere informatie

lightwaynederland.nl

lightwaynederland.nl Passief Bouwen en daglichttoetreding, dilemma? Een kwestie van balans. Nadeel conventionele vormen daglichttoetreding (ramen, lichtstraten en koepels) is ongewenst warmteverlies. Of ongewenste warmtewinst

Nadere informatie

Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen. Door: ir. E.N. t Hooft

Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen. Door: ir. E.N. t Hooft Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen Door: ir. E.N. t Hooft 1 INHOUD PRESENTATIE Inleiding Binnenmilieu Thermisch comfort Beoordelingsmethoden Consequenties ATG-methode Conclusie 2 FASEN IN BOUWPROCES

Nadere informatie

UCER User Centered Energy Reduction

UCER User Centered Energy Reduction UCER User Centered Energy Reduction Ontwikkeling van een individueel comfort systeem Eric van den Ham Faculteit Bouwkunde Afdeling Architectural Engineering + Technology Sectie Climate Design & Sustainability

Nadere informatie

Dag van het Licht 3 oktober 2011

Dag van het Licht 3 oktober 2011 Dag van het Licht 3 oktober 2011 ISSO-publicatie 90 Energie-efficiënte verlichting André Derksen Projectcoördinator ISSO Rienk Visser Rapporteur ISSO-publicatie 90 3 oktober 2011 ISSO-publicatie 90 Energie-efficiënte

Nadere informatie

Opleiding. Energie in duurzame Gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Ingrid VAN STEENBERGEN

Opleiding. Energie in duurzame Gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Ingrid VAN STEENBERGEN Opleiding Energie in duurzame Gebouwen Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES Ingrid VAN STEENBERGEN ODID - Onafhankelijk adviesbureau voor energiezuinige verlichting Adviesbureau Verlichtingsaudits

Nadere informatie

AANWEZIGHEIDSSENSOR PD-C360i/24 DUODIMplus

AANWEZIGHEIDSSENSOR PD-C360i/24 DUODIMplus AANWEZIGHEIDSSENSOR NL PD-C360i/24 DUODIMplus AANWEZIGHEIDSSENSOR PD-C360i/24 DUODIMplus DRIE ZONES, TWEE LICHTNIVEAUS, ÉÉN OPLOSSING: DUODIMplus ENERGIE-EFFICIËNTIE A PLUS DE DUODIMplus VAN ESYLUX COMBINEERT

Nadere informatie

kijk, leer en kopieer: het etrium

kijk, leer en kopieer: het etrium kijk, leer en kopieer: het etrium ir. Jeroen Scheepmaker sr.. consultant business development PROVADA - DUURZAAMHEIDSPAVILJOEN - 8 juni 2011 Source: Wassermann, Manos Meisen feiten etrium: zeer energiezuinig

Nadere informatie

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt Il sole come partner Concept Ecovision schermature solari Colt Concept Ecovision Verantwoord ondernemen, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en gebruik maken Energie besparen: een visie Energie

Nadere informatie

SMART BUILDING LIGHTING. Introducing. Draadloze verlichting besturing

SMART BUILDING LIGHTING. Introducing. Draadloze verlichting besturing Introducing. Draadloze verlichting besturing Wat is Wireleds? Slimme draadloze verlichting aansturing Mesh Netwerk Draadloze schakelaars Draadloze sensoren LED-lampen Wat is de meerwaarde? Flexibiliteit

Nadere informatie

ELM. Adresseerbaar systeem voor lichtregeling en energiebeheer. pms 484. cool grey 11 DALI. ELM Network

ELM. Adresseerbaar systeem voor lichtregeling en energiebeheer. pms 484. cool grey 11 DALI. ELM Network ELM Network DALI ELM Adresseerbaar systeem voor lichtregeling en energiebeheer pms 484 cool grey 11 ELM combineert besparing met lichtcomfort De Energy & Light Manager (ELM) is een uniek adresseerbaar

Nadere informatie

Licht en Gezondheid. Effecten van licht gaan veel verder dan alleen perceptie. IE&IS / Human Technology Interaction

Licht en Gezondheid. Effecten van licht gaan veel verder dan alleen perceptie. IE&IS / Human Technology Interaction Licht en Gezondheid Effecten van licht gaan veel verder dan alleen perceptie IE&IS / Human Technology Interaction 18-12-2008 PAGE 1 Licht en Gezondheid Licht blootstelling Visuele effecten Non-visuele

Nadere informatie

TOOL PROSOLIS (http://www.prosolis.be)

TOOL PROSOLIS (http://www.prosolis.be) TOOL PROSOLIS (http://www.prosolis.be) (in samenwerking met de afdeling Energie en Gebouw van het WTCB) PROSOLIS is een tool dat toelaat om energetische en visuele prestaties te vergelijken van verschillende

Nadere informatie

De Exergetische Gebouwschil

De Exergetische Gebouwschil De Exergetische Gebouwschil Promotieonderzoek Michiel Ritzen NWO presentatie Michiel Ritzen - afgestudeerd aan de TU Delft, 2004 - architectuur, specialisatie Technologie in Duurzame Ontwikkeling - docent

Nadere informatie

LEDLine Lineair Profielsysteem

LEDLine Lineair Profielsysteem LEDLine Lineair Profielsysteem LEDSign LEDLine Lineair Profiel Systeem is een energie-efficiënte, weinig onderhoud alternatief voor traditionele lineaire fluorescente in diverse industriële, commerciële

Nadere informatie

Maatregelen tegen stedelijke hitte. Toon van Harmelen (TNO)

Maatregelen tegen stedelijke hitte. Toon van Harmelen (TNO) Maatregelen tegen stedelijke hitte Toon van Harmelen (TNO) Oorzaken van het stedelijk hitte eiland effect verharding vs. water/vegetatie bebouwing en geometrie materiaalgebruik antropogene warmte broeikasgassen

Nadere informatie

Aanbeveling. Licht, welzijn en de ouder wordende mens. Definitief concept, d.d. oktober 2006. Colofon

Aanbeveling. Licht, welzijn en de ouder wordende mens. Definitief concept, d.d. oktober 2006. Colofon Aanbeveling Licht, welzijn en de ouder wordende mens Definitief concept, d.d. oktober 2006 Colofon Uitgegever Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde Galvanistraat 1 Postbus 539 6710 BM Ede telefoon:

Nadere informatie

Slim omgaan met licht Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit. RD okober Capelle a/d IJssel 5209

Slim omgaan met licht Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit. RD okober Capelle a/d IJssel 5209 Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit RD okober Capelle a/d IJssel 5209 Licht verandert van analoog naar digitaal van analoog naar digitaal licht Light is design!

Nadere informatie

Geïntegreerde lichtregeling. ELS - MDS - EMD - maatwerk

Geïntegreerde lichtregeling. ELS - MDS - EMD - maatwerk Geïntegreerde lichtregeling ELS - MDS - EMD - maatwerk Geïntegreerde lichtregeling Briljant door zijn eenvoud Geïntegreerde lichtregeling betekent dat de volledige lichtregeling (sensor, sturing en dimbare

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Stichting Living Daylights. Light Inspirations. ir Atto Harsta

Stichting Living Daylights. Light Inspirations. ir Atto Harsta Stichting Living Daylights Light Inspirations ir Atto Harsta oprichter & bestuurder Stichting Living Daylights directeur Aldus bouwinnovatie voorzitter Booosting ir Atto Harsta directeur Aldus bouwinnovatie

Nadere informatie

Met Parans Solar Lighting. is het alsof je de aanwezigheid van de natuur ervaart.

Met Parans Solar Lighting. is het alsof je de aanwezigheid van de natuur ervaart. 2012 Met Parans Solar Lighting 360 is het alsof je de aanwezigheid van de natuur ervaart. Het Parans systeem Parans Solar lighting creëert een unieke ambiance binnenshuis, doordat de variatie van het

Nadere informatie

Frank Krommenhoek. Smart LED

Frank Krommenhoek. Smart LED Frank Krommenhoek Smart LED Achtergrond Agenda Trends in (LED) verlichting Concept Smart LED Case Total Smart Building ICT neemt een steeds belangrijkere rol in als backbone van de organisatie ook voor

Nadere informatie

Lichtcondities in ziekenhuizen.

Lichtcondities in ziekenhuizen. Lichtcondities in ziekenhuizen. Ir. Mariëlle Aarts Building Lighting Project Creating Healthy Environments Hospitals (CHEH) Focus op Akoestiek (1 promovendus en junior onderzoekers) Licht (1 promovendus

Nadere informatie

licht en onderwijs Wij weten wat LED voor u betekent

licht en onderwijs Wij weten wat LED voor u betekent licht en onderwijs Wij weten wat LED voor u betekent Natuurlijk licht onze norm Na inmiddels bijna twee miljoen jaar op deze aarde te lopen zijn we geëvolueerd in natuurlijk licht. We hebben elektrische

Nadere informatie

Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw

Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw Gezondheid en comfort Leefmilieu Brussel ZORGEN VOOR VISUEEL COMFORT Magali BODART UCL Architecture & Climat 7 maart 2013 Opleiding tot stand gebracht door de Stadswinkel

Nadere informatie

Presentatie Samen Nul op de meter Veranderingen energie denken. Carl-peter Goossen Ontwerpmanager. 24 maart 2015

Presentatie Samen Nul op de meter Veranderingen energie denken. Carl-peter Goossen Ontwerpmanager. 24 maart 2015 1 Presentatie Samen Nul op de meter Veranderingen energie denken Carl-peter Goossen Ontwerpmanager 2 Samen naar Nul op de meter Veranderingen energie denken en comfort 14 regio s in 11 landen 3 DNA in

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verlichting: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Ontwerp: voorbeelden Manuel da CONCEIÇÃO NUNES MATRIciel Doelstellingen van de presentatie Voorbeelden van ontwerpen met daglicht

Nadere informatie

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond.

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Verbeter uw comfort met de ideale zonwerende en isolerend glasfolie. Verbeter de isolatie tot 41% (K-waarde), bespaar energie, hou overdreven warmte buiten

Nadere informatie

Beoordelen van contrasten

Beoordelen van contrasten Beoordelen van contrasten S. Danschutter Labo Duurzame Ontwikkeling WTCB 21/01/2011 Beoordelen van contrast Het belang van contrasten Specifiek voor personen met een visuele beperking In functie van de

Nadere informatie

Energiebesparing met daglichtregeling in schoolgebouwen: resultaten van de monitoringcampagne. Projectmedewerkers: Ludwig Stroobant, Ruben Delvaeye

Energiebesparing met daglichtregeling in schoolgebouwen: resultaten van de monitoringcampagne. Projectmedewerkers: Ludwig Stroobant, Ruben Delvaeye NZEB Symposium Energiebesparing met daglichtregeling in schoolgebouwen: resultaten van de monitoringcampagne IWT-TETRA-project: Impact van daglichtregelsystemen op ontwerp en renovatie van schoolgebouwen

Nadere informatie

Rgd. Visueel comfort. 6.1 Daglicht en uitzicht 6.2 Kunstlicht 6.3 Lichtreflectie 6.4 Zonwering en helderheidswering

Rgd. Visueel comfort. 6.1 Daglicht en uitzicht 6.2 Kunstlicht 6.3 Lichtreflectie 6.4 Zonwering en helderheidswering Rgd 6 Visueel comfort Het visuele comfort in de huisvesting moet zodanig zijn dat de gebruikers visueel contact met de omgeving kunnen hebben en er voldoende daglicht is opdat een aangename werkplek realiseerbaar

Nadere informatie

Bijlage F1. Referentielijst voor museumgebouwen. Versie Toepasbaar voor BREEAM-NL In-Use 2014 Uitgiftedattum: 7 januari 2014

Bijlage F1. Referentielijst voor museumgebouwen. Versie Toepasbaar voor BREEAM-NL In-Use 2014 Uitgiftedattum: 7 januari 2014 Bijlage F1 Referentielijst voor museumgebouwen Versie 1.0.2 Toepasbaar voor BREEAM-NL In-Use 2014 Uitgiftedattum: 7 januari 2014 Dutch Green Building Council Bijlage voor BREEAM-NL In-Use 2014 Versie 1.0

Nadere informatie

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3 1 Inleiding... 1 2 Gewenste lichtsterkte... 2 3 Verlichtingssystemen... 3 3.1 Lichtbronnen... 3 3.2 Voorschakelapparaten (ballasten)... 4 3.3 Verlichtingsarmaturen... 4 4 Regelingen... 5 1 Inleiding i

Nadere informatie

ideego programma 2015

ideego programma 2015 ideego programma 2015 Wijnand van Hooff Programmadirecteur TKI Solar Energy TKI Solar Energy zonnestroomtechnologieën 1. Zonnestroom 2 TKI EnerGO energie in de gebouwde omgeving 2. Warmte en koude 3 TKI

Nadere informatie

Meer wit. Meer licht. Meer leven.

Meer wit. Meer licht. Meer leven. Meer wit. Meer licht. Meer leven. Voor elk project bestaat er een VELUX oplossing! Wacht niet langer. Realiseer nu uw droom! Doordenkertjes Bij de bouw, verbouwing of renovatie van uw huis komen er veel

Nadere informatie

Ontworpen voor... Vernieuwing. LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds

Ontworpen voor... Vernieuwing. LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds Ontworpen voor... Vernieuwing LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds Nieuw. Innovatief. En toch ervaren. Nordeon is een nieuwe, innovatieve Europese producent van LED-armaturen en lampen met meer dan

Nadere informatie

Meer comfort en minder energieverbruik?

Meer comfort en minder energieverbruik? Meer comfort en minder energieverbruik? Het kan, met intelligente sturing van zonwering, HVAC en verlichting Answers for infrastructure Geïntegreerd management van verlichting, binnenklimaat én zonwering

Nadere informatie

Energiegebruik, comfort en zonwering MKB-kennisoverdracht

Energiegebruik, comfort en zonwering MKB-kennisoverdracht TNO-rapport TNO-060-DTM-011-0848 Energiegebruik, comfort en zonwering MKB-kennisoverdracht Technical Sciences Van Mourik Broekmanweg 6 68 XE Delft Postbus 49 600 AA Delft www.tno.nl T +31 88 866 30 00

Nadere informatie

BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL.

BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL. BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL. TAUREO EEN OVERSTAP DIE DE MOEITE WAARD IS. Als u het verlichtingssysteem in uw productiehallen, logistieke centra of magazijnen wilt vervangen, is het LEDlichtlijnsysteem

Nadere informatie

Gebouwen Duurzaam Koelen

Gebouwen Duurzaam Koelen WTCB Gebouwen Duurzaam Koelen Luk Vandaele WTCB - Innovatie en Ontwikkeling Energieforum CeDuBo 6 oktober 2005 De Nayer Instituut, Jan De Nayerlaan 5, 2860 Sint-Katelijne-Waver, Tel : +32 (0)15/31.69.44,

Nadere informatie

Daglicht & materiaalkeuze

Daglicht & materiaalkeuze Daglicht & materiaalkeuze Daglicht & materiaalkeuze stemming gezondheid beleving buiten gezondheid transparantie laagdrempelig sfeer rustgevendheid band met natuur centraal punt grensvervaging luchtigheid

Nadere informatie

Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit. 29 januari 2014 Hoevelaken

Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit. 29 januari 2014 Hoevelaken Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit 29 januari 2014 Hoevelaken Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit Commissie led Innovatie Een samenwerking tussen Stichting KIEN en NSVV Voorzitter Hoe bereiken wij transparantie

Nadere informatie

Biodynamische LED verlichting in Scholen

Biodynamische LED verlichting in Scholen Biodynamische LED verlichting in Scholen Dynamisch licht wordt onder andere toegepast in de het onderwijs en de scholen. Enkele voordelen van dynamische LED verlichting zijn: Verbeterde geheugenfunctie

Nadere informatie

Lichtregelsystemen ELS DALI-ELS MD EMD

Lichtregelsystemen ELS DALI-ELS MD EMD Lichtregelsystemen ELS DALI-ELS MD EMD Regel uw licht per armatuur ETAP ontwikkelde verschillende lichtregelsystemen die het licht regelen per armatuur. ELS (ETAP LichtregelSysteem) dimt het kunstlicht

Nadere informatie

Optie uit 2 goede keuzes!! Kim van Rosmalen Philips Nederland Licht 2009

Optie uit 2 goede keuzes!! Kim van Rosmalen Philips Nederland Licht 2009 Schoolverlichting Optie uit 2 goede keuzes!! Kim van Rosmalen Philips Nederland Licht 2009 Wist u dat In 70% van de scholen in NL de verlichting verouderd d is Verlichting 73% van alle elektriciteit op

Nadere informatie

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014 Relighting LED Technologische verkenning voor een case study Arnaud Deneyer 22 oktober 2014 Laboratorium Licht Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Relighting LED : Technologische

Nadere informatie

NEXT Active Façades: geeft vastgoed nieuwe energie

NEXT Active Façades: geeft vastgoed nieuwe energie NEXT Active Façades: geeft vastgoed nieuwe energie Integrale geveloplossing Fraai en flexibel De gevelelementen van NEXT Active Façades Elementen hebben weinig profilering en zijn vrij indeelbaar. Ze zijn

Nadere informatie

Lichthinder rapport. Bestemmingsplan Permanent wonen Dousberg. Juni 2007

Lichthinder rapport. Bestemmingsplan Permanent wonen Dousberg. Juni 2007 Lichthinder rapport Bestemmingsplan Permanent wonen Dousberg Juni 2007 Lichthinder rapport Opdrachtverlener Arcadis Bouw en Vastgoed B.V. L.G.H.M. Cartigny Postbus 1632 6201 BP Maastricht Opdracht De opdracht

Nadere informatie

ENCON INGENIEURSBUREAU

ENCON INGENIEURSBUREAU ENCON INGENIEURSBUREAU ENERGIE - CONSULTANCY ENCON Ingenieursbureau Studiedag milieu&energie Technieken verlichting Case studies Relighting VERLICHTING RELIGHTING Meer licht met minder energie! Energiebesparing

Nadere informatie

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd?

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd? Checklist Energiebesparing bedrijven algemeen Met behulp van deze checklist kunt u energiebesparende maatregelen in uw bedrijf inventariseren. Toelichting per maatregel of meer maatregelen kunt u vinden

Nadere informatie

LED s meten met een standaard Luxmeter? Theo Duncker

LED s meten met een standaard Luxmeter? Theo Duncker LED s meten met een standaard Luxmeter? Theo Duncker LED Verlichting Zelfde kleur? LED verlichting; correcte en consistente kleuren? Foto: Xicato LED Verlichting Hoe ga je dat goed meten? LED Lampen 1

Nadere informatie

Besparen op de Energiefactuur in. Scholen. Goed & Energiezuinig Verlichten. Chris VANDENDAEL. Leuven. n nv URL: www.ecolux.be

Besparen op de Energiefactuur in. Scholen. Goed & Energiezuinig Verlichten. Chris VANDENDAEL. Leuven. n nv URL: www.ecolux.be Goed & Energiezuinig Verlichten Chris VANDENDAEL n nv URL: www.ecolux.be Leuven Alleen over energiebesparing praten of studies laten maken is volkomen zinloos Zonder verdere actie wordt elke studiekost

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminaire Duurzame gebouwen LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel De uitdagingen op verlichtingsvlak Ingrid VAN STEENBERGEN, Zaakvoerder Adviesbureau voor verlichting ODID Vervangen

Nadere informatie

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE SAMENVATTING 0. INLEIDING 1. ISOLATIE 2. INSTALLATIE 3. RAMEN EN KOZIJNEN 4. ZONWERING EN KOELING 5. VERLICHTING DIA duurzame auteur:

Nadere informatie

toepassingen van LEDs in de binnenverlichting

toepassingen van LEDs in de binnenverlichting INSTITUT BELGE DE L ECLAIRAGE ASSOCIATION SANS BUT LUCRATIF Sous le Haut Patronage de S.M. le ROI Affilié à la Commission Internationale de l Eclairage (CIE) BELGISCH INSTITUUT VOOR VERLICHTINGSKUNDE VERENIGING

Nadere informatie

Binnenlucht kwaliteit in verpleegtehuizen en het effect op de verspreiding van infectieziekten

Binnenlucht kwaliteit in verpleegtehuizen en het effect op de verspreiding van infectieziekten Binnenlucht kwaliteit in verpleegtehuizen en het effect op de verspreiding van infectieziekten Marije te Kulve BEZO 14-10-2013 Supervisors: Prof.dr. H.S.M. Kort, TU/e Dr.ir. M.G.L.C. Loomans, TU/e Ir.

Nadere informatie

Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw

Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw Heeft u het warm? Wellicht wel na het beantwoorden van de volgende vragen voor uw situatie Wat is volgens U het binnenklimaat?

Nadere informatie

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg Lichtconsult.nl Industrieweg 1A-13 4104 AP Culemborg www.lichtconsult.nl Activiteiten Lichttechnisch advies & onderzoek Lichtlab metingen van lichtstroom tot spectrale verdeling Praktijklicht metingen

Nadere informatie

Energie-efficiëntie. door nieuwe richtlijnen op basis van de EN 13779 voor ventilatie- en klimaatsystemen

Energie-efficiëntie. door nieuwe richtlijnen op basis van de EN 13779 voor ventilatie- en klimaatsystemen door nieuwe richtlijnen op basis van de EN 13779 voor ventilatie- Hannes Lütz Product Manager CentraLine c/o Honeywell GmbH 03 I 2008 De nieuwe EN 13779 (2) voor ventilatie- is een van de eerste Europese

Nadere informatie

...brengt ideeën tot leven

...brengt ideeën tot leven ...brengt ideeën tot leven Lichtontwerp van Deerns Licht en architectuur Foto: Ronald Tilleman 2 Foto: AVA Twee Steden Ziekenhuis 3 Uw uitdaging Verlichting in gebouwen, met name kunstverlichting, is traditioneel

Nadere informatie

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen:

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen: Vlaams Elektro Innovatiecentrum Werkplekverlichting Vandaag de dag brengen de meeste van ons veel tijd door op hun werkplek die meestal kunstmatig wordt verlicht. Belangrijk is dat men voldoende aandacht

Nadere informatie

Licht voor ouderen. 19 oktober Mariëlle Aarts, Building Lighting

Licht voor ouderen. 19 oktober Mariëlle Aarts, Building Lighting Licht voor ouderen 19 oktober 2015 Mariëlle Aarts, Building Lighting Realiteit In 2040, aantal mensen boven de 65 zal ongeveer 25% van de totale Westerse populatie zijn Sociale en Economische consequenties

Nadere informatie

Next Hybrid klimaatplafonds. Cost-effective comfort made easy.

Next Hybrid klimaatplafonds. Cost-effective comfort made easy. Next Hybrid klimaatplafonds Cost-effective comfort made easy. Next Hybrid klimaatplafonds van Integra zijn uitermate geschikt voor het koelen en/of verwarmen van o.a. utiliteitgebouwen, universiteiten

Nadere informatie

Energiebesparing door reductie van het geïnstalleerde vermogen kan bijvoorbeeld door:

Energiebesparing door reductie van het geïnstalleerde vermogen kan bijvoorbeeld door: Verlichting Verlichtingssystemen en lichtregelsystemen Het energiegebruik voor verlichting wordt bepaald door het geïnstalleerde vermogen en het aantal branduren van de lampen inclusief voorschakelapparatuur.

Nadere informatie

CO2 reductie? Jan van Hout OVVIA Van Hout Adviseurs en Installateurs

CO2 reductie? Jan van Hout OVVIA Van Hout Adviseurs en Installateurs CO2 reductie? Jan van Hout OVVIA Van Hout Adviseurs en Installateurs CO2 reductie! OVVIA is een energie diensten leverancier OVVIA investeert in CO2 reductie; oa energiebesparing, hernieuwbare energie

Nadere informatie

Daglicht & Binnenklimaat fase 1

Daglicht & Binnenklimaat fase 1 Daglicht & Binnenklimaat fase 1 Brainstormsessie 12 december 2016 TVVL Woerden Welkom! TVVL Project Daglicht & Binnenklimaat Fase 1: inventarisatie Roelant van der Putten Expertgroep Klimaattechniek 2

Nadere informatie

Spaar de natuur Gebruik het juiste licht!

Spaar de natuur Gebruik het juiste licht! Middelbare school Süderelbe, Duitsland Spaar de natuur Gebruik het juiste licht! Met een simpele overstap naar energiezuinige verlichting in uw school kunt u ook een verschil maken Ik help mijn school

Nadere informatie

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen Rabobank-Booosting, 1 BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen De rol van energiebesparing in de bouwsector 7 oktober 2008: Leeuwarden 8 oktober 2008: Doetinchem John Veeken DGMR Rabobank Westland Duurzaam

Nadere informatie

Energie-efficiency. ...in hotels 10 I 2008. Hotelgasten houden van comfort.

Energie-efficiency. ...in hotels 10 I 2008. Hotelgasten houden van comfort. Energie-efficiency Hannes Lütz Productmanager CentraLine c/o Honeywell GmbH 0 I 2008 Hotelgasten houden van comfort. Ten slotte betalen ze voor hun kamer. Daarvoor verwachten ze heet water, een goed verlichte

Nadere informatie

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Seminar Swegon Air Academy 11 november 2008 ir. Froukje van Dijken BBA Binnenmilieu 010-2447025 www.binnenmilieu.nl Dagelijks 20.000 leerlingen

Nadere informatie

LEC - Light Energy Controller

LEC - Light Energy Controller LEC - Light Energy Controller Energiebesparing voor al uw gasontladingslampen met conventioneel voorschakelapparaat LEC - Spanningsregeling Bewezen oplossing in 18,000 installaties Regelt, optimaliseert

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminarie Duurzaam Bouwen: LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel Technologisch overzicht van verlichtingssystemen Jean-Michel DESWERT, Technology Manager - Lighting Verlichtingslaboratorium

Nadere informatie

LED verlichting in kassen:

LED verlichting in kassen: LED verlichting in kassen: met minder energie meer bloemen en groenten van betere kwaliteit Leo Marcelis Hoogleraar Tuinbouw en Productfysiologie Glastuinbouw: Nederland is wereldleider. Teelt van groenten,

Nadere informatie

BEGIN ROLAND DIJKHUIZEN WORKSHOP 1: DUURZAAM BOUWEN - DAGLICHT IN SCHOLENBOUW

BEGIN ROLAND DIJKHUIZEN WORKSHOP 1: DUURZAAM BOUWEN - DAGLICHT IN SCHOLENBOUW BEGIN Roland Dijkhuizen Architectuur: 4e jaars student Hanzehogeschool, Groningen Onderzoek daglicht in scholenbouw: Daglicht als bouwmateriaal Vanuit Hanzehogeschool en Scholenbouwmeester Een vraagstuk

Nadere informatie

LED HIGH BAY SERIE (IP40 & IP65)

LED HIGH BAY SERIE (IP40 & IP65) 90W incl. LED voeding (driver) 277 190 5.6 100 268 434 Hoogwaardig armatuur. aluminium (, en ), de 4de is een prismatisch lichtdoorlatende 500 406/.. /.. 1: Puur wit (0K) 2: Koud wit (0K), dimmable 6:

Nadere informatie